I SA/Wa 2552/20

I SA/Wa 2552/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Gabriela Nowak /przewodniczący/
Monika Sawa
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 455/22 - Wyrok NSA z 2023-04-26
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 680
art. 34 i 35
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r. znak: [...], Minister Rozwoju na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., - dalej jako "Kpa"), po rozpatrzeniu odwołania P. z siedzibą w W. od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r., znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez P. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w B., obręb B., obejmującego działkę nr [...] o pow. 5.570 m2, dla której Sąd Rejonowy w T. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], utrzymał ją w mocy.
Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.
Wojewoda [...], na podstawie art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2017 r., poz. 680 ze zm.), dalej "ustawa", § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), dalej "rozporządzenie", decyzją z [...] czerwca 2017 r., znak: [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez P. w W. prawa użytkowania wieczystego opisanego wyżej gruntu. Odwołanie wniosła spółka P. z siedzibą w W. podnosząc m. in. zarzut naruszenia art. 34 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. poprzez nieuwzględnienie, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w posiadaniu P.
Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rozwoju nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia.
Wskazał, że zgodnie z art. 34 ww. ustawy o komercjalizacji grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r., z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością P. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich.
Grunt oznaczony jako działka nr [...] aktualnie stanowi własność Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych, na podstawie m. in. zarządzenia nr [...] Ministra Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] grudnia 1993 r. w sprawie likwidacji przedsiębiorstwa państwowego pn. Przedsiębiorstwo Rolno - Przemysłowe w T. w celu przekazania jego majątku Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia [...] marca 1994 r. spisanego pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Agencją Nieruchomości Rolnych wraz z aneksem nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. dopisującym pominięte nieruchomości w tym nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...]. Powyższe zostało ustalone na podstawie treści księgi wieczystej nr [...].
Z powyższego wynika zatem, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] w dniu [...] października 2000 r. oraz aktualnie stanowi własność Skarbu Państwa. Natomiast organ I instancji nie wskazał kiedy i na jakiej podstawie Skarb Państwa nabył przedmiotowy grunt, a w aktach uwłaszczeniowych brak jest dokumentów, np. odpisu z księgi wieczystej, potwierdzających, że przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa również w dniu 5 grudnia 1990 r.
Wobec powyższego w niniejszym postępowaniu nie została udowodniona przesłanka uwłaszczenia wyrażona w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r., zgodnie z którą Skarbowi Państwa powinno przysługiwać w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo własności w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.
P. przedstawiły m. in. wykaz z ewidencji środków trwałych znajdujących się na działce nr [...], w postaci sieci trakcyjnej (rok budowy - 1970), linii kolejowej nr [...] (rok budowy - 1976) i urządzeń stacyjnych w okręgu nastawczym podg. G. (rok budowy - 1976). Wykaz został sporządzony wg stanu nadzień 5 grudnia 1990 r. Ponadto do wniosku o uwłaszczenie dołączono uproszczony wypis z rejestru gruntów z dnia [...] października 2016 r. dla działki nr [...] wraz z mapą ewidencyjną oraz oświadczenie z dnia [...] stycznia 2017 r. Pana S. K. - Naczelnika Wydziału Geodezji i Regulacji Stanów Prawnych i Pana J. P. - Zastępcy Dyrektora ds. Obrotu Nieruchomościami, z którego wynika, że działka nr [...] położona w obrębie B. zajęta jest pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789), składającą się z linii kolejowej nr [...] T..
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że z dołączonych do wniosku uwłaszczeniowego dokumentów jedynie wykaz z ewidencji środków trwałych znajdujących się na działce nr [...] wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. mógłby stanowić potwierdzenie posiadania przedmiotowego gruntu przez P. zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r.
Jednakże organ I instancji ustalił, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowy grunt nie mógł pozostawać w wyłącznym posiadaniu P., gdyż wchodził w skład majątku Przedsiębiorstwa Rolno - Przemysłowego w T., utworzonego na podstawie zarządzenia nr [...] Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1990 r., którego majątek na podstawie ww. zarządzenia nr [...] Ministra Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] grudnia 1993 r., protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia [...] marca 1994 r. oraz aneksu nr [...] do ww. protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia [...] marca 1994 r. przejęła Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Zgodnie z art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. nabycie przez P. prawa użytkowania wieczystego oraz własności urządzeń znajdujących się na gruncie nie może naruszać praw osób trzecich.
W związku z tym, że stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 34 ust. 1 następuje z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 września 2000r., tj. z dniem 27 października 2000 r., to uwłaszczenie nie może nastąpić z naruszeniem praw osób trzecich istniejących właśnie w tej dacie, co potwirdza wskazane w decyzji orzecznictwo sądowoadministracyjne.
Skoro przedmiotowy grunt nie był w wyłącznym posiadaniu P. ani w dniu 5 grudnia 1990 r., ani w dniu 27 października 2000 r., w którym miał nastąpić skutek uwłaszczeniowy, a także obecnie to nie może podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawami osób trzecich - Agencji Nieruchomości Rolnych. Nie zostały zatem spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 34 ustawy o komercjalizacji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła spółka P., dalej "skarżąca" zaskarżając decyzję II instancji w całości i wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą i zwrot kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a. art. 7 oraz art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
b. art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
c. art. 75 ust. 1 w zw. z art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji przyjęcie, iż nie jest możliwe stwierdzenie, że Spółka nabyła ex lege użytkowanie wieczyste nieruchomości na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy. o komercjalizacji
2. naruszenie prawa materialnego, tj.
a. art. 34 ust. 1, 2 i 3 ustawy o komercjalizacji poprzez jego niezastosowanie i tym samym odmowę stwierdzenia nabycia przez Spółkę ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
b. art. 34 ust. 4 ustawy o komercjalizacji poprzez jego zastosowanie i uznanie, że brak jest możliwości stwierdzenia nabycia przez Spółkę ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości z uwagi na fakt, że nieruchomość nie może podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawami osób trzecich - Agencji Nieruchomości Rolnych.
Mając na uwadze przywołane powyżej zarzuty, wnoszę o:
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art 34 i 35 ustawy o komercjalizacji.
Zgodnie z art. 34 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P.. Zgodnie z ust. 3 budynki o urządzenia znajdujące się na tym gruncie stają się własnością P. Nabycie tych praw, zgodnie z ust. 4, n ie może naruszać praw osób trzecich.
W ocenie Sądu organy w sposób rzetelny zebrały materiał dowodowy a następnie go oceniły dokonując subsumpcji pod właściwą normę prawa materialnego. Ustalenia organów i ich ocena nie budzi zastrzeżeń Sądu który przyjmuje je jak własne bez potrzeby ich powielania w niniejszym uzasadnieniu.
Nie ulega wątpliwości, że warunki o jakich mowa w art. 34 ustawy o komercjalizacji muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregoś z elementów powoduje niemożność nastąpienia skutku materialnoprawnego Przesłanki muszą być spełnione na 5 grudnia 1990 r. a skutek rzeczowy następuje z mocy prawa na 27 października 2000 r., co wynika z art. 34 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji.
Ustawa nakazuje badać stan posiadania gruntu, co wynika z art. 34 ust. 1 tej ustawy. Na jej gruncie nie zdefiniowano pojęcia posiadania co oznacza zasadność sięgnięcia do definicji zawartej w kodeksie cywilnym - art. 336. Zgodnie z nim posiadaczem jest podmiot który faktycznie włada rzeczą jak właściciel (posiadanie samoistne) jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy określone władztwo nad rzeczą.
W ocenie Sądu wykładnia celowościowa przepisów ustawy w świetle płynących z niej skutków prawnych (nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynków i urządzeń) uzasadnia twierdzenie, że posiadanie P. o jakim mowa w art. 34 tej ustawy musi dotyczyć posiadania a więc faktycznego władania całą nieruchomością. Natomiast w tej sprawie z dokumentów wynika, że grunt stanowił majątek Przedsiębiorstwa Rolno-Spożywczego w T. a następnie w 1993 r. został przekazany Agencji Nieruchomości Rolnych. Powyższe wynika z zarządzenia nr [...] Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] grudnia 1993 r. i aneksu nr [...] do protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] marca 1994 r. Protokołem tym doszło do przekazania na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa składników mienia Skarbu Państwa ze zlikwidowanego przedsiębiorstwa państwowego Przedsiębiorstwo Rolno-Przemysłowe w T. – na podstawie ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. D.U. Nr 57 z 2001 r, poz. 603). Skoro więc przedmiotem przekazania w 2001 r. była przedmiotowa nieruchomość która wcześniej była w posiadaniu zlikwidowanego przedsiębiorstwa nie mogła być jednocześnie w posiadaniu P. nawet gdyby P. posiadało jakiekolwiek prawo do infrastruktury trakcyjnej która niewątpliwie była wybudowana (organ temu nie zaprzecza). Tym samym na datę 5 grudnia 1950 r. P. nie było wyłącznym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości, co wyklucza zastosowanie art. 34 ustawy o komercjalizacji. Wbrew wywodom skargi dla spełnienia przesłanki posiadania nie jest konieczne wykazanie kto był właścicielem tej nieruchomości. Posiadanie jest bowiem stanem faktycznym władania rzeczą a własność to tytuł rzeczowy do nieruchomości. Nie ustalenie zatem kto w tej dacie był właścicielem nieruchomości nie skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na niespełnienie przesłanki posiadania przez P.. Tylko w sytuacji gdyby przesłanka ta została spełniona organ zobligowany byłby do ustalenia czy grunt ten stanowił własność Skarbu Państwa. Co do kolejnej z przesłanek – brak dokumentów o przekazaniu gruntów P., ta została spełniona gdyż skarżąca nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dokumentów. Nie zmienia to jednak oceny, że brak spełniania przesłanki posiadania wyklucza zastosowanie cyt. art. 34 ustawy o komercjalizacji.
Odnosząc się do wywodów skargi Sąd stwierdza, że:
- nie wiadomo na jakiej podstawie Skarżąca wywodzi, że P. była w posiadaniu gruntu na 5 grudnia 1990 r., choć tak twierdzi w skardze. Była niewątpliwie posiadaczem infrastruktury kolejowej;
-mimo tego, że skutek ustawowy następuje w tym wypadku z mocy prawa, nie oznacza to że organ ma za wszelką cenę poszukiwać dowodów na potwierdzenie ziszczenia się tego skutku. Zdaniem Sądu, to Skarżący jako wnioskujący ma obowiązek przedstawienia dowodów na poparcie tezy o spełnieniu przesłanek z art. 34 ustawy o komercjalizacji.
-obowiązek wyczerpującego zebrania dowodów przez organ który wynika z art. 7 i 77 kpa nie oznacza, że organ ma obowiązek dążenia do uwzględnienia wniosku i poszukiwania dowodów na okoliczność prawdziwości jego twierdzeń. W postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale strona nie jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej.
Sąd nie podziela wywodów skargi co do niepełności zebranego materiału dowodowego i niewłaściwej jego oceny tym bardziej, że sam zainteresowany nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie tezy o posiadaniu przez P. przedmiotowej nieruchomości (gruntu), poza kwestią posadowienia na gruncie urządzeń infrastruktury kolejowej.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił swój tok rozumowania i wskazał dlaczego uznał, że brak jest podstaw do zastosowania art. 34 ustawy o komercjalizacji. Sąd tę ocenę w pełni podziela. Przedstawione z wnioskiem dowody w postaci wyciągu z ewidencji środków trwałych nie mogą stanowić podstawy do uznania że P. było posiadaczem nieruchomości. Była jedynie posiadaczem urządzeń infrastruktury kolejowej tj. sieci trakcyjnej, linii kolejowej i urządzeń stacyjnych. Dokument ten poza tym nie jest opatrzony żadną datą a więc zapisy te co do zasady nie są weryfikowalne.
Z tych względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.
Wyrok zapadł na posiedzeniu niejawnym na podstawie na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (D.U, poz. 374) i zarządzeniem przewodniczącej wydziału I WSA w Warszawie z 19 kwietnia 2021 r. w związku z ogłoszeniem stanu epidemii. Strony zostały zawiadomione o możliwości zgłaszania wniosków i dodatkowych argumentów. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu na którym zapada wyrok kontrola sądowa sprawowana na posiedzeniu niejawnym niczym nie różni się od kontroli na rozprawie.
-----------------------
7