I SA/WA 963/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad mężem. Organ I instancji odmówił świadczenia, wskazując, że niepełnosprawność powstała po 18. roku życia, a wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mimo że nie podzieliło w pełni uzasadnienia organu I instancji, również utrzymało decyzję odmowną, podkreślając, że art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłącza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej ustalone prawo do emerytury. Sąd administracyjny uznał jednak, że wykładnia tego przepisu powinna uwzględniać jego cel i kontekst historyczny. Wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować utratę dochodów z pracy, a obecnie jego wysokość często przewyższa emeryturę. Sąd przyjął, że przeszkodą do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest nie samo prawo do emerytury, ale jej faktyczna wypłata. W związku z tym, osoba sprawująca opiekę może wybrać korzystniejsze świadczenie, np. poprzez zawieszenie wypłaty emerytury. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując organom poinformowanie strony o możliwości zawieszenia emerytury i ponowne rozpatrzenie wniosku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście zbiegu prawa do emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, możliwość wyboru świadczenia przez wnioskodawcę.
Dotyczy sytuacji, gdy wysokość emerytury jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego. Wymaga aktywnego działania wnioskodawcy (np. zawieszenia emerytury).
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba pobierająca emeryturę może jednocześnie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne na opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jeśli wysokość emerytury jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba pobierająca emeryturę może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeśli jej wysokość jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego, poprzez wybór korzystniejszego świadczenia, co może wiązać się z zawieszeniem wypłaty emerytury.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowa jest możliwość wyboru przez świadczeniobiorcę korzystniejszego świadczenia, a nie samo prawo do emerytury. Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna być prokonstytucyjna i uwzględniać cel świadczenia pielęgnacyjnego oraz aktualną relację wysokości świadczeń.
Czy art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłączający prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób mających ustalone prawo do emerytury, jest zgodny z Konstytucją RP w obecnym stanie prawnym?
Odpowiedź sądu
Choć sam przepis nie został uznany za niezgodny z Konstytucją, jego stosowanie w sytuacji, gdy emerytura jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego, może naruszać zasady równości i sprawiedliwości społecznej.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wyroku TK K 38/13 dotyczącego przesłanki wieku powstania niepełnosprawności, ale podkreślił, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy powinna być prokonstytucyjna, uwzględniając zmiany w wysokości świadczeń i cel świadczenia pielęgnacyjnego.
Przepisy (22)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 27 § ust. 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.w.s.p.
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Ustawa o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym
Ustawa o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki
u.e.r.f.u.s. art. 95 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 96
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna być prokonstytucyjna i uwzględniać cel świadczenia oraz aktualną relację wysokości świadczeń. • Osoba pobierająca emeryturę może wybrać korzystniejsze świadczenie pielęgnacyjne, np. poprzez zawieszenie wypłaty emerytury. • Organy miały obowiązek poinformować stronę o możliwości zawieszenia emerytury i uzależnienia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty.
Odrzucone argumenty
Organy administracji utrzymywały decyzję odmowną, powołując się na literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do emerytury wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Wykładnia taka narusza bowiem fundamenty aksjologiczne wyrażone w zasadach Konstytucji RP. • Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z powyższego przepisu musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. • Obowiązkiem organów było poinformowanie strony o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnienia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty.
Skład orzekający
Anna Falkiewicz-Kluj
przewodniczący
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
sprawozdawca
Nina Beczek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście zbiegu prawa do emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, możliwość wyboru świadczenia przez wnioskodawcę."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wysokość emerytury jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego. Wymaga aktywnego działania wnioskodawcy (np. zawieszenia emerytury).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak wykładnia prawa może dostosować się do zmieniającej się rzeczywistości (wzrost wysokości świadczenia pielęgnacyjnego). Pokazuje też znaczenie prokonstytucyjnej wykładni przepisów.
“Emerytura a świadczenie pielęgnacyjne: czy można wybrać korzystniejsze świadczenie?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.