I SA/Wr 696/24

I SA/Wr 696/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik-Ogińska /przewodniczący/
Łukasz Cieślak
Marta Semiczek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono interpretację przepisów prawa podatkowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 226
art. 6 ust. 4-4f
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dagmara Dominik -Ogińska, Sędziowie: sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), asesor WSA Łukasz Cieślak, Protokolant: starszy sekretarz sądowy Paweł Poźniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M.K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 05 lipca 2024 r. nr 0112-KDSL1-2.4011.242.2024.3.PS w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 9 kwietnia 2024 M. K. (dalej: Wnioskodawca Skarżący) zwrócił się o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.
We wniosku podał, że 5 maja 2021 r., Sąd Okręgowy we W., XIII Wydział Cywilny Rodzinny w sprawie o sygnaturze [...] rozwiązał małżeństwo K. i M. K. przez rozwód. Sąd orzekł, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi powierza obojgu rodzicom, ustalając, że ich miejscem zamieszkania będzie miejsce zamieszkania matki. Sąd orzekł nadto, że strony będą wykonywały naprzemienną opiekę nad dziećmi – każda ze stron w miejscu swojego pobytu (oddzielnie). Strony wykonują orzeczenie Sądu w zakresie sprawowanej opieki. Strony w okresie sprawowania opieki wykonują ją samodzielnie – tj. bez udziału drugiego rodzica.
Wnioskodawca jest ojcem K. i M. K.(1). Jest osobą samotną, nie pozostaje w konkubinacie i innym związku.
W tygodniu przypadającym opiece, Wnioskodawca samodzielnie sprawuje pieczę nad córkami. Dzieci pozostające pod wyłączną opieką Wnioskodawcy (w okresie przypadającym kontaktom), zamieszkują razem z ojcem. Drugi rodzic w zasadzie w ogóle nie partycypuje w żaden sposób w kosztach utrzymania dzieci w tym w czasie, w którym dzieci przebywają u Wnioskodawcy.
Opieka faktycznie realizowana przez Wnioskodawcę następuje w systemie tydzień/tydzień, z tym zastrzeżeniem, że w roku 2023 Wnioskodawca sprawował faktyczną pieczę nad dziećmi przez okres 193 dni. Opieka w powyższym systemie będzie realizowana tożsamo w następnych latach obrachunkowych. Nadto, Wnioskodawca partycypuje w znacznej części utrzymania dzieci – nawet wówczas, gdy przebywają one u drugiego rodzica. Wnioskodawca jest odpowiedzialny również za finansowanie dzieciom wszystkich zajęć dodatkowych. W gestii Wnioskodawcy pozostaje również finansowanie lekarzy dzieci, opłat abonamentowych, wakacji (formy wypoczynku), przyborów szkolnych, w tym podręczników.
Wnioskodawca nie jest beneficjentem świadczenia wychowawczego 800 +, gdyż na mocy porozumienia zawartego pomiędzy Wnioskodawcą a K. K., strony ustaliły, że przez czas trwania opieki naprzemiennej nad małoletnimi, K. K. będzie każdorazowo uprawniona do pobierania na małoletnie dzieci świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci – w pełnej wysokości (§ 1 porozumienia). W celu porozumienia Wnioskodawca upoważnił K. K. do składania corocznie wniosków o przyznanie i wypłatę świadczenia w pełnej wysokości na rachunek K. K. Strony ustaliły również, że w sytuacji wypłaty świadczenia w części na rachunek bankowy Wnioskodawcy (pomimo zawartego porozumienia) Wnioskodawca będzie zobligowany do przekazania tych środków w terminie 14 dni na rzecz K. K., a w chwili obecnej bezpośrednio na rachunki bankowe dzieci.
W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał m.in., że wniosek dotyczy roku 2023 i lat następnych (rozliczenie roczne za rok 2023, a w razie potwierdzenia stanowiska Wnioskodawcy, stosowana preferencja będzie dotyczyła lat przyszłych).
W związku z opisanym stanem faktycznym Wnioskodawca zadał pytanie:
Czy Wnioskodawcy w roku 2023 i latach następnych przysługuje i przysługiwać mu będzie preferencyjny sposób rozliczenia podatkowego, jako rodzica samotnie wychowującego dziecko?
W ocenie Wnioskodawcy za rok 2023 i za następne lata obrachunkowe przysługiwać mu będzie preferencja podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych o której mowa w treści normy art. 6 ust. 4d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 2024 poz. 226. z poźn. zm. dalej PIT) z tytułu samotnego wychowywania małoletnich dzieci. Wnioskodawca wskazuje, że nie mają zastosowania do jego osoby wykluczenia preferencyjne dookreślone w art. 6 ust. 4f ww. ustawy.
Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych Wnioskodawca wywodził, że wykładnia literalna art. 6 ust. 4 PIT nie pozwala na ograniczenie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko wyłącznie do rodzica, który w trakcie roku podatkowego faktycznie samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców wychowuje dziecko. Ustawodawca nie zastrzegł tego wprost w tym przepisie, wskazując tylko, że rodzic chcący skorzystać z ulgi musi »w roku podatkowym samotnie wychowywać dzieci. Zgodnie z art. 6 ust. 4f PIT preferencyjne opodatkowanie nie przysługuje samotnym rodzicom, którzy wychowują co najmniej jedno dziecko wspólnie, rozumiane także jako »naprzemienne« wykonywanie opieki nad dzieckiem w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze. Należy zauważyć, że taka redakcja przepisu nie modyfikuje rozumienia pojęcia »samotnego wychowywania dzieci«, lecz wyklucza jedynie wspólne opodatkowanie w określonym ustawą przypadku. Regulacja ta nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, że Skarżący nie pobiera żadnego świadczenia wychowawczego. Wskazał również, że w jego sprawie nie zachodzą również okoliczności wykluczające wskazane w treści art. 6 ust. 4 d i e PIT.
Zaskarżoną interpretacją Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Przytaczając PIT wywodził, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie wychowujących dzieci od spełnienia łącznie następujących warunków:
- posiadania przez rodzica statusu osoby samotnie wychowującej dzieci (dziecko),
- wychowywania przez rodzica samotnie w roku podatkowym dzieci (dziecko),
- nieuzyskiwania przez rodzica i dzieci (dziecko) wymienionych w przepisach rodzajów dochodu (przychodu).
Zdaniem Dyrektora, "samotne wychowywanie" oznacza wychowywanie dziecka (dzieci) bez faktycznego udziału drugiego rodzica. Natomiast, zaangażowanie w proces wychowawczy dziecka każdego z rodziców oznacza, że w roku podatkowym dziecko wychowywane jest wspólnie przez oboje rodziców, a nie samotnie przez któregokolwiek z nich. Przy wychowywaniu dziecka należy wziąć pod uwagę całokształt działań i czynności wykonywanych przez każdego z rodziców, w tym także tych o charakterze niewymiernym jak kształtowanie osobowości, światopoglądu, systemu wartości, postaw emocjonalnych.
Zatem, w sytuacji, gdy każdy z rodziców aktywnie uczestniczy w wychowywaniu dziecka – co przejawia się między innymi dzieleniem się wszelkimi obowiązkami związanymi z procesem wychowawczym dziecka, niezależnie od tego u kogo i pod czyją w danym momencie roku podatkowego opieką dziecko przebywa – nie można mówić o samotnym wychowywaniu dziecka przez któregokolwiek z rodziców. Podkreślono, że samodzielna opieka nad dziećmi nie jest równoznaczna z samotną opieką. Fakt, że każdy z rodziców zajmuje się dziećmi w ustalonym czasie, czyli samodzielne i w tym czasie drugi rodzic nie uczestniczy w ich wychowaniu, nie oznacza, że mamy do czynienia z samotnym wychowaniem dziecka.
Prawo do omawianej preferencji podatkowej będzie przysługiwało jedynie temu z rodziców, czy opiekunów prawnych, który będąc osobą stanu wolnego (za wyjątkiem ściśle w ustawie określonym) faktycznie w roku podatkowym samotnie dziecko wychowuje, czyli sprawuje nad nim samodzielnie ciągłą opiekę, bez jakiegokolwiek udziału drugiego rodzica w procesie wychowawczym. Jednocześnie przepisy powyższej ustawy nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dziecko. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku, a nie trwał przez cały rok.
Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że zarówno Wnioskodawca, jako ojciec, jak i matka dziecka, współuczestniczą w wychowaniu dziecka, pomimo że nie zamieszkują ze sobą. Nie sposób zatem uznać, że w przedstawionym przez wnioskodawcę stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym, w tak zorganizowanym trybie wykonywania władzy rodzicielskiej (na podstawie zawartego porozumienia wychowawczego), zachodzą dwa odrębne procesy wychowania, tj. osobny samotny proces przeprowadza matka, gdy opiekuje się dzieckiem, a zupełnie inny proces wychowywania zachodzi, podczas gdy dziecko przebywa z wnioskodawcą. Wychowania dziecka nie da się "podzielić", bowiem jest to ciągły i długotrwały rozwój, na który w tym przypadku składa się wspólna praca obojga rodziców.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zarzucił
I. naruszenie norm postępowania, a to:
1) art. 14c § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm. Dalej O.p) przez błędną ocenę stanowiska Skarżącego, będącą odpowiedzią na pytania przedstawione we wniosku o interpretację i w konsekwencji uznanie, że stanowisko wskazane przez Skarżącego jest nieprawidłowe;
2) art. 2a w związku z art. 121 w związku z art. 14h O.p. przez rozstrzygnięcie na niekorzyść podatnika w sytuacji, gdy orzecznictwo jest zgodne ze stanowiskiem Skarżącego w przedmiotowej kwestii
3) art. 14c § 1 i § 2, art. 14h w związku z art. 121 § 1 w związku z art. 14h O.p. przez niewystarczające i niezupełne uzasadnienie stanowiska organu interpretacyjnego;
II. oraz naruszenie przepisów materialnych, a mianowicie:
1) art. 6 ust. 4 PIT przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w przedstawionym we wniosku o interpretację stanie faktycznym sprawy, Skarżący nie jest osobą "samotnie wychowującą dzieci" i w konsekwencji uznanie, że Skarżący nie spełnia przesłanki do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów na podstawie art. ust. 4 PIT; organ nadto dokonał błędnej, samodzielnej i dowolnej interpretacji ww. normy materialnej w ten sposób, że uznał, że pod pojęciem "osoby samodzielnie wychowującej dziecko" kryje się stwierdzenie, że osobą samotnie wychowującą dziecko jest jedynie osoba, która faktycznie wychowuje dziecko - bez wsparcia drugiego z rodziców, w momencie gdy w innym miejscu uzasadnienia sam organ przyznaje, że za "osobę samotnie wychowującą dziecko" uważa się osobę, która w określonym czasie, zupełnie sama (bez udziału drugiej osoby) zajmuje się wychowaniem dziecka - co Skarżący w zupełności wykazał. Skarżący wykonując pieczę naprzemienną w okresie zajmowania się dziećmi samodzielnie dzieci wychowuje, bez jakiegokolwiek udziału byłej małżonki, tj. zapewnia dzieciom miejsce pobytu, samodzielnie je przez ten okres utrzymuje (jedzenie, rozrywki, ubrania, inne koszty), nadto w tym czasie dzieci nie kontaktują się z matką;
2) art. 6 ust. 4c PIT w postaci dokonania błędnej interpretacji i nieprawidłowe przyjęcie, że norma ta wyklucza możliwość uzyskania przez Skarżącego możliwości preferencyjnego rozliczania podatkowego, w sytuacji gdy przepis stanowi wprost, że sama opieka naprzemienna nie wyklucza prawa skorzystania z ulgi dla samotnych rodziców. Dyskwalifikacją jest natomiast pobieranie świadczenia 800+ zarówno przez matkę, jak i przez ojca dziecka.;
3) art. 6 ust. 4f PIT przez błędną wykładnię regulacji, a w konsekwencji przyjęcie, że Skarżącemu nie przysługuje prawo preferencji podatkowej, w momencie gdy każdy z rodziców sprawuje opiekę nad synami odrębnie, w swoim miejscu zamieszkania, bez udziału drugiego rodzica. W okresie przebywania dzieci u Skarżącego sprawuje on faktyczną, ciągłą i wyłączną władzę rodzicielską nad nimi. Skarżący wykonuje władzę;
4) art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) przez nieuwzględnienie w zaskarżonym akcie administracyjnym zamierzeń polityki prorodzinnej Państwa zmierzającej w efekcie do systemowego i całościowego wsparcia rodziców w wychowaniu dzieci, zwłaszcza w samotnym ich wychowaniu; powyższe preferencje należy interpretować bez dokonywania wykładni rozszerzającej, a także zawyżającej dany przepis prawa podatkowego. Korzystanie z każdej preferencji podatkowej uzależnione jest od spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do jej zastosowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
W wyniku kontroli zaskarżonej interpretacji z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej, Sąd uznał, że skarga okazała się zasadna, gdyż zaskarżona interpretacja indywidualna narusza przepisy prawa materialnego przez błędną ich wykładnię w stopniu skutkującym wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego.
Przypomnieć należy, że stosownie do art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie zaś z art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego, uchyla interpretację, a art. 145 § 1 pkt 1 tej ustawy stosuje się odpowiednio.
Spór w sprawie dotyczył tego, czy w stanie prawnym obowiązującym w 2023 r. skarżącego można uznać za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów art. 6 ust. 4c-4f PIT.
W myśl art. 6 ust. 4c PIT od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1. małoletnie,
2. pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3. pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie
- podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym.
Zgodnie z art. 6 ust. 4d PIT, w przypadku, o którym mowa w ust. 4c, podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, przy czym do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w niniejszej ustawie.
Według art. 6 ust. 4e PIT, przepisu ust. 4c pkt 3 nie stosuje się, jeżeli dziecko, o którym mowa w tym przepisie, uzyskało w roku podatkowym:
1. dochody, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub
2. przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152
- w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 240), w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.
Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 4f PIT, sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 oraz z 2021 r. poz. 1162, 1981 i 2270).
W myśl zaś art. 6 ust. 8 PIT sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4d, nie ma zastosowania, w przypadku, gdy chociażby jeden z małżonków, osoba samotnie wychowująca dziecko lub jej dziecko:
1) stosuje przepisy:
a. art. 30c lub
b. ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy
- w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Przenosząc treść przytoczonych wyżej przepisów na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że literalna wykładnia przepisu art. 6 ust. 4c PIT nie pozwala na ograniczenie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko wyłącznie do rodzica wychowującego dziecko bez jakiegokolwiek udziału drugiego rodzica, ponieważ przepis wskazuje wyłącznie, że rodzic chcący skorzystać z ulgi, jest zobowiązany "w roku podatkowym samotnie wychowywać dzieci".
Sąd na wstępie zauważa, że sporne w sprawie zagadnienie dotyczące pojęcia "osoba samotnie wychowująca dzieci" było już przedmiotem analizy w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych wydanych na gruncie przepisów PIT obowiązujących do 31 grudnia 2021 r. (wyroki NSA: z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 573/15; z 12 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 383/20; z 6 maja 2021 r., sygn. akt II FSK 412/19; z 14 lipca 2021 r., sygn. akt II FSK 3790/18; z 17 sierpnia 2021 r., sygn. akt II FSK 3083/19; z 23 listopada 2021 r., sygn. akt II FSK 1038/21; z 3 lutego 2022 r., sygn. akt II FSK 1513/19; z 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt II FSK 2020/19; z 7 lutego 2023 r., sygn. akt II FSK 1766/20; z 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II FSK 42/21; z 10 października 2023 r., sygn. akt II FSK 309/21; opubl.: CBOSA – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia,.nsa.gov.pl; podobnie jak pozostałe orzeczenia sądowe powołane poniżej).
Zdaniem Sądu, przedstawione w powyższych orzeczeniach rozważania zachowują aktualność w odniesieniu do przepisów PIT, które weszły w życie 1 lipca 2022 r., a mają zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r., tj. przepisów art. 6 ust. 4c-4f PIT w powołanym powyżej brzmieniu. Znajduje to potwierdzenie w orzecznictwie NSA (wyroki: z 10 października 2023 r., sygn. akt II FSK 309/21; z 24 stycznia 2024 r. sygn. akt II FSK 497/21), jak i w najnowszych orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych (m.in. wyroki: WSA w Poznaniu z 8 października 2024 r., sygn. akt I SA/Po 446/24, WSA we Wrocławiu z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 561/23, WSA w Gorzowie Wlkp. z 12 października 2023 r., sygn. akt I SA/Go 246/23, czy WSA w Łodzi z 5 października 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 589/23).
Uwzględniając stanowisko zaprezentowane w powyższych orzeczeniach, Sąd stwierdza, że wykładnia przepisu art. 6 ust. 4c PIT nie pozwala na ograniczenie statusu "osoby samotnie wychowującej dzieci" wyłącznie do rodziców wychowujących dzieci bez wsparcia drugiego z rodziców. Jak już wyżej wskazano, w warstwie leksykalnej przepis wskazuje tylko, że rodzic chcący skorzystać z ulgi musi "w roku podatkowym samotnie wychowywać dzieci". Samotne wychowywanie nie musi przy tym mieć miejsca przez cały rok podatkowy, czego nie kwestionuje sam organ interpretacyjny. Z treści przepisu to nie wynika. Jeśli zatem rozwiedziony rodzic nie wykonuje w tym samym czasie i w tym samym miejscu czynności, przy współudziale drugiego rodzica, składających się na proces jego czynności wychowawczych, to nieuprawnione jest twierdzenie, że robi to wspólnie z drugim rodzicem. W ocenie Sądu, wykładnia literalna art. 6 ust. 4c PIT nie pozwala na ograniczenie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko wyłącznie do rodzica, który w trakcie roku podatkowego faktycznie samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców wychowuje dziecko. Jak już wielokrotnie wskazywano w przywołanym wyżej orzecznictwie sądowym, dla potrzeb odkodowania znaczenia sformułowania "osoby samotnie wychowującej dziecko", fundamentalne znaczenie ma wyraz "samotnie". Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego "samotność" lub "samotny" oznacza "przebywanie, życie w odosobnieniu, bez rodziny, bez towarzystwa", "niemający w nikim wsparcia, dziejący się bez wsparcia innych", "niemający żony lub niemająca męża", "znajdujący się gdzieś całkiem sam, zdany tylko na siebie" (sjp.pl; sjp.pwn.pl; SJP pod red. M. Szymczaka, t. III, s. 177, PWN, Warszawa 1981). Leksykalne znaczenie wyrazu "samotny" ukierunkowuje na odkodowanie sformułowania "rodzic samotnie wychowujący dzieci", jako rodzica wychowującego dzieci (dziecko) w odosobnieniu od drugiego rodzica dzieci (dziecka) i bez jego udziału, przebywającego z dziećmi (dzieckiem) w innym miejscu niż drugi rodzic. Kryterium "samotności" wyklucza się z kryterium "wspólności" Wyraz "wspólny" w jego zasadniczym znaczeniu oznacza m.in. "wykonywanie razem z innymi" (sjp.pl). Jeśli zatem rozwiedziony rodzic nie wykonuje w tym samym czasie i w tym samym miejscu czynności, przy współudziale drugiego rodzica, składających się na proces jego czynności wychowawczych, to wręcz nielogiczne jest twierdzenie, że czyni to wspólnie z drugim rodzicem.
Uwzględniając powyższe, należy podkreślić, że w przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stanie faktycznym w 2023 r. rozwiedzeni rodzice nie wychowywali dziecka "wspólnie" (tj. jednocześnie w tym samym czasie i miejscu), ale każde z nich odrębnie. Zatem wychowywanie dziecka realizowane było przez każdego z rodziców "samotnie", bez udziału drugiego z rodziców. O wspólnym (będącym antonimem samotnego) wychowaniu dziecka nie świadczy fakt powierzenia władzy rodzicielskiej wspólnie obojgu małżonkom. Pojęcia te nie są tożsame, a pojęcie samotnego wychowania dziecka winno być rozpatrywane głównie w kontekście samodzielnego pokrywania przez podatnika kosztów związanych z wychowaniem i utrzymaniem dziecka. Zastosowana przez ustawodawcę preferencja ma bowiem kontekst finansowy. Nieuprawniona jest wobec tego taka wykładnia tego przepisu, która wyklucza spod jego działania jednego z rozwiedzionych rodziców wychowującego dziecko bez udziału drugiego rodzica, czyli samotnie. Jeżeli dziecko zamieszkuje u jednego z rodziców, w stosunku do których sąd orzekł rozwód, to rodzic ten w tym czasie samodzielnie, tj. bez wsparcia drugiego rodzica wychowuje dziecko. Taki rodzic działa bez wsparcia drugiej osoby i samodzielnie dokonuje czynności związanych z wychowaniem i utrzymaniem dziecka.
Ustawodawca nie wprowadził przy tym ograniczeń czasowych uzasadniających skorzystanie z tej preferencji, co daje prawo do korzystania z niej zarówno osobom wychowującym dziecko samotnie przez znaczny okres czasu w roku podatkowym, jak i osobom, które samotnie wychowują dziecko przez krótki okres roku podatkowego, ani też nie powiązał zakresu prawa do skorzystania z preferencyjnego sposobu opodatkowania z czasem samotnego wychowania dziecka w roku podatkowym (np. przez zastosowanie współczynnika procentowego).
