Pełny tekst orzeczenia I SA/WA 325/23

I SA/Wa 325/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Kamil Kowalewski
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /sprawozdawca/
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 65
art. 77 ust. 1 w zw. z art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2019 poz 270
art. 4 ust. 2
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), asesor WSA Kamil Kowalewski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na orzeczenie Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2020 r. nr KOX/1756/Po/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie. 2. zasądza od Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym orzeczeniem z 23 czerwca 2020 r., nr KOX/1756/Po/19 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając na podstawie art. 77 ust. 1 w zw. z art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 65, dalej "ugn") oraz art. 4 ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270, dalej "ustawa zmieniająca"), po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. K. w Warszawie o ustalenie, że wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w Warszawie przy ul. [...], stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...], związanej z lokalem mieszkalnym nr [...], dokonane pismem z 19 listopada 2018 r. jest nieuzasadniona, umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że pismem z 19 listopada 2018 r., nr UD-IV-WNI-D.6843.13379.2018.RFI Prezydent m. st. Warszawy wypowiedział [...] Sp. K. w Warszawie dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] stanowiącej działkę ew. nr [...], związanej z lokalem mieszkalnym nr [...] i zaproponował od 1 stycznia 2019 r. nową wysokość opłaty rocznej.
Powyższe wypowiedzenie zostało doręczone Spółce 21 grudnia 2018 r.
Użytkownik wieczysty pismem z 21 stycznia 2019 r., uzupełnionym pismem z 25 marca 2019 r. złożył wniosek o ustalenie, że dokonana aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona.
Rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wskazało, że zgodnie z dyspozycją art. 77 ust. 1 i 3 ugn wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej może być aktualizowana, nie częściej niż raz na 3 lata, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Zaktualizowaną opłatę roczną ustala się, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki procentowej, od wartości nieruchomości określonej na dzień aktualizacji opłaty. Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się z urzędu albo na wniosek użytkownika wieczystego nieruchomości gruntowej, na podstawie wartości nieruchomości gruntowej określonej przez rzeczoznawcę majątkowego.
Stosownie do art. 78 ust. 1 ugn właściwy organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, do 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości.
W takiej sytuacji - w myśl art. 78 ust. 2 ugn - użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego, właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości.
W niniejszej sprawie organ dokonał aktualizacji opłaty rocznej na podstawie przytoczonego wyżej przepisu, a użytkownik wieczysty złożył w ustawowym terminie wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona.
Kolegium wskazało, że 5 października 2018 r. weszła w życie ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, która w art. 1 ust. 1 stanowi, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów.
Natomiast 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, która w art. 2 zmieniła ustawę o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego.
Przepis art. 4 ustawy zmieniającej stanowi:
1. Jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją.
2. Postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się.
W tym stanie rzeczy Kolegium uznało, że postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, jako wszczęte po dniu 5 października 2018 r. i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej podlega umorzeniu, a strony wiąże dotychczasowa wysokość opłaty rocznej.
Skargę na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 23 czerwca 2020 r. wniosło Miasto st. Warszawa.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło naruszenie przepisów:
1. art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy;
2. art. 21 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów przez poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy;
3. art. 221 ust. 2 ugn, poprzez niezastosowanie do stanu faktycznego sprawy;
4. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, 80 kpa, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięci kwestii, błędne przyjęcie przedmiotu postępowania, którym było ustalenie od 1 stycznia 2019 r. wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego z właściwą 1% stawką nieruchomości, a nie jak błędnie przyjęto aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, a w konsekwencji także błędną ocenę materiału, dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów Miasto wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.
Skarżące Miasto wniosło również o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazało, że stosując się do pouczenia zawartego w orzeczeniu złożyło sprzeciw do Sądu Rejonowego [...], który postanowieniem z 19 lipca 2022 r., sygn. akt [...] odrzucił sprzeciw. Na skutek złożonego zażalenia Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z [...] grudnia 2022 r., sygn. akt [...] oddalił zażalenie. Postanowienie Sądu Okręgowego zostało doręczone skarżącemu 18 stycznia 2023 r., a wniosek o przywrócenie terminu został złożony zgodnie z art. 87 § 1 ppsa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący nie sprzeciwił się wnioskowi o rozpoznanie sprawy w powyższym trybie.
W piśmie procesowym z 4 lipca 2023 r. uczestnik postępowania [...] Sp. J. w Warszawie (następca prawny [...] Sp. K.) wniosła o odrzucenie skargi, jako wniesionej po terminie, a w przypadku nie podzielenia tego wniosku o oddalenie skargi. Spółka przychyliła się do wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Jak wynika z postanowienia z [...] lipca 2022 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy odrzucił sprzeciw Miasta st. Warszawy od orzeczenia Kolegium. Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z [...] grudnia 2022 r., sygn. akt [...] oddalił zażalenie Miasta st. Warszawy na postanowienie z [...] lipca 2022 r. Sąd wskazał, że wniesienie sprzeciwu od orzeczenia umarzającego postępowanie było niedopuszczalne i nie mogło zainicjować postępowania przed sądem powszechnym.
Zgodnie z art. 58 § 4 ppsa sąd nie może odrzucić skargi, jeżeli w sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał wniesioną skargę za dopuszczalną. Kolegium naruszyło art. 107 § 1 pkt 7 kpa, poprzez wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia, tj. sprzeciwie do sądu powszechnego w sytuacji, w której od decyzji (orzeczenia) o umorzeniu postępowania, jako rozstrzygnięcia o charakterze wyłącznie formalnym, nie przysługiwał tego rodzaju środek zaskarżenia. Błędne pouczenie w orzeczeniu (w decyzji) co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała (art. 112 kpa). Skarżące Miasto zastosowało się do zawartego w zaskarżonym orzeczeniu Kolegium błędnego pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia w postaci sprzeciwu do sądu powszechnego. Wobec tego Sąd orzekający przyjął do rozpoznania wniesioną skargę uwzględniając - w zakresie terminu do jej wniesienia - że została ona złożona niezwłocznie po doręczeniu skarżącemu postanowienia Sądu Okręgowego z [...] grudnia 2022 r. Zważyć przy tym należy, że sprzeciw skarżącego z 11 sierpnia 2020 r. Kolegium przekazało do Sądu Rejonowego [...] dopiero przy piśmie z 30 czerwca 2021 r., tj. po dziesięciu miesiącach od jego złożenia.
Skarga jest zasadna. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Treść art. 4 tej ustawy organ przytoczył, nie ma więc potrzeby ponownego przytaczania go.
Przepis art. 4 ustawy wskazuje dwie przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej, które muszą być spełnione łącznie:
- postępowanie powinno być wszczęte po 5 października 2018 r. i niezakończone do daty wejścia w życie ustawy, tj. 13 lutego 2019 r.,
- wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019 r.
Jednakże, co istotne, z akt sprawy wynika, że pismem z 19 listopada 2018 r., które powołało Kolegium w zaskarżonym orzeczeniu, Prezydent m. st. Warszawy ustalił opłatę z tytułu użytkowania wieczystego na podstawie art. 221 ust. 2 ugn. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli przy oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nie została określona wysokość stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ określi wysokość tej stawki, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 217 ust. 1, stosując tryb postępowania określony w art. 78-81. Jak wynika z treści wyżej powołanego pisma wysokość stawki procentowej ustalono na podstawie art. 72 ust. 3 ugn.
Prezydent ustosunkowując się pismem z 26 czerwca 2019 r. do wniosku użytkownika wieczystego, że ustalona wysokość opłaty rocznej jest nieuzasadniona wskazał, że podstawą ustalenia opłaty na rzecz Spółki było nabycie przez Spółkę udziału w prawie użytkowania wieczystego od poprzedniego użytkownika wieczystego. Poprzednik nabył prawo w wykonaniu postanowień decyzji wydanej w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wówczas w umowie czynsz symboliczny został ustalony w wysokości 0,3% wartości gruntu. Ustalona opłata symboliczna to sposób zrealizowania roszczenia za odebrany grunt. W umowie określono także, że w przypadku zbycia nieruchomości na rzecz osób trzecich nabywcy będą uiszczali opłaty za użytkowanie na zasadach określonych w ugn. Dlatego w piśmie z 19 listopada 2018 r. wskazano podstawę ustalenia opłaty - art. 221 ust. 2 ugn. W niniejszej sprawie takim nabywcą była Spółka, wobec czego zaistniała konieczność ustalenia opłaty za użytkowanie wieczyste.
Kolegium nie odniosło się do tak ukształtowanego stanu faktycznego i zastosowanej przez Prezydenta podstawy prawnej ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ( art. 221 ust. 2 ugn), jednocześnie powołując się w orzeczeniu na art. 77 ugn dotyczący aktualizacji opłaty. Tym samym Kolegium nie rozpoznało sprawy co do istoty. Z akt sprawy nie wynika, aby wcześniej została ustalona wobec Spółki opłata z tytułu użytkowania wieczystego, która podlegałaby aktualizacji.
Z podanych wyżej przyczyn należy podzielić zarzuty skargi, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze. Orzeczenie zostało wydane także z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z przyczyn wyżej omówionych.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ppsa oraz art. 200 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.