I SA/Wa 746/25

I SA/Wa 746/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Anna Milicka-Stojek /sprawozdawca/
Gabriela Nowak
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art 214 a ust 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska- Jaroszewicz sędzia WSA Gabriela Nowak asesor WSA Anna Milicka- Stojek (spr.) Protokolant referent stażysta Magdalena Matusik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 lutego 2025 r. nr KOC/602/Go/25 w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium" lub "organ") decyzją z 18 lutego 2025 r. nr KOC/602/Go/25, po rozpatrzeniu odwołania [...] (dalej jako "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent") z 20 grudnia 2024 r. nr 1055/SD/2024 o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], nr hip. "[...]" rej. hip. [...] - w zakresie dz. nr [...] z obr. [...].
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Przedmiotowa nieruchomość, składająca się obecnie m.in. z dz. nr nr [...] i część dz. nr [...], z obrębu [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), powoływanego dalej jako "dekret".
Właścicielem nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu był [...], który w dniu 21 września 1949 r. wystąpił do Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy o przyznanie mu prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości.
Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie (dalej jako "Prezydium") orzeczeniem administracyjnym z 10 czerwca 1960 r. nr GT-III-II-6/G/187/60 odmówiło byłemu właścicielowi przyznania własności czasowej. Decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z 3 lipca 1960 r. nr MT-2400/60 utrzymano ww. orzeczenie w mocy.
Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją częściową z 10 grudnia 2015 r. nr DOI-3-7713-295-MM/14, utrzymaną w mocy decyzją tego organu z 13 grudnia 2016 r. nr DO.3-6611-9/2016.js, na skutek wniosku [...] (następcy prawnego byłego właściciela), w pkt 3 tej decyzji stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z 3 lipca 1960 r. oraz orzeczenia administracyjnego Prezydium z 10 czerwca 1960 r. w części obejmującej dz. nr nr [...].
W tym też zakresie do rozpoznania pozostał wniosek [...] z 21 września 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości.
Prezydent decyzją z 3 czerwca 2022 r. nr 227/SD/2022 odmówił przyznania skarżącej (następcy prawnemu byłego właściciela) prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości - w zakresie dz. nr nr [...] i część dz. nr [...]. Jak wskazał, dz. nr [...] oznaczona jest w ewidencji gruntów jako droga i stanowi publiczną drogę gminną, część pasa drogowego ul. [...], takie jej przeznaczenie wynika również z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. To zaś, w ocenie Prezydenta, oznaczało, że zachodzi przesłanka do odmowy przyznania wnioskowanego prawa zgodnie z art. 214a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.). Ponadto dz. nr [...] objęta jest umową dzierżawy z 27 maja 2020 r. zawartą z [...] przez m.st. Warszawę, zaś dz. nr nr [...] są objęte umowami dzierżawy z innymi osobami trzecimi. Zatem w odniesieniu do ww. działek zachodzi przesłanka odmowy przyznania wnioskowanego prawa wynikająca z art. 214a ust. 1 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie Prezydent zauważył, że stosownie do art. 214a ust. 2 ww. ustawy, przepis ust. 1 stosuje się także przypadku, gdy wyłączenia, o których lilowa w ust. 1 dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych. Oznaczało to brak możliwości oddania w użytkowanie wieczyste także dz. nr [...].