Dokonując interpretacji przepisów art. 6 ust. 4c-4e PIT nie można też pomijać, że celem ich wprowadzenia było umożliwienie preferencyjnego rozliczenia podatkowego dla tych osób, które w roku podatkowym doświadczyły samotnej, samodzielnej pieczy nad dzieckiem i jego wychowywaniem. Cel ten wpisuje się w idee polityki prorodzinnej Państwa, która na gruncie prawa podatkowego realizowana jest na wiele sposobów (por. wyrok WSA w Łodzi z 29 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 324/23). Przyjęta przez organ interpretacja art. 6 ust. 4c PIT prowadzić może natomiast do nasilenia się niekorzystnych zjawisk, których skutki mogą bezpośrednio dotknąć dzieci. Samotne wychowywanie dzieci przez cały rok podatkowy w takim rozumieniu, jakie nadaje temu pojęciu organ podatkowy, mogłoby być zrealizowane jedynie w odniesieniu do wdów, wdowców i osób rozwiedzionych, którym przyznano wyłączną władzę rodzicielską. Taka wykładnia uzależnia skorzystanie z ulgi przez jednego z rodziców de facto od całkowitego wyeliminowania drugiego z rodziców z procesu opieki i wychowania dzieci, bowiem tylko w takiej sytuacji organ uznaje przesłanki tego przepisu za spełnione, co nie znajduje jednak potwierdzenia w przedstawionym powyżej wyniku wykładni analizowanego przepisu (zob. wyrok WSA w Krakowie z 7 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 988/23). Zdaniem Sądu, przyjęcie warunku, aby drugi z rodziców był wyeliminowany z opieki i wychowania dzieci, przeczyłoby w istocie polityce prorodzinnej Państwa zmierzającej zgodnie z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP do systemowego wsparcia rodziców w wychowaniu dzieci, zwłaszcza w samotnym wychowaniu dzieci.
Należy dostrzec, że zgodnie z art. 6 ust. 4f PIT preferencyjne opodatkowanie nie przysługuje samotnym rodzicom, którzy wychowują co najmniej jedno dziecko wspólnie, rozumiane także jako "naprzemienne" wykonywanie opieki nad dzieckiem w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze. Zdaniem Sądu, redakcja tego przepisu nie modyfikuje rozumienia pojęcia "samotnego wychowywania dzieci", lecz wyklucza jedynie wspólne opodatkowanie w określonym ustawą przypadku. W niniejszej sprawie regulacja ta nie ma zastosowania, gdyż Skarżący we wniosku oświadczył, że ustalono wobec niego świadczenie wychowawcze w wysokości 100%. NSA w wyrokach z 10 października 2023 r., sygn. akt II FSK 309/21, oraz z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt II FSK 497/21, wskazał, że nowa redakcja analizowanej ulgi nie modyfikuje ukształtowanego w orzecznictwie rozumienia wyrażenia "samotnego wychowywania dzieci", zamieszczonego obecnie w art. 6 ust. 4c PIT, lecz (poza ograniczeniem wprost przewidzianym w tym przepisie dotyczącym dochodów jednego rodzica), w określonych sytuacjach wyklucza jedynie wspólne opodatkowanie w przypadku samotnego wychowywania dzieci np. w ramach wykonywania "opieki naprzemiennej" przez rodziców. Według NSA, pojęcia "opieki" i do tego "naprzemiennej" nie można zaś utożsamiać z procesem wychowawczym, który nie ogranicza się wyłącznie do sprawowania bieżącej pieczy nad dzieckiem.
Reasumując, prawidłowa wykładnia przepisu art. 6 ust. 4c PIT prowadzi do wniosku, że rozwiedziony rodzic samotnie wychowujący dziecko, w znaczeniu powyżej wskazanym, jest uprawniony do ulgi ustanowionej w tym przepisie, jeśli spełnia pozostałe warunki zwolnienia.
Zasadny okazał się zatem sformułowany w skardze zarzut dotyczący naruszenia art. 6 ust. 4 i 4f PIT przez błędne uznanie, że w przedstawionym we wniosku o interpretację stanie faktycznym sprawy Skarżący nie jest osobą "samotnie wychowującą dziecko" i w konsekwencji nie spełnia przesłanek preferencyjnego opodatkowania.
W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację.
W kwestii kosztów postępowania podstawą wyroku był art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te (697 zł) złożył się uiszczony wpis od skargi (200 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie adwokata (480 zł) ustalone na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).