Pełny tekst orzeczenia I SA/WA 963/23

I SA/Wa 963/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący/
Nina Beczek
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2023 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 10 marca 2023 r. nr SKO/I/I/437/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia 26 stycznia 2023 r. nr SRFA.SP.4722.01.672.57.O.2023.NZ; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej D. S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2023 r. w sprawie odmowy przyznania D. S. świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad mężem B. S..
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
D. S. [...] stycznia 2022 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad mężem B. S. (ur. [...] lutego 1957 r.) posiadającym orzeczenie o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji wydane przez lekarza orzecznika ZUS [...] października 2022 r.
Organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. D. S. ma zaś ustalone prawo do emerytury z ZUS od [...] sierpnia 2019 r.
D. S. wniosła odwołanie do powyższej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę stwierdziło, że nie podziela w pełni uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jednak odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W myśl art. 17 ust. 1b ww. ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a powołanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 3 1stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
Organ odwoławczy zaznaczył, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 - w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał wskazał, że zróżnicowanie sytuacji prawnej osób opiekujących się dorosłymi członkami rodziny i ubiegających się z tego tytułu o świadczenie pielęgnacyjnego w zależności od tego kiedy powstała niepełnosprawność, jest niezgodne z Konstytucją RP. Z tych przyczyn art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być stosowany w dotychczasowym brzmieniu po wejściu w życie omawianego orzeczenia. Wydanie w sprawie orzeczeń w oparciu o art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu w określonym w nim zakresie, nie znajduje zatem uzasadnienia.
Kolegium wskazało, że z akt sprawy i oświadczenia D. S. wynika, że posiada ona prawo do emerytury, którą pobiera od [...] sierpnia 2019 r.
Fakt ustalenia prawa i pobierania emerytury wyklucza zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
SKO w [...] zaznaczyło, że orzecznictwo w sprawie nie jest jednolite, znane są wyroki sądów administracyjnych wskazujące na fakt możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym pobieraniu emerytury w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne, ale wyroki te dotyczą jednostkowych spraw i nie mogą stanowić podstawy do wydania innego orzeczenia niż organ I instancji w przedmiotowej sprawie.
W ocenie Kolegium, rozbieżność poglądów prezentowanych w praktyce orzeczniczej organów administracji publicznej oraz sądów administracyjnych prowadzi do nieakceptowalnych skutków w sferze działania administracji. Bezsprzecznie organy administracji publicznej w myśl art. 6 k.p.a. muszą działać na podstawie przepisów prawa. Jak słusznie wskazuje się ponadto w orzecznictwie, nie można z powołaniem się na wykładnię prokonstytucyjną, nadawać znaczenia przepisom ustawy sprzecznego z jej brzmieniem. Stosowanie prawa nie powinno bowiem wypełniać istniejących instytucji prawnych zupełnie nowymi treściami, wbrew jasno wyrażonej woli ustawodawcy.
Zdaniem Kolegium, użycie przez ustawodawcę zwrotu "ma ustalone prawo do emerytury" ma jednoznaczne znacznie i obejmuje samo uprawnienie do emerytury, bez względu czy jest ono aktualnie faktycznie wypłacane. Stanowisko Kolegium w przedmiotowej sprawie znajduje pełne potwierdzenie w poglądach wyrażanych w niektórych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których wskazuje się, iż treść analizowanego przepisu jest jasna, a wynik wykładni systemowej i funkcjonalnej nie zaprzecza jego jednoznaczności językowej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Ten cel nie może być zrealizowany w sytuacji gdy dana osoba ma ustalone prawo do emerytury. Tak jak nie można pobierać równocześnie wynagrodzenia za pracę i świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na ceł każdego z tych świadczeń i ich odmienny charakter, tak też nie można równocześnie pobierać świadczenia emerytalnego i świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem świadczenie emerytalne jest świadczeniem zastępującym dochód z pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego.
Kolegium wskazało ponadto, że w sprawie dotyczącej przypadku pobierania emerytury nie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 odniósł się jedynie do przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy. Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się o niezgodności z Konstytucją jedynie w sprawie ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie odniósł się w tym wyroku co do pozostałych negatywnych przesłanek uniemożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. m.in. do emerytury, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019r., a których otrzymywanie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z przepisem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Na poparcie stanowiska organ przytoczył ponadto wyrok NSA z 30 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1334/20. Tym samym w ocenie Kolegium brak jest podstaw prawnych, uzasadniających "uzupełnienie" woli ustawodawcy poprzez przyznanie uprawnień, które nie zostały przewidziane w przepisach prawa.
Organ odwoławczy powołał ponadto ustawę z dnia 15 grudnia 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. z 2021 r. poz. 2314), którą przyjęto rozwiązanie o wyrównaniu świadczeń emerytalnych do wysokości kwoty świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby uprawnionej do wcześniejszej emerytury na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. poz. 149), w kwocie niższej niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pod warunkiem, że w dalszym ciągu sprawuje opiekę nad dzieckiem, z tytułu opieki nad którym nabyła prawo do wcześniejszej emerytury. Decyzje w sprawie świadczenia wyrównawczego wydaje i świadczenie to wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub inne organy emerytalno-rentowe, które wypłacają świadczenie emerytalno-rentowe.
Natomiast w przypadku sprawowania opieki nad osobą dorosłą, której niepełnosprawność powstała w wieku późniejszym, nadal pozostał przepis, który wskazuje, że w przypadku pobierania emerytury świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Osoby takie nie rezygnują lub też nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej.
Organ zaznaczył, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową i organ nie ma możliwości przyznania świadczenia biorąc pod uwagę sytuację wnioskodawcy. Organ orzeka na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a te nie pozwalają na pozytywne rozpatrzenie odwołania skarżącej.
D. S. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając:
1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego;
2. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez stosowanie niekorzystnej wykładni przepisów prawa, w sytuacji gdy Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8. Stycznia 2020 sygn. akt I OSK 2392/19 w analogicznym stanie faktycznym przyznał świadczenie pielęgnacyjne, zatem odmienne traktowanie przez organy Państwa powoduje nierówność obywateli wobec prawa;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ww. ustawy poprzez pozbawienie skarżącej w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jako osoby mającej ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2023 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w szczególności w treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Zdaniem Sadu skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stanowisko organu II instancji w zakresie stosowania przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w stosunku do grupy opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia znajduje oparcie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, stanowisko to Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę także podziela i przyjmuje jako własne.
Stan faktyczny ustalony w sprawie jest bezsporny. Istota sporu sprowadza się do oceny, czy fakt że osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny przysługuje prawo do emerytury jest podstawą do odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej ustawa). Zgodnie z treścią tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do emerytury. Kolegium przyjęło, że fakt ten jest wystarczający do wydania decyzji odmownej.
Zdaniem Sądu zauważyć jednak należy, że jakkolwiek w procesie wykładni przepisów prawa dyrektywy językowe mają znaczenie podstawowe, to proces wykładni nie może się ograniczać tylko do nich. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że zastosowanie dyrektyw celowościowych, systemowych i funkcjonalnych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w sytuacji, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych ustaleń (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 8/09). Dzieje się tak ponieważ tekst prawa powinien być interpretowany w taki sposób, aby wynik interpretacji nie prowadził do sprzeczności z innymi obowiązującymi normami systemu prawa oraz dlatego, że ustalenie znaczenia przepisu nie może pomijać jego celu i roli społecznej.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy Sąd zwraca uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19 i z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20 wskazał, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy powinna uwzględniać kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa. W dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych (2003 r.) wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego i wysokość innych świadczeń pozbawiających prawa do świadczenia pielęgnacyjnego były niższe niż najniższa emerytura. Tym samym wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, jakie ponosi w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe.
Obecnie sytuacja uległa zmianie, na skutek kolejnych waloryzacji świadczenie pielęgnacyjne znacząco wzrosło i w dużej liczbie przypadków przewyższa wysokość emerytury.
Odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy w obecnych realiach, jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego emeryturę w wysokości zdecydowanie niższej niż wnioskowane świadczenie pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej. Wykładania taka narusza bowiem fundamenty aksjologiczne wyrażone w zasadach Konstytucji RP. Istotne z punktu widzenia sprawy są zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji).
Ponadto należy zwrócić uwagę, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje oznacza, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.
Mając na uwadze prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanych wyrokach z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19 oraz z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, wywiódł, że istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z powyższego przepisu musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Taka wykładnia przepisu umożliwia zaś doprowadzenie do wyboru przez emeryta opiekującego się osobą niepełnosprawną korzystniejszego świadczenia. Jakkolwiek bowiem emerytura, choć jest prawem niezbywalnym, może być zawieszona na wniosek emeryta. Zawieszenie prawa do emerytury skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty, co doprowadzi do eliminacji negatywnej przesłanki wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Powyższy pogląd Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela. Należy przy tym podkreślić, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy o emeryturach. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy czy art. 96 ustawy o emeryturach) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy. Biorąc jednak pod uwagę powyższe rozważania, w świetle powołanych zasad konstytucyjnych uznać należy, że przeszkodę uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy wiązać należy nie tyle z ustalonym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Tym samym osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, może dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury.
Wobec powyższego obowiązkiem organów było poinformowanie strony o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnienia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Wynika to z nałożonego przez art. 9 k.p.a. obowiązku organu należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Ponadto z treści art. 79a kpa stanowiącego, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Takiej informacji ze strony organów w rozpoznawanej sprawie zabrakło, czym naruszyły one ww. przepisy procedury administracyjnej, uniemożliwiając tym samym skarżącej dokonanie wyboru pomiędzy świadczeniami. To z kolei było konsekwencją oparcia się przez nie na błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy. Naruszenia tych przepisów miało zaś istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do co najmniej przedwczesnej odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej.
W odniesieniu do zarzutów skargi wskazać należy, że Sąd dostrzega, że w ostatnich latach w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany był pogląd, że treść art.17 ust.5 pkt.1 lit.a ustawy wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury.
Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielić należy jednak stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19. , że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art.17 ust.3 ustawy, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki.
W dalszym toku postępowania organ dokona analizy okoliczności związanych ze spełnieniem przesłanek istotnych z punktu widzenia rozpoznania wniosku oraz w przypadku ich zaistnienia poinformuje skarżącą o możliwości zawieszenia prawa do emerytury, wezwie ją do przedłożenia wydanej w tym przedmiocie stosowanej decyzji organu emerytalno-rentowego. Uwzględni ponadto, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury, organ winien w taki sposób skoordynować swoje działania z organem emerytalno-rentowym, przy jednoczesnej współpracy ze stroną, by nie pozostała ona (a przez to także niepełnosprawny mąż) bez należnego i niezbędnego dla egzystencji świadczenia nawet przez krótki czas.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 oraz art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.