I SA/Wr 1092/06

I SA/Wr 1092/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Henryka Łysikowska /przewodniczący/
Ludmiła Jajkiewicz /sprawozdawca/
Marek Olejnik
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
art. 6
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska Sędziowie Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz (sprawozdawca) Asesor WSA Marek Olejnik Protokolant Sylwia Wiązowska – Grehl po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale I w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. i E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] SKO [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2004 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych) na rzecz skarżących tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że wymieniona w pkt I decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] o nr SKO [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy W. M. z dnia [...] o nr [...] ustalającą podatek od nieruchomości za 2004 r.
Organy obu instancji uznały, iż skarżący rozpoczęli użytkowanie budynku mieszkalnego przed jego formalnym odbiorem (maj 2004 r.), co potwierdza, zdaniem organów, fakt zameldowania się skarżących w roku 2002 na pobyt stały w L. P. przy ul. L. [...] oraz wystąpienie ( wraz z innymi mieszkańcami L. P.) z wnioskiem z dnia 4 lutego 2002 r. do Wójta Gminy W. M. o dokonanie wycinki drzew.
Skarżący w skardze z dnia 18 czerwca 2006 r. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. art. 120 – 122, 124 – 125 i 180 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – w skrócie op, przez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego – bez dokonania badania i udowodnienia faktu rzeczywistego zamieszkania i oparcie się jedynie na fakcie dokonania zameldowania oraz pozbawienie wiarygodności dokumentów sporządzonych przez osoby trzecie niezależne od skarżącego i organy administracyjne jak Urząd Nadzoru Budowlanego w T.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli między innymi, iż na przełomie roku 2003 i 2004 dokonywali prac zmierzających do zakończenia budowy domu. Sukcesywnie zgłaszali wszystkie media do odbioru i tak np. ostatecznie w dniu 28 stycznia 2004 r. nastąpiło dokonanie odbioru przyłącza wodociągowego a w maju 2004 r. uzyskanie pozwolenia na użytkowanie budynku. Stąd też, zdaniem skarżących, obowiązek w podatku od nieruchomości powstał dopiero z dniem 1 stycznia 2005 r. Ponadto skarżący podnieśli, iż fakt zameldowania nie potwierdza faktycznego zamieszkania czy użytkowania budynku. Wskazali także, iż nie mogli zamieszkiwać w budynku przed ostatecznym jego wykończeniem i odbiorem mediów również ze względu na chorobę dziecka, które cierpi na alergię.
Dodatkowo na rozprawie skarżący przedłożył kserokopie dokumentów (rachunek z dnia [...] wystawiony w związku z wynajmem samochodu na przeprowadzkę; kartę gwarancyjną w związku z uruchomieniem w dniu [...] pieca c.o. De Dietrich; informację w sprawie podatku od nieruchomości z dnia [...]; wniosek z dnia [...] do Sądu Rejonowego- IV Wydział Ksiąg Wieczystych; protokół z dnia [...] odbioru końcowego sieci i przyłącza wodociągowego – wodomierza; oświadczenie Kierownika budowy z dnia [...] o zgodnym wykonaniu budowy z projektem budowy i warunkami pozwolenia na budowę; protokół z dnia [...] z kontroli stanu technicznego przewodów kominowych; zaświadczenie z dnia [...] PINB w T. o nie wniesieniu sprzeciwu w sprawie przystąpienia do użytkowania oraz postanowienie z dnia [...] PINB w T. wzywające skarżących do uzupełnienia zawiadomienia o zakończeniu budowy o wskazane w tym wezwaniu dokumenty) potwierdzających, jego zdaniem, zasadność twierdzeń.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w odpowiedzi na skargę z dnia 14 lipca 2006 r. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ, ustosunkowując się do zarzutów skargi, uznał je za bezzasadne zarówno w zakresie naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej jak też w zakresie dokonanych ustaleń. Odnosząc się do zarzutu skargi, iż fakt zameldowania nie potwierdza faktycznego zamieszkania czy użytkowania budynku, wskazał na treść art. 25 i 28 Kodeksu cywilnego a także na fakt wystąpienia między innymi przez skarżącego z wnioskiem o dokonanie wycinki drzew.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.
