I SA/Wr 327/07

I SA/Wr 327/07 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Szczerbiński /sprawozdawca/
Ireneusz Dukiel
Maria Tkacz-Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art.  72   par. 1   pkt  1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 75  par. 2  pkt  1a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński (sprawozdawca), Protokolant Marta Kania, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi S. Sz. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki "Volkswagen Passat" I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącego S. Sz. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
S. Sz. kupił w dniu [...] w H. w Niemczech za [...] samochód osobowy marki "Volkswagen Passat" o pojemności skokowej silnika [...], wyprodukowany w 2003 roku.
W dniu [...] złożył w Urzędzie Celnym w L. deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego, wyliczając podatek akcyzowy według stawki 15,1 % w wysokości [...], wpłacił tę kwotę i na tej podstawie zarejestrował pojazd w kraju.
W dniu [...] złożył w Urzędzie Celnym wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku akcyzowego i jego zwrot, gdyż został nienależnie pobrany na podstawie przepisów krajowych, niezgodnych z prawem wspólnotowym, obowiązującym w Polsce od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej 1 maja 2004 r. Obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego jest niezgodny z art. 23, 25 i art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, na terenie której obowiązuje zasada swobodnego przepływu towarów i zakazu dyskryminowania podobnych towarów, pochodzących z innych państw członkowskich. Zapisy traktatu mają walor bezpośredniej stosowalności we wszystkich państwach członkowskich.
Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 72 § 1 pkt 1, art. 73 § 2 pkt 2 i art. 75 § 2 pkt 1a Ordynacji podatkowej odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego w kwocie [...] podnosząc, że zapłacony on został na podstawie art. 80 i art. 81 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 29, poz. 257 ze zm.) i wyliczony zgodnie z art. 75 tej ustawy i § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. nr 87, poz. 825 ze zm.). Organy podatkowe nie mają przy tym kompetencji do badania zgodności przepisów prawa krajowego z prawem wspólnotowym.
Dyrektor Izby Celnej we W. nie uwzględnił wniesionego odwołania i decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał decyzję organu I instancji w mocy zwracając uwagę, że według art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym podlegają akcyzie samochody niezarejestrowane na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. W wielu krajach Unii Europejskiej stosowane są różnego rodzaju podatki i opłaty rejestracyjne, dotyczące samochodów osobowych, a ich odpowiednikiem w Polsce jest podatek akcyzowy. Brak jest obecnie orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, w których stwierdzona zostałaby niezgodność przepisów ustawy o podatku akcyzowym z powołanymi przez podatnika przepisami Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu S. Sz. wniósł o uchylenie decyzji odmawiającej mu zwrotu podatku akcyzowego jako zapłaconego nienależnie, podtrzymując zarzuty ze swego wniosku i odwołania. Dodał, że oprócz naruszenia przepisów Traktatu decyzja narusza art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 75 ust. 1 i 3 oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym oraz art. 9, 83, 87 i art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wynikający z nich zakaz dyskryminacyjnego opodatkowania towarów pochodzących z innych państw członkowskich.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Organy podatkowe nie mogą odmówić stosowania wyraźnych przepisów prawa krajowego ze względu na wątpliwości co do ich zgodności z prawem wspólnotowym przed ewentualnym wyraźnym orzeczeniem w tej sprawie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Nałożenie podatku akcyzowego na wszystkie samochody przed ich pierwszą rejestracją, w tym na używane, jest wyrazem zasady powszechności opodatkowania i nie nosi cech dyskryminacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek strony skarżącej dotyczył uznania za nadpłatę podatku akcyzowego zapłaconego w związku z nabyciem w Niemczech, kraju członkowskim Unii Europejskiej, używanego samochodu osobowego mającego ponad 2 lata, z uwagi na zarzuconą sprzeczność przepisów krajowych z przepisami wspólnotowymi, które winny mieć pierwszeństwo przy rozstrzyganiu konkretnej sprawy. Po myśli art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Odnośnie podatników podatku akcyzowego nadpłata powstaje według art. 73 § 2 pkt 2 z dniem złożenia deklaracji podatku akcyzowego, a wniosek o jej stwierdzenie zgodnie z art. 75 § 2 pkt 1a mogą między innymi złożyć podatnicy, którzy w zeznaniach (deklaracjach), o których mowa w art. 73 § 2, wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek.
