I SAB/Rz 6/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący M.R. złożył skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w przedmiocie niewydania decyzji odmawiającej umorzenia kosztów zastępstwa procesowego, które zostały zasądzone na rzecz ZUS wyrokami sądów powszechnych. Skarżący powołał się na art. 77a ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 83 tej ustawy, argumentując, że negatywne rozstrzygnięcie powinno przybrać formę decyzji administracyjnej. Wskazał również na podobną sprawę rozstrzygniętą przez WSA w Rzeszowie (sygn. I SAB/Rz 7/23) oraz postanowienie NSA (sygn. I GSK 504/23). ZUS wniósł o odrzucenie skargi, podnosząc, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a należności te mają charakter cywilnoprawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podzielił stanowisko ZUS i odrzucił skargę, stwierdzając, że sprawa nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd podkreślił, że rozstrzygnięcia ZUS w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady podlegają kontroli sądów powszechnych, a umorzenie należności cywilnoprawnych następuje na podstawie przepisów prawa cywilnego. Sąd nie podzielił również stanowiska NSA z postanowienia o sygn. I GSK 504/24.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie właściwości sądu administracyjnego w sprawach dotyczących wniosków o umorzenie kosztów zastępstwa procesowego zasądzonych na rzecz ZUS.
Dotyczy konkretnego rodzaju należności (koszty zastępstwa procesowego) i braku decyzji administracyjnej w tej sprawie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skarga na bezczynność organu rentowego w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego podlega kognicji sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga taka nie podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny, ponieważ sprawa nie należy do jego właściwości.
Uzasadnienie
Należności z tytułu kosztów zastępstwa procesowego mają charakter cywilnoprawny. Rozstrzygnięcia organów rentowych co do zasady podlegają kontroli sądów powszechnych. Brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie, a tym samym skarga na bezczynność w tym zakresie nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądu administracyjnego.
Czy odmowa umorzenia kosztów zastępstwa procesowego przez ZUS powinna przybrać formę decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie należności cywilnoprawnych następuje w formie pisemnej na podstawie przepisów prawa cywilnego, a nie w formie decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych w art. 77a ust. 5 stanowi, że umorzenie należności cywilnoprawnych następuje na podstawie przepisów prawa cywilnego. Należności z tytułu kosztów zastępstwa procesowego mają charakter cywilnoprawny.
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8 i 9
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, w tym kontrolę bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w określonych przypadkach.
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1 i § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odrzucenia skargi, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, z wyjątkiem sytuacji, gdy sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.
u.s.u.s. art. 77a § ust. 5
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Umorzenie należności cywilnoprawnych, odroczenie terminu spłaty lub rozłożenie na raty następuje w formie pisemnej na podstawie przepisów prawa cywilnego.
u.s.u.s. art. 83 § ust. 2 i 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa właściwość sądów w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych; ust. 2 wskazuje na właściwość sądów powszechnych, a ust. 4 wymienia przypadki podlegające kontroli sądu administracyjnego.
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres właściwości sądu administracyjnego określa ustawa.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przekazanie kategorii spraw do właściwości sądu administracyjnego w drodze regulacji szczególnej.
k.p.c. art. 476 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Prawo wniesienia odwołania do sądu powszechnego w przypadku niewydania przez organ rentowy decyzji w przepisanym terminie.
k.p.c. art. 4779 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Prawo wniesienia odwołania do sądu powszechnego w przypadku niewydania przez organ rentowy decyzji w przepisanym terminie.
Konstytucja RP art. 177
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Domniemanie właściwości sądów powszechnych do sprawowania wymiaru sprawiedliwości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa dotycząca umorzenia kosztów zastępstwa procesowego nie należy do właściwości sądu administracyjnego. • Należności z tytułu kosztów zastępstwa procesowego mają charakter cywilnoprawny. • Umorzenie należności cywilnoprawnych następuje na podstawie przepisów prawa cywilnego, a nie w formie decyzji administracyjnej.
Odrzucone argumenty
Bezczynność ZUS w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów zastępstwa procesowego powinna być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. • Odmowa umorzenia kosztów zastępstwa procesowego powinna przybrać formę decyzji administracyjnej.
Godne uwagi sformułowania
sprawa, której dotyczy przedmiot zaskarżenia, (...) nie należy do właściwości sądu administracyjnego • Należności Skarbu Państwa z tytułu kosztów zastępstwa procesowego mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny. • Sąd w składzie rozpoznającym skargę nie podziela stanowiska wyrażonego przez Naczelnego Sąd Administracyjny w postanowieniu o sygn. akt I GSK 504/24
Skład orzekający
Małgorzata Niedobylska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości sądu administracyjnego w sprawach dotyczących wniosków o umorzenie kosztów zastępstwa procesowego zasądzonych na rzecz ZUS."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego rodzaju należności (koszty zastępstwa procesowego) i braku decyzji administracyjnej w tej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej – właściwości sądu, co jest istotne dla prawników procesujących się z ZUS. Pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe określenie drogi sądowej.
“ZUS odmówił umorzenia kosztów? Sprawdź, czy sąd administracyjny to właściwe miejsce!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.