I SA/WR 165/25

I SA/Wr 165/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jarosław Horobiowski /przewodniczący/
Tadeusz Haberka
Tomasz Trybuszewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 2 pkt 1,  art. 33 par. 2 pkt 6 lit. c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Horobiowski Sędziowie: Sędzia WSA Tadeusz Haberka Asesor WSA Tomasz Trybuszewski (sprawozdawca) , Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Paweł Poźniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi Z. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 12 grudnia 2024 r. nr SKO 4810.160.2024 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie w części dotyczącej punktu I; II. w pozostałej części skargę oddala.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Z. F. (dalej: Strona, Skarżący, Zobowiązany) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ odwoławczy, Kolegium) z dnia 12 grudnia 2024 r. nr SKO 4810.160.2024 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Postępowanie przed organami.
Jak wynika z akt administracyjnych Wójt Gminy M. (dalej: Wójt, organ I instancji, wierzyciel), decyzją z dnia 29 listopada 2023 r. nr FiB.3120.4.11.2022/2023, ustalił Stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. w kwocie 52.333,00 zł, którego termin płatności wynosił 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji. Wierzyciel, pismem z dnia 24 stycznia 2024 r. nr [...], skierował do Zobowiązanego upomnienie, w związku z nieuiszczeniem należności z tytułu podatku od nieruchomości za 2018 r. w terminie. Następnie w konsekwencji nieuregulowania ww. należności, w dniu 8 marca 2024 r., Wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zaległość podatkową z tytułu podatku od nieruchomości za 2018 r. w wysokości 52333,00 zł, wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 1288,00 zł i skierował do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie (dalej: NUS) w celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 9 kwietnia 2024 r., zaadresowanym do NUS, Zobowiązany wyjaśnił, że bez własnej winy, do dnia dzisiejszego, nie otrzymał decyzji ustalającej należność, a przed SKO toczy się sprawa o "odrzucenie" wyżej opisanego rozstrzygnięcia. Zobowiązany podkreślił, iż otrzymał zapewnienie od wierzyciela, że do czasu rozstrzygnięcia tej sprawy nie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Poza tym Skarżący przytoczył treść art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) i ponownie podniósł, że został pozbawiony udziału w postępowaniu konkretyzującym należność. W piśmie tym Strona podkreśliła również, iż dnia 8 kwietnia 2024 r. otrzymała zawiadomienie o zajęciu należności z rachunku bankowego, które nastąpiło, bez jego zgody, 5 dni wcześniej, co stanowi naruszenie art. 20, art. 22 i art. 24 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, dalej: Konstytucja). Zobowiązany sformułował zarzut, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505, dalej: u.p.e.a.), uzasadniając go odroczeniem terminu wykonania obowiązku, na podstawie umowy z wierzycielem, do czasu wydania przez SKO rozstrzygnięcia, a także zarzut wskazany w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., z powodu "opis jak powyżej". Pismo to, zwierające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, NUS pismem z dnia 11 kwietnia 2024 r. (znak sprawy: [...]), przekazał, celem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia, wierzycielowi.
Podaniem z dnia 9 kwietnia 2024 r., Zobowiązany zwrócił się do wierzyciela z wnioskiem o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją ustalającą podatek od nieruchomości za 2018 r., wskazując, że bez własnej winy nie brał w nim udziału (tzn. nie doręczono mu decyzji). Wierzyciel, decyzją z dnia 6 maja 2024 r. nr FiB.3120.4.12.2022/2023, odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją ustalającą podatek od nieruchomości za 2018 r., ponieważ podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, dalej: O.p.). Decyzja ta, została utrzymana w mocy decyzją Kolegium z dnia 2 lipca 2024 r. nr SKO 4000.237.2024.
Postanowieniem z dnia 6 maja 2024 r. nr FIB.3120.3.2024 Wierzyciel oddalił zarzuty zobowiązanego w przedmiocie postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzenia zażalenia, Kolegium, postanowieniem z dnia 10 czerwca 2024 r. nr SKO 4810.111.2024, uchyliło postanowienie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia wierzycielowi.
Wierzyciel, postanowieniem z dnia 25 października 2024 r. nr FIB.3120. 10.2024, po rozpoznaniu zarzutów wniesionych przez zobowiązanego w sprawie egzekucji zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2018 r., oddalił zarzut: 1) naruszenia art. 20 Konstytucji; 2) naruszenia art. 22 Konstytucji; 3) naruszenia art. 24 Konstytucji; 4) nieistnienia obowiązku - art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.; 5) braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) (odroczenie terminu wykonania obowiązku) i b) (rozłożenia na raty terminu spłaty należności pieniężnej) - art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.; 6) braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku - art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) u.p.e.a.; 7) z art. 54 u.p.e.a. (dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej). W uzasadnieniu tego postanowienia wierzyciel przede wszystkim podkreślił, iż Zobowiązany nie udzielił wprost odpowiedzi na żadne z pytań zawartych w wezwaniu z dnia 12 sierpnia 2024 r. (znak sprawy: [...]). Organ I instancji wyjaśnił, że mając na względzie pouczenie zamieszczone w opisanym wezwaniu, przyjęto, iż:
- zobowiązany złożył zarzut nieistnienia obowiązku, uzasadniony niedoręczeniem decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za rok 2018 oraz brakiem czynnego udziału w postępowaniu zakończonym tą decyzją, a
- wniesione zarzuty braku wymagalności obowiązku ze względu na odroczenie terminu jego wykonania i wystąpienie innej przyczyny zostały uzasadnione wyłącznie przywołaną okolicznością zawarcia z wierzycielem umowy, w wyniku której odroczono termin płatności należności i której zawarcia ma dowodzić treść zarzutów zobowiązanego. Na wezwanie wierzyciela nie przedłożono żadnych dowodów potwierdzających zawarcie takiej umowy).
Analizując zarzut nieistnienia obowiązku, wierzyciel stanął na stanowisku, że decyzja ustalająca należność została doręczona Zobowiązanemu na podstawie art. 150 § 1 O.p. w trybie zastępczym, na skutek wystąpienia fikcji prawnej doręczenia. Niepodjęcie korespondencji zawierającej tę decyzję było natomiast spowodowane wypłynięciem przez Zobowiązanego w rejs i niepoinformowaniem wierzyciela o zmianie adresu do doręczeń.
Poza tym, weryfikując zarzuty braku wymagalności obowiązku ze względu na odroczenie terminu jego wykonania i wystąpienie innej przyczyny, Wierzyciel wyjaśnił, że decyzja ustalająca podatek od nieruchomości za rok 2018 jest ostateczna, a zatem należność nią skonkretyzowana posiada przymiot wymagalności. Wierzyciel zaznaczył przy tym, iż nie wydał decyzji odraczającej termin płatności należności, a Zobowiązany nie przedstawił (w szczególności w odpowiedzi na wezwanie z dnia 12 sierpnia 2024 r., znak sprawy: [...]), żadnych dowodów potwierdzających swoje stanowisko.
Na postanowienie Wójta, z zachowaniem ustawowo określonego terminu, zażalenie wniósł Zobowiązany, żądając zwrotu wyegzekwowanych środków. W uzasadnieniu zażalenia Zobowiązany podniósł, że nie odebrał decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za rok 2018, ponieważ wypłynął w bardzo ważny rejs, a Wierzyciel stwierdził, iż ta decyzja została doręczona w trybie fikcji doręczenia.
SKO po rozpatrzeniu zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 grudnia 2024 r.:
I. uchyliło postanowienie Wójta w części obejmującej punkty od 4 do 6 i w tym zakresie, orzekając co do istoty sprawy, oddaliło wniesione przez Stronę zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia 8 marca 2024 r., wystawionego przez Wójta, obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2018, to jest zarzuty:
1) nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.),
2) braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) u.p.e.a.),
3) braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.),
II. uchyliło postanowienie Wójta w części obejmującej punkty 1, 2, 3 oraz 7 i w tym zakresie umorzyło postępowanie pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium wyjaśniło, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest w istocie trafne, niemniej jednak musi ulec korekcie, ponieważ znalazły się w nim elementy zbędne, a wręcz niedopuszczalne. Wierzyciel trafnie oddalił zarzuty nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz zarzuty braku wymagalności (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) i c) u.p.e.a.), jednakże podjęte rozstrzygnięcie nie jest dostatecznie precyzyjne. Ponadto Wierzyciel błędnie potraktował zarzut naruszenia Konstytucji jako samodzielny zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej i podjął na jego płaszczyźnie rozstrzygnięcie bez podstawy prawnej, a także orzekał w zakresie art. 54 u.p.e.a. (skargi na czynności egzekucyjne) z naruszeniem właściwości rzeczowej. W związku z tym, w ocenie Kolegium, niezbędne było wydanie postanowienia reformatoryjnego, korygującego te nieprawidłowości poprzez poprawne sformułowanie kształtu rozstrzygnięcia oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie, w którym postępowanie nie mogło się toczyć i umorzenie w tych granicach postępowania Wierzyciela (zob. art. 138 § 1 pkt 2, w związku z art. 144 k.p.a. i art. 18 pkt 2 u.p.e.a.).
SKO wskazało, że z treści tego podania wynika przede wszystkim to, że Zobowiązany zakwestionował fakt doręczeniu mu decyzji ustalającej należność, jednakże nie przyporządkował tej okoliczności konkretnej podstawy zarzutu. W takim stanie rzeczy trafnie wierzyciel wezwał Zobowiązanego do złożenia stosowanych wyjaśnień, pod rygorem przyjęcia, iż wniesiony został zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Z racji tego, że Zobowiązany, w swoim piśmie z dnia 22 sierpnia 2024 r., nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi na opisane wezwanie, w pełni zasadnym było przyjęcie, że zarzut ten został postawiony w ramach podstawy nieistnienia obowiązku.
Zdaniem Kolegium, uwzględniając zaistniałe w sprawie okoliczności, decyzja ustalająca należność została prawidłowo doręczona Zobowiązanemu w trybie zastępczym, na mocy instytucji fikcji doręczenia, o której mowa w art. 150 § 4 O.p.
Kolegium wyjaśniło, że samo złożenie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją wymiarową wierzyciela z dnia 29 listopada 2023 r. nr FiB.3120.4.11. 2022/2023 nie powoduje, iż decyzja ta traci moc prawną, a należność z niej wynikająca przestaje istnieć. Podsumowując własne rozważania, Kolegium stwierdziło, że nie wystąpiły przesłanki przesądzające o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku, w związku z czym zarzut nieistnienia obowiązku wniesiony na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., należy oddalić. Przechodząc do oceny zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku, SKO podniosło, że w jego ramach powołano zarówno podstawę w postaci odroczenia terminu wykonania obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) u.p.e.a.), jak i wystąpienia innej przyczyny braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.). Podstawę odroczenia terminu wykonania obowiązku Zobowiązany uzasadnił, wskazując okoliczność zawarcia z wierzycielem umowy odroczenia obowiązku, jednakże ani w podaniu z dnia 9 kwietnia 2024 r., odpowiedzi na wezwanie Wierzyciela z dnia 12 sierpnia 2024 r., ani też w zażaleniu nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających fakt odroczenia wykonania obowiązku. Tym samym organ odwoławczy uznał, że nie można uznać, że termin uiszczenia należności ustalonej decyzją wierzyciela z dnia 29 listopada 2023 r. został odroczony. To oznacza, że zarzut Zobowiązanego, wniesiony na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) u.p.e.a., jest niezasadny. SKO argumentowało, że druga z podstaw zarzutu braku wymagalności obowiązku, obejmująca przyczynę inną niż odroczenie terminu wykonania obowiązku oraz rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, nie została przez Zobowiązanego uzasadniona. Zobowiązany zawarł w zakresie tego zarzutu wyłącznie sformułowanie "opis jak powyżej". Zagadnienie to było przedmiotem wezwania wierzyciela z dnia 12 sierpnia 2024 r., w którym zwrócił się on do Zobowiązanego o sprecyzowanie uzasadnienia analizowanego zarzutu, pod rygorem rozpatrzenia zarzutu jedynie w zakresie posiadanych przez wierzyciela informacji. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2024 r. Zobowiązany nie odniósł się w sposób jednoznaczny do tej kwestii, dlatego w ocenie Kolegium, należy uznać, iż zarzut wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku oraz rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.), nie zasługuje na uwzględnienie i należy go oddalić.
Zdaniem Kolegium przytoczone przez Zobowiązanego uchybienia Konstytucji, zważywszy na ich kontekst, co najwyżej należało potraktować jako uzupełnienie sprzeciwu Zobowiązanego przeciwko zajęciu konta bankowego i powiązać z kwestią skargi na czynność egzekucyjną. Brak było podstawy prawnej, aby w ich zakresie rozstrzygać na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a.
SKO wyjaśniło również, że skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. stanowi odrębny od zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej środek ochrony prawnej zobowiązanego. Organem właściwym do rozpatrzenia skargi na czynności egzekucyjne jest organ egzekucyjny, który dokonał czynności objętej skargą, a nie wierzyciel (art. 54 § 3 u.p.e.a.).
Kolegium wskazało, że postępowanie podatkowe i administracyjne postępowanie egzekucyjne to dwa odrębne postępowania w odmiennych sprawach. Na etapie postępowania egzekucyjnego nie można skutecznie kwestionować prawidłowości ustalenia podatku wynikającego z ostatecznej decyzji organu podatkowego. Decyzji takiej przysługuje moc wiążąca, dlatego też zarzuty podważające opodatkowanie portu, w sytuacji, gdy - jak twierdzi Zobowiązany - nie ma w nim stabilnego poziomu wody, czy powoływanie się na opinię biegłego nie mogą wywołać skutku prawnego.
Postępowanie przed Sądem.
Na powyższe postanowienie SKO, Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zaskarżając ją w całości. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że nie zgadza się z ww. postanowieniem SKO. Zarzucił, że nie zgadza się z decyzją Wójta z dnia 29.11.2023 r. ustalającą podatek od nieruchomości za 2018 r. Zdaniem Strony, nie godzi się, pobierać podatku od nieruchomości od portu, w którym od 6 lat nie ma stabilnej wody i nie wpływają statki.
Strona żądała zwrotu kwoty 59.659, 63 zł, bezprawnie i wadliwie pobranej z jego konta w dniu 3.04.2024 r.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
W toku rozprawy przez tutejszym Sądem w dniu 16 października 2025 r. Skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze z dotychczasowym uzasadnieniem, a dodatkowo dla ogólnego oglądu sprawy wskazał, że nieprawidłowo zostało również wystawione upomnienie. Skarżący ponadto oświadczył, że rezygnuje z żądania zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prosił również o uwzględnienie przez Sąd wyroku tutejszego Sądu wydanego w podobnej sprawie zapadłego w dniu 8 września 2025 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w odniesieniu do podatku od nieruchomości za rok 2018.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że - zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone, w całości albo w części, w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Istotą sporu jest ocena prawidłowości oddalenia podniesionych przez Stronę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a mianowicie zarzutu:
- nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.),
- braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny, sformułowanego w oparciu o dyspozycję art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.
Na wstępie poniższych rozważań podkreślenia wymaga, że instytucja zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej jest podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. (w związku z wejściem w życie art. 1 pkt 20 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 z późn. zm.)), zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Powyższe wyliczenie ma charakter enumeratywny, a więc zamknięty, co ogranicza uprawnionego do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie. Ponadto treść zarzutu wnoszonego przez zobowiązanego reguluje art. 33 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej powinien określać istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Celem stosowania przepisu jest usprawnienie rozpatrywania zarzutów poprzez usystematyzowanie ich treści oraz wyjaśnienie wątpliwości zobowiązanego co do zakresu informacji, które powinny być wskazane w zarzucie. Z ciążącego na zobowiązanym w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym obowiązku jasnego i niebudzącego żadnych wątpliwości sprecyzowania zarzutu, wyprowadzić należy obowiązek rozpatrzenia zarzutu. Rozpatrzenie zarzutu odbywać się ma jednak wyłącznie w odniesieniu do złożonego przez zobowiązanego zarzutu (w zakresie złożonego zarzutu i w jego granicach), nie zaś – jak to co do zasady, odbywa się to w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym - w granicach całej sprawy. Inaczej mówiąc, złożenie przez zobowiązanego zarzutu w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, wspartego na jednej z podstaw wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a., legitymuje organ administracyjny do rozpatrzenia zarzutu, aczkolwiek czyni to wyłącznie w odniesieniu do tej podstawy, która dookreślona została w złożonym przez zobowiązanego środku zaskarżenia (por. wyroki WSA: we Wrocławiu z 20 października 2022 r., III SA/Wr 205/21; w Krakowie z 9 września 2024 r., III SA/Kr 1589/23 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: publ. CBOSA).
W kontrolowanej sprawie podstawą prawną wydania zaskarżonego postanowienia były m.in. przepisy art. 33 § 2 pkt 1 oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r. Przepisy te wyznaczyły granice rozpatrywania sprawy, które powinny być respektowane przez wierzyciela, bowiem prowadzenie egzekucji to proces, na którego poszczególnych etapach uczestnikom, w tym zobowiązanemu, ustawodawca zagwarantował odpowiednie środki ochrony prawnej i z których w niniejszej sprawie Skarżący skorzystał. Tym samym inne kwestie podnoszone przez Skarżącego (naruszenie przepisów art. 20, art. 22 i art. 24 Konstytucji, zarzut z art. 54 u.p.e.a.), wykraczające poza dopuszczalny prawnie zakres zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, nie mieszczą się więc w przedmiocie niniejszego postępowania. Jego bowiem zakres i kierunek rozstrzygania określają zarzuty podniesione przez Skarżącego, czyli znajdujący zastosowanie w badanej sprawie art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 6 lit. c) u.p.e.a. (por. wyroki WSA w: Krakowie z 12 grudnia 2021 r., I SA/Kr 1457/21; Poznaniu z 26 maja 2022 r., I SA/Po 58/22).
,Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku Sąd wyjaśnia, że zarzut, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. dotyczy sytuacji, gdy obowiązek objęty egzekucją administracyjną nie istnieje i w ogóle nigdy nie powstał. Z taką sytuacją będziemy mieli, w szczególności, do czynienia w sytuacji gdy decyzja ustalająca zobowiązanie w podatku od nieruchomości nie zostanie zgodnie z prawem doręczona podatnikowi, to jest nie istnieje w obrocie prawnym. Zgodnie bowiem z art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Wyjaśnić przy tym należy, że aby decyzja podatkowa weszła do obrotu prawnego powinna zostać prawidłowo podatnikowi doręczona, tj. m.in. w taki sposób, aby możliwe było ustalenie dokładnej daty jej doręczenia, co z kolei umożliwi - tak podatnikowi jak i organowi podatkowemu - ustalenie, czy odwołanie zostało wniesione w terminie (14-dniowym) przewidzianym na jego wniesienie - art. 223 § 2 pkt 1 O.p. (porównaj wyrok WSA z dnia 17 września 2025 r. sygn. akt I SA/Sz 306/25).
Ustosunkowując się natomiast do zarzutu braku wymagalności obowiązku z powodu wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku oraz rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, zwrócić należy uwagę na użyte w przywołanym przepisie pojęcie wymagalności. Zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej może zaistnieć w przypadku: wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, czy ogłoszenia upadłości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Po 295/24).
Sąd w składzie orzekającym, dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, stwierdza, że postanowienie SKO w części dotyczącej punktu I narusza przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w związku z art.18 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 33 § 2 pkt 1 i art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.
Zdaniem Sądu, SKO z naruszeniem ww. przepisów prawa przyjęło w zaskarżonym postanowieniu, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut Strony dotyczący nieistnienia obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości za 2018 r. Zarzut ten Strona oparła na argumentacji, iż decyzja Wójta z dnia 29 listopada 2023 r. ustalająca podatek od nieruchomości za 2018 r. nie została Stronie doręczona.
W ocenie Sądu, okoliczności powoływane przez Skarżącego wskazujące na brak prawidłowego doręczenia decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2018 r., nie zostały w sposób wystarczający i kompletny zbadane przez SKO, w wyniku czego naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Sąd, w składzie orzekającym, podziela stanowisko i argumentację zawartą w wyroku tut. Sądu z dnia 8.09.2025 r. o sygn. akt I SA/Wr 845/24. W wyroku tym Sąd uchylając decyzję SKO w sprawie odmowy wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzja Wójta w sprawie podatku od nieruchomości za 2018 r., wskazał, na konieczność wyjaśnienia przez organ odwoławczy prawidłowości doręczenia Stronie decyzji Wójta z dnia 29.11.2023 r. W omawianym wyroku wyjaśniono, że w toku rozprawy w dniu 17.07.2025 na pytanie sędziego sprawozdawcy w kwestii doręczenia (ZPO) decyzji wymiarowej Wójta, Skarżący odpowiedział, że nigdy nie było awizo tej decyzji, listonoszem była U., która miała problem z językiem polskim i miała kłopoty rodzinne. Reklamację Skarżącego na poczcie zbyto komentarzem o samozatrudnieniu Skarżącego, co sugerowało odmowę przyjęcia reklamacji złożonej przez Skarżącego. Dalej Sąd argumentował, że organ odwoławczy, w ponownym postępowaniu, powinien wyjaśnić także okoliczności przywołane przez Stronę, rzutujące na prawidłowość i zgodność z prawem doręczenia Stronie decyzji Wójta z 29 listopada 2023 r., biorąc pod uwagę, iż Skarżący jako adresat przesyłki zawierającej sporną decyzję podatkową, co do zasady nie jest w istocie uprawniony do złożenia reklamacji co do prawidłowości jej doręczenia przez Pocztę P. a nadto Poczta, zgodnie z wyjaśnieniami Strony z rozprawy odmówiła przyjęcia reklamacji Strony. W tej sytuacji SKO powinno zobligować Wójta – nadawcę kwestionowanej przesyłki - do wystosowania stosownego pisma do Poczty P. celem wyjaśnienia wątpliwości poruszonych przez Stronę co do pozostawienia awiza zawierającego ww. przesyłkę w miejscu zamieszkania Strony. Reasumując, zdaniem Sądu przyjętym w ww. wyroku, SKO nie ustaliło czy ww. decyzja Wójta z dnia 29 listopada 2023 r. jest ostateczna i nie wyjaśniło kwestii zgodności z prawem (art. 150 O.p.) doręczenia tej decyzji Stronie.
Powyższe uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku. Przyjąć bowiem należy, że okoliczności faktyczne sprawy nie zostały w tej części wyjaśnione i nie można jednoznacznie przyjąć, iż decyzja wymiarowa Wójta z 29 listopada 2023 r. weszła skutecznie do obrotu prawnego.
Zdaniem Sądu, Kolegium z naruszeniem wskazanych na wstępie przepisów prawa przyjęło także w zaskarżonym postanowieniu, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut Strony dotyczący braku wymagalności obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości za 2018 r. (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.).
Jak wyjaśnił bowiem tutejszy Sąd w przytoczonym wyroku z dnia 8.09.2025 r., SKO nie ustaliło czy ww. decyzja Wójta z dnia 29 listopada 2023 r. jest ostateczna, a zatem czy obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości za 2018 r. z niej wynikający jest wymagalny. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 239a O.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z przepisu tego wynika zasada, że decyzja nieostateczna, nie podlega wykonaniu. Jeżeli wykonaniu ma podlegać decyzja nieostateczna, organ powinien dodatkowo nadać tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, czego w sprawie niewątpliwie zabrakło.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w powołanym wyroku z dnia 8.09.2025 r. (którego treść jest znana Kolegium i Skarżącemu), zarzucił SKO, że nie wyjaśniło czy pismo Strony z 4.02.2024 r. zawiera żądanie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta z 29.11.2023 r. W wyroku przyjęto, że okoliczności sprawy wynikające z akt administracyjnych, mogą, w ocenie Sądu, świadczyć o woli Strony:
- złożenia odwołania od decyzji Wójta z dnia 29 listopada 2023 r. do SKO,
- złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Reasumując, nie wyjaśniając w sposób prawidłowy treści żądania Strony z pisma z dnia 4 lutego 2024 r. Kolegium mogło pozbawić Stronę prawa do złożenia odwołania i w rezultacie przedwcześnie przyjęło w sprawie, że decyzja Wójta z dnia 29 listopada 2023 r. jest ostateczna.
Podsumowując, SKO przedwcześnie przyjęło, iż decyzja Wójta z dnia 29.11.2023 r. ustalająca Stronie podatek od nieruchomości za 2018 r. ma charakter ostateczny a tym samym, że decyzja ta podlega wykonaniu a obowiązek z niej wynikający jest wymagalny. Powyższe uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Zdaniem Sądu, skoro SKO nie ustaliło czy ww. decyzja wymiarowa Wójta z dnia 29 listopada 2023 r. jest ostateczna i nie wyjaśniło kwestii zgodności z prawem (art. 150 O.p.) doręczenia tej decyzji Stronie, to oddalenie zarzutów Skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej dot. nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku narusza przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 33 § 2 pkt 1 i art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a.
Sąd przypomina, że z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Przepis art. 18 u.p.e.a. stanowi podstawę do stosowania przez organy egzekucyjne i wierzycieli przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi, organy te podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zauważenia wymaga zasada legalizmu wynikająca z art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 pkt 2 u.p.e.a., która nakłada na organy administracji publicznej, w tym także organy egzekucyjne i wierzycieli, w toku postępowania egzekucyjnego obowiązek stania na straży praworządności, podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Celem egzekucji administracyjnej, będącej formą przymusowej realizacji obowiązków publicznoprawnych jest doprowadzenie do zgodności stanu faktycznego, ze stanem prawnym wynikającym z norm prawnych. Z wskazanych obowiązków w kontrolowanej sprawie SKO nie wywiązało się w sposób prawidłowy.
Podkreślenia wymaga, że na podstawie odesłania zawartego w art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się zasady ogólne postępowania administracyjnego z uwzględnieniem specyfiki procedury wykonawczej z poszanowaniem jednak zasad ogólnych, zawartych w art. 6 – 16 k.p.a.
Reasumując zaskarżone postanowienie SKO w zakresie punktu I zostało wydane z naruszeniem wskazanych przepisów prawa procesowego, co uzasadnia jego uchylenie (punkt I sentencji wyroku), na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Sąd nie dopatrzył się natomiast naruszenia prawa w zakresie rozstrzygnięcia SKO podjętego w zakresie punktu II zaskarżonego postanowienia. W tym zakresie Sąd uznaje argumentację organu odwoławczego za prawidłową. Także Skarżący w uzasadnieniu skargi nie podnosi w tej mierze zarzutów. Z tych też względów w omawianej części Sąd skargę oddala, na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku.
Za spóźniony należy uznać, podniesiony przez Skarżącego na rozprawie w tutejszym Sądzie, zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.). Zarzut ten Strona powinna podnieść w postępowaniu egzekucyjnym, a nie na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy uwzględni stanowisko wyrażone przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku. W szczególności SKO zobowiązane będzie do podjęcia niezbędnych działań w celu wyjaśnienia prawidłowości doręczenia Stronie decyzji Wójta z dnia 29.11.2023 r.