I SA/Wr 195/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za styczeń-kwiecień 2015 r. oraz określenia podatku do zapłaty w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Organy podatkowe uznały ewidencje zakupów i sprzedaży skarżącego za nierzetelne, kwestionując prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez firmę Q. (wystawionych przez P. P.) z uwagi na brak rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i cechy oszustwa karuzelowego VAT. Skarżący miał pełnić rolę "bufora" w procederze umożliwiającej nieuprawnione odliczenie podatku. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję organów, wskazując na braki w materiale dowodowym i wadliwość uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na niespełnienie wymogów formalnych uzasadnienia i potrzebę ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem wykładni prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po ponownym rozpoznaniu sprawy zgodnie ze wskazaniami NSA, oddalił skargę. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał spełnienia materialnych przesłanek prawa do odliczenia VAT, ponieważ dostawca (P. P.) nie był czynnym podatnikiem VAT, został wykreślony z rejestru przed nawiązaniem współpracy, a skarżący nie dochował należytej staranności w weryfikacji kontrahenta. Sąd odrzucił twierdzenia skarżącego o świadczeniu usług pośrednictwa z braku dowodów. Wobec stwierdzenia braku rzeczywistych transakcji i braku należytej staranności, sąd uznał za zasadne zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie odmowy prawa do odliczenia VAT w przypadku fikcyjnych dostawców i braku należytej staranności podatnika, a także stosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, jednak jego wykładnia przepisów VAT ma zastosowanie do podobnych spraw związanych z oszustwami podatkowymi i weryfikacją kontrahentów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji, gdy faktury zakupu zostały wystawione przez podmiot, który nie prowadził faktycznie działalności gospodarczej i nie był zarejestrowany jako czynny podatnik VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, gdy dostawca towarów lub usług nie posiadał statusu czynnego podatnika VAT, a podatnik nie dochował należytej staranności w weryfikacji kontrahenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak spełnienia materialnych przesłanek prawa do odliczenia VAT, wynikający z fikcyjnego dostawcy i braku należytej staranności podatnika, uniemożliwia odliczenie podatku naliczonego.
Czy w przypadku wystawienia faktur dokumentujących fikcyjne transakcje, z których wynika podatek VAT, zasadne jest zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku wystawienia faktur dokumentujących fikcyjne transakcje, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, zasadne jest zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, nakładającego obowiązek zapłaty podatku.
Uzasadnienie
Skoro transakcje sprzedaży przez skarżącego nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych z uwagi na fikcyjny charakter nabycia, zasadne było zastosowanie przepisu nakładającego obowiązek zapłaty podatku wykazanego na fakturze.
Czy podatnik świadczący usługi pośrednictwa w obrocie samochodami jest zwolniony z obowiązku dochowania szczególnej staranności przy weryfikacji kontrahentów i transakcji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nawet w przypadku świadczenia usług pośrednictwa, podatnik jest zobowiązany do dochowania należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów i transakcji, a brak takiej staranności może skutkować odmową prawa do odliczenia VAT.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że twierdzenia skarżącego o świadczeniu usług pośrednictwa nie zostały poparte dowodami, a jego zachowanie (brak oględzin pojazdów, weryfikacji VIN, ubezpieczenia, miejsca przechowywania) było sprzeczne ze standardami należytej staranności.
Przepisy (27)
Główne
u.VAT art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje, gdy towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.
u.VAT art. 108 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Nakłada obowiązek zapłaty podatku w przypadku wystawienia faktury z wykazaną kwotą podatku, nawet jeśli transakcja jest fikcyjna.
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 108 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
u.VAT art. 86 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa, co stanowi podatek naliczony.
u.VAT art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa przypadki, w których faktury nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego, w tym gdy podają kwoty niezgodne z rzeczywistością.
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 86 § 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
O.p. art. 193
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 23 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy wadliwości uzasadnienia decyzji.
PPSA art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
PPSA art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 134 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
PPSA art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 15 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Definicja podatnika VAT.
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 15 § 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Definicja działalności gospodarczej.
dyrektywa VAT art. 9 § 1
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Definicja podatnika i działalności gospodarczej w prawie UE.
dyrektywa VAT art. 167
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Moment powstania prawa do odliczenia VAT.
dyrektywa VAT art. 168 § a
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Warunki prawa do odliczenia VAT.
dyrektywa VAT art. 178 § a
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Wymóg posiadania faktury do skorzystania z prawa do odliczenia.
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 88 § 3a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Faktury podające kwoty niezgodne z rzeczywistością nie stanowią podstawy do odliczenia.
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak spełnienia materialnych przesłanek prawa do odliczenia VAT z uwagi na fikcyjnego dostawcę. • Niedochowanie przez skarżącego należytej staranności w weryfikacji kontrahenta. • Zasadność zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT w przypadku fikcyjnych transakcji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 187 § 1 i art. 122 O.p. (brak zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego). • Zarzuty naruszenia art. 191 O.p. (dowolna ocena materiału dowodowego). • Twierdzenie o świadczeniu usług pośrednictwa, a nie handlu samochodami. • Zarzut naruszenia art. 86 ust. 1 ustawy o VAT (bezpodstawne pozbawienie prawa do odliczenia). • Zarzut naruszenia art. 108 ust. 1 ustawy o VAT (bezpodstawne zastosowanie).
Godne uwagi sformułowania
"Skarżący nie wykazał należytego zainteresowania, co do przeprowadzonych transakcji handlowych a jego zachowania nie mieściły się w standardach elementarnego staranności właściwej dla obrotu gospodarczego." • "Podatnikowi można odmówić prawa do odliczenia tylko wtedy, gdy po dokonaniu całościowej oceny wszystkich dowodów i okoliczności faktycznych danej sprawy dokonanej zgodnie z zasadami dowodowymi przewidzianymi w prawie krajowym zostanie wykazane, że dopuścił się on oszustwa w zakresie VAT lub wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja powoływana w celu uzasadnienia tego prawa była związana z takim oszustwem." • "Z tych też względów nie można uznać za zasadny zarzutu naruszenia przez organy podatkowe art. 86 ust. 1 ustawy o VAT." • "Przy przyjęciu kwestii braku należytej staranności wątpliwym jest wskazywanie jako podstawy prawnej pozbawienie prawa do odliczenia z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT jednakże to naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy." • "Powołując się na zasadę zasada nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse hahet (nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw, aniżeli sam posiada )logicznie przyjęły, że także faktury sprzedaży nie dotyczyły rzeczywistych transakcji."
Skład orzekający
Marta Semiczek
przewodniczący sprawozdawca
Tadeusz Haberka
sędzia
Tomasz Trybuszewski
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie odmowy prawa do odliczenia VAT w przypadku fikcyjnych dostawców i braku należytej staranności podatnika, a także stosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, jednak jego wykładnia przepisów VAT ma zastosowanie do podobnych spraw związanych z oszustwami podatkowymi i weryfikacją kontrahentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu oszustw VAT i braku należytej staranności, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców. Wykładnia przepisów i analiza orzecznictwa TSUE czynią ją wartościową dla prawników i księgowych.
“Fikcyjny dostawca i brak staranności: dlaczego możesz stracić prawo do odliczenia VAT?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.