I SAB/Op 13/26

I SAB/Op 13/26 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2026-06-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący/
Elżbieta Kmiecik
Tomasz Judecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3 par. 2 pkt 8, pkt 9, art. 119 pkt 4, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1-3, art. 4 ust. 1-3, art. 10 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi C. W. na bezczynność Wójta Gminy Reńska Wieś w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
C. W., reprezentowana przez radcę prawnego D. B., pismem z dnia 7 stycznia 2026 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Wójta Gminy Reńska Wieś (zwanego dalej też: Wójtem lub organem) w przedmiocie rozpoznania jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wniesionego dnia 3 października 2024 r., za pośrednictwem poczty e-mail, na elektroniczną skrzynkę Urzędu Gminy Reńska Wieś. W związku ze skarżoną bezczynnością zarzuciła organowi naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na jej wniosek z dnia 3 października 2024 r. wysłany za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 3 października 2024 r.;
2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (autor skargi nie wskazał publikatora), w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi - a tym samym braku: decyzji odmownej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, 2) przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w skardze, 3) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych, 4) przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że w dniu 3 października 2024 r. złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
"Proszę o udostępnienie dokumentów zawierających informacje o:
1. Jakie były wydatki na pomoc społeczną w latach 2022 - 2024 w podziale na:
a. świadczenia pieniężne; b. świadczenia niepieniężne; c. usługi opiekuńcze; d. koszty administracyjne (obsługa, wynagrodzenia, koszty biurowe)?
2. Jaki procent całości wydatków stanowiły koszty administracyjne w każdym z tych lat?
3. Jakie programy lub formy pomocy społecznej były realizowane w latach 2022 - 2024?
4. Jakie kwoty wydatkowano na każdy z tych programów?
5. Ilu beneficjentów objęto pomocą w ramach poszczególnych programów?
6. Jakie były źródła finansowania pomocy społecznej w latach 2022 - 2024?".
Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazano przesłanie informacji pocztą elektroniczną na podany adres lub alternatywnie przekazanie informacji poprzez link/hiperłącza kierujące do właściwych dokumentów.
Organ, jak wskazała skarżąca, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi na wniosek, co wskazuje na jego bezczynność i czyni skargę zasadną. Do skargi, jako dowód, skarżąca dołączyła wniosek z dnia 3 października 2024 r. (k. 4 akt sądowych) - na okoliczność wystąpienia o udostępnienie informacji we wskazanym terminie i wyczerpania środków koniecznych do złożenia skargi.
W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o oddalenie skargi wskazując, że Urząd Gminy Reńska Wieś nie otrzymał wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, wobec czego nie mógł pozostawać w bezczynności co do udostępnienia żądanej informacji publicznej. Przedstawiony przy skardze wydruk z poczty elektronicznej nie jest natomiast dowodem na prawidłowe przesłanie wniosku.
W piśmie procesowym z dnia 12 lutego 2026 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wnioski i twierdzenia wskazując, że organ nadal pozostaje w bezczynności. Dodatkowo wskazał też na pogląd orzecznictwa, zgodnie z którym ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę.
W odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu - dotyczące przedłożenia dokumentacji pozwalającej na odniesienie się do stanowiska organu dotyczącego braku wpływu wniosku skarżącej i nieudokumentowania jego wpływu na pocztę organu, w piśmie z dnia 10 kwietnia 2026 r. Wójt wyjaśnił, że niezwłocznie po otrzymaniu skargi i stwierdzeniu braku wpływu wniosku skarżącej wystąpił do firmy obsługującej system internetowy Urzędu Gminy Reńska Wieś o ustalenie przyczyn braku wpływu tego wniosku. Niezwłocznie też po zapoznaniu się ze złożoną skargą udostępnił żądaną informację publiczną. Na dowód powyższych twierdzeń Wójt dołączył do pisma odpowiednio:
- pismo z dnia 16 stycznia 2026 r. zlecające zbadanie braku wpływu wniosku;
- odpowiedź na powyższe pismo zawierające opis wyniku przeprowadzonej analizy technicznej, w którym wyjaśniono, że z uwagi na upływ terminu dane dotyczące tej konkretnej sesji nie są już dostępne, a obecność wiadomości u nadawcy w folderze "wysłane" nie jest dowodem doręczenia wiadomości do odbiorcy i przedstawiające hipotetyczne przyczyny braku wpływu wiadomości do organu;
- wydruk informacji publicznej udzielonej skarżącej w dniu 27 stycznia 2026 r.
Ustosunkowując się do treści ww. pisma organu, w piśmie z dnia 20 maja 2026 r., pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie, jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm. - dalej jako: "p.p.s.a.), w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, z późn. zm.) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa.
Skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie uregulowanym w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, z późn. zm. - zwana dalej: "u.d.i.p."). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
Na gruncie przepisów u.d.i.p. realizacja prawa dostępu do informacji publicznej w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1-3) wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek. Po pierwsze, przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., po drugie adresatem żądania musi być podmiot zobowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., a po trzecie, żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).
W świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p. nie budzi wątpliwości Sądu i nie było sporne między stronami, że Wójt Gminy Reńska Wieś jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a żądane informacje, jako dotyczące funkcjonowania jednostki organizacyjnej, która wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym, są informacjami publicznymi.
Stosownie do art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek i otwiera ustawowy termin do jego załatwienia. Jednakże, dopiero doręczenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest warunkiem powstania po stronie jego adresata obowiązku jego rozpatrzenia.
WSA w Warszawie w wyroku z dnia 15 maja 2025 r. (sygn. akt II SAB/Wa 89/25) wskazał, że w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany był pogląd, zgodnie z którym złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej pocztą elektroniczną (e-mail) wywołuje obowiązek działania, o którym mowa w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Sądy wskazywały m.in., że rzeczą organu jest posiadanie takiego systemu poczty elektronicznej, który umożliwi odebranie każdej elektronicznej przesyłki, mogącej potencjalnie zawierać wniosek o udostępnienie informacji publicznej; jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to oznacza, iż dotarła ona do adresata; potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. Przyjmowano też, iż ryzyko nieodebrania bądź nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie skarżącego. Jak podnoszono, jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to oznacza, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprowadziłoby prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej do dowolnego uznania pracowników organu, a skuteczność wniosku dostępowego byłaby zależna od arbitralnej woli organu (zob. wyrok WSA w Warszawie sygn. akt II SAB/Wa 89/25 i przywołane w nim wyroki NSA).
Powyższe stanowisko - w związku z rozwojem technologii komunikacji cyfrowej - uległo zmianie.
Otóż NSA w wyroku z 19 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 878/24, zwrócił uwagę, iż przywołane orzeczenia zapadły w zupełnie innych warunkach technologicznych, informatycznych i geopolitycznych. Były to czasy intensywnego rozwoju usług informatycznych związanych z coraz bardziej powszechnym dostępem obywateli do internetu. Rozwiązania takie miały na celu ułatwienie korzystania z dostępności technologicznej do informacji publicznych będących w posiadaniu organów. Aktualnie jednak sytuacja jest zupełnie odmienna, zaś narzędzia informatyczne są coraz bardziej skomplikowane i powszechne, a wręcz wszechobecne. W omawianym orzeczeniu NSA zaaprobował następujące wywody WSA w Gdańsku, zawarte w wyroku z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Gd 220/23: "Gwałtowny rozwój technologii cyfrowych, który w ostatnich latach objął każdą niemal dziedzinę życia pociągnął za sobą także eskalację nielegalnych działań (tzw. cyberprzestępczości), mających na celu między innymi przejęcie różnego rodzaju baz danych, obejmujących między innymi dane osobowe czy inne dane mogące posłużyć w celach przestępczych takich jak kradzież środków z kont bankowych, udostępnianie informacji niejawnych osobom nieupoważnionym, oszustwa i szantaże. Pojawiło się ponadto zjawisko wojny hybrydowej, której jednym z instrumentów są ataki hakerskie z zagranicy skierowane wobec systemów informatycznych instytucji publicznych, mające na celu zdezorganizowanie czy uniemożliwienie działania tych instytucji. Chodzi tu już nie tylko o działania mogące mieć wpływ na prywatność i majątek poszczególnych osób, ale także takie które mogą wpłynąć na przykład na bezpieczeństwo w komunikacji publicznej czy zaopatrzenie ludności w energię elektryczną i cieplną. Do wiedzy powszechnie dostępnej należy to, że częstym, a może nawet najczęstszym środkiem używanym jako instrument ataków hakerskich są odpowiednio spreparowane przesyłki poczty elektronicznej" (zob. wyrok WSA w Warszawie sygn. akt II SAB/Wa 89/25 i przywołane w nim wyroki).
