I SA 2158/03

I SA 2158/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Sobielarska
Jerzy Siegień
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi S. M., B. K., P. D., B. D., R. K., I. R., J. A. i W. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] czerwca 2002 roku, nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3.zasądza od Wojewody [...] na rzecz S. K., B. K., P. D., B. D., R. K., I. R., J. A. i W. A. łącznie kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I SA 2158/03
UZASADNIENIE
Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2003 r., po rozpoznaniu odwołania S. K., utrzymał w mocy decyzję nr [...] Starosty Powiatu W. z dnia [...] czerwca 2002 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonej "[...] o powierzchni [...] m2.
Decyzja została oparta na następująco ustalonym stanie faktycznym sprawy:
Nieruchomość wyżej oznaczona objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i z dniem jego wejścia w życie, na podstawie art. 1, grunt tej nieruchomości przeszedł na własność Gminy m. st. Warszawy, a następnie na własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej własności państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130). Z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w W. wynika, że zgodnie ze stanem wykazu hipotecznego tytuł własności zapisany był na rzecz A. B. I . Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, złożony przez A. B. nie został uwzględniony, co znalazło wyraz w orzeczeniu administracyjnym Kierownika Wydziału Gospodarki Terenami Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] marca 1964 r. odmawiającym przyznania dotychczasowej właścicielce prawa własności czasowej do gruntu z uwagi na jego przeznaczenie w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego pod użyteczność publiczną.
Decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 1975 r. ustalono, na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (DZ. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), odszkodowanie za nieruchomość w kwocie [...] zł na rzecz nieustalonych spadkobierców A. B. W decyzji zawarto zastrzeżenie, iż w przypadku nie złożenia przez spadkobierców postanowienia o nabyciu spadku po byłej właścicielce ustaloną kwotę odszkodowania należy przekazać do depozytu sądowego.
Na wniosek S. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. stwierdziło, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] marca 1964 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej z powodu rażącego naruszenia prawa – art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Po stwierdzeniu nieważności w/w orzeczenia pozostał do rozpatrzenia wniosek z dnia 20 sierpnia 1948 r. złożony przez dawną właścicielkę hipoteczną – A. B.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, że następcami prawnymi A. B. są S. K. w [...] części, I. R. w [...] części, R. K. w [...] części J. A. w [...] części, W. A. w [...] części, B. D. w [...] części, P. D. w [...] części i B. K. w [...] części.
Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów przedmiotowa nieruchomość o powierzchni [...] m2 weszła w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], w tym: część gruntu o powierzchni [...] m2 wchodzi w skład działki nr [...] i stanowi własność Gminy [...] (stan w dniu orzekania przez organ), pozostała część omawianej nieruchomości o powierzchni [...] m2 wchodzi w skład działki nr [...], natomiast część o powierzchni [...] m2 wchodzi w skład działki nr [...] i stanowią one własność Skarbu Państwa.
Rozpoznając wniosek byłej właścicielki w zakresie odnoszącym się do części stanowiącej własność Skarbu Państwa Starosta Powiatu W. wziął pod uwagę, iż zgodnie z obowiązującym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego m. st. Warszawy zatwierdzonym przez Radę W. uchwałą nr [...] z dnia [...] września 1992 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Nr [....] Województwa [...], przedmiotowa nieruchomość znajduje się w jednostce urbanistycznej oznaczonej [...] o funkcji usługowo-technicznej. Nieruchomość stanowi obecnie w zasadniczej części teren ulicy [...] oraz wchodzi w projektowaną część ulicy [...], a więc przeznaczona jest na cel publiczny i korzystanie z niej przez następców prawnych byłej właścicielki nie da się pogodzić z jej przeznaczeniem w aktualnym planie zagospodarowania przestrzennego. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych wniosek byłej właścicielki nie mógł zostać uwzględniony, wobec czego decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. Starosta Powiatu W. odmówił przyznania następcom prawnym A. B. prawa użytkowania wieczystego do części gruntu nieruchomości warszawskiej przy ul. [...].
Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody [...] złożyła S. K. działająca w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców poprzedniej właścicielki. Odwołująca się podniosła szereg zarzutów odnoszących się do pozbawienia praw do nieruchomości. W szczególności odwołująca nie zgodziła się ze wskazanym w decyzji sposobem przeznaczenia i wykorzystania nieruchomości, gdyż już po stwierdzeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] marca 1964 r. na nieruchomości, która powinna być zwrócona spadkobiercom, w ciągu kilku miesięcy wybudowano budynki [...] Szkoły [...] oraz internatu dla studentów. Wcześniej, w 1995 roku Gmina [...] wprowadziła na teren nieruchomości inwestora, który wybudował na niej myjnię samochodową. Tak więc postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu nieruchomości przewlekano, a tymczasem nieruchomość podlegającą zwrotowi na rzecz jej właścicieli podzielono i korzystają z niej osoby trzecie. Nie jest też prawdą, że nieruchomość jest w zasadniczej części zajęta pod ulicę, gdyż w jezdni ulicy [...] znajduje się tylko [...] m2.
Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji powtarzając argumentację zawartą w jej uzasadnieniu.
Na decyzję Wojewody [...] S. K. złożyła w imieniu własnym i pozostałych spadkobierców A. B. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze i wniesionych następnie pismach procesowych skarżący podnieśli zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie położenia nieruchomości w terenie. Stan podany w uzasadnieniu decyzji jest niezgodny ze stanem rzeczywistym. Nieruchomość była wielokrotnie przekształcana i weszła w skład różnych działek. Nie jest zgodne ze stanem prawnym twierdzenie, że nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa, gdyż cała dokumentacja własnościowa znajduje się w Urzędzie Dzielnicy [...]. Nie jest też prawdą, że nieruchomość weszła prawie w całości w ulicę [...]. Jest ona wykorzystywana na inne cele: wybudowano na niej myjnię samochodową, prywatną [...] Szkołę [...] i internat dla studentów, a także restaurację. Z obiektów tych czerpią dochody różne osoby, a nie spadkobiercy właścicielki nieruchomości. Oddanie nieruchomości do korzystania osobom trzecim nastąpiło w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego, co wyklucza dobrą wiarę nabywców i nie daje się pogodzić z zasadą praworządności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Skargę należało uwzględnić, ponieważ zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa.
Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się z wniosku poprzedniego właściciela nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości. Wniosek ten podlegał rozpoznaniu na podstawie art. 7 powołanego wyżej dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Zgodnie z tym przepisem gmina obowiązana jest uwzględnić wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela daje się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zabudowania - obecnie z planem zagospodarowania przestrzennego. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że dopuszcza on wydanie odmownej decyzji tylko w przypadku, gdy zostanie niezbicie wykazane, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem ustalonym w planie zagospodarowania przestrzennego.
W niniejszej sprawie odmowę przyznania spadkobiercom A. B. prawa użytkowania wieczystego gruntu byłej nieruchomości hipotecznej "[...]" organ administracji oparł na stwierdzeniu, że zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego W., zatwierdzonym przez Radę m. W. uchwałą nr [...] z dnia [...] września 1992 r. przedmiotowa nieruchomość znajduje się w jednostce urbanistycznej oznaczonej [.. .]o funkcji usługowo-technicznej, stanowi w zasadniczej części teren ulicy [...] oraz wchodzi w projektowaną część ulicy [...], a więc przeznaczona jest na cel publiczny.
Stwierdzić trzeba, że powyższy wywód, stanowiący jedyną argumentację uzasadnienia odmowy uwzględnienia wniosku byłej właścicielki, jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia prawa. Obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek dekretowy jest przede wszystkim dokonanie szczegółowej analizy treści planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie odnoszącym się do przedmiotowej nieruchomości Z takiej analizy, popartej odpowiednim materiałem dokumentacyjnym, można dopiero wywieść istnienie negatywnej przesłanki przyznania prawa użytkowania wieczystego.
Orzekające w niniejszej sprawie organy nie analizowały w ogóle treści planu dla obszaru [...], którą przytoczono w piśmie Naczelnika Wydziału [...] Urzędu Dzielnicy [...] Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...] znajdującym się w aktach sprawy. Z treści tej wynika, że dla obszaru [...] o funkcjach usługowo-technicznych obowiązywały następujące ustalenia podstawowe:
- preferuje się rozwój funkcji usługowych (administracji, biznesu, nauki, handlu, rzemiosła itp.) II III stopnia obsługi, funkcji obsługi technicznej (magazyny, bazy, składy gospodarki komunalnej i budowlane, zaplecza transportu i komunikacji itp.) II i III stopnia obsługi,
- dopuszcza się utrzymanie i lokalizowanie obiektów produkcyjnych, których uciążliwości i szkodliwości dla środowiska nie wykraczają poza granice lokalizacji, utrzymanie oraz uzupełnienie w istniejących zespołach funkcji mieszkaniowych, utrzymanie użytkowania rolniczego.
Organy nie wyjaśniły, z jakich przyczyn uznały, że spadkobiercy byłej właścicielki nie mogliby korzystać z gruntu przedmiotowej nieruchomości w sposób nie kolidujący z ustaleniami planu. Przytoczona wyżej treść planu zagospodarowania przestrzennego nie wykluczała możliwości korzystania z niej przez osoby fizyczne. Plan dopuszczał bowiem funkcje usługowe, w określonym zakresie funkcje mieszkaniowe, a nawet utrzymanie użytkowania rolniczego. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęty został pogląd, że przeznaczenie nieruchomości na cele użyteczności publicznej samo przez się nie oznacza, iż korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem (wyrok NSA z dnia 11 grudnia 1998 r. IV SA 434/97 niepublik.). W każdej sprawie niezbędne jest szczegółowe rozważenie wszystkich jej okoliczności. Tymczasem w niniejszej sprawie nie wykazano nawet, że nieruchomość jest zajęta pod ulicę [...]. Nie wynika to z kserokopii części graficznej planu zagospodarowania przestrzennego załączonej do powołanego wyżej pisma z dnia 18 stycznia 2000 r., na której nie zaznaczono w wyraźny sposób przebiegu linii rozgraniczających ulicę [...] oraz położenia byłej nieruchomości hipotecznej "[...]". Natomiast znajdująca się w aktach kalka sporządzona z archiwalnego wyrysu z planu zagospodarowania przestrzennego W. z roku 1961-go oraz plan fragmentu miasta będący prawdopodobnie załącznikiem do "Ogólnego planu zabudowania W." z 1931 roku były całkowicie nieprzydatne do rozpoznawania w 2003 roku wniosku dekretowego. W tym stanie rzeczy nie można stwierdzić, czy ustalenia organów co do położenia nieruchomości i stanu jej zagospodarowania są zgodne ze stanem rzeczywistym.
Uznanie zatem przez organ pierwszej instancji, iż wykorzystanie części przedmiotowej nieruchomości pod ulicę [...] oraz pod projektowaną część ulicy [...] przesądza o odmowie uwzględnienia wniosku, należało uznać za nie odpowiadające wymogom art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., a nadto za nie znajdujące potwierdzenