Pełny tekst orzeczenia I SA/Wr 86/26

I SA/Wr 86/26 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2026-05-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Stankiewicz-Rajchman /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Solatycka
Tomasz Trybuszewski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 59 par. 1 pkt 3, art. 27 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz – Rajchman, (sprawozdawca),, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Solatycka,, Asesor WSA Tomasz Trybuszewski, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. A.L.V. L. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2025 r. nr 0201- IEE2.7192.108.2025.6 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego: oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ odwoławczy, organ drugiej instancji) z dnia 1 grudnia 2025 r., nr 0201-IEE2.7192.108.2025.6, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wałbrzychu (dalej: NUS, organ pierwszej instancji) nr 0222-SEE-7113.1056.2025.1 z dnia 17 października 2025 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku P. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej: spółka, skarżąca, strona) na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia 20 stycznia 2025 r., obejmującego zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2017 r.
Z akt sprawy wynika, że NUS prowadzi wobec składników majątkowych spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie wymienionego powyżej tytułu wykonawczego, obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 rok. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego było nieuregulowanie zobowiązania wynikającego z decyzji nr 0222-SPV.4100.5.2020, z dnia 29 listopada 2024 r.
Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w S. S.A. został doręczony zobowiązanej spółce w dniu 7 lutego 2025 r.
Pismem z dnia 14 lutego 2025 r., uzupełnionym pismem z dnia 17 marca 2025 r., spółka złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, oddalone przez NUS postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2025 r., uchylonym przez DIAS rozstrzygnięciem z dnia 10 czerwca 2025 r. Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania wezwano spółkę do sprecyzowania zarzutów, w wyniku czego skarżąca wskazała, iż w części dotyczącej niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm., dalej: u.p.e.a.) wnosi również o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 17 października 2025 r. odmówił umorzenia postępowanie egzekucyjnego. Spółka zażalenie na to postanowienie złożyła w dniu 29 października 2025 r.
DIAS, po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie NUS, ocenił je jako niezasadne. Organ odwoławczy wyjaśnił, że tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 20 stycznia 2025 r. zawiera wszystkie wymagane elementy określone w art. 27 u.p.e.a., w tym prawidłowo oznaczonego wierzyciela, zobowiązanego, rodzaj i wysokość należności, podstawę prawną obowiązku, akt normatywny oraz informację o terminie, od którego nalicza się odsetki. DIAS nie stwierdził naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., gdyż w tytule została prawidłowo określona podstawa prawna obowiązku, tj. decyzja nr 0222 – SPV.4100.5.2020 z dnia 29 listopada 2024 r., która zgodnie z przepisem art. 239a Ordynacji podatkowej podlega wykonaniu z uwagi na nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności postanowieniem nr 0222-SEW.4250.6.2024 z dnia 2 stycznia 2025 r. Nie budził ponadto zastrzeżeń organu wskazany w tytule wykonawczym akt normatywny: ustawa Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.) oraz ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 20Z23 r., poz. 2805). Wskazane w treści tytułu kwoty zaległości ujawnione w rubryce D.1 w wysokości 824.110,30 zł i 381.156,70 zł, stanowią zaległości wyliczone na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, po uwzględnieniu wyegzekwowanych już wcześniej kwot w poprzednio prowadzonym postepowaniu egzekucyjnym.
Zatem, uwzględniając fakt, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., tj. niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych art. 27 u.p.e.a. DIAS uznał zażalenie za niezasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca – zastępowana przez radcę prawnego - zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego w całości, wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem NUS.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzi przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, mimo że tytuł wykonawczy nie spełnia ustawowych wymogów w zakresie prawidłowego określenia podstawy prawnej obowiązku;
2) art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., poprzez uznanie, że wskazanie w tytule wykonawczym decyzji administracyjnej obarczonej istotnymi wadami formalnymi oraz co do wykonalności spełnia wymogi ustawowe, podczas gdy tytuł wykonawczy nie może opierać się na akcie, którego wykonalność jest przedmiotem sporu.
Ponadto spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym:
1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i bezkrytyczne przyjęcie stanowiska organu I instancji, bez odniesienia się do istotnych argumentów strony dotyczących wad tytułu wykonawczego;
2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie usunął uchybień postępowania pierwszoinstancyjnego, a jedynie je powielił;
3) art. 144 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób lakoniczny, uniemożliwiający kontrolę instancyjną i sądową rozstrzygnięcia.
Skargę na postanowienie DIAS wniosła ponadto skarżąca osobiście, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Spółka wskazała, że wystawiony tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów z art. 27 u.p.e.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Podstawą uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, postanowienia lub aktu może być, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a, naruszenie przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, jak również wydanego w niniejszej sprawie postanowienia organu I instancji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem akty te wydane zostały zgodnie z prawem.
Istota sporu w sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie, w ustalonych okolicznościach sprawy, organ odmówił stronie skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ – wbrew stanowisku strony – nie zaszły przesłanki, o których mowa w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.
Przystępując do oceny zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego na wstępie tej części rozważań wyjaśnić należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:
1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;
2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.
W myśl art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.
