I SA/WR 167/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2007-04-19
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowyprawo wspólnotoweTWEETSnabycie wewnątrzwspólnotowesamochód osobowynadpłatadyskryminacja podatkowaneutralność podatkowa

WSA uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w sprawie nadpłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowo nabytego samochodu, uznając polskie przepisy za niezgodne z prawem wspólnotowym (art. 90 TWE).

Skarżący domagał się stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo, twierdząc, że polskie przepisy są dyskryminujące i niezgodne z prawem wspólnotowym (art. 90 TWE). Organy celne obu instancji odmówiły, powołując się na przepisy krajowe i brak kompetencji do badania ich zgodności z prawem UE. Sąd uchylił decyzje, uznając, że polskie przepisy dotyczące akcyzy od używanych samochodów sprowadzanych z UE naruszają zasadę równego traktowania i neutralności podatkowej wynikającą z art. 90 TWE, co potwierdził wyrok ETS w podobnej sprawie.

Sprawa dotyczyła skargi D. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Skarżący argumentował, że pobrana akcyza jest niezgodna z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), ponieważ stanowi formę ukrytej dyskryminacji i nierównego traktowania towarów z innych państw członkowskich. Organy celne stały na stanowisku, że polskie przepisy o podatku akcyzowym są zgodne z prawem wspólnotowym, a organy nie mogą odmawiać stosowania przepisów krajowych z powodu wątpliwości co do ich zgodności z prawem UE. Sąd administracyjny, powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS), w szczególności na wyrok w sprawie C-313/05 (Maciej Brzeziński), uznał, że polskie przepisy dotyczące akcyzy od używanych samochodów osobowych nabywanych wewnątrzwspólnotowo naruszają art. 90 akapit pierwszy TWE. Sąd stwierdził, że podatek akcyzowy nakładany na takie pojazdy przewyższa rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości porównywalnych pojazdów krajowych, co jest sprzeczne z zasadą neutralności podatkowej i zakazem dyskryminacji. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zobowiązując organy do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem prowspólnotowej wykładni prawa krajowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, polskie przepisy w zakresie, w jakim stawka podatku akcyzowego na używane samochody sprowadzone z innych państw członkowskich przewyższa rezydualny podatek zawarty w wartości porównywalnych pojazdów krajowych, naruszają art. 90 akapit pierwszy TWE.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie ETS, które wskazuje, że art. 90 TWE wymaga neutralności podatków wewnętrznych w konkurencji między produktami krajowymi a importowanymi. Polskie przepisy, poprzez sposób naliczania akcyzy od starszych używanych samochodów, prowadziły do wyższego opodatkowania pojazdów importowanych, co naruszało zasadę równego traktowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

TWE art. 90 § akapit pierwszy

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

Zakazuje nakładania na produkty pochodzące z innych państw członkowskich podatków wewnętrznych w takiej wysokości, która prowadzi do wyższego opodatkowania towaru przywiezionego zza granicy niż podobnych produktów krajowych. Zapewnia neutralność podatków wewnętrznych w konkurencji.

Pomocnicze

u.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Określa, że akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, sprowadzone przez podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem jak właściciel, nie później niż z chwilą jego rejestracji.

u.p.a. art. 81

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Nakłada obowiązek złożenia deklaracji uproszczonej po przywozie na terytorium kraju samochodu.

u.p.a. art. 75 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Określa maksymalną stawkę podatku na wyroby akcyzowe niezharmonizowane (65%).

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

Wprowadza stawki podatku dla samochodów nabywanych wewnątrzwspólnotowo, importowanych i sprzedawanych w kraju, uzależnione od pojemności silnika i wieku samochodu.

TWE art. 25

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

TWE art. 28

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.

P.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania decyzji.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Konst. RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa rolę sądów administracyjnych w kontroli działalności administracji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Polskie przepisy o podatku akcyzowym od wewnątrzwspólnotowo nabytych używanych samochodów naruszają art. 90 TWE poprzez dyskryminacyjne opodatkowanie. Naruszenie zasady neutralności podatkowej i równego traktowania towarów z innych państw członkowskich.