Badając legalność decyzji odmawiającej uwzględnienia tego wniosku należało mieć na uwadze, że według art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 29, poz. 257 ze zm.) akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Po myśli art.80 ust. 2 pkt 2 podatnikami akcyzy od samochodów są importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Nabyciem takim jest zaś zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy przemieszczenie wyrobów akcyzowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju. Art. 75 ust. 1 stanowi, że stawka akcyzy na wyroby akcyzowe niezharmonizowane, jakimi są między innymi samochody osobowe, wynosi 65 % podstawy określonej w art. 10, to jest kwoty, jaka nabywca jest obowiązany za te wyroby zapłacić, przy czym art. 75 ust. 3 pozwala ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych obniżać w drodze rozporządzenia stawki akcyzy określone w ust. 1 i 2 oraz różnicować je w zależności od rodzaju wyrobu, a także określać warunki ich stosowania.
W § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finnasów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. nr 87, poz. 825 ze zm.) stawki akcyzy określone w poz. 27 załącznika nr 1 do rozporządzenia mają zastosowanie do każdej sprzedaży samochodu osobowego dokonanej przed pierwszą jego rejestracją na terenie kraju w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. nr 58, poz. 515 ze zm.). Były to stawki za samochody osobowe o pojemności silnika powyżej 2000 cm3 wynoszące 13,6 % podstawy opodatkowania, zaś za pozostałe 3,1 % tej podstawy. Z kolei § 7 ust. 2 rozporządzenia stanowił, że w przypadku sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wspólnotowego lub ich importu, dokonanych po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy, stosuje się procentowe stawki akcyzy, obliczone według podanego w przepisie wzoru, zgodnie z którym stawka wzrastała wraz z wiekiem pojazdu, nie mogąc jednak przekroczyć stawki 65 %.
Wskazane w skardze przepisy prawa wspólnotowego, mające wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, powołującej się na przytoczone wyżej przepisy krajowe, to artykuły 23, 25 i 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. nr 90, poz. 864 /2 ze zm), zwanego dalej TWE.
Art. 23 ust. 1 stanowi, że podstawą Wspólnoty jest unia celna, która rozciąga się na całą wymianę towarową i obejmuje zakaz ceł przywozowych i wywozowych pomiędzy Państwami Członkowskimi oraz wszelkich opłat o skutku równoważnym, jak również przyjęcie wspólnej taryfy celnej w stosunkach z państwami trzecimi. Według art. 23 ust. 2 postanowienia artykułu 25 i rozdziału 2 niniejszego tytułu (dotyczącego zakazu ograniczeń ilościowych pomiędzy Państwami Członkowskimi) stosują się do produktów pochodzących z państw członkowskich oraz do produktów pochodzących z państw trzecich, jeżeli znajdują się one w swobodnym obrocie w Państwach Członkowskich. Z kolei zgodnie z art. 25 cła przywozowe i wywozowe lub opłaty o skutku równoważnym są zakazane między Państwami Członkowskimi, przy czym zakaz ten stosuje się również do ceł o charakterze fiskalnym.
Odnośnie zarzuconej sprzeczności z tymi przepisami TWE akcyzy o charakterze opłaty rejestracyjnej, ustanowionej w art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił w wyroku o charakterze orzeczenia wstępnego z dnia 5 października 2006 r. w sprawie C-290/05 (Lex nr 193374), że opłata rejestracyjna ustanowiona przez przepisy krajowe, która nie jest nakładana na samochody osobowe w związku z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 23 i art. 25 TWE. Podobne stanowisko zajął Trybunał w wyroku o charakterze orzeczenia wstępnego z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C-313/05 Macieja Brzezińskiego przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej we W.
Zarzut naruszenia przez zaskarżoną decyzję wskazanych przepisów TWE nie był zatem uzasadniony, skoro nie miały one zastosowania w badanej sprawie (por. również w tej kwestii wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2007 r. sygn. I SA/Gd 674/06).
Art. 90 TWE stanowi natomiast, że żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe.
Już w pierwszej z powołanych wyżej spraw, wyroku z dnia 5 października 2006 r. w sprawie C-290/05 Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że art. 90 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie rejestracyjnej ustanowionej w przepisach krajowych, o ile:
- opłata ta jest pobierana od samochodów używanych w związku z ich pierwszym dopuszczeniem do ruchu na terytorium tego państwa członkowskiego i
- jej wysokość zależy wyłącznie od parametrów technicznych samochodów (typ silnika, pojemność) i klasyfikacji ze względów ochrony środowiska oraz w żaden sposób nie uwzględnia utraty wartości przez ten samochód, co w przypadku jej zastosowania do samochodów używanych przywiezionych z innych państw członkowskich prowadzi do tego, że przewyższa ona opłatę rejestracyjną, zawartą w wartości podobnych samochodów używanych, które zostały już zarejestrowane w państwie członkowskim przywozu. Jednocześnie zaznaczono, że porównanie z używanymi pojazdami dopuszczonymi do ruchu w państwie członkowskim przed wprowadzeniem tej opłaty nie ma znaczenia dla sprawy.
W drugiej z powołanych spraw, nr C-313/05 ze skargi Macieja Brzezińskiego, który sprowadził używany samochód z Niemiec i również obciążono go nienależnym według niego podatkiem akcyzowym, Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że artykuł 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa kwotę tego podatku zawartą w wartości podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do organów krajowych należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, ma takie skutki.
W istocie zatem dane opodatkowanie można uznać za zgodne z art. 90 TWE tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że jest ono tak skonstruowane, iż wyklucza w każdym przypadku opodatkowanie przywożonych produktów w wyższym stopniu, niż produktów krajowych oraz że w związku z tym nie wywołuje ono w żadnym razie dyskryminujących skutków.
Na organach podatkowych spoczywa więc obowiązek zbadania, czy taki wzrost stawki dotyczy wyłącznie pojazdów używanych pochodzących z innego państwa członkowskiego niż Rzeczypospolita Polska oraz czy z kolei w przypadku pojazdów używanych zarejestrowanych w Polsce jako nowe, stawka podatku akcyzowego zawartego w wartości takiego pojazdu pozostaje niezmienna. W ramach tego postępowania organy muszą uwzględnić, po pierwsze, jednokrotność podatku akcyzowego dla wszystkich pojazdów, które są przeznaczone do zarejestrowania w Polsce, zarówno nowych, jak i używanych, niezależnie od tego, czy zostały wyprodukowane na terytorium kraju, czy przywiezione z innych państw członkowskich. Po drugie, dokonać rozróżnienia na dwie kategorie pojazdów, a mianowicie na te, które są sprzedawane jako używane w okresie dwóch lat kalendarzowych od daty ich produkcji, przy czym rok ich produkcji uważa się za pierwszy rok kalendarzowy i z drugiej strony, na pozostałe. Jest to o tyle istotne, iż stawka podatku akcyzowego, która obciąża pojazdy używane sprzedawane po więcej niż dwóch latach od daty ich produkcji, jest obliczana zgodnie z wzorem przewidzianym w § 7 rozporządzenia. Stosowanie tego wzoru wprost prowadzi do wzrostu stawki wraz z wiekiem pojazdu.
W świetle powyższych wywodów, a zwłaszcza z uwagi na fakt nie przeprowadzenia analizy porównawczej przez organy podatkowe, o jakiej mowa w powołanych wyrokach ETS, decyzje obu instancji jako naruszające prawo podlegają wyeliminowania z obrotu prawnego. W ocenie Sądu brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania przez sąd w zakresie, czy taki wzrost stawki dotyczy wyłącznie pojazdów używanych pochodzących z innego państwa członkowskiego niż Polska oraz czy z kolei w przypadku pojazdów używanych zarejestrowanych w Polsce jako nowe, stawka podatku akcyzowego zawartego w wartości takiego pojazdu pozostaje niezmienna. Sąd administracyjny, na mocy przepisu art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jest kompetentny jedynie do kontroli zaskarżonych orzeczeń z punktu widzenia zgodności z prawem, a nie podejmowania rozstrzygnięć merytorycznych o charakterze kształtującym
Podsumowując, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem prawa. Organy obu instancji wprawdzie przeprowadziły postępowanie w granicach swoich kompetencji, a także z zastosowaniem procedur postępowania podatkowego. Zastosowanie przepisów krajowego prawa materialnego nastąpiło jednak z naruszeniem przepisów prawa wspólnotowego. Wskazane przepisy ustawy o podatku akcyzowym są bowiem niezgodne z art. 90 TWE w zakresie, w jakim stawka podatku akcyzowego, według której jest on nakładany na używane samochody, sprowadzone z innych państw członkowskich, przewyższa ułamek odpowiadający podatkowi zawartemu w wartości porównywalnego samochodu używanego, na który podatek został nałożony w Polsce, kiedy był on nowy.
Tak, więc przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy obu instancji zobowiązane są do przeprowadzenia postępowania z zastosowaniem prowspólnotowej wykładni prawa krajowego.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Jednocześnie na podstawie art. 200 i art. 209 tej ustawy zasądzono na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.