Tak, więc uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie upsa.
W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja narusza prawo.
Przystępują do oceny zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż podstawę materialnoprawną podjętego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. z 2006 r. Dz. U. nr 121, poz. 844 ze zm.) w skrócie ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r., w myśl którego, jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub jego części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem.
Tak, więc obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości jest związany z rozpoczęciem faktycznego użytkowania budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem. W takim przypadku obowiązek ten powstanie bez względu na to, czy zostaną spełnione przesłanki przewidziane w przepisach Prawa budowlanego, czy też nie. Oznacza to jednak, iż w razie wątpliwości, co do momentu rozpoczęcia użytkowania organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Zwłaszcza, iż wymiar podatku od nieruchomości powinien być dokonany na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Nie oznacza to, iż dane wynikające z ewidencji gruntów lub budynków nie mogą być zakwestionowane, a wynikające z nich domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy nie mogą być obalone.
Przenosząc powyższe na grunt sprawy, w ocenie Sądu, organy obu instancji zastosowały nieprawidłowo wskazany powyżej przepis, ponieważ nie wykazały w sposób jednoznaczny faktu rozpoczęcia przez skarżących użytkowania budynku przed rokiem 2004. Należy również zauważyć, iż organy dokonały wymiaru podatku w oparciu o dane z ewidencji gruntów, uwzględniające dokonaną w 2004 r. zmianę (zawiadomienie o zmianach z dnia 20 maja 2004 r.), co również potwierdza nieprawidłowe zastosowanie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. art. 120 – 122, 124 – 125 i 180 op. należy stwierdzić, iż wobec tak wyraźnego brzmienia przepisu art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. uprawnione jest postawienie tezy, jak to czyni skarżący, iż wskazane przepisy nakładają na organ obowiązek działania z urzędu w celu wykazania okoliczności uzasadniających powstanie w roku 2004 obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przez organ zasady praworządności, wyrażonej w art. 120 op, na wstępie należy zauważyć, iż zasada ta, wywodzi się z konstytucyjnej zasady praworządności, wyrażonej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl tej zasady organ władzy publicznej działa na podstawie i w granicach prawa. Tak, więc aby decyzja podjęta przez organ, w tym wypadku organ podatkowy, odpowiadała wymogom legalizmu, musi on posiadać ustawowo określoną kompetencję do działania w danym zakresie, musi działać zgodnie z odpowiednimi procedurami decyzyjnymi, a treść jego postanowień musi być zgodna z przepisami prawa materialnego zawartego w ustawach i wydanych na ich podstawie aktach wykonawczych. Oznacza to, że organ nie może podejmować żadnych decyzji, z jednej strony, bez podstawy prawnej, z drugiej strony, nie może unikać podejmowania decyzji, jeśli wiążące normy prawne nakładają na niego taki obowiązek.
Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt sprawy Sąd stwierdza, że w wyniku podjętego rozstrzygnięcia doszło do naruszenia zasady praworządności, gdyż organy obu instancji przeprowadziły wprawdzie postępowanie w granicach swoich kompetencji a także z zastosowaniem wskazanych procedur postępowania podatkowego, lecz dokonały tego z naruszeniem tych procedur.
Organ naruszył również zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 op. Niewątpliwie, na co zwraca uwagę skarżący, z zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, wynika obowiązek organu prowadzącego postępowanie wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. Realizację tej zasady zapewniają gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe, a zwłaszcza w art. 187 – 188 op.
W myśl art. 187 op organ podatkowy zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu podatkowym oznacza, że organ podatkowy winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, konieczne, jego zdaniem, do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Zaniechanie przez organy podatkowe podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania podatkowego, powodującym wadliwość decyzji. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym.
Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt sprawy stwierdzić należy, iż organy obu instancji nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organy oparły swoje rozstrzygnięcia na dwóch faktach a mianowicie na zameldowaniu się skarżących na pobyt stały w L. P. a także na wystąpieniu z wnioskiem skarżącego jako mieszkańca L. P. Fakty te powinny być jednak poparte innymi dowodami potwierdzającymi, iż w rzeczywistości skarżący zaczęli użytkowanie przedmiotowego budynku przed rokiem 2004, zwłaszcza, iż jest to kwestionowane przez nich. O miejscu zamieszkania nie przesądza samo zameldowanie, choć należy uznać, że stanowi ono wskazówkę, która winna być brana pod uwagę w trakcie badania istnienia wspomnianych przesłanek, bowiem z zameldowaniem nie jest związane domniemanie, że określa ono miejsce zamieszkania. Również nie przesądza o tym przepis art. 28 Kodeksu cywilnego, w którym chodzi o miejsce zamieszkania w sensie art. 25 Kodeksu cywilnego. Na podstawie tego przepisu wyłączone jest jedynie w sensie prawnym jednocześnie zamieszkanie w kilku miejscowościach i okresowe (sezonowe) zamieszkiwanie w różnych miejscowościach. Nie stanowi także potwierdzenia fakt wystąpienia z wnioskiem o wycinkę drzew. Z takim wnioskiem właściciel posesji można wystąpić w każdym czasie zarówno w trakcie budowy jak też użytkowania budynku o ile przemawiają za tym chociażby względy bezpieczeństwa. Na brak kompletnego zgromadzenia materiału dowodowego sprawy zgodnie z zasadą, wynikającą z art. 180 § 1 op, nakazującą jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem, wskazują również dokumenty, przedłożone przez skarżącego na rozprawie. Takie postępowanie organu, jest również nie do pogodzenia z zasadą wynikającą z art. 121 § 1 op, który nakazuje prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Dlatego też ponowne postępowanie dowodowe powinno być przeprowadzone w zgodzie z podstawowymi zasadami postępowania dowodowego. W szczególności organ jest zobowiązany do ustosunkowania się do wskazanych przez skarżącego dokumentów w kontekście ich wpływu na określenie czy doszło do rozpoczęcia użytkowania budynku przez skarżących przed rokiem 2004.
Organy naruszyły także zasady przekonywania, wyrażonej w art., 124 op, nakazującej organom wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez stronę decyzji bez stosowania środków przymusu. Reguła wyrażona w tym przepisie nie tworzy nowych, odrębnych instytucji proceduralnych, lecz działa za pośrednictwem wszelkich innych instytucji istniejących w Ordynacji podatkowej. W szczególności dla realizacji tej zasady będzie miało znaczenie prawidłowe zrealizowanie omówionych powyżej zasad ogólnych, w tym zasady nakazującej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Skoro zasady te zostały naruszone należy również stwierdzić naruszeni zasady przekonywania.
Zdaniem Sądu również została naruszona zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 125 op, zgodnie, z którą organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Z akt sprawy wynika, iż informacja w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2005 wpłynęła do Urzędu Gminy W. M. w dniu [...]. Natomiast postępowanie w sprawie wymiaru podatku zostało wszczęte dopiero postanowieniem z dnia [...] o nr [...] zaś decyzja w I instancji została wydana w dniu [...] o nr [...] a więc w niespełna rok od momentu otrzymania przez organ informacji podatkowej. Z akt sprawy wynika ponadto, iż organ nie prowadził w zasadzie postępowania dowodowego. Przy ustalaniu podatku oparły się na złożonej informacji podatkowej oraz na wypisie z ewidencji gruntów.
Za trafny należy, więc uznać zarzut naruszenia wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej.
Podsumowując, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem prawa.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c upsa uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł na podstawie art. 200 zwrot kosztów postępowania.