I SA/Wa 2824/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi T. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, które utrzymało w mocy postanowienie Wojewody odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP. Postępowanie zostało zawieszone z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z powodu braku możliwości ustalenia kręgu wszystkich spadkobierców oraz braku dokumentów wskazujących na ich następców prawnych i wielkość udziałów. Skarżący wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania i wyłączenie do odrębnego postępowania części dotyczącej jego osoby. Wojewoda odmówił podjęcia postępowania, a Minister utrzymał tę decyzję w mocy. Minister wskazał, że kwestie rekompensat reguluje ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. i podkreślił, że do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że przyczyna zawieszenia postępowania – brak wykazania stosownego następstwa prawnego wszystkich stron – nadal istnieje. Sąd podkreślił, że organ administracji nie może samodzielnie ustalać spadkobierców, a dowodem następstwa prawnego jest jedynie prawomocne postanowienie sądu lub akt poświadczenia dziedziczenia. Ponadto, sąd administracyjny uznał, że nie można wydać decyzji częściowej w tej sprawie, gdyż prawo do rekompensaty jest jednym uprawnieniem, a postępowanie powinno obejmować wszystkich współuprawnionych spadkobierców.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie następstwa prawnego w postępowaniach administracyjnych, możliwość podjęcia zawieszonego postępowania, charakter prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, konieczność prowadzenia jednego postępowania w przypadku współuprawnionych.
Dotyczy specyficznej kategorii spraw związanych z mieniem zabużańskim i koniecznością ustalenia spadkobierców.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji może odmówić podjęcia zawieszonego postępowania, jeśli przyczyna zawieszenia (brak dokumentów potwierdzających następstwo prawne) nadal istnieje?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ administracji ma obowiązek odmówić podjęcia zawieszonego postępowania, jeśli przyczyna zawieszenia nie ustała.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przyczyna zawieszenia postępowania z powodu braku dokumentów potwierdzających następstwo prawne po zmarłych spadkodawcach nadal istnieje, ponieważ skarżący nie przedstawił prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia. Dopóki ten warunek nie zostanie spełniony, organ nie ma podstaw prawnych do podjęcia zawieszonego postępowania.
Czy w sprawie o rekompensatę za mienie zabużańskie możliwe jest wydzielenie części postępowania dotyczącej jednego spadkobiercy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty powinno być prowadzone jedno postępowanie, którego uczestnikami są wszyscy współuprawnieni spadkobiercy, ponieważ prawo do rekompensaty z punktu widzenia przedmiotowego jest jednym uprawnieniem.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę NSA I OPS 3/17 oraz wyroki NSA, zgodnie z którymi złożenie wniosku przez jednego uprawnionego skutkuje wszczęciem postępowania w stosunku do wszystkich pozostałych. Prawo do rekompensaty jest jednym uprawnieniem, a wielość podmiotów uprawnionych nie skutkuje wielością uprawnień. Dlatego też nie jest możliwe wydzielenie części sprawy do odrębnego postępowania.
Czy organ administracji może samodzielnie ustalić spadkobierców właściciela nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji nie może samodzielnie ustalić spadkobierców, ponieważ dowodem istnienia następstwa prawnego jest jedynie prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie może samodzielnie orzekać w materii należącej do kognicji sądów powszechnych. Dopiero wykazanie następstwa prawnego prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego lub aktem poświadczenia dziedziczenia przez notariusza jest podstawą dla przyjęcia istnienia legitymacji do bycia stroną postępowania administracyjnego.
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
k.p.a. art. 97 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony.
u.r.r. art. 6 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku.
Pomocnicze
k.p.a. art. 101 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie.
k.p.a. art. 104 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przewiduje możliwość wydania decyzji częściowej, ale przedmiot postępowania musi być podzielny.
u.r.r. art. 5 § ust. 1
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Określa termin złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
u.r.r. art. 3
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Definiuje krąg osób uprawnionych do rekompensaty.
u.r.r. art. 8 § ust. 1
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Wskazuje elementy decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie sądu w przypadku oddalenia skargi.
k.c. art. 1025 § § 2
Kodeks cywilny
Domniemanie, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą.
k.c. art. 1027
Kodeks cywilny
Spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia względem osoby trzeciej tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia.
k.p.a. art. 61 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia o postępowaniu wszystkich stron uprawnionych.
EKPC art. 6
Europejska Konwencja Praw Człowieka
Prawo do rzetelnego procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przyczyna zawieszenia postępowania (brak dokumentów potwierdzających następstwo prawne) nadal istnieje, co uniemożliwia podjęcie postępowania. • Organ administracji nie może samodzielnie ustalać spadkobierców; wymagane są prawomocne postanowienie sądu lub akt poświadczenia dziedziczenia. • Sprawa o rekompensatę za mienie zabużańskie powinna być prowadzona w jednym postępowaniu obejmującym wszystkich współuprawnionych spadkobierców.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 104 § 2 k.p.a. (wydanie decyzji częściowej) i art. 6 EKPC zostały uznane za niezasadne, ponieważ przedmiotem oceny sądu była odmowa podjęcia zawieszonego postępowania, a nie kwestia decyzji częściowej. • Argumenty skarżącego dotyczące przewlekania postępowania i naruszenia zasady szybkości postępowania nie zostały uwzględnione, ponieważ przyczyna zawieszenia nadal istniała.
Godne uwagi sformułowania
Dopóki bowiem nie zostanie spełniony warunek, z powodu którego organ ostatecznie zawiesił postępowanie administracyjne (czyli nie ustąpią podstawy zawieszenia), to niezależnie od obecnej oceny prawidłowości zawieszenia, organ nie ma podstaw prawnych do jego podjęcia. • ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie może samodzielnie orzekać w materii należącej do kognicji sądów powszechnych. • Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą.
Skład orzekający
Monika Sawa
przewodniczący
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
członek
Iwona Kosińska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie następstwa prawnego w postępowaniach administracyjnych, możliwość podjęcia zawieszonego postępowania, charakter prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, konieczność prowadzenia jednego postępowania w przypadku współuprawnionych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej kategorii spraw związanych z mieniem zabużańskim i koniecznością ustalenia spadkobierców.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z dziedziczeniem i prawem do rekompensaty za mienie zabużańskie, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie oraz dla osób posiadających takie mienie.
“Brak dokumentów o spadku wstrzymał wypłatę rekompensaty za mienie zabużańskie – sąd wyjaśnia, dlaczego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.