Za Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazać należy, że: (...) konieczność zapewnienia bezpieczeństwa cyfrowego obywateli i instytucji publicznych stoi na przeszkodzie, by sam dowód wysłania wniosku o udostępnienie informacji publicznej na podstawie art. 10 ust. 1 u.d.i.p. pocztą elektroniczną mógł być uznawany za potwierdzenie, że wniosek taki dotarł do adresata w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim, jeśli przedstawione przez tego adresata dane z jego konta pocztowego okoliczności tej nie potwierdzają. W takiej sytuacji, ciężar wykazania doręczenia - tj. złożenia wniosku - w razie zaistnienia sporu co do tego aktu - spoczywa na wnioskodawcy, który wywodzi z niego określone skutki prawne. W niniejszej sprawie mamy bowiem do czynienia ze "zderzeniem" dwóch wartości: szeroko pojętego bezpieczeństwa informatycznego państwa, jako dobra wspólnego wszystkich obywateli (art. 1 Konstytucji) oraz prawa obywateli do dostępu do informacji publicznej (art. 61 Konstytucji) (...)" (wyrok NSA z 19 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 878/24).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy Sąd stwierdził.
W niniejszej sprawie skarżąca skarży bezczynność Wójta Gminy Reńska Wieś w udostępnieniu informacji publicznej, żądanej przez nią we wniosku z dnia 3 października 2024 r. Wniosek ten, jak twierdzi skarżąca, został wysłany 3 października 2024 r., pocztą elektroniczną z adresu skarżącej [...] na adres organu ug@renskawies.pl oraz prawidłowo doręczony. Dowodem tym ma być dołączony do skargi wydruk wiadomości mailowej (k. 4 akt sądowych).
Okoliczności te nie zostały jednak potwierdzone ani też przyznane przez organ, który stanowczo zaprzecza otrzymaniu korespondencji elektronicznej od skarżącej i wskazuje, że z uwagi na upływ czasu nie jest możliwe jednoznaczne potwierdzenie, czy próba połączenia z serwerem poczty Urzędu Gminy w ogóle została zainicjowana. Wójt twierdzi, że wniosek skarżącej nie dotarł do niego w dniu 3 października 2024 r., a dowiedział się o nim dopiero w dniu wpływu do Urzędu skargi wniesionej przez skarżącą w niniejszej sprawie, czyli dnia 15 stycznia 2026 r. (prezentata Urzędu k. 2 akt sądowych).
W ocenie Sądu wobec tego, że skargę w niniejszej sprawie skarżąca opiera na twierdzeniu o złożeniu dnia 3 października 2024 r. wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zatem fakt złożenia ww. wniosku - wobec jego kwestionowania - skarżąca winna wykazać, czego - w ocenie Sądu - nie uczyniła. Nie wykazała, że wniosek dotarł na serwer Urzędu Gminy Reńska Wieś oraz że był pozostawiony do dyspozycji adresata w taki sposób, że przy właściwej organizacji obrotu korespondencji elektronicznej, organ mógł się z nim zapoznać. Do skargi z 7 stycznia 2026 r. skarżąca dołączyła wydruk wiadomości e-mail, jednak nie dowodzi to kwestii doręczenia wniosku organowi. Przedłożony przez skarżącą wydruk (k. 4 akt sądowych) jest wyłącznie wydrukiem z poczty mailowej skarżącej wiadomości e-mail, który nie dostarcza żadnych informacji pozwalających ustalić, czy choćby rozwiać wątpliwości, co do tego, czy wiadomość z wnioskiem dostarczono na serwer Urzędu.
Mimo wniesienia kolejnych pism procesowych z dnia 12 lutego 2026 r. (k. 20 akt sądowych) i dnia 20 maja 2026 r. (k. 72 akt sądowych), znając stanowisko organu skarżąca nadal nie przedłożyła do akt dowodu, który w zaistniałej sytuacji potwierdziłby, że wniosek z dnia 3 października 2024 r. dotarł do organu w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należało, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie może skutecznie zarzuć organowi bezczynności w rozpoznaniu jej wniosku.
Sąd dodatkowo wskazuje i podkreśla, że skarżąca powinna mieć wiedzę o potrzebie wykazania faktu skutecznego złożenia wniosku w organie, bowiem analogiczna jak w niniejszej sprawie sytuacja z udziałem jej profesjonalnego pełnomocnika D. B., miała miejsce w okolicznościach sprawy przed WSA w Gdańsku, sygn. II SAB/Gd 136/21. Sprawa ta została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem NSA z 18 października 2023 r., sygn. III OSK 1520/22, w której przedmiotem była skarga na bezczynność, a imieniem wówczas innej skarżącej - tak jak w niniejszej sprawie - działał profesjonalny pełnomocnik D B.
Sądowi wiadomo też z urzędu, z systemu Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach, że skarżąca, reprezentowana przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika D. B., inicjowała liczne postępowania sądowoadministracyjne dotyczące dostępu do informacji publicznej, w identycznych stanach faktycznych i prawnych jak obecnie rozpoznawana, w których wniosek, z tej samej daty 3 października 2024 r., o tej samej treści jak powyżej, kierowała do wielu podmiotów za pośrednictwem poczty elektronicznej, a którego wpływu podmioty te nie odnotowały. Następnie, nie uzyskawszy od nich odpowiedzi - po sporządzeniu przez jej pełnomocnika (tego samego) jednego wzoru identycznie brzmiącej skargi - kierowała ją do różnych Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (zob. nieprawomocne wyroki WSA: w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2026 r., II SAB/Kr 46/26; w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SAB/Łd 38/26; w Gdańsku z dnia 1 kwietnia 2026 r., sygn. akt III SAB/Gd 58/26; w Olsztynie z dnia 24 marca 2026 r., sygn. akt II SAB/Ol 21/26).
Podobny sposób postępowania wybierali inni skarżący reprezentowani przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika D. B. (sprawy rozstrzygnięte z identycznego wniosku z dnia 1 lutego 2024 r. nieprawomocnymi wyrokami WSA: w Krakowie z dnia 31 marca 2026 r., sygn. akt II SAB/Kr 44/26; w Gdańsku z dnia 1 kwietnia 2026 r., sygn. akt III SAB/Gd 68/26; w Poznaniu z dnia 16 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SAB/Po 46/26).
Skarżąca i jej profesjonalny pełnomocnik D. B. inicjowała w ten sam podobny sposób wiele innych, wcześniejszych postępowań sądowoadministracyjnych, dotyczących dostępu do informacji publicznej, skarżąc się na bezczynność organów administracji publicznej w całym kraju (zob. wyliczenie spraw sądowoadministracyjnych w uzasadnieniu wyroków WSA: w Łodzi z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Łd 115/22; we Wrocławiu z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 870/22 oraz w Bydgoszczy z dnia 19 listopada 2025 r., sygn. akt II SAB/Bd 18/25).
Można mieć zatem uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistych intencji strony skarżącej, tj. czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organów administracji publicznej.
Sąd dodatkowo wskazuje, że będąc zainteresowaną żądaną informacją publiczną, celem uzyskania informacji co do wniosku o udzielenie informacji publicznej, skarżąca mogła - w ciągu ponad 1 roku - skontaktować się z Urzędem Gminy Reńska Wieś, czy to telefonicznie, czy też drogą elektroniczną lub pisemną, czego jednak nie uczyniła z sobie wiadomych powodów. Nie wykazywała przez ten okres żadnego zainteresowania wnioskiem, a skargę w niniejszej sprawie wywiodła dopiero w styczniu 2026 r., czyli ponad rok od rzekomego skierowania drogą elektroniczną do organu wniosku z dnia 3 października 2024 r., godząc się w ten sposób z ryzykiem trudności dowodowych związanych z wykazaniem skutecznego jego doręczenia.
Organ, dowiedziawszy się ze skargi o wniosku, potraktował załączony do skargi wniosek o udzielenie informacji publicznej jako "nowy" (złożony w dacie złożenia skargi) i udzielił odpowiedzi.
Mając wszystko powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił bezzasadną skargę.
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).