I SAB/Gd 1/26

I SAB/Gd 1/26 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2026-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Małgorzata Gorzeń
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 35 § 3, art. 36 § 1, art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Dz.U. 2026 poz 143
art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi G.F. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w przedmiocie prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku do rozpoznania zażalenia skarżącego G.F. z dnia 5 października 2025 r. 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącego G.F. kwotę 100 (sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 września 2025 r. nr EFN.3122.1609.2025.JN Prezydenta Miasta G. działając jako wierzyciel obowiązku pieniężnego oddalił zgłoszony w toku postępowania egzekucyjnego przez G. F. (dalej: Skarżący) zarzut. Postanowienie zostało doręczone Skarżącemu 3 października 2025 roku.
Dnia 17 października 2025 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: Kolegium lub SKO) wpłynęło zażalenie Skarżącego złożone za pośrednictwem Prezydenta Miasta G. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. SKO GD/4670/25 i skierowana do rozpoznania zgodnie z kolejnością wpływu do organu.
7 stycznia 2026 r. Skarżący złożył ponaglenie.
Zarządzeniem Prezesa Kolegium sprawa został skierowana do rozpoznania poza kolejnością wpływu.
Skarżący 27 stycznia 2026 r. złożył skargę na bezczynności organu, wnosząc o stwierdzenie bezczynności SKO, zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zwrot kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił Kolegium, że nie podjęło ono czynności zmierzających do załatwienia zażalenia w sprawie dotyczącej postępowania egzekucyjnego. W ocenie Skarżącego sprawa powinna zostać załatwiona nie później niż w terminie jednego miesiąca, a w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej - dwóch miesięcy. Do dnia wniesienia skargi nie otrzymał żadnego rozstrzygnięcia, ani zawiadomienia o przedłużeniu terminu. W związku z powyższym w dniu 7 stycznia 2026 r. wniósł ponaglenie. Pomimo upływu ponad 14 dni od jego wniesienia, organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Powyższe jednoznacznie świadczy o pozostawaniu przez SKO w stanie bezczynności, co uzasadnia wniesienie niniejszej skargi.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o uwzględnienie skargi w zakresie stwierdzenia bezczynności i zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia oraz oddalenia skargi w zakresie stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem SKO skarga zasługuje na uwzględnienie jedynie w zakresie stwierdzenia bezczynności oraz zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia. Faktem jest, że do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę pomimo upływu terminu określonego art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a." sprawa nie została załatwiona. Wynika to li tylko z ilości spraw wpływających do SKO, która pozostaje niewspółmiernie wysoka w stosunku do zasobów kadrowych i finansowych organu. W wyniku złożonego przez stronę ponaglenia Kolegium podjęło działania zmierzające do szybszego rozpoznania sprawy, jednakże Skarżący złożył skargę na bezczynność po upływie 20 dni od złożenia ponaglenia. Rodzi to konieczność przekazania akt sprawy do sądu administracyjnego, przed jej rozpoznaniem przez organ. W chwili składnia skargi minęły 3 miesiące od wpływu do organu zażalenia, a zatem okres wskazany w art. 35 § 3 k.p.a. obiektywnie rzecz biorąc został, choć nie w sposób rażący, przekroczony, co przesądza o zasadności skargi w tym zakresie.
Natomiast niezasadnie jest żądanie uznania bezczynność organu za mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak już wyżej wskazano, niezałatwienie sprawy w terminie wynika jedynie z przyjętej, obiektywnej dla wszystkich postępowań zasady rozpatrywania spraw zgodnie z kolejnością ich wpływu do organu, która, wobec niezawinionych przez organ ograniczeń kadrowych, skutkuje wydłużeniem czasu prowadzenia postępowań. Z chwilą złożenia ponaglenia organ podjął działania zmierzające do pilnego rozpoznania zażalenia i załatwienia sprawy. Jednakże złożenie skargi na bezczynność przed upływem miesiąca od złożenia ponaglenia sprawiło, że działania te nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Jednocześnie przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie jest znaczące, czy rażące.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i pkt 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W niniejszej sprawie Skarżący zarzuca bezczynność postępowania Kolegium w sprawie rozpoznania zażalenia z dnia 5 października 2025 r.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem skuteczności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.).
Jak wynika z akt sprawy Skarżący dopełnił powyższego wymogu, kierując pismem z 7 stycznia 2026 r. ponaglenie do SKO. Skarga spełnia zatem formalny wymóg jej dopuszczalności.
Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (pkt 1), natomiast przewlekłość postępowania to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (pkt 2).
W świetle wskazanej regulacji bezczynność jest zatem stanem obiektywnie sprawdzalnym, związanym tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przewlekłe prowadzenie postępowania natomiast to stan, w którym wprawdzie organ administracji nie przekroczył terminów określonych wyżej, a zatem nie ma podstaw do stwierdzenia jego bezczynności, ale prowadzi to postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 2317/19 stwierdził, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu.
Kwestie terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy rozdziału 7 działu I k.p.a. Art. 35 § 1 k.p.a. zawiera ogólną wytyczną, zgodnie z którą sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Przenosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy wskazać, że zażalenie z aktami administracyjnymi wpłynęło do Kolegium w dniu 17 października 2025 r. Sprawa został nadany numer i oczekiwała na załatwienie wg kolejności wpływu. Do dnia wniesienia skargi nie wydano rozstrzygnięcia, nie wysłano też informacji o przyczynie zwłoki i nie poinformowano Skarżącego o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy.
Jak wyżej wskazano, zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania zażalenia. Obliczając termin, w jakim Kolegium powinno wydać rozstrzygnięcie, oprócz art. 35 § 3 k.p.a., należy mieć na względzie § 6 tego artykułu, zgodnie z którym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności (...) oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.
W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności wymienione w art. 35 § 6 k.p.a.
Należało więc uznać, że termin do załatwienia sprawy biegł od dnia wpływu zażalenia z aktami, tj. 17 października 2025 r. i upływał w dniu 17 grudnia 2025 r. Ponieważ termin ten nie został przedłużony zgodnie z art. 36 k.p.a., SKO od 18 grudnia 2025 r. pozostaje w bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. organ bowiem nie informował Skarżącego o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy na podstawie art. 36 k.p.a. Tym samym termin ten upłynął po miesiącu od daty wpływu zażalenia.
W konsekwencji Sąd stwierdza na odstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że w niniejszej sprawie SKO dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu zażalenia.
Mając na uwadze fakt, że organ do tej pory nie wydał postanowienia w sprawie wniesionego zażalenia Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił nakazać Kolegium załatwienie, o czym orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Sprawa winna być załatwiona w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, gdyż termin jest adekwatny do przedmiotu postępowania - zarzutów zgłoszonych w egzekucji administracyjnej, ponieważ tego typu sprawy z zasady nie mają charakteru skomplikowanego,
Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność SKO w rozpatrzeniu zażalenia nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest znaczny, oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 3 lutego 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 107/20), a także, gdy zwłoka jest efektem działań (zaniechań) organu, które można interpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów.
W ocenie Sądu, sytuacja taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem zwłoka w jej rozpoznaniu nie była znaczna. Powstanie zwłoki nie było powodowane złą wolą organu i celowym odsuwaniem załatwienia sprawy w czasie, a przynajmniej nie wynika to z akt sprawy i nie jest przez Skarżącego zarzucane. Kolegium bezspornie nie dotrzymało terminów załatwienia sprawy zakreślonych w art. 35 k.p.a., jednocześnie nie dochowując aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., niemniej jednak dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Biorąc pod uwagę okres bezczynności organu oraz ilość spraw załatwianych przez organ, który to fakt znany jest Sądowi z urzędu, należało uznać, że zaistniały w okolicznościach niniejszej sprawy stan bezczynności nie nastąpił z rażącym naruszeniem prawa.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. na które składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł.
W okolicznościach sprawy Sąd nie dostrzegł powodów do zastosowania art. 149 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W tym zakresie rozstrzygnięcie pozostawiono do uznania Sądu, a okoliczności sprawy, zwłaszcza to, że bezczynność miała związek z ilością rozpatrywanych przez SKO spraw nie uzasadniały zastosowania względem organu dodatkowego środka represyjnego.