I SA/Wa 635/10

I SA/Wa 635/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Daniela Kozłowska
Emilia Lewandowska
Joanna Skiba /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 15/11 - Wyrok NSA z 2011-09-30
Skarżony organ
Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 par. 1 pkt 2,  art. 30 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2010 r. sprawy ze skargi L. F., E. F., J. W., Z. G., K. F. i L. F. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaświadczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2009 roku nr [...][...], po rozpatrzeniu odwołania L. F., J. W., Z. G., K. F., L. F. i E. F. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r., nr [...] stwierdzającą nieważność zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] listopada 1998 roku nr [...], potwierdzającego prawo J. F. oraz S. W. do realizacji uprawnień wynikających z art. 212 ustawy z dnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że z wnioskiem z dnia 28 listopada 1990 roku J. F. zwróciła się do Urzędu Rejonowego w Z. o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione przez J. J. poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Z załączonego postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] grudnia 1990 roku sygn. akt [...] wynika , że spadek po A. J. zmarłej 21 lutego 1952 roku w N. na podstawie ustawy nabyli : mąż J. J. w 1/3 części, córka J. F. w 1/3 części, córka S. W. w 1/3 części, z wyłączeniem udziału spadkodawczyni w majątku wspólnym z J. J., który to udział na podstawie ustawy nabyli córka J. F. w ½ części i córka S. W. w ½ części. Z załączonego postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] stycznia 1999 roku sygn. akt [...] wynika, że spadek po S. W. zmarłej 18 stycznia 1994 roku w N. na podstawie ustawy nabyli J. W. w ½ części oraz córka L. F. w ½ części. Wnioskami z dnia 30 grudnia 2008 roku i 31 grudnia 2008 roku L. F., J. W. , Z. G, K. F., L. F. i E. F. zwrócili się do Wojewody [...] o ujawnienie w wojewódzkim rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty.
Zawiadomieniem z dnia 26 sierpnia 2008 roku Wojewoda [...] poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] listopada 1998 roku nr [...], potwierdzającego prawo J. F. oraz S. W. do realizacji uprawnień wynikających z art. 212 ustawy z dnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r., nr [...] stwierdzano nieważność zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] listopada 1998 roku nr [...], potwierdzającego prawo J. F. oraz S. W. do realizacji uprawnień wynikających z art. 212 ustawy z dnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.
Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Skarbu Państwa wnieśli L. F., J. W., Z. G., K. F., L. F. i E. F. Minister Skarbu Państwa, w wyniku rozpatrzenia odwołania, wskazał, że zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się art. 145, art. 145 § 2 , art. 147-152, art. 15 § 2 , art. 155-159 oraz art. 161-163 kpa. Zaś zgodnie z art. 212 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami “Na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa osobom , które w związku z wojną rozpoczęta w 1939 roku pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione poza granicami, zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości". Zgodnie zaś z § 5 ww. artykułu w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. W rozpatrywanej sprawie, zaświadczeniem z dnia [...] listopada 1998 roku wydanym przez Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. potwierdzono J. F. i S. W. (jako spadkobiercom po J. W.) prawo do realizacji uprawnień wynikających z art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Z akt sprawy wynika zatem, że ww. zaświadczenie potwierdziło uprawnienie osobie nieżyjącej, gdyż S. W. zmarła 18 stycznia 1994 roku, a więc przed datą wydania zaświadczenia. Skierowanie przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia do osoby nieżyjącej w dacie jego wydania, a wywołujące skutki prawne w sferze praw i obowiązków, stanowi zdaniem ministra rażące naruszenie prawa o którym mowa w art. 156§1 pkt 2 kpa.
Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2009 roku wnieśli L. F., J. W., Z. G., K. F., L. F. i E. F., w której podnieśli, że o wydanie zaświadczenia wystąpiła J. F. i tylko ona to zaświadczenie uzyskała. Kierownik Urzędu Rejonowego był świadom tego, że w czasie wydawania zaświadczenia S. W. nie żyła i trwało postępowanie spadkowe z udziałem L. F. i J. W. .Przejście uprawnień na spadkobierców S. W., a następnie J. F. jest sprawą wtórną i nie mająca wpływu na treść i uprawnienia wynikające z zaświadczenia. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o jej uchylenie i zmianę zapisu w zaświadczeniu z dnia [...] listopada 1998 roku poprzez sprostowanie oczywistej omyłki, że zaświadczenie otrzymują L. F. i J. W.
Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Nie ma natomiast uprawnień do załatwiania spraw merytorycznie, gdyż uprawnienia do tego rodzaju rozstrzygnięć mają jedynie organy administracji. W zakresie swych kompetancji sąd administracyjny nie może zatem uwzględnić wniosku skarżących o sprostowanie zaświadczenia z dnia [...] listopada 1998 roku.
Oceniając zaskarżone decyzje w zakreślonym wyżej aspekcie, należy wskazać, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Przedmiotowa decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2009 roku dotyczyła stwierdzenia nieważności zaświadczenia wydanego przez Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] listopada 1998 roku, potwierdzającego J. F. i S. W. prawo do realizacji uprawnień wynikających z art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Zaświadczenie to zostało jednak skierowane do nieżyjacej w dniu jego wydania S. W. W tych warunkach przyjęcie przez organ, że zaświadczenie obciążone tego rodzaju wadą musi być kwalifikowane jako rażąco naruszające prawo - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - należy uznać za prawidłowe. Po to, aby wyeliminować z obrotu prawnego szczególnie wadliwe rozstrzygnięcia został wprowadzony przez ustawodawcę tryb postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (156 i nast. k.p.a.). Postępowanie to umożliwia poprawienie w dużej mierze wadliwość wydanych wcześniej rozstrzygnięć. Tryb ten mocą art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. Nr 169 poz. 1418 ze zm.) ma obecnie również odpowiednie zastosowanie do zaświadczeń wydanych w latach minionych, które potwierdzały prawo do rekompensaty za mienie tzw. zabużańskie. Wskazać zatem trzeba, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. W przypadku natomiast, gdy dojdzie do wydania decyzji (czy też jak w niniejszej sprawie zaświadczenia) w stosunku osoby zmarłej, decyzja ta (zaświadczenie) obarczona jest wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, że rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa, dające podstawę do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W omawianym przypadku taka sytuacja miała miejsce , gdyż zaświadczenie z dnia [...] listopada 1998 roku skierowane zostało do nieżyjacej S. W.
Treść skargi wskazuje, że skarżący nie rozumieją powyższego trybu postępowania i obawiają się, że aktualnie nie uzyskają żadnej rekompensaty za pozostawione przez ich poprzednika prawnego mienie. Tego rodzaju rozumowanie nie jest jednak właściwe. Zastosowanie bowiem trybu nadzorczego powoduje tylko to, że obecnie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego wadliwe zaświadczenie z dnia [...] listopada 1998 r. Z tego powodu aktualnie niejako odżywa pierwotny wniosek, który zapoczątkował całe postępowanie, zakończone wydaniem w/w zaświadczenia tj. wniosek złożony przez J. F. w dniu [...] listopada 1990 r. W związku z powyższym wniosek ten będzie przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez organ w trybie przepisów wspomnianej wyżej ustawy z 2005 r. i z udziałem prawidłowo określonego kręgu uczestników.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w wyroku z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)