Kolegium decyzją z 6 lutego 2023 r. nr KOC/4312/Go/22 utrzymało w mocy ww. decyzję z 3 czerwca 2022 r. i wskazało, że bezspornie negatywne przesłanki do oddania gruntu w użytkowanie wieczyste zachodzą w odniesieniu do dz. nr [...], przy czym w tym zakresie decyzja organu pierwszej instancji nie została zaskarżona. Niezależnie jednak od tego Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 214a ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 października 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 784/23, na skutek skargi skarżącej, uchylił decyzję Kolegium z 6 lutego 2023 r. (pkt 1) oraz decyzję Prezydenta z 3 czerwca 2022 r. w części, w której odmówiono uwzględnienia wniosku [...] z 21 września 1949 r. w odniesieniu do dz. nr nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] stanowiących części dawnej nieruchomości położonej przy ul. [...] nr hip. "[...]" rej. hip. [...] (pkt 2). W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zasadnie Prezydent odmówił oddania w użytkowanie wieczyste dz. nr nr [...]. Nieruchomości te były bowiem oddane w dzierżawę, co stanowiło przesłankę negatywną z art. 214a ust. 1 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast w odniesieniu do dz. nr [...] decyzja Prezydenta nie została zaskarżona i stała się ostateczna. W zakresie zaś dz. nr nr [...] umowy dzierżawy wygasły, zaś dz. nr [...] nie jest obciążona żadnymi prawami osób trzecich. Sąd uznał więc za konieczne uchylenie decyzji Kolegium w całości, gdyż organ nie uwzględnił zakresu zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji, tj. braku zaskarżenia tej decyzji co do dz. nr [...]. Jednocześnie Sąd wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent rozpozna wniosek dekretowy w zakresie, w jakim dotyczy on dz. nr nr [...]. Ponadto Sąd stwierdził, że zaistnienie negatywnej przesłanki z art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami w odniesieniu do jednej z działek ewidencyjnych nie ma wpływu na możliwość uwzględnienia wniosku dekretowego w odniesieniu do pozostałych działek.
Kolegium decyzją z 15 stycznia 2024 r. nr KOC/161/Go/24 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z 3 czerwca 2022 r. nr 227/SD/2022 w części dotyczącej dz. nr nr [...].
Z kolei Prezydent decyzją z 20 grudnia 2024 r. nr 1055/SD/2024 odmówił przyznania skarżącej prawa użytkowania wieczystego do dz. nr nr [...], wskazując, że w sprawie nie spełniono przesłanek z art. 214a ust. 1 pkt 1, pkt 7 i pkt 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n." Wyjaśnił, że obecne dz. nr nr [...] stanowią przedmiot umów dzierżawy. Z kolei dz. nr [...] jest zabudowana budynkiem handlowo-usługowym, a na jej części znajdują się miejsca parkingowe. Budynek ten nie widnieje na zdjęciach z 1945 r., a zatem został wybudowany później. Działka ta użytkowana jest od 1 stycznia 1970 r., zaś od 14 listopada 1985 r. objęta jest nieprzerwanie umową dzierżawy. Obecnie zgodnie z umową pobierane jest od dotychczasowego dzierżawcy wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości równe kwocie czynszu brutto naliczonego dotychczasową umową. Dotychczasowy dzierżawca złożył przy tym w terminie wynikającym z umowy wniosek o zawarcie kolejnej umowy dzierżawy i wniosek ten jest w trakcie rozpatrywania. Zdaniem Prezydenta, w odniesieniu do ww. działek zachodzi zatem przesłanka odmowy przyznania wnioskowanego prawa określona w art. 214a ust. 1 pkt 9 u.g.n., gdyż nieruchomość oddana jest w odpłatne korzystanie. Ponadto dz. nr [...] objęta jest uchwałą nr [...] Rady m.st. Warszawy z [...] 2014 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru po północnej i południowej stronie ulicy [...] na odcinku od ul. [...] do [...] (Mazow. [...]), powoływanego dalej jako "plan miejscowy" lub "m.p.z.p.", w którym to znajduje się ona w strefie oznaczonej na rysunku planu symbolem A2.1 U-HB – tereny usług, handlu i biur. Zgodnie zaś z § 4 ust. 7 m.p.z.p. nieruchomość przeznaczona jest, m.in. pod funkcje usługowe administracji publicznej, kultury, oświaty, opieki społecznej i socjalnej. W konsekwencji zachodzi również przesłanka odmowna z art. 214a ust. 1 pkt 1 i pkt 7 u.g.n., tj. przeznaczenie nieruchomości na cele publiczne, a także na cele nauki, oświaty i kultury.
Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta złożyła skarżąca w części, w której odmawia ona przyznania wnioskowanego prawa w odniesieniu do dz. nr [...]. Zarzuciła, że działka ta nie jest przedmiotem stosunku obligacyjnego, a dotychczasowy dzierżawca korzysta z niej bez tytułu prawnego. Ponadto w umowie dzierżawy zastrzeżono, że wydzierżawiający może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia w przypadku wydania decyzji przyznającej byłym właścicielom prawa do nieruchomości. Skarżąca zarzuciła również, że w planie miejscowym nieruchomość nie została przeznaczona pod inwestycję celu publicznego. Nie mogą być na niej realizowane cele publiczne. Według skarżącej, przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym pod funkcję kultury lub oświaty nie jest też wystarczające do wydania decyzji odmownej na podstawie art. 214a ust. 1 pkt 7 u.g.n., gdyż nieruchomość ta nigdy nie zaspokajała szczególnych potrzeb społecznych w zakresie kultury, czy oświaty, jako że zabudowana jest budynkiem handlowo-usługowym.
Kolegium decyzją z 18 lutego 2025 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta w zaskarżonej części i wyjaśniło, że stosownie do art. 214a ust. 1 pkt 7 u.g.n. odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu, ze względu na przeznaczenie nieruchomości na cele nauki, oświaty i kultury. Przy tym ustawodawca w art. 214a ust. 1 u.g.n. wyraźnie rozróżnia pojęcia "przeznaczenia nieruchomości" oraz "wykorzystywania nieruchomości" - o czym świadczy treść jego pkt 1: przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6. W konsekwencji nie można zgodzić się ze skarżącą, że skoro nieruchomość zabudowana jest budynkiem handlowo-usługowym i nie była wykorzystywana na cele oświaty lub kultury, to nie zachodzi przesłanka z art. 214a ust. 1 pkt 7 u.g.n. Bezspornie zaś w planie miejscowym w przeznaczeniu podstawowym nieruchomości przewidziano usługi z zakresu kultury, a w przeznaczeniu dopuszczalnym usługi z zakresu oświaty. W konsekwencji spełniona jest przesłanka z ww. przepisu, której wystąpienie obliguje organ do odmowy przyznania wnioskowanego prawa. Niezależnie od powyższego Kolegium zauważyło, że w sprawie zachodzi również przesłanka odmowna z pkt 1 art. 214a ust. 1 u.g.n., tj. przeznaczenie nieruchomości na cele określone w art. 6. Zgodnie z art. 6 celami publicznymi w rozumieniu ustawy są m.in. budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, uczelni publicznych, federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, o których mowa w art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.), szkół publicznych, państwowych lub samorządowych instytucji kultury w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, a także publicznych: obiektów ochrony zdrowia, przedszkoli, domów opieki społecznej, placówek opiekuńczo-wychowawczych, obiektów sportowych (pkt 6). Tymczasem ww. nieruchomość przeznaczona jest planie miejscowym, m.in. pod usługi z zakresu administracji publicznej, oświaty, opieki społecznej i socjalnej. Powołany przepis nakazuje zaś odmówić przyznania prawa do nieruchomości nie tylko w przypadku wykorzystywania jej na określone tam cele, ale także w razie jej przeznaczenia na takie cele. Kolegium podzieliło zaś zarzut skarżącej, że w odniesieniu do dz. nr [...] nie została spełniona przesłanka z art. 214a ust. 1 pkt 9 u.g.n., tj. "ustanowienie lub przeniesienie na rzecz osób trzecich praw rzeczowych na gruncie, budynku lub ich części albo oddanie nieruchomości lub jej części do odpłatnego korzystania, szczególności na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego – bez względu na czas trwania stosunku cywilnoprawnego z osobą trzecią". Przepis ten wyraźnie mówi o stosunku cywilnoprawnym z osobą trzecią, tymczasem jak przyznał Prezydent dotychczasowa umowa dzierżawy wygasła, a dzierżawca zajmuje nieruchomość bez tytułu prawnego. Nie można tu mówić więc o oddaniu nieruchomości do odpłatnego korzystania w rozumieniu ww. przepisu. Okoliczność powyższa nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a to ze względu na zaistnienie negatywnych przesłanek z art. 214a ust. 1 pkt 7 i pkt 1 u.g.n. Na koniec Kolegium wskazało, że w pozostałym zakresie (tzn. poza rozstrzygnięciem o prawach do dz. nr [...]) decyzja Prezydenta nie została zaskarżona, jest ostateczna i nie podlega ocenie w tym postępowaniu odwoławczym.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję, skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości, jak też o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta z 20 grudnia 2024 r. nr 1055/SD/2024 (błędnie określonej w skardze jako decyzja nr 423/2024 z 19 lipca 2024 r.) w części dotyczącej dz. nr [...]. Organom zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.
a) art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez brak dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w całokształcie wszystkich jej okoliczności faktycznych i prawnych, tj. niepoczynienie pełnych własnych ustaleń przez organ odwoławczy, brak dokonania własnej oceny prawnej sprawy oraz przyjęcie roli organu kontrolnego zamiast merytorycznego;
b) art. 7, art 77 § 1, art, 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 214a ust. 1 pkt 1 u.g.n. przez błędne uznanie, że dz. nr [...] jest przeznaczona na cele określone w art. 6 u.g.n., w sytuacji gdy nieruchomość ta znajduje się w strefie oznaczonej w planie miejscowym jako tereny usług, handlu i biur, a plan miejscowy nie zalicza tych terenów do terenów przeznaczonych pod inwestycję celu publicznego;
c) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez podzielenie przez Kolegium stanowiska Prezydenta i w konsekwencji błędne utrzymanie w mocy decyzji pierwszej instancji, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego, i jako taka pozostawała wadliwa w stopniu przesądzającym jej uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
a) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", przez niezastosowanie się przez Kolegium do wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 października 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 784/23, polegające na rozpoznaniu wniosku dekretowego dodatkowo w kontekście przeznaczenia nieruchomości w planie miejscowym i zastosowaniu art. 214a ust. 1 pkt 1 i pkt 7 u.g.n., w sytuacji, gdy zgodnie z wytycznymi zawartymi w ww. wyroku, organy były zobowiązane wyłącznie do wyjaśnienia, "czy załatwienie żądania wniosku dekretowego w opisanym wyżej zakresie pozostaje w kolizji z prawami osób trzecich, powoduje wyrządzenie tym osobom krzywd, uniemożliwia lub znacznie utrudnia wykonywanie dotychczas ustanowionych praw", a więc w kontekście art. 214a ust. 1 pkt 9 u.g.n., a nie innych przesłanek z art. 214a ust. 1 u.g.n.; ponadto plan miejscowy, którym objęta jest nieruchomość, nie uległ zmianie po wydaniu ww. wyroku, zaś kwestia przeznaczenia planistycznego nieruchomości była znana Prezydentowi przy wydawaniu decyzji z 3 czerwca 2022 r., w konsekwencji czego ocena prawna wyrażona w wyroku nie utraciła mocy wiążącej;
b) art. 214a ust. 1 pkt 7 u.g.n. przez błędną jego wykładnię i uznanie, że przeznaczenie w planie miejscowym nieruchomości również (tj. jako jedna z wielu funkcji podstawowych lub dopuszczalnych) na cele nauki, oświaty i kultury jest wystarczającą podstawą do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, w sytuacji gdy prawidłowa celowościowa wykładnia tego przepisu prowadzi do konstatacji, że zastosowanie odmownej przesłanki, o której mowa w ww. przepisie, wymaga uznania, że przeznaczenie nieruchomości na ww. cel jest związane z zachowaniem istniejącego szczególnego stanu nieruchomości bądź też z możliwością realizacji inwestycji celu publicznego;
c) art. 214a ust. 1 pkt 1 i pkt 7 u.g.n. przez nieuwzględnienie wniosku dekretowego i odmowę ustanowienia na rzecz skarżącej prawa użytkowania wieczystego do dz. nr [...], w sytuacji niezaistnienia ww. przesłanek ustawowych do takiej odmowy.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że zaskarżona decyzja wydana została po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 5 października 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 784/23 decyzji Kolegium z 6 lutego 2023 r. w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta z 3 czerwca 2022 r. w zakresie dotyczącym dz. nr nr [...]. Po ponownym rozpoznaniu sprawy:
- Kolegium decyzją z 15 stycznia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z 3 czerwca 2022 r. w części dotyczącej dz. nr nr [...];
- Prezydent decyzją z 20 grudnia 2024 r. odmówił przyznania skarżącej prawa użytkowania wieczystego do dz. nr nr [...], uznając, że w sprawie zaistniały negatywne przesłanki wynikające z art. 214a ust. 1 pkt 1, pkt 7 i pkt 9 u.g.n.;
- Kolegium zaskarżoną decyzją z 18 lutego 2025 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z 20 grudnia 2024 r. w części dotyczącej dz. nr [...] (jedynie bowiem w zakresie tej działki wniesiono odwołanie od decyzji pierwszej instancji) uznając, że w sprawie zaistniały negatywne przesłanki wynikające z art. 214a ust. 1 pkt 1 i pkt 7 u.g.n.
W konsekwencji kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegało jedynie rozstrzygnięcie organów obu instancji odnoszące się do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do dz. nr [...].
W odniesieniu zaś m.in. do tej działki Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 5 października 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 784/23 zauważył, że Prezydent przy rozpatrywaniu sprawy przyjął, że stanowi ona przedmiot zawartej umowy dzierżawy, a w konsekwencji nie mogła zostać oddana w użytkowanie wieczyste, gdyż uprzednio oddano ją do odpłatnego korzystania osobom trzecim, a to stanowi negatywną przesłankę przewidzianą w art. 214a ust. 1 pkt 9 u.g.n. O ile ww. Sąd podzielił stanowisko organów, że dzierżawa jest formą oddania nieruchomości do odpłatnego korzystania, to jednocześnie zauważył, że w dacie orzekania już przed organem pierwszej instancji (tj. w dniu 3 czerwca 2022 r.) wygasła znajdująca się w aktach umowa dzierżawy dotycząca m.in. dz. nr [...]. W tych warunkach Sąd nie znalazł dostatecznych podstaw, by uznać wydane w tej części decyzje za prawidłowe. W konsekwencji zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku dekretowego w zakresie tej działki i wyjaśnienia, czy "załatwienie żądania wniosku dekretowego w opisanym wyżej zakresie pozostaje w kolizji z prawami osób trzecich (...)".
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu i organu w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 426/08, LEX nr 561267). Kontrola przez Sąd rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się zaś do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 729/10, LEX nr 1081870).
Zdaniem Sądu orzekającego obecnie, organy prawidłowo wykonały wytyczne Sądu zawarte w ww. wyroku z 5 października 2023 r., albowiem ustaliły w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, że dz. nr [...] zabudowana budynkiem usługowo-handlowym nie jest obecnie (tj. w dacie orzekania przez organy administracji publicznej) objęta umową dzierżawy, która to umowa wygasła, a dzierżawca zajmuje nieruchomość bez tytułu prawnego (oczekuje na rozpoznanie kolejnego wniosku o zawarcie umowy). W konsekwencji słusznie przyjęło Kolegium w zaskarżonej decyzji, że nie można w tej sytuacji mówić o oddaniu nieruchomości do odpłatnego korzystania w rozumieniu art. 214a ust. 1 pkt 9 u.g.n.
W ocenie Sądu, organy obu instancji były jednocześnie uprawnione, a nawet zobowiązane do zbadania, czy w sprawie nie zaistniały również pozostałe przesłanki z art. 214a ust. 1 u.g.n., które uniemożliwiałyby ustanowienie na rzecz skarżącej prawa użytkowania wieczystego do dz. nr [...]. Powyższe, wbrew twierdzeniom skargi, nie stoi w kolizji z art. 153 p.p.s.a. Sąd w wydanym w sprawie prawomocnym wyroku, zajmował się bowiem (w odniesieniu do ww. działki), jedynie kwestią negatywnej przesłanki z art. 214a ust. 1 pkt 9 u.g.n., gdyż to ta właśnie przesłanka zadecydowała o uprzednim orzeczeniu o odmowie ustanowienia prawa użytkowania. Nie oznacza to jednak, że wyrok ten uniemożliwiał organom dokonanie dodatkowych ustaleń, a odnoszących się do innych kwestii prawnych związanych z możliwością wydania pozytywnej decyzji w sprawie.
Przechodząc zatem do kontroli zaskarżonej decyzji zauważyć trzeba, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia podjętego przez organ w niniejszej sprawie stanowił art. 214a ust. 1 pkt 1 i pkt 7 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu na:
- przeznaczenie lub wykorzystywania gruntu na cele publiczne określone w art. 6 u.g.n. (art. 214a ust. 1 pkt 1 u.g.n.);
- przeznaczenie nieruchomości na cele nauki, oświaty i kultury (art. 214a ust. 1 pkt 7 u.g.n.).
Przesłanki te znajdują zatem zastosowane niezależnie od przyczyn odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu, tj. niezależnie od tego, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela w chwili złożenia wniosku dekretowego dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Przyjmuje się przy tym, że tak skonstruowany przepis art. 214a u.g.n. powoduje, że spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w jego treści uprawnia organ do odmowy ustanowienia prawa wieczystego użytkowania na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych, bez badania spełnienia przesłanek wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego (vide: E. Bończak- Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, wyd. V, WKP 2018, uwagi do art. 214a).
Jak wynika z akt sprawy dz. nr [...] położona jest na terenie, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru po północnej i południowej stronie ulicy [...] na odcinku od ul. [...] do [...]. Działka ta położona jest na terenie oznaczonym A2.1 UHB: Przeznaczenie terenu: tereny usług, handlu i biur zgodnie z § 4 ust. 7.
Z kolei § 4 ust. 7 m.p.z.p., ustala przeznaczenie dla terenów usług, handlu i biur oznaczonych symbolem UHB:
1) przeznaczenie podstawowe: funkcje usługowe z zakresu handlu detalicznego (z wyjątkiem stacji paliw), usług, obsługi finansowej, biur, administracji publicznej, turystyki, kultury, kultu religijnego, zdrowia (z wyjątkiem szpitali, chyba, że ustalenia szczegółowe stanowią inaczej) oraz budynki zamieszkania zbiorowego z zakresu hoteli (w tym apartamentów hotelowych) i pensjonatów;
2) przeznaczenie dopuszczalne: funkcje usługowe z zakresu gastronomii, rzemiosła (z wyjątkiem warsztatów samochodowych, chyba, że ustalenia szczegółowe stanowią inaczej), rozrywki, sportu i rekreacji, oświaty, opieki społecznej i socjalnej, poczty i telekomunikacji, garaże wielopoziomowe.
Zgodnie zaś z art. 6 pkt 6 u.g.n. celami publicznymi są m.in.: budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, uczelni publicznych, federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, o których mowa w art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.), szkół publicznych, państwowych lub samorządowych instytucji kultury w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, a także publicznych: obiektów ochrony zdrowia, przedszkoli, domów opieki społecznej, placówek opiekuńczo-wychowawczych, obiektów sportowych.
Mając więc na uwadze powyższe zapisy planu miejscowego oraz treść art. 6 pkt 6 u.g.n., w ocenie Sądu, słusznie organy uznały, że w sprawie zaistniały przesłanki wynikające z art. 214a ust. 1 pkt 1 u.g.n. uniemożliwiające ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz następcy prawnego przeddekretowego właściciela jeśli chodzi o dz. nr [...], skoro nieruchomość ta przeznaczona została w m.p.z.p., m.in. pod funkcje usługowe z zakresu administracji publicznej, zdrowia, opieki społecznej i socjalnej. Dodatkowo w sprawie także zaistniała przesłanka z art. 214a ust. 1 pkt 7 u.g.n., bowiem w m.p.z.p. nieruchomość tę przeznaczono także pod funkcje usługowe z zakresu kultury i oświaty.
Przy tym zgodzić się należy z organami orzekającymi w sprawie, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia na podstawie art. 214a ust. 1 pkt 1 i pkt 7 u.g.n. jest okoliczność obecnego wykorzystywania nieruchomości (w przypadku dz. nr [...] zabudowania jej budynkiem handlowo-usługowym). Z pkt 1 ww. przepisu wprost bowiem wynika, że dla rozstrzygnięcia istotne jest "przeznaczenie lub wykorzystywania gruntu na cele publiczne (...), zaś w pkt 7 wskazano, że bierze się pod uwagę samo "przeznaczenie nieruchomości na cele nauki, oświaty i kultury".
Z przywołanych przyczyn za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia ww. przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z powołanymi przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Za chybiony Sąd uznał również, na co zwrócono uwagę na wstępie uzasadnienia, zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.