Orzeczenie · 2023-02-27

I SA/WA 2561/22

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Miejsce
Warszawa
Data
2023-02-27
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościuwłaszczenieSkarb PaństwagminaPKPkodeks postępowania administracyjnegoksięgi wieczystedomniemanie prawnenaruszenie prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 sierpnia 2022 r., która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję Ministra stwierdzającą wydanie decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 27 kwietnia 2004 r. z naruszeniem prawa. Decyzja Wojewody z 2004 r. stwierdzała nabycie z mocy prawa przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa. Minister uznał, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ późniejsza decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 2014 r. (prawomocna) stwierdziła nabycie prawa własności tej nieruchomości przez Gminę Miasta [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Skarżąca spółka zarzuciła Ministrowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., twierdząc, że w dacie wydawania decyzji Wojewody Łódzkiego Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości, a wydanie decyzji komunalizacyjnej nie przesądza o rażącym naruszeniu prawa. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącej. Wskazał, że kluczowe jest domniemanie wynikające z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym wpis własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej na dzień wydania decyzji uwłaszczeniowej (27 kwietnia 2004 r.) oraz na daty wskazane w ustawie o komercjalizacji PKP (5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r.) wiąże organy administracji, dopóki nie zostanie skutecznie obalone przed sądem powszechnym. Ponieważ domniemanie to nie zostało obalone, organ nadzoru nie mógł stwierdzić rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Wiążący charakter wpisu w księdze wieczystej dla organów administracji w postępowaniu nadzwyczajnym oraz ograniczenia w stwierdzaniu nieważności decyzji administracyjnych w oparciu o późniejsze ustalenia prawne.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uwłaszczeniem PKP i komunalizacją gruntów, ale zasady dotyczące domniemania z ksiąg wieczystych mają szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (2)

Czy decyzja uwłaszczeniowa wydana na rzecz przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, jeśli nieruchomość została później skomunalizowana z mocy prawa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja uwłaszczeniowa nie może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa w takiej sytuacji, jeśli wpis własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej na dzień wydania decyzji uwłaszczeniowej nie został skutecznie obalony przed sądem powszechnym.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ukwh) wiąże organy administracji. Dopóki to domniemanie nie zostanie obalone w postępowaniu cywilnym, organ administracji jest nim związany i nie może stwierdzić rażącego naruszenia prawa, nawet jeśli późniejsze decyzje wskazują na inny stan prawny.

Jaki jest wpływ domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wiąże organy administracji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, dopóki nie zostanie ono skutecznie obalone przed sądem powszechnym.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że zasada jawności materialnej ksiąg wieczystych, wyrażona w art. 3 ukwh, ma zastosowanie również w postępowaniu administracyjnym. Organ administracji nie może samodzielnie obalać tego domniemania, gdyż byłoby to zastępowanie kompetencji sądu powszechnego.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylono decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr DO-II.7610.596.2019.JL.

Przepisy (7)

Główne

u.o.k.r.p.p.p. art. 34

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.k.w.h. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Dz. U. z 1990 r.. Nr 32, poz. 191 ze zm.

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wpis własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej na dzień wydania decyzji uwłaszczeniowej nie został skutecznie obalony przed sądem powszechnym, co wiąże organ administracji na podstawie art. 3 ukwh. • Organ administracji nie może samodzielnie obalać domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Decyzja Wojewody Łódzkiego z 2004 r. rażąco naruszała prawo, ponieważ nieruchomość była już skomunalizowana z mocy prawa, co potwierdziła późniejsza prawomocna decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej.

Godne uwagi sformułowania

domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym • organ administracji publicznej nie może zastępować sądu powszechnego • rażące naruszenie prawa to naruszenie nie pozostawiające wątpliwości co do jego bezpośredniego zrozumienia, jako oczywiste, wyraźne i bezsporne

Skład orzekający

Bożena Marciniak

przewodniczący

Joanna Skiba

sprawozdawca

Przemysław Żmich

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążący charakter wpisu w księdze wieczystej dla organów administracji w postępowaniu nadzwyczajnym oraz ograniczenia w stwierdzaniu nieważności decyzji administracyjnych w oparciu o późniejsze ustalenia prawne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uwłaszczeniem PKP i komunalizacją gruntów, ale zasady dotyczące domniemania z ksiąg wieczystych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji praw własności i domniemań prawnych wynikających z ksiąg wieczystych w kontekście decyzji administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości i administracyjnego.

Księgi wieczyste wiążą administrację: Sąd uchyla decyzję o naruszeniu prawa z powodu domniemania własności Skarbu Państwa.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst