I SA/WA 540/20

I SA/Wa 540/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Gabriela Nowak /przewodniczący/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Sygn. powiązane
I OSK 1368/21 - Wyrok NSA z 2024-10-18
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu 6 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego , dalej "organ II instancji" na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.), dalej "kpa", art. 7b pkt. 2, art. 20 i art. 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz.725 ze zm.), dalej "pgik" oraz § 44 i 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 393), dalej "rozporządzenie" po rozpatrzeniu odwołań [...] sp. z.o.o z siedzibą w [...], dalej "Spółka" i k.w. dalej "Skarżąca" od decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z [...] października 2019r, znak: [...], dalej "organ I instancji" w sprawie aktualizacji danych dotyczących działki nr [...] o pow. [...] ha położonej w obrębie [...] w dzielnicy [...], [...], dalej "działka", utrzymał ją w mocy.
Stan sprawy przestawiał się następująco.
W ewidencji gruntów jako władający do wyżej opisanej działki o nr ew. [...] wpisany był [...] Spółka z.o.o., dalej "[...]". Prezydent Miasta [...] decyzją nr [...] z [...] października 2019r. orzekł o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków co do działki nr ew. [...] poprzez wykreślenie podmiotu władającego [...] Spółki z o.o." i wpisaniu w to miejsce "władający nieustalony".
Analizując dostępną dokumentację stwierdzono, że Spółka nie powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego [...] w upadłości i nie jest jego następcą prawnym. Ponadto ustalono, że zmiana [...] dotycząca władającego gruntem na zasadzie samoistnego posiadania została dokonana w drodze czynności materialno-technicznej bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego.
Organ ewidencyjny z urzędu wszczął postępowanie administracyjne w sprawie weryfikacji wpisu Spółki jako władającego. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 2018r. orzekł o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków danych działki ewidencyjnej nr [...] poprzez wykreślenie Skarżącego i wpisanie w to miejsce "władający nieustalony". Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Spółka- [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego po rozpatrzeniu wniesionego odwołania decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Pismem z [...] kwietnia 2019 r. adw. T.K. pełnomocnik K.W., wniósł o włączenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze strony, z uwagi na jej interes prawny, gdyż jest ona osobą faktycznie władającą tą działką od 2014 r.
Decyzją nr [...] r. Prezydent [...] wykreślił Spółkę z ewidencji i wpisał w to miejsce "władający nieustalony".
Odwołanie wnieśli Skarżący i K.W..
Organ II rozpoznając ponownie sprawę wskazał, że przedmiotem sprawy jest działka opisana wyżej, której status prawny jest nieuregulowany. Według dotychczasowych zapisów ewidencji gruntów i budynków jako władający ujawniony był [...] Spółka z.o.o. Organ dokonał analizy dokumentacji geodezyjno-prawnej i stwierdził, że działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] w dawnym operacie ewidencyjnym dla obrębu [...]. przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego po odnowieniu ewidencji w dniu [...] czerwca 1976 r. nr [...]. stanowiła część dawnej działki nr [...] o powierzchni [...] ha, która obejmowała nieruchomości pn. "[...] Nr [...] dz. [...] ",,. [...] Nr [...] dz. [...] cz.", "[...] Nr [...] dz. [...] ". KW Nr [...] cz. i "Działka Nr [...] z osady [...] zapisanej w tabeli likwid. Kolonii [...] pod Nr [...] cz." W rejestrze gruntów dla działki nr [...] jako współwłaścicieli wpisano osoby fizyczne, a jako władającego [...] z siedzibą w W. ul. [...]. Wpis władającego przyjęto do rejestru na podstawie protokołu ustalenia granic oraz właścicieli (osób władających, użytkowników i dzierżawców) nieruchomości gruntowych, położonych na obszarze administracyjnym [...] dzielnicy [...] obręb ([...]) załączonym do operatu dla obrębu [...]. W poz. nr [...] i [...] protokołu w dniu [...].02.1968 r. jako użytkownika wpisano [...] z siedzibą przy ul. [...] a w podstawie nabycia wpisano zaświadczenie o lokalizacji ogólnej Nr [...] z dnia [...].10.1964 r. wydane przez Prezydium Rady Narodowej Miejskiej Komisji Planowania Gospodarczego. W latach 1991 - 1994 operat dla obrębu [...] podlegał kolejnemu odnowieniu. Zgodnie z obowiązującą wówczas definicją działki określoną w § 7 ust. 1 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11 z 1969r. poz. 98) i z § 10 pkt I tego zarządzenia w ramach tych prac sporządzono protokół graniczny, w którym ustalono nowe granice działek ewidencyjnych będących przedmiotem odrębnego władania oraz ich właścicieli i władających. W poz. nr [...] protokołu w dniu [...] września 1992 r. ustalono granice działki nr [...], dla której jako współwłaścicieli wpisano osoby fizyczne, a jako władającego [...] z siedzibą ul. [...] W rejestrze gruntów dla obrębu [...] wykazano działkę nr [...] o powierzchni [...] ha obejmującą różne nieruchomości, dla której jako władającego gruntem wpisano [...].
W 1996 roku zmianą nr [...] wprowadzoną na podstawie opracowania mapy nr [...] z projektowanym podziałem nieruchomości, zatwierdzonym decyzją nr [...] z dnia [...] września 1996r" z działki nr [...] wydzielono działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. o, [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha. nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha.
W 1998 roku zmianą nr [...] wprowadzoną na podstawie opracowania mapy nr [...] z projektowanym podziałem nieruchomości zatwierdzonym decyzją nr [...] z dnia [...].01.1997r. wydzielono kolejne działki: nr [...] o pow. [...] ha. nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, a zmianą nr [...] wprowadzoną na podstawie opracowania mapy nr [...] z projektowanym podziałem, zatwierdzonym również decyzją nr [...] z dnia [...].01,1997r" z działki nr [...] I wydzielono działki: nr [...] o pow. [...] ha. nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. W dniu [...].07.1997r. aktem notarialnym Rep. [...] nr [...] została zawarta ugoda pomiędzy Kierownikiem Urzędu Rejonowego w W. reprezentującym Skarb Państwa, Z.G. reprezentującym właścicieli nieruchomości, dla której był prowadzony zbiór dokumentów Nr [...], oraz Syndykiem masy upadłości [...] w upadłości. Na mocy tej ugody na rzecz Skarbu Państwa przeszły działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, a na rzecz .G. i jego mocodawców przeszły działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha (w akcie pomyłkowo wpisano nr [...]).
Aktem notarialnym Rep [...] nr [...] z dnia [...].10.1997r. Kierownik Urzędu Rejonowego w W. na działkach nr [...], [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha ustanowił użytkowanie wieczyste i przeniósł własność budynków na rzecz przedsiębiorstwa państwowego [...]."[...] " w upadłości. Na podstawie analizy dokumentów załączonych do dowodów zmian i treści ksiąg wieczystych ustalono, że dla pozostałych działek powstałych w wyniku podziału działki nr [...] zostały założone nowe księgi wieczyste. W księdze założonej dla działek nr [...], [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha jako współwłaścicieli wykazano spadkobierców dawnych właścicieli [...], a w księgach założonych dla działek nr [...], [...], [...], [...]. [...] i [...] stanowiących własność Skarbu Państwa wykazano wpis użytkownika wieczystego – [...] Zakłady Maszyn Eelektrycznych .. [...] ", dalej "[...]" - w upadłości. Dla działki nr [...] obejmującej grunt o pow. [...] ha. będącej we władaniu [...],.[...] ", prawo własności nie zostało jednoznacznie ustalone. W wykazie zmian załączonym do opracowania nr [...] wykazano, że działka nr [...] obejmuje różne nieruchomości: grunt niehipotekowany o pow. [...] ha, KW Nr [...] o pow. [...] ha, KW Nr [...] o pow. [...] ha i "Cz. dz. Nr [...] z osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej [...] pod Nr [...] " o pow. [...] ha. Zmianą nr [...] z działki nr [...] wydzielono: działkę nr [...] o pow. [...] ha, która obejmowała dawne działki nr [...] i [...] uregulowane w KW Nr [...] oraz grunt stanowiący KW Nr [...]. działkę nr [...] o pow. [...] ha stanowiącą niehipotekowany teren [...] oraz działkę nr [...] o pow. [...] ha stanowiącą "Cz. dz. Nr [...] z osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej [...] pod Nr [...] ".
Burmistrz Gminy [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 1998r. zatwierdził projekt podziału wykazany na mapie nr [...]. na której wykazano nowe działki o nr: [...], [...], [...], [...], [...] powstałe z działki nr [...], przy czym zaprojektowane w tym opracowaniu numery działek [...] były wcześniej ujawnione w ewidencji dla innych gruntów wydzielonych z tej samej działki, dlatego działki te przenumerowano na potrzeby ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków. Decyzją Nr [...] z dnia [...].06.1998r. Burmistrz zatwierdził projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...] wykazany na mapie nr [...]. W oparciu o powyższe mapy podziałowe nr [...] i [...]. syndyk masy upadłości przedsiębiorstwa państwowego pn. [...] "[...] "' w upadłości po uzyskaniu zgody sądu na sprzedaż z wolnej ręki zorganizowanego przedsiębiorstwa, dokonał jego sprzedaży aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...].09.1998 r. na rzecz Spółki pod firmą Zakłady Maszyn Elektrycznych "[...] Spółka z o.o. prawo użytkowania wieczystego do działek o nr [...], [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha (wykazanych na w/w mapach nr [...] i [...]), które przy wprowadzaniu zmiany nr [...] oznaczono w ewidencji numerem [...] oraz aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...].12.1998 r. na rzecz innej Spółki pod firmą "[...] " S.A. z siedzibą w W. prawo użytkowania wieczystego do działek o nr [...], [...], [...] i [...], które również powstały w wyniku podziałów wykazanych na w/w mapach nr [...] i [...]. a także do działek o nr [...], [...], [...] i [...], które były wcześniej ujawnione w ewidencji. Ze względu na powtarzające się numery sprzedanych działek, przy wprowadzaniu zmiany nr [...] dla działek opisanych w umowie sprzedaży numerami: [...], [...] i [...] nadano w ewidencji inne numery. Działka nr [...] o pow. [...] ha otrzymała nr [...], działka nr [...] o pow. [...] ha otrzymała nr [...], zaś działka nr [...] o pow. [...] ha była wcześniej ujawniona w ewidencji pod nr [...]. Nabyte przez Korporację działki nr [...] i [...] stanowią obecnie w ewidencji działkę nr [...] o pow. [...] ha, która powstała zmianą nr [...] po połączeniu działek nr [...] i [...] wydzielonych podczas modernizacji ewidencji. Natomiast działka nr [...] w wyniku modernizacji ewidencji stanowi obecnie działkę nr [...] o pow. [...] ha.
Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział [...] w postanowieniu z dnia [...] września 1999 r. sygn. akt [...] stwierdził, iż Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie proj. działkę nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha, opisaną na mapie nr [...]. a osoba fizyczna nabyła przez zasiedzenie proj. działkę nr [...] o pow. [...] ha, opisaną na mapie nr [...]. Zmianą nr [...] w oparciu o powyższe opracowania do celów sądowych, z działki nr [...] wydzielono działki nr [...] i [...], dla których zostały założone nowe księgi wieczyste. W 2000 roku do Urzędu Gminy [...] wpłynęło zawiadomienie Sądu Rejonowego [...] Wydział Ksiąg Wieczystych dz. Kw. [...] z [...] października 2000 r. W treści zawiadomienia wpisano, że księga wieczysta została założona na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...].04.1995r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu zasiedzenia na rzecz osoby fizycznej oraz umowy darowizny z dnia [...].01.1998r. dla działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha. Przy wprowadzaniu zmiany nr [...] ustalono, że przebieg granic i powierzchnia działki nr [...] o pow. [...] ha opisanej w w/w zawiadomieniu Sądu z dnia [...].10.2000r. została określona w opracowaniu mapy nr [...], na której wykazano, że wydzielona w tym opracowaniu działka nr [...] stanowi część "Osady tabelowej Nr [...] Kolonia [...] dz. [...] ". W zawiadomieniu o zmianie nr DEZ-1/2001 wpisano, że w jedn. rej. 2, w której występował wpis władającego - [...] Zakłady Maszyn Elektrycznych "[...] " wykreślono działkę nr [...] o pow. [...] ha, a w jej miejsce wpisano działkę nr [...] o pow. [...] ha. Natomiast w odrębnej jedn. rej. wykazano zasiedzianą działkę o pow. [...] ha uregulowaną w KW (stanowiącą część działki nr [...]), której nadano nr [...].
W dniu [...] listopada 2017 r. przyjęto opracowanie nr [...], zawierające protokół wyznaczenia punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów dla działek nr [...] i [...] z obrębu [...]. W czynnościach technicznych na gruncie uczestniczyli: właścicielka działki nr [...] oraz właściciele działek sąsiednich o nr: [...], [...] i [...]. Protokół sporządzony [...] października 2017 r. i [...] listopada 2017 r. potwierdził, że dane ewidencyjne określające w ewidencji przebieg granic i powierzchnie działek nr [...] i [...] spełniają wymogi dokładnościowe określone w standardach technicznych i nie wymagają aktualizacji. Opracowanie nie zawiera wykazu zmian danych ewidencyjnych dla tych działek.
W oparciu o w/w dokumenty ustalono, że z gruntów wydzielonych z dawnej działki nr [...] w obrębie [...], będącej dawniej we władaniu [...] Zakładów Maszyn Elektrycznych "[...] ", tylko dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] właściciel nie został dotychczas ustalony. [...] lutego 2018 r. na wniosek Spółki pn. Zakład Maszyn Elektrycznych "[...] " Sp. z o.o. w L., dalej ZME "[...]", przywołującej jako dowód następstwa prawnego akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] września 1998 r. dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] nieustalonego właściciela, czynnością materialno-techniczną została wprowadzona do ewidencji zmiana nr [...] w zakresie wpisu władającego, polegająca na wykreśleniu wpisu "[...] Zakłady Maszyn Elektrycznych , [...] " i wykazaniu w to miejsce wpisu "Zakład Maszyn Elektrycznych "[...] " Sp. z o.o. w L..
Akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...].09.1998r. nie potwierdza następstwa prawnego Spółki do władania działką nr [...] po [...] Zakładach Maszyn Elektrycznych "[...] ". Akt, który posłużył do wprowadzenia zmiany nr [...], nie dotyczył tej działki. Na mocy umowy zawartej w w/w akcie syndyk masy upadłości przedsiębiorstwa państwowego pn. [...] Zakłady Maszyn Elektrycznych "[...] " w upadłości dokonał sprzedaży na rzecz Spółki pn. Zakłady Maszyn Elektrycznych "[...] " Spółka z o.o. prawa użytkowania wieczystego do działek nr [...], [...] i [...] o łącznym obszarze [...] ha, które obecnie są oznaczone w ewidencji jako działka nr [...] przylegająca do działki nr [...]. Zebrany materiał dowodowy potwierdza, że w dniu zawarcia powyższej umowy grunt oznaczony obecnie jako działka nr [...] stanowił część działki nr [...] o pow. [...] ha. ujawnionej w ewidencji gruntów i budynków w dniu [...] czerwca 1998 r. zmianą nr [...], jako "Cz. dz. Nr [...] z osady włościańskiej zapisanej w tabeli lik. [...] pod Nr [...] " i syndyk masy upadłościowej [...] "[...] " w upadłości nie przeniósł na rzecz Spółki [...] "[...] " prawa władania do gruntu nieustalonego właściciela, oznaczonego w ewidencji jako działka nr [...], a którą uprzednio władało przedsiębiorstwo [...] "[...] ". Dokonanie zmiany nr [...] czynnością materialno-techniczną wynikało zatem z błędnego uznania, że akt notarialny Rep. A nr [...] może stanowić podstawę zmiany wpisu podmiotu władającego gruntem.
Wobec powyższego w świetle art. 20 ust. 2 pkt. 1 lit. b ustawy pgik niniejsza sprawa dotyczy aktualizacji danych w zakresie ujawnienia w rejestrze ewidencyjnym osoby władającej gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Ujawnienie władającego gruntem znajduje zastosowanie wtedy, gdy istniejąca dokumentacja formalno-prawna nie pozwala na ustalenie osoby właściciela lub posiadającego inne prawo rzeczowe. Władającego ujawnia się natomiast tylko wtedy, gdy prawny status danego gruntu jest nieuregulowany, a jedyna relacja, jaką można stwierdzić pomiędzy osobą fizyczną lub jednostką organizacyjną a tym gruntem jest relacja faktyczna polegająca na władaniu. Relacja ta musi być oczywista w świetle materiału dowodowego, jakim dysponuje organ ewidencyjny.
Ocena zaistnienia faktu władania nieruchomością powinna uwzględniać uwarunkowania wynikające z norm prawa cywilnego, przede wszystkim art. 336 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym posiadaczem samoistnym rzeczy (nieruchomości) jest ten kto nią faktycznie włada jak właściciel. Według ustaleń dokonanych w trakcie wizji terenowej na działce nr [...] nie występują żadne szczegóły sytuacyjne określające przebieg jej granic. Działkę stanowi pas gruntu o szerokości ok. 2 m przebiegający od ul. [...] przed teren występujący przed budynkiem przy ul. [...] i [...]. dalej przez część tego budynku położoną po prawej stronie przejazdu w budynku, następnie przez podwórko równolegle w odległości ok. 5m od wschodniej ściany budynku przy ul. [...] i wewnątrz budynku przy ul. [...]. Działka od zachodu sąsiaduje z działką nr [...] będącą własnością K.W., a od wschodu z działką nr [...] będącą własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] "[...] " Sp. z o.o. w L.. W terenie występują punkty określające przebieg linii granicznych działki, wyznaczone przez geodetę uprawnionego A.P. w dniu [...] grudnia 2017r. Na terenie podwórka strony zaznaczyły farbą przebieg granic działki. w ten sposób, że linia żółta wniesiona przez Spółkę "[...] " wskazuje granicę pomiędzy działkami nr [...] i [...], a linia biała wniesiona przez K.W. wskazuje granicę pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Wzdłuż białej linii występują słupki połączone łańcuchem i linką z tablicami informującymi najemców o zakazie wstępu na działkę nr [...]. Przed budynkiem przy ul. [...], [...] znajduje się pylon reklamowy. We wnęce przejazdu pod tym budynkiem jest miejsce na śmietnik dla najemców Skarżącej a za wnęką znajduje się pomieszczenie gospodarcze które wykorzystuje. Wewnątrz budynku od strony ul. [...] znajduje się puste pomieszczenie gospodarcze, które jest większe niż szerokość działki nr [...]. Na podwórku w granicach działki występują: kontener magazynowy (własność Skarżącej), miejsce parkingowe dla lokalu nr [...], drugi kontener magazynowy użytkowany przez Skarżącą i będący jej własnością, kolejne miejsce parkingowe użytkowane przez Jej najemcę, kontener biurowy Jej firmy, miejsca postojowe nr od [...] do [...] oraz śmietnik obudowany, przylegający do budynku - [...] zlokalizowanego w głębi podwórka.
Dodatkowo Skarżąca wskazała, że pylon reklamowy usytuowany przy bramie wjazdowej od ul. [...] został przez Nią zainstalowany i służy obsłudze nieruchomości, podobnie jak inne urządzenia: monitoring, oświetlenie, przewody elektryczne, skrzynki pocztowe, doprowadzenie mediów, instalacje wodno-kanalizacyjne. Części powierzchni w budynkach od strony ulicy - [...] i w budynku - [...] w granicach działki nr [...] pozostają w Jej władaniu. Stan faktyczny w dniu oględzin wskazuje, że cała działka nr [...] pozostaje w faktycznym władaniu Skarżącej. W pomieszczeniu magazynowym - [...] Skarżąca przechowuje przedmioty służące do obsługi nieruchomości tj. zamiatarkę mechaniczną, odśnieżarkę, piach do posypania lodu, narzędzia ogrodnicze. Wzdłuż linii oznaczonej kolorem białym Skarżąca ustawiła słupki z łańcuchami i linką z tablicami informacyjnymi o zakazie wstępu na działkę nr [...].
Według oświadczenia przedstawiciela Spółki [...] "[...] " Spółka ta władała działką nr [...] od dnia [...].04.2005r. oraz użytkowała ją w związku z prowadzoną działalnością. Uprzednio działka nr [...] pozostawała we władaniu i użytkowaniu przedsiębiorstwa państwowego [...] [...] "[...] ". Spółka [...] "[...] " w lipcu 2017 roku zamontowała ogrodzenie nietrwałe w postaci słupków i siatki, które zostało zdemontowane. Pomieszczenie gospodarcze w budynku [...] było wynajmowane przez Spółkę [...] "[...] " w L. firmie [...]. Skarżąca uniemożliwiła dostęp do tego pomieszczenia. Dwa kontenery znajdujące się na działce nr [...] zostały postawione przez Spółkę. Stan posiadania działki nr [...] nie jest spokojny. Obecnie toczą się dwa postępowania dotyczące tej działki, w tym o przywrócenie posiadania. Spółka "nie wyrażała i nie wyraża zgody na postawienie słupków wzdłuż białej linii.
W materiale dowodowym znajduje się pismo z [...] maja 2019 r. Wydziału [...] dla Dzielnicy [...] [...] informujące, że [...] "[...]" Sp. z o.o. figuruje w ewidencji podatników podatku od nieruchomości, a od 2018 roku Spółka składa deklarację na podatek od nieruchomości, w której wskazuje do opodatkowania działkę nr [...] o pow. [...] ha. ale także kopie potwierdzeń wykonanych operacji bankowych za rok 2018 i za rok 2019 dotyczących dokonania przez Skarżącą wpłaty podatku od nieruchomości za grunt związany z jej działalnością gospodarczą na tej samej działce nr [...].
Przedstawione przez strony dowody, jak ustalenia z wizji terenowej, choć wskazują na wykonywanie głównie przez Skarżącą władztwa w odniesieniu do przedmiotowej działki nr [...], to jednocześnie nie potwierdzają, że wyczerpuje ono w pełni znamiona samoistnego posiadania, gdyż stan faktyczny na gruncie wskazuje, że władanie nie ma charakteru trwałego i bezspornego. Również składane przez strony w toku postępowania wyjaśnienia o aktualnie toczących się postępowaniach sądowych o zasiedzenie i o przywrócenie posiadania przedmiotowej działki nr [...] jednoznacznie wskazują na istniejący spór. Obie strony wskazują, że są jedynymi posiadaczami samoistnymi w odniesieniu do działki a w ramach postępowania ewidencyjnego nie może dojść do rozstrzygnięcia sprawy o prawo własności lub posiadanie, o granice czy powierzchnie działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów możliwe jest dokonanie zmian wpisów istniejących w ewidencji. Zebrany materiał dowodowy, jak i informacje o prowadzonych postępowaniach sądowych, potwierdzają, że nieruchomość ta jest przedmiotem sporu pomiędzy stronami postępowania, tak w zakresie posiadania, jak i w konsekwencji prawa własności.
Z tych też względów odstąpiono od uwzględnienia żądań w zakresie wniosków o przeprowadzenie dowodu z zeznań wskazywanych przez strony świadków, gdyż w sytuacji rozbieżnych oświadczeń to jedynie w postępowaniu przed sądem, a nie przed organem ewidencyjnym, możliwa byłaby ocena ich wiarygodności.
Postępowanie ewidencyjne jest postępowaniem rejestrowym, w którym nie dopuszczone jest rozstrzygania sporów o własność czy posiadanie. Jeżeli więc władanie daną nieruchomością nie jest bezsporne, to nie jest również możliwe dokonanie takiego wpisu w ewidencji gruntów i budynków.
Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie od organu kosztów postępowania administracyjnego.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 2b w zw. z art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. pgik, w związku z art. 336 kodeksu cywilnego oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia poprzez:
a) uznanie, że organ I Instancji nie był uprawniony do wskazania osoby lub podmiotu, który włada działką ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha przy ul. [...] w dzielnicy [...] na zasadach samoistnego posiadania pomimo spełnienia przesłanki ustawowej tj. w sytuacji gdy ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie jest możliwe ustalenie właścicieli przedmiotowej działki
b) uznanie, że organ I Instancji w sposób prawidłowy ustalił, że nie została spełniona materialnoprawna przesłanka do wpisu Skarżącej jako władającej tą działką na zasadach samoistnego posiadania podczas gdy posiadanie Skarżącej jest samoistne co wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organ I Instancji, w szczególności z przeprowadzonych oględzin a nadto
c) błędne uznanie, że organ I Instancji musiałby samodzielnie rozstrzygać kwestię samoistnego posiadania działki podczas gdy posiadanie Skarżącej jest samoistne co wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organ I Instancji, w szczególności z przeprowadzonych oględzin,
a w konsekwencji poprzez błędne przyjęcie, że organ I Instancji nie był uprawniony do wykazania w ewidencji gruntów i budynków Skarżącej jako władającego działką na zasadach samoistnego posiadania,
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.
a) art. 336 kodeksu cywilnego poprzez uznanie, że organ I Instancji prawidłowo ustalił, że nie została spełniona materialnoprawna przesłanka do wpisu Skarżącej jako władającej działką na zasadach samoistnego posiadania, podczas gdy posiadanie Skarżącej jest samoistne,
b) art. 339 kodeksu cywilnego poprzez nie wzięcie przez organ II instancji pod uwagę domniemania faktycznego w zakresie posiadania samoistnego przez Skarżącą działki
c) art. 337 kodeksu cywilnego poprzez nie wzięcie przez organ II instancji pod uwagę, że przejściowe oddanie w przeszłości działki w posiadanie zależne nie pozbawiło Skarżącej przymiotu posiadacza samoistnego,
3. naruszenie przepisów postępowania poprzez ich niezastosowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez co organ II instancji doszedł do niewłaściwych i nielogicznych wniosków tj-
a) art. 8 kpa polegające na pominięciu w uzasadnieniu decyzji ustaleń organu I Instancji poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego, odnoszących się do samoistnego władania przez Skarżącą działki, co przeczy ogólnej dyrektywie pogłębiania zaufania uczestników postępowania wobec organów administracyjnych, a w konsekwencji uznanie, że organ I Instancji prawidłowo ustalił, że władanie ma charakter sporny i nie wpisał Skarżącej do ewidencji jako władającego działką [...] na zasadach samoistnego posiadania,
b) art. 7 kpa. w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez uznanie, że organ I instancji rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy w sprawie a w konsekwencji należycie wyjaśnił stan faktyczny sprawy podczas gdy organ I Instancji nie uwzględnił w pełni ustaleń z przeprowadzonego dowodu z oględzin, z których wynika w sposób jednoznaczny jej samoistne władanie działką a w konsekwencji podzielnie oceny organu I Instancji, że stan władania ma charakter sporny a organ I Instancji w sposób prawidłowy nie wpisał Skarżącej do ewidencji jako władającego działką [...] na zasadach samoistnego posiadania,
c) art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa. i art. 78 kpa. oraz art. 75 § 1 kpa. poprzez uznanie, że organ I instancji zgromadził w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy w sprawie a w konsekwencji należycie wyjaśnił stan faktyczny sprawy podczas gdy organ I Instancji nie uwzględnił wniosków dowodowych Skarżącej z przesłuchania świadków pomimo tego, że przedmiotem dowodu były okoliczności mające znaczenie dla sprawy, w szczególności okoliczność samoistnego władania przez Skarżącą działką a w konsekwencji uznanie, że organ I Instancji prawidłowo ustalił, że władanie ma charakter sporny i prawidłowo nie wpisał Skarżącej do ewidencji jako władającego działką na zasadach samoistnego posiadania, podczas gdy mając na uwadze cel postępowania - doprowadzenie rejestru do stanu, kiedy każdej działce ewidencyjnej zostanie przyporządkowany odpowiedzialny za nią podmiot - organ powinien prowadzić postępowanie i pomimo sporu wskazać władającego,
d) art. 107 § 3 kpa poprzez brak wyczerpującego wskazania przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które uznał za udowodnione, oraz brak w uzasadnieniu decyzji wskazania dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
4. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt. 1 i 2 kpa. poprzez błędne utrzymanie w mocy decyzji organu I Instancji i odmowę uchylenia Decyzji Organu I Instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
5. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 2 kpa poprzez odmowę uchylenia decyzji organu I Instancji, i odmowę przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019, poz. 2167 ) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.
Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).
Aktualizacja danych w ewidencji gruntów polega na wprowadzeniu udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi, ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; wyeliminowania danych błędnych.
Aktualizacja ewidencji gruntów zgodnie z art. 24 ust. 2b pgik następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
f) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Organ ewidencyjny ma obowiązek dbania o to aby dane ewidencyjne były aktualne.
W ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy a ich ocena w świetle przepisów ustawy pgik zasługuje na aprobatę sądu.
Organy dokonały analizy dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej szczegółowo wymienionej w obu decyzjach i doszły do niewadliwego wniosku, że z dawnej działki nr ew. [...] będącej we władaniu [...] "[...]" z siedzibą w W. tylko dla działki ewidencyjnej nr [...] właściciel nie został ustalony. Podczas modernizacji gruntów jako władającego wpisano nieistniejący podmiot. Sąd w pełni podziela ustalenia i oceny organów w tym zakresie bez potrzeby ich powtarzania. Taka sama ocena dotyczy kwestii następstwa prawnego Skarżącego po [...] "[...]". Akt zbycia przez Syndyka [...] "[...] Spółka z.o.o. części przedsiębiorstwa nie obejmował przedmiotowej działki gdyż działka nr ew. [...], której część stanowi obecnie przedmiotowa działka nie obejmował akt nr [...]. Nie ma w tym akcie także mowy o przeniesieniu jej posiadania.
Tym samym [...] "[...]" z siedzibą w L. nie legitymuje się tytułem prawnorzeczowym do tej nieruchomości, co umożliwiłoby jej wpis do ewidencji gruntów jako właściciela.
Tytułu tego nie posiada także K.W., która jest właścicielką działki sąsiedniej nr [...].
Na podstawie dokonanych przez organ oględzin organ doszedł do słusznego wniosku, że istnieje spór co do podmiotu, który jest samoistnym posiadaczem przedmiotowej działki ewidencyjnej, co oznacza, że brak jest podstaw do ujawnienia posiadacza samoistnego tej nieruchomości.
Przepisy ustawy pgik oraz bogate w tej kwestii orzecznictwo sądowoadministracyjne jasno wskazują, że organy ewidencyjne ujawniają zmiany ewidencyjne na podstawie dokumentów, szczegółowo wymienionych w art. 24 ust. 2b pgik, co oznacza, że ustawodawca nie wyposażył tych organów w prawo do samodzielnego ustalania kto konkretnie jest właścicielem czy posiadaczem danej nieruchomości (wyroki NSA: z dnia 18 marca 1999 r., II SA 1728/98, z dnia 18 kwietnia 1999 r., II SA 1632/98, z dnia 20 sierpnia 1998 r., II SA 766/98). Ewidencja gruntów pełni bowiem funkcje informacyjno-techniczne i nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością.
Art. 20 pkt 1lit. b pgik wskazuje, że w przypadku braku danych o właścicielach organ ewidencyjny ma obowiązek zamieszczenia informacji o posiadaczu samoistnym z tym zastrzeżeniem, że informacje te muszą znajdować potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym i nie budzić żadnej wątpliwości. Ustawa nie definiuje pojęcia posiadania samoistnego. Należy zatem sięgnąć do art. 336 kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim samoistnym posiadaczem jest ten kto faktycznie włada nieruchomością jak właściciel. Posiadanie jest stanem faktycznym.
Organ I instancji przeprowadził dowód z oględzin i uznał, że istnieje spór co do osoby/podmiotu który włada gruntem. Toczą się sprawy w sądzie o przywrócenie posiadania i o zasiedzenie. W ostatnich latach zarówno Spółka jak i Skarżąca uiszczają podatki od nieruchomości, co oznacza, że stan faktyczny w zakresie posiadania budzi wątpliwości.
Zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej w takiej sytuacji organ ewidencyjny nie może przesądzić kto jest posiadaczem samoistnym. Przesłanka ta jest natomiast przedmiotem oceny w sprawie o zasiedzenie (art. 172 kodeksu cywilnego).
W konsekwencji, zdaniem Sądu, organ w sposób prawidłowy dokonał aktualizacji ewidencji gruntów poprzez wyeliminowanie błędnego wpisu w ewidencji gruntów i ujawnienie informacji o nieustalonym posiadaczu samoistnym. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wyczerpujące i znajduje podstawę prawną we wskazanych w niej przepisach prawa materialnego. Spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd nie stwierdził też naruszenia pozostałych wskazanych przez Skarżącą przepisów postępowania (art. 8, 7, 77 § 1, 78, 75 kpa), które to zarzuty sprowadzają się do wadliwego ustalenia stanu faktycznego i nie uwzględnienia, że to Skarżąca jest samoistną posiadaczką tej działki ewidencyjnej.
Wyrażona w art. 8 kpa zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa to nic innego jak zasada praworządności rozumiana jako wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Z zasadą tą powiązana jest wyrażona w art. 7 zasady prawdy obiektywnej i wyrażona w art. 77 § 1 kpa zasada oficjalności postępowania. W tej sprawie zasady te nie zostały naruszone gdyż organ przeprowadził wnikliwe postępowania co do okoliczności istotnych z punktu widzenia możliwości ujawnienia aktualnych danych ewidencyjnych. Trafnie przyjął, że nie ma podstaw do ujawnienia Skarżącej jako posiadaczki samoistnej gdyż istnieje ostry spór w tym zakresie, którego organ ewidencyjny nie ma prawa rozstrzygać. Tak bowiem jest istota postępowania ewidencyjnego. Nawet gdyby organ dopuścił dowód z przesłuchania świadków na okoliczność Jej posiadania to i tak wobec toczących się spraw o zasiedzenie i przywrócenie naruszonego posiadania to sądowi powszechnemu przysługuje kompetencja do rozstrzygnięcia tej kwestii. Nie uwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie ma zatem negatywnego wpływu na prawidłowość ustaleń organu (zarzut naruszenia art. 75 § 1 i 78 kpa). Wątpliwości co do charakteru posiadania, wbrew wywodom skargi (zarzut naruszenia art. 336 i 339, 337 kodeksu cywilnego) nie mogą być rozstrzygnięte na korzyść Skarżącej wobec tego, że strony sporu (Skarżąca i Spółka) wywodzą odmiennie w tej kwestii, co potęguje jeszcze spór zawisły przed sądem powszechnym.
Wrażone w art. 339 kodeksu cywilnego domniemanie posiadania samoistnego wymaga bezspornego, spokojnego władania rzeczą – a z takim nie mamy do czynienia w tym przypadku. Z zebranych przez organ dowodów w postaci choćby informacji uzyskanych w trakcie wizji z których wynika, że Skarżąca oddzieliła granicę pomiędzy działką nr [...] a jej działką o nr [...] słupkami z łańcuchem z tablicami informującymi o zakazie wstępu na działkę nr [...], czy posadowienia na spornej działce 2 kontenerów (wg Spółki stanowiącej jej własność), czy wreszcie dokonywania przez Spółkę i Skarżącą jednocześnie opłat podatkowych wynika spór co do posiadania a tym samym brak przesłanki stabilności i trwałości władania. Te elementy stanu faktycznego są najistotniejsze przy ocenie przesłanki posiadania samoistnego. Brak cech trwałości co do zasady powoduje niemożność uzyskania ochrony posesoryjnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z [...] stycznia 1967 r. [...], [...], Nr 9[...] poz. [...]). Organ odniósł się do stanu władania gruntem stwierdzając, że Skarżąca głównie włada nieruchomością. Stan ten, biorąc również pod uwagę twierdzenia Skarżącej, co do sporu o granice (str. 6 skargi), nie jest na tyle pewny i stabilny, żeby można było mówić o niezakłóconym posiadaniu.
Końcowo podnieść trzeba, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Z uwagi na znaczny wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, co znajdowało odzwierciedlenie na stronie www.worldometers.info/coronavirus/country/poland, objęcie W. strefą zagrożenia czerwoną oraz ze względu na liczbę stron postępowania w niniejszej sprawie przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Poza tym zarządzeniem Prezesa WSA w Warszawie nr 21 z 16 października 2020 r. związku z objęciem W. strefą czerwoną wstrzymano orzekanie na posiedzeniach jawnych i przyjęto zasadę orzekania na posiedzeniach niejawnych a sprawy wyznaczone na rozprawy skierowano do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych (komunikat na stronie internetowej WSA w Warszawie).
Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2019.2325) Sąd orzekł jak w wyroku.