Odrzucone argumenty

Stanowisko organów celnych o zgodności przepisów krajowych z prawem UE i braku kompetencji do badania tej zgodności.

Godne uwagi sformułowania

polskie organy administracyjne i prawodawcze są związane postanowieniami Traktatu, a normy prawa wspólnotowego w tym przedmiocie mają pierwszeństwo przed przepisami prawa krajowego pobrana opłata jest nienależną w świetle prawa wspólnotowego, a jej pobranie to forma ukrytej dyskryminacji organy podatkowe nie posiadają kompetencji do badania zgodności przepisów prawa krajowego z prawem wspólnotowym art. 90 TWE służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy produktami znajdującymi się już na rynku krajowym, a produktami przywożonymi zza granicy art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek.

Skład orzekający

Ireneusz Dukiel

przewodniczący sprawozdawca

Marta Semiczek

sędzia

Ewa Kamieniecka

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście opodatkowania akcyzą używanych samochodów nabywanych wewnątrzwspólnotowo, zasada neutralności podatkowej i zakaz dyskryminacji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed przystąpienia Polski do UE oraz specyfiki opodatkowania akcyzą w tamtym okresie. Wymaga analizy, czy obecne przepisy UE i krajowe nie zmieniły sytuacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między prawem krajowym a wspólnotowym oraz jego praktyczne konsekwencje dla obywateli. Wyrok ETS i jego zastosowanie przez polski sąd są kluczowe dla zrozumienia zasad integracji prawnej.

Polski podatek akcyzowy od sprowadzanego auta niezgodny z prawem UE? Sąd uchyla decyzję celników.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 167/07 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka
Ireneusz Dukiel /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Semiczek
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
art. 80
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant Szymon Krzyszczuk po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2007 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy ze skargi D. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego we W. z dnia [...], nr [...]; II. określa, że wymienione w pkt I decyzje nie podlegają wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącego D.F. kwotę 294,00 zł (dwieście dziewięćdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...], nr [...], nie uwzględnił odwołania D. F. i utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego we W. z dnia [...], nr [...], którą odmówiono odwołującemu się stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym w kwocie [...] z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego.
Skarżący pismem z dnia [...] zwrócił się do Urzędu Celnego w W. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym, zapłaconego w związku z nabyciem w dniu [...] w jednym z państw członkowskich samochodu osobowego marki OPEL ZAFIRA o pojemności silnika 1995 cm 3, po upływie dwóch lat od daty jego produkcji, za kwotę [...].
Organ podatkowy I instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty uzasadniając to tym, iż określenie obowiązku podatkowego nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto organ stwierdził, iż prawo wspólnotowe pozostawia państwom członkowskim swobodę w zakresie opodatkowania akcyzą wyrobów akcyzowych innych niż zharmonizowane, a także to, że organy podatkowe nie posiadają kompetencji do badania zgodności przepisów prawa krajowego z prawem wspólnotowym.
Skarżący w odwołaniu zarzucił decyzji organu I instancji naruszenie art. 90 TWE poprzez zastosowanie przepisów polskiej ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.), w sytuacji gdy od przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej polskie organy administracyjne i prawodawcze są związane postanowieniami Traktatu, a normy prawa wspólnotowego w tym przedmiocie mają pierwszeństwo przed przepisami prawa krajowego. W jego opinii pobrana opłata jest nienależną w świetle prawa wspólnotowego, a jej pobranie to forma ukrytej dyskryminacji.
Dyrektor Izby Celnej we W., podtrzymując stanowisko organu I instancji wskazał, iż kwestie związane z opodatkowaniem wyrobów akcyzowych oraz zasady i tryb wprowadzania do obrotu tych wyrobów regulują przepisy ustawy o podatku akcyzowym, według których samochód osobowy jest wyrobem akcyzowym (poz. 59 załącznika nr 1 do ustawy). Ponadto organ powołał się na przepis art. 80 powołanej ustawy, według którego akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, sprowadzone przez podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego, zaś obowiązek podatkowy powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terenie kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Organ odwoławczy powołał się również na przepis art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, określający maksymalną stawkę podatku na wyroby akcyzowe niezharmonizowane (65 %) oraz na treść rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) – w skrócie rozporządzenie wykonawcze, wprowadzającego takie same stawki dla samochodów nabywanych wewnątrzwspólnotowo, importowanych, jak i sprzedawanych w kraju, uzależniając je wyłącznie od pojemności silnika oraz wieku samochodu.
Zdaniem organu II instancji, polskie przepisy podatkowe nie różnicują w sposób bezpośredni produktów krajowych w stosunku do produktów nabywanych wewnątrzwspólnotowo czy importowanych, jednakże tylko niektóre rodzaje towarów, w tym wypadku samochody używane niezarejestrowane na terytorium kraju, są poddane podatkowi akcyzowemu, zaś stawki podatku dla samochodów nabywanych wewnątrzwspólnotowo, importowanych, jak i sprzedawanych w kraju są uzależnione wyłącznie od pojemności silnika oraz wieku samochodu. Wobec tego zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego nie pozostają w sprzeczności z przepisem art. 90 TWE bezwzględnie zakazującym protekcjonizmu oraz ustanawiającym zasadę równego traktowania produktów krajowych i produktów pochodzących z państw członkowskich w dziedzinie podatków wewnętrznych. Ponadto Dyrektor Izby Celnej we W. zauważył, iż zgodnie z art. 3 ust. 3 Dyrektywy z dnia 25 lutego 1992 r. nr 92 / 12 / EWG przyznano państwom członkowskim prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby niezharmonizowane pod warunkiem, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekroczeniem granicy w handlu między państwami członkowskimi, tymczasem art. 81 ustawy o podatku akcyzowym nakłada obowiązek złożenia deklaracji uproszczonej po przywozie na terytorium kraju samochodu, a więc po przekroczeniu granicy, a nie w związku z jej przekroczeniem jak stanowi przywołana Dyrektywa. Organ odwoławczy wskazuje zatem, iż podatek akcyzowy, z którym nierozerwalnie związany jest wymóg złożenia deklaracji podatkowej, jest nakładany z powodu pierwszej rejestracji pojazdu już na terenie kraju, przeto w jego ocenie przepis art. 81 ustawy o podatku akcyzowym nie jest sprzeczny z art. 3 ust. 3 Dyrektywy, zaś nałożenie podatku akcyzowego na wszystkie samochody, w tym używane, nie jest wyrazem dyskryminacji podatkowej, lecz wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania. Organ zauważył także, iż jest zobowiązany do działania na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa do momentu, do którego zachowują one swą moc prawną lub do momentu wydania orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS), stwierdzającego niezgodność przepisów polskiej ustawy o podatku akcyzowym z przepisami prawa wspólnotowego, dlatego też przyjęcie założenia, że organ podatkowy może odmówić stosowania powszechnie obowiązującego przepisu prawa z uwagi na wątpliwości dotyczące jego zgodności z ustawodawstwem wspólnotowym doprowadziłoby do podważania obowiązującego w państwie porządku prawnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący D. F. podtrzymał w całości dotychczas podnoszone zarzuty, a nadto wskazał, iż według orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości bezwzględnie obowiązujący art. 90 TWE (którego naruszenie skarżący zarzucił) zabrania stosowanego w Polsce, przez polskie organy podatkowe, różnicowania stawek podatku nakładanego na samochody importowane z innych krajów i samochody nabywane w kraju. W tym kontekście podniósł, iż w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego przed jego pierwszą rejestracją w Polsce był zmuszony do uiszczenia akcyzy w wysokości 15,1% ceny zakupu, co nie miałoby miejsca gdyby dokonywał zakupu podobnego samochodu w kraju. Zdaniem skarżącego z powyższego wynika jednoznacznie, że polskie prawo podatkowe traktuje samochody używane, sprowadzane z terytorium innego państwa członkowskiego, inaczej niż samochody używane sprzedawane lokalnie, co jest ewidentnie niezgodne z prawem wspólnotowym. W ocenie skarżącego, samochód nabyty poza terytorium Polski jest towarem podobnym, spełniającym te same funkcje, co samochód nabyty w kraju. W uzasadnieniu skargi powołał się także na opinię Rzecznika Generalnego Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, który zauważa, iż akcyza w stosunku do niektórych samochodów jest za wysoka. Tak argumentując zarzucił, iż obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego jest niezgodny z art. 90 TWE.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej we W. na jego rzecz kosztów postępowania według norm.
Dyrektor Izby Celnej we W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 19 lutego 2007 r. pełnomocnik organu wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji obu instancji z uwagi na treść wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w orzeczeniu wstępnym z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C – 313 / 05 (Maciej Brzeziński v. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.
Tak, więc uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153. ze zm. 1270).
W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja narusza prawo.
Na wstępie wskazać należy, iż zagadnienie będące przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było już uprzednio rozpatrywane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 21.02.2007 r. sygn. akt I SA/Wr 1827/06 (niepubl.) uchylił zaskarżoną decyzję jak oraz decyzję organu I instancji. Sąd w składzie rozpoznającym niemniejszą sprawę w pełni akceptuje i podziela stanowisko przedstawione w przywołanym wyżej orzeczeniu oraz jego uzasadnieniu.
Rozpoczynając rozważania zasadnym jest przypomnienie, iż przedmiotem postępowania podatkowego było ustalenie istnienia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego po dniu 1 maja 2004 r., w ramach którego organy celne obu instancji, odmiennie niż skarżący, uznały, iż zapłacony przez niego podatek jest należny i nie podlega zwrotowi.
