I SA/Wa 667/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Stowarzyszenia [...] na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z 1991 r. Decyzja z 1991 r. stwierdzała nieważność wcześniejszych decyzji z lat 50. dotyczących likwidacji i wykreślenia stowarzyszenia. Minister odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że skarżące Stowarzyszenie nie posiada legitymacji procesowej, gdyż nie było stroną postępowania zakończonego decyzją z 1991 r. ani nie wykazało interesu prawnego. Sąd, mimo że nie podzielił argumentacji organu co do braku legitymacji, oddalił skargę. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazało się wejście w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., która dodała art. 158 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło trzydzieści lat. Sąd ustalił, że decyzja z 1991 r. weszła do obrotu prawnego najpóźniej w 1992 r., a zatem minęło ponad trzydzieści lat od jej doręczenia. W związku z tym, zgodnie z nowym brzmieniem art. 158 § 3 k.p.a., postępowanie nieważnościowe nie mogło zostać wszczęte, a wszczęte powinno zostać umorzone. Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, ponieważ istnieje negatywna przesłanka do wszczęcia postępowania nieważnościowego, niezależnie od meritum sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 158 § 3 k.p.a. dotyczącego 30-letniego terminu do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a także zasady stosowania przepisów przejściowych po nowelizacji k.p.a.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją k.p.a. i upływem 30 lat od doręczenia decyzji. Wartość praktyczna może być ograniczona do spraw o podobnym charakterze czasowym i przedmiotowym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy stowarzyszenie, które nie było stroną postępowania zakończonego decyzją administracyjną, posiada interes prawny do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, interes prawny musi znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego, a nie tylko w interesie faktycznym.
Uzasadnienie
Organ administracji i sąd uznali, że skarżące stowarzyszenie nie wykazało interesu prawnego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1991 r., ponieważ nie było stroną postępowania zakończonego tą decyzją i nie wskazało normy prawnej uzasadniającej jego interes.
Czy wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest dopuszczalne, jeśli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 158 § 3 k.p.a. (w brzmieniu po nowelizacji z 2021 r.), nie wszczyna się postępowania w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na nowym przepisie art. 158 § 3 k.p.a., który wprowadził 30-letni termin, po którego upływie nie można wszcząć postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Ponieważ od doręczenia decyzji z 1991 r. upłynęło ponad 30 lat, skarga została oddalona.
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji k.p.a. z 2021 r. (wprowadzającej art. 158 § 3 k.p.a.), ale niezakończone, podlega nowym przepisom?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej, do takich postępowań stosuje się przepisy w nowym brzmieniu.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że nawet jeśli wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony przed nowelizacją, to ponieważ sprawa nie była zakończona, organ i sąd musieli stosować nowe przepisy, w tym art. 158 § 3 k.p.a.
Czy pozbawienie strony możliwości obrony jej praw (np. przez niedoręczenie pism procesowych) skutkuje nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego?
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., takie działanie sądu I instancji może prowadzić do nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił poprzedni wyrok WSA z powodu naruszenia przepisów o doręczaniu pism procesowych, co pozbawiło stronę możliwości obrony jej praw. WSA w obecnym składzie zobowiązany był do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem tego wskazania.
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 158 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o oddaleniu skargi.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa wady decyzji skutkujące jej nieważnością.
k.p.a. art. 157 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje stronę postępowania administracyjnego.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa rolę sądów administracyjnych w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa rolę sądów administracyjnych w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 1 § 2
Wprowadza dodanie art. 158 § 3 k.p.a.
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § 1
Określa stosowanie przepisów k.p.a. w nowym brzmieniu do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy.
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § 2
Określa umorzenie postępowań wszczętych po upływie 30 lat i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy.
P.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
P.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
P.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ 30 lat od doręczenia decyzji z 1991 r. stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia postępowania nieważnościowego zgodnie z art. 158 § 3 k.p.a.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące jego interesu prawnego i legitymacji procesowej do żądania stwierdzenia nieważności decyzji z 1991 r. • Argumenty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. przez organ w zakresie postępowania dowodowego i merytorycznego rozpoznania sprawy.
Godne uwagi sformułowania
nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat • pozbawienie strony możności obrony swych praw
Skład orzekający
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Lenart
sędzia
Łukasz Trochym
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 158 § 3 k.p.a. dotyczącego 30-letniego terminu do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a także zasady stosowania przepisów przejściowych po nowelizacji k.p.a."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją k.p.a. i upływem 30 lat od doręczenia decyzji. Wartość praktyczna może być ograniczona do spraw o podobnym charakterze czasowym i przedmiotowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są zmiany w przepisach proceduralnych i jak mogą one wpływać na możliwość dochodzenia praw, nawet po wielu latach. Podkreśla znaczenie terminów w prawie administracyjnym.
“Czy można jeszcze kwestionować decyzję sprzed 30 lat? WSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.