Należy także zaznaczyć, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W związku z tym należy wskazać, że organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne, jeśli uzyska informację z jakiegokolwiek źródła o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Z kolei elementy składowe tytułu wykonawczego wymienione są w art. 27 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, tytuł wykonawczy zawiera:
1) oznaczenie wierzyciela;
1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 1682);
2) dane zobowiązanego będącego:
a) osobą fizyczną:
– imię i nazwisko oraz adres jego miejsca zamieszkania,
– imię ojca i imię matki oraz datę urodzenia zobowiązanego, o ile są znane wierzycielowi,
– numer PESEL, NIP lub numer REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada, albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany wierzycielowi,
– numer, za pomocą którego zobowiązany został zidentyfikowany na potrzeby podatku w innym kraju,
b) osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną:
– nazwę i adres jego siedziby,
– NIP, numer REGON lub numer [...] Krajowym Rejestrze Sądowym, jeżeli zobowiązany taki numer posiada, albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany wierzycielowi,
– numer, za pomocą którego zobowiązany został zidentyfikowany na potrzeby podatku w innym kraju;
3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;
4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;
5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;
6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;
7) datę wystawienia i numer tytułu wykonawczego;
7a) imię i nazwisko osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, a także jej stanowisko służbowe, jeżeli sposób opatrzenia tytułu wykonawczego podpisem albo pieczęcią, o których mowa w art. 26e § 1, umożliwia podanie tego stanowiska;
7b) podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela albo pieczęć, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5;
7c) datę podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela, a jeżeli tytuł wykonawczy został opatrzony pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5 - datę opatrzenia tą pieczęcią;
8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby;
9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu niepóźniej niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu;
9a) pouczenie zobowiązanego o przysługującym jego małżonkowi prawie do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym;
10) (uchylony);
11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;
12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku;
13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a;
14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g oraz i.
W kontekście przesłanki z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz elementów tytułu wykonawczego wymienionych w art. 27 u.p.e.a., w ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że przedmiotowy tytuł wykonawczy posiada wszystkie wymagania formalne tytułu wykonawczego, będącego dokumentem, na podstawie którego wszczyna się i prowadzi postępowanie egzekucyjne.
W doktrynie wskazuje się, że błędy w tytule wykonawczym dotyczące podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku nie stanowią przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. (zob. P. M. Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. II, Lex/el. 2025, art. 59). Z tym poglądem koresponduje stanowisko sądów administracyjnych, że dopiero w sytuacji, gdy dany tytuł wykonawczy nie zawiera informacji, o których mowa w art. 27 u.p.e.a., wystąpi sytuacja opisana w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Nie chodzi więc o przypadek, gdy dane ujawnione w tytule wykonawczym, w ocenie zobowiązanego, nie są prawidłowe. Innymi słowy, tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., jeżeli nie zawiera któregokolwiek z elementów wymaganych w myśl tego przepisu. W konsekwencji, tylko brak w tytule wykonawczym ustawowych elementów może skutkować zastosowaniem w sprawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., a co za tym idzie, umorzeniem postępowania egzekucyjnego (por. wyroki: NSA z 13 września 2017 r., sygn. akt II FSK 222/15; NSA z 13 lutego 2024 r., sygn. akt III FSK 4491/21; WSA we Wrocławiu z 16 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 54/24).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest również stanowisko, że wymogi formalne tytułu wykonawczego nie są przewidziane same dla siebie, ale w określonym celu. Tym celem jest zagwarantowanie zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowane świadczenie, do którego rzeczywiście jest zobowiązany na podstawie decyzji organu. Wobec powyższego naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania świadczenia, które nie obciąża zobowiązanego. Dopiero taki brak formalny tytułu wykonawczego, który tę gwarancję istotnie narusza, należy postrzegać w kategorii przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyroki NSA: z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II FSK 3325/16, Lex nr 2735492; z 24 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2388/16).
Wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku oznacza podanie aktu prawnego - gdy podstawą egzekucji jest przepis - z którego wprost wynikają określone obowiązki lub - w przypadku, gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej - koniecznym jest w tytule wykonawczym powołanie tej decyzji. Wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy rozumieć w ten sposób, że chodzi tu o podanie aktu prawnego, na podstawie którego wydano decyzję lub też wystarczające jest powołanie samej decyzji (por. wyroki NSA: z 27 lutego 2007 r. o sygn. akt II FSK 304/06; z 8 grudnia 2006 r. o sygn. akt II FSK 1121/06; z 27 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II OSK 749/10 dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Tym samym prawidłowo została określona podstawa prawna obowiązku, tj. decyzja nr 0222 – SPV.4100.5.2020 z dnia 29 listopada 2024 r., która zgodnie z przepisem art. 239a Ordynacji podatkowej podlega wykonaniu z uwagi na nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności postanowieniem nr 0222-SEW.4250.6.2024 z dnia 2 stycznia 2025 r. Nie budził ponadto wątpliwości Sądu wskazany w tytule wykonawczym akt normatywny: ustawa Ordynacja podatkowa oraz ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych. Jak słusznie zauważył DIAS w zaskarżonym postanowieniu, podstawę prawną egzekwowanego obowiązku należy odróżnić od podstawy prawnej prowadzenia egzekucji. Wskazane zaś w treści tytułu wykonawczego kwoty zaległości ujawnione w rubryce D.1 w wysokości 824.110,30 zł i 381.156,70 zł, stanowią zaległości wyliczone na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, po uwzględnieniu wyegzekwowanych już wcześniej kwot w poprzednio prowadzonym postepowaniu egzekucyjnym.
Reasumując powyższe rozważania Sąd stwierdził, że organy egzekucyjne nie naruszyły w niniejszej sprawie zasad postępowania administracyjnego, a zaskarżone postanowienie, a w szczególności jego uzasadnienie spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a., odnosi się do zarzutów zawartych w zażaleniu, wskazując na ustalone fakty, które zostały udowodnione i wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia, co umożliwiło Sądowi rzetelne przeprowadzenie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.