I SA/Wa 43/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi I. S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego o uznaniu świadczeń rodzinnych (dodatku dyferencyjnego) za nienależnie pobrane w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. Wojewoda pierwotnie odmówił skarżącej prawa do świadczeń, wskazując na zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na pracę ojca dziecka w Niemczech. Następnie Wojewoda uznał świadczenia wypłacone skarżącej za nienależnie pobrane i zobowiązał ją do zwrotu. Minister utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz błędne zastosowanie przepisów o koordynacji. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że zgodnie z orzecznictwem NSA, dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane w oparciu o art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wystarczający jest obiektywny fakt wypłacenia świadczenia w sytuacji, gdy osoba podlega ustawodawstwu innego państwa członkowskiego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Sąd podkreślił, że nie ma znaczenia świadomość strony, wykorzystanie środków ani fakt nieotrzymania świadczeń z instytucji zagranicznej, jeśli wynika to z braku współpracy wnioskodawcy. Sąd uznał, że decyzja Wojewody uchylająca prawo do świadczeń z powodu koordynacji była wiążąca, a postępowanie organów nie naruszało prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, zwłaszcza w sytuacji braku współpracy z instytucją zagraniczną.
Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w odniesieniu do świadczeń rodzinnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenia rodzinne wypłacone w okresie, gdy zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, mogą być uznane za nienależnie pobrane, nawet jeśli strona nie wprowadziła organu w błąd i świadczenia zostały wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenia te mogą być uznane za nienależnie pobrane, jeśli zostały wypłacone w warunkach określonych w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, niezależnie od świadomości strony czy późniejszego wykorzystania środków.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie NSA, zgodnie z którym dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane w oparciu o art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy, wystarczający jest obiektywny fakt wypłacenia świadczenia w sytuacji, gdy osoba podlega ustawodawstwu innego państwa członkowskiego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Nie ma znaczenia świadomość strony, wykorzystanie środków ani fakt nieotrzymania świadczeń z instytucji zagranicznej.
Czy organ administracji ma obowiązek badać, czy świadczenia zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, jeśli zostały uznane za nienależnie pobrane z powodu zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczność spożytkowania wypłaconych świadczeń rodzinnych nie wstrzymuje możliwości ustalenia i zobowiązania do ich zwrotu, nawet jeżeli były wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy dotyczące nienależnie pobranych świadczeń w kontekście koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają charakter zobiektywizowany i nie uwzględniają przeświadczenia strony czy sposobu wydatkowania środków.
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 1 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 23a § ust. 2, ust. 5, ust. 6 i ust. 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 30 § ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 2b, ust. 8 i 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 30 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 17 § pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. • Naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art 80 kpa polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie. • Naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy z 11.02.2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez niezastosowanie. • Naruszenie art. 68 ust.3 pkt a) i b) Rozporządzenia 883/2004 poprzez niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane wymagane jest spełnienie dwóch zasadniczych przesłanek: 1) zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 23a ust. 5 ustawy wypłacenia świadczenia, oraz 2) została wydana decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej tak wypłacone świadczenia rodzinne. • już sama okoliczność, że świadczenie rodzinne zostało wypłacone stronie w warunkach opisanych w art. 23a ust. 5 ustawy stanowi podstawę uznania tego świadczenia za nienależnie pobrane oraz zobowiązania do jego zwrotu. • Na wynik sprawy nie ma też wpływu okoliczność, że ww świadczenia zostały już wydatkowane zgodnie z celem; jak i to, że skarżąca nie otrzymała świadczeń z instytucji niemieckiej. • W przypadku braku pierwszeństwa do wypłaty świadczeń, możliwe jest przyznanie prawa do świadczenia na dziecko w Polsce, - jako kraju właściwym do wypłaty świadczeń w drugiej kolejności w sytuacji, gdy świadczenia w Polsce byłyby wyższe (wtedy następuje przyznanie dodatku dyferencyjnego), ustawodawstwo zagraniczne nie przewiduje danego rodzaju świadczeń albo instytucja zagraniczna odmówiła prawa do świadczeń ze względu na niespełnienie kryteriów wynikających z ustawodawstwa tego państwa. Czym innym jest przypadek, gdy instytucja zagraniczna nie przyzna prawa do świadczeń na dziecko z powodu braku współpracy wnioskodawcy - w takim przypadku instytucja polska nie ma możliwości przyznać prawa do świadczeń za okres pozostawienia bez rozpoznania wniosku zagranicznego.
Skład orzekający
Magdalena Durzyńska
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Dargas
członek
Anna Falkiewicz-Kluj
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, zwłaszcza w sytuacji braku współpracy z instytucją zagraniczną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w odniesieniu do świadczeń rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów o koordynacji świadczeń społecznych w UE i konsekwencje braku współpracy z zagranicznymi instytucjami, co może być interesujące dla osób pracujących za granicą lub zajmujących się prawem międzynarodowym prywatnym.
“Praca w Niemczech może oznaczać zwrot świadczeń rodzinnych w Polsce – nawet jeśli zostały wydatkowane.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.