W celu przesądzenia spornej kwestii w pierwszej kolejności należało zbadać czy dokonując wymiaru podatku akcyzowego z zastosowaniem prawa krajowego nie doszło do naruszenia przepisów prawa wspólnotowego, które z dniem przystąpienia naszego kraju do grona państw członkowskich Unii Europejskiej jako państwo zobowiązani jesteśmy do przyjęcia i stosowania. W sytuacji, gdy przepisy prawa wspólnotowego nie określają wprost charakteru prawnego relacji między prawem wspólnotowym a prawem krajowym oraz kompetencji sądów państw członkowskich w zakresie rozpoznawania i rozstrzygania spraw wspólnotowych, lukę tę wypełniają zasady w kształcie nadanym im przez orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Sąd Pierwszej Instancji, w tym: zasada bezpośredniego skutku prawa wspólnotowego w państwach członkowskich, zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa państw członkowskich oraz zasada efektywności prawa wspólnotowego (zasada ekwiwalentności).
Niezależnie od zasad ogólnych prawa wspólnotowego, gwarancję prawidłowego zastosowania prawa wspólnotowego, stanowią orzeczenia ETS odpowiadające na pytania prawne sądów krajowych w przedmiocie interpretacji pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego oraz ważności prawa wtórnego. Co do zasady wykładnia prawa wspólnotowego dokonana przez ETS na podstawie art. 234 TWE wiąże tylko sąd krajowy, który skierował dane pytanie prawne i to tylko w konkretnej sprawie, bowiem brak jest wyraźnego przepisu nadającego tym orzeczeniom moc powszechnie obowiązującą. Zwrócić jednakże należy uwagę, że faktycznie jednak orzeczenia prejudycjalne mają taką moc, chociażby przez fakt powoływania się ETS na wcześniejsze swoje orzeczenia i dosłowne przytaczanie cytatów z tych orzeczeń. Nie można też nie zauważyć, iż również pominięcie orzeczeń ETS przez sąd krajowy może być potraktowane jako poważne i oczywiste naruszenie prawa wspólnotowego, co z kolei może stanowić jedną z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej państwa.
Związanie sądu krajowego orzeczeniem zależy od sposobu udzielenia przez ETS odpowiedzi, ponieważ niejednokrotnie ma ona charakter wskazówek, co sąd krajowy powinien wziąć pod uwagę, z pozostawieniem temu sądowi możliwości dokonania własnych ustaleń i ocen; innym razem dokonuje rozróżnienia wykładni prawa i jego stosowania – nota informacyjna, a czasem też jest jednoznaczna lub dokładna na, tyle, że w praktyce determinuje treść orzeczenia sądu krajowego.
Odnosząc się natomiast do kwestii mocy wiążącej orzeczenia ETS w czasie to należy stwierdzić, iż orzeczenia te, zasadniczo wiążą wstecz od dnia wejścia przepisu prawa wspólnotowego w życie.
W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygania wprawdzie brak jest orzeczenia ETS, niemniej jednak stwierdzić należy, iż ETS w dniu 18 stycznia 2007 r. wydał orzeczenie wstępne w sprawie C- 313 / 05, rozstrzygające tożsamą kwestię, tj. zgodność przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym z przepisami Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, dalej cyt. jako TWE.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 25 TWE, 28 TWE i 90 TWE oraz art. 3 ust. 1 i 3 dyrektywy Rady 92 / 12 / EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. U. L 76, str. 1). Pytania te zostały przedłożone w ramach sporu zawisłego między Maciejem Brzezińskim a Dyrektorem Izby Celnej w Warszawie w przedmiocie podatku akcyzowego, który został nałożony na skarżącego w związku z nabyciem w Niemczech używanego pojazdu samochodowego, celem jego przywiezienia do Polski.
We wspomnianym orzeczeniu ETS nie stwierdził, aby przepisy krajowe naruszyły art. 25 TWE i art. 28 TWE, natomiast udzielając odpowiedzi na pytanie związane z interpretacją art. 90 TWE, powołując się na wcześniejsze swoje orzecznictwo, Trybunał wskazał, iż stanowi on w systemie traktatu uzupełnienie postanowień odnoszących się do zniesienia ceł oraz opłat o skutku równoważnym. Celem tego postanowienia jest zapewnienie swobodnego przepływu towarów między państwami członkowskimi w normalnych warunkach konkurencji poprzez wyeliminowanie wszelkich form ochrony mogącej wynikać z nakładania dyskryminujących podatków wewnętrznych na towary pochodzące z innych państw członkowskich. W dziedzinie opodatkowania używanych samochodów przywożonych zza granicy art. 90 TWE służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy produktami znajdującymi się już na rynku krajowym, a produktami przywożonymi zza granicy. Art. 90 akapit pierwszy TWE zostaje naruszony, gdy podatek nakładany na produkty przywożone zza granicy i podatek nakładany na podobne produkty krajowe są obliczane w różny sposób i zgodnie z innymi zasadami, co prowadzi - choćby tylko w niektórych przypadkach - do wyższego opodatkowania towaru przywiezionego zza granicy. Zatem zgodnie z tym postanowieniem podatek akcyzowy nie powinien obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe. W celu zagwarantowania neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy używanymi samochodami osobowymi znajdującymi się już na rynku krajowym a podobnymi samochodami przywożonymi z państwa członkowskiego innego niż Rzeczypospolita Polska należy, więc porównać, zdaniem Trybunału, skutki podatku akcyzowego obciążającego te ostatnie pojazdy ze skutkami rezydualnego podatku akcyzowego obciążającego te pierwsze pojazdy, które zostały już opodatkowane tym podatkiem przy pierwszej ich rejestracji.
Z podsumowania powyższych rozważań wynika, iż art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. W istocie dane opodatkowanie można uznać za zgodne z art. 90 TWE tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że jest ono tak skonstruowane, iż wyklucza w każdym przypadku opodatkowanie przywożonych produktów w wyższym stopniu niż produktów krajowych, oraz że w związku z tym nie wywołuje ono w żadnym razie dyskryminujących skutków.
Na organach podatkowych spoczywa, więc obowiązek zbadania, czy taki wzrost stawki dotyczy wyłącznie pojazdów używanych pochodzących z innego państwa członkowskiego niż Rzeczypospolita Polska oraz czy z kolei w przypadku pojazdów używanych zarejestrowanych w Polsce jako nowe, stawka rezydualnego podatku akcyzowego zawartego w wartości takiego pojazdu pozostaje niezmienna. W ramach tego postępowania organy muszą uwzględnić, po pierwsze, jednokrotność podatku akcyzowego dla wszystkich pojazdów, które są przeznaczone do zarejestrowania w Polsce, zarówno nowych, jak i używanych, niezależnie od tego, czy zostały wyprodukowane na terytorium kraju, czy przywiezione z innych państw członkowskich. Po drugie, dokonać rozróżnienia na dwie kategorie pojazdów, a mianowicie na te, które są sprzedawane jako używane w okresie dwóch lat kalendarzowych od daty ich produkcji, przy czym rok ich produkcji uważa się za pierwszy rok kalendarzowy i z drugiej strony, na pozostałe. Jest to o tyle istotne, iż stawka podatku akcyzowego, która obciąża pojazdy używane sprzedawane po więcej niż dwóch latach od daty ich produkcji, jest obliczana zgodnie z wzorem przewidzianym w § 7 rozporządzenia wykonawczego, którego stosowanie wprost prowadzi do wzrostu stawki wraz z wiekiem pojazdu.
W świetle powyższych wywodów, a zwłaszcza z uwagi na fakt nie przeprowadzenia analizy porównawczej przez organy podatkowe, o jakiej mowa w wyroku ETS, decyzje obu instancji jako naruszające prawo podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego. W ocenie Sądu, mimo wyraźnego w tej kwestii stanowiska Trybunału, brak jest jednak podstaw prawnych do prowadzenia postępowania przez sąd w zakresie, czy taki wzrost stawki dotyczy wyłącznie pojazdów używanych pochodzących z innego państwa członkowskiego niż Polska oraz czy z kolei w przypadku pojazdów używanych zarejestrowanych w Polsce jako nowe, stawka rezydualna podatku akcyzowego zawartego w wartości takiego pojazdu pozostaje niezmienna. Sąd administracyjny, na mocy przepisu art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, a także art. 184 Konstytucji RP, jest bowiem władny jedynie do kontroli zaskarżonych orzeczeń z punktu widzenia zgodności z prawem, a nie podejmowania rozstrzygnięć merytorycznych o charakterze kształtującym. Podkreślenia wymaga także fakt, iż przyjęte przez ustawodawcę krajowego rozwiązanie mieści się w granicach autonomii proceduralnej państw członkowskich przyznanej przez prawo wspólnotowe i w tzw. "minimalnym standardzie ochrony" określonym przez ETS w orzecznictwie. Konsekwencją tak ukształtowanej jurysdykcji sądu administracyjnego jest brak podstaw prawnych do merytorycznego załatwienia sprawy i ewentualnego zasądzenia wnioskowanej przez skarżącego kwoty. W tym miejscu podkreślić trzeba, iż organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę będzie zobowiązany do ustosunkowania się w kwestii nadpłaty.
Reasumując powyższe wywody Sądu stwierdza, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem prawa. Organy obu instancji wprawdzie przeprowadziły postępowanie w granicach swoich kompetencji, a także z zastosowaniem wskazanych procedur postępowania podatkowego, jednakże zastosowanie przepisów krajowego prawa materialnego nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa wspólnotowego. Jak to już wyżej podnoszono, wskazane przepisy ustawy o podatku akcyzowym są bowiem niezgodne z art. 90 akapitem pierwszym TWE, w zakresie, w jakim stawka podatku akcyzowego, według której jest on nakładany na używane samochody, sprowadzone z innych państw członkowskich, przewyższa ułamek odpowiadający rezydualnemu podatkowi zawartemu w wartości porównywalnego samochodu używanego, na który podatek został nałożony w Polsce, kiedy był on nowy.
W ramach wskazań co do dalszego postępowania należy zobowiązać organy obu instancji, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, do przeprowadzenia postępowania z zastosowaniem prowspólnotowej wykładni prawa krajowego.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji.
Orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji oraz zwrotu kosztów postępowania uzasadnia odpowiednio art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI