I SA/Wa 2839/22

I SA/Wa 2839/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Dorota Kozub-Marciniak
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2467/23 - Wyrok NSA z 2025-06-06
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj (spr.), asesor WSA Dorota Kozub - Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 października 2022 r. nr 541/2022 w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 13 października 2022 r. 2020 r., znak sprawy: SPN-III.755.2.46.2022.ZK, Wojewoda Mazowiecki, dalej "organ/Wojewoda", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735), dalej "kpa", po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej postanowieniem Prezydenta m. st. Warszawy z 16 marca 2022 r. nr 115/SD/2022, zawieszającym z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z 31 października 2021 r. o ustalenie odszkodowania za 1/10 nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], hip nr [...] i hip nr [...], utrzymał je w mocy.
Postępowanie zawieszono do czasu przedłożenia dokumentów potwierdzających następstwo prawne po F. P., W. P., H. P., S. P., A. P., C. P., L. R., J. K., J. B. i Z. B.
Rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Wojewoda wskazał, że stronami postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość dekretową są wszyscy byli właściciele tej nieruchomości a gdy nie żyją ich następcy prawni i podmioty którym obecnie przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości dekretowej. Współwłaścicielami nieruchomości dekretowej N [...] i N [...] byli: R.M., W. P., H. P., S. P., A. P., C. P., L. R., J. K., J. B. i Z. B. – po 1/10 części każdy z nich. W toku postępowania administracyjnego wykazano następstwo prawne po R. S., J. M. po którym dziedziczy córka A. M. I to właśnie ona wystąpiła z wnioskiem o odszkodowanie.
Organ uznał, przytaczając orzecznictwo sądowoadministracyjne, że czym innym na gruncie przepisów postępowania administracyjnego jest branie udziału w postępowaniu a czym innym złożenie wniosku o przyznanie odszkodowania. Poza tym na gruncie art. 215 ugn, stanowiącym podstawę żądania, i biorąc pod uwagę szczególny charakter tego przepisu (uprawnienia wspólne przynależne byłym współwłaścicielom nieruchomości przeddekretowej i konieczność spełnienia określonych w tym przepisie przesłanek), organ doszedł do wniosku, że w tego rodzaju postępowaniu powinni brać udział wszyscy byli współwłaściciele nieruchomości warszawskiej lub ich następcy prawni mimo, że roszczenie ma charakter podzielny. To wymaga ustalenia czy w ogóle osoby i nieruchomość spełniają kryteria do przyznania odszkodowania.
W takiej sytuacji Wojewoda uznał za prawidłowe zawieszenie postępowania do czasu ustalenia tychże następców prawnych na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot kosztów postępowania.
Zarzuciła naruszenie art. 215 ugn poprzez jego błędne zastosowanie oraz art. 30 § 5 kpa poprzez jego niezastosowanie, a w związku z tym naruszenie art. 6, 7, 107 kpa z uwagi na brak odniesienia się do zarzutów podniesionych w zażaleniu.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała na podzielny charakter roszczenia o odszkodowania a nadto na zarządzenie Prezydenta m. st. Warszawy nr 1826/2016 w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w Biurze Spraw Dekretowych z którego wynika, że w sprawach z art. 215 ugn, w przypadku braku możliwości ustalenia stron postępowania, z uwagi na podzielny charakter roszczenia odszkodowawczego, sprawa może być prowadzona tylko w odniesieniu do strony wnioskującej o przyznanie odszkodowania. Poza tym zarzuciła organowi brak odniesienia się do zarzutów odwołania w którym wskazała, że nie ma informacji na temat pozostałych współwłaścicieli, nie ma z nimi jakichkolwiek kontaktów rodzinnych a zatem nie jest w stanie wykonać zobowiązania organu. Wobec tego powinien w sprawie zostać zastosowany art. 30 § 5 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Podstawą faktyczną do zawieszenia postępowania administracyjnego była konieczność ustalenia następców prawnych po właścicielach nieruchomości dekretowej a podstawę prawną stanowił art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Sąd w pełni podziela wywody organu o konieczności ustalenia następców prawnych byłych współwłaścicieli nieruchomości dekretowej jako mających interes prawny w postępowaniu odszkodowawczym.
Jedynym dowodem na istnienie spadkobierców jest w tym wypadku postanowienie o stwierdzeniu nabycia praw do spadku a w przypadku gdy doszło do kolejnych zmian w tym zakresie oświadczenie złożone przed notariuszem (akt poświadczenia dziedziczenia).
Jak się przyjmuje obecnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. wyrok NSA z 1 marca 2017 r., I OSK 1421/15), w postępowaniu prowadzonym na podstawie art.- 215 ugn mamy do czynienia z dwoma etapami postępowania – określenie przesłanek warunkujących przyznanie prawa do odszkodowania i drugi element jakim jest przyznanie odszkodowania konkretnemu podmiotowi. Oba te etapy są ze sobą ściśle związane. Mimo tego iż na gruncie kodeksu cywilnego roszczenie o odszkodowanie jest podzielne i proporcjonalne do udziałów, to na gruncie procedury administracyjnej tego rodzaju roszczenie, jako wynikające ze wspólnej dla wszystkich podstawy faktycznej i prawnej wymaga dla swej skuteczności brania w nim udziału przez wszystkich posiadających interes prawny w żądaniu. Wspólność praw spadkowych po dawnych właścicielach nieruchomości dekretowej powoduje że w tego rodzaju postępowaniu powinni brać udział wszyscy współwłaściciele nieruchomości dekretowej lub ich spadkobiercy. Nie oznacza to w żadnym razie, że wszyscy otrzymaliby odszkodowania. To bowiem wymaga wniosku konkretnej osoby uprawnionej. Skarżąca podnosi w skardze kwestię stricte cywilistyczną, a więc podzielność roszczenia odszkodowawczego, czego oczywiście nie sposób kwestionować. Jednakże sprawa prowadzona na podstawie art. 215 ugn jest sprawą administracyjną a organ w pierwszej kolejności stosuje do niej przepisy kodeksu postępowania administracyjnego a nie kodeksu cywilnego czy kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że organ musi, zgodnie z art. 61 § 4 w zw. z 28 kpa ustalić krąg uczestników postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowania albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Art. 215 ust. 2 ugn ma charakter szczególny w stosunku do pozostałych przepisów regulujących zasady przyznawania odszkodowania z tej ustawy, gdyż wskazuje na przesłanki jakie musi spełniać podmiot, który ubiega się o odszkodowania aby je uzyskać. Dlatego konieczne jest w pierwszej kolejności wykazanie czy w ogóle zostały spełnione przesłanki do uzyskania odszkodowania. Prawo do odszkodowania wynika ze wspólnych dla wszystkich współwłaścicieli praw spadkowych po dawnych właścicielach nieruchomości warszawskiej a zatem prawa te są dla nich wszystkich wspólne i oparte na tej samej podstawie faktycznej. Dlatego na etapie ustalania prawa do odszkodowania konieczny jest udział wszystkich współwłaścicieli lub ich spadkobierców. Przyjęta konstrukcja służy także temu aby w przypadku przyszłych żądań odszkodowawczych nie doszło do rozbieżności co do podstaw przyznania odszkodowania.
Dlatego prawidłowo organ zawiesił postępowanie do czasu ustalenia kręgu następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości dekretowej uznając, że ma do czynienia z zagadnieniem wstępnym, co w świetle art. 97 § 1 pkt 4 kpa skutkuje koniecznością zawieszenia postępowania.
Odnosząc się do pozostałych kwestii podniesionych w skardze:
-wbrew temu co wynika z uzasadnienia skargi nawet powołane zarządzenie Prezydenta m. st. Warszawy z 15 grudnia 2016 r., nr 1826/2016 - pkt II .3, wskazuje na konieczność brania w tego rodzaju postępowaniu wszystkich współwłaścicieli lub ich następców prawnych. Wskazany pkt II. 6 tego rozporządzenia stanowi wyjątek od zasady i również wymaga stwierdzenia, że nie ma możliwości ustalenia wszystkich stron postępowania;
-zarządzenie to akt wewnętrzny organu, o charakterze organizacyjnym, który nie może pozostawać w opozycji do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie jest to akt prawa miejscowego, jak wywodzi skarga. Akty prawa miejscowego ustanawiane są na podstawie i w granicach zawartych w ustawie. Wydanie aktu prawa wymaga zatem istnienia szczególnej podstawy prawnej upoważniającej do wydania takiego aktu. Tych kryteriów nie spełnia zarządzenie;
- co prawda organ nie odniósł się wprost do twierdzeń odwołania jednakże w uzasadnieniu postanowienia wskazał z jakich powodów konieczny jest udział w tego rodzaju postępowaniu wszystkich współwłaścicieli lub ich następców prawnych, dokonał prawidłowej wykładni art. 215 § 2 ugn, a wnioski jakie z tego wyprowadził pozostają w zgodzie z przepisami prawa i wykładnią sądową;
-kwestia niemożliwości ustalenia spadkobierców z powodu braku danych na ich temat nie oznacza błędności postanowienia. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego istotnie w art. 30 § 5 kpa wskazują na możliwość ustanowienia kuratora spadku nie objętego, co czyni sąd rejonowy na wniosek organu, jednakże możliwość taka dotyczy sytuacji gdy obiektywnie nie da się ustalić spadkobierców osoby zmarłej a nie w sytuacji w której strona nie ma woli przedsiębrania czynności w tym zakresie.
Z tych względów i na podstawie art. 151 i 119 pkt 3 ppsa Sąd orzekł jak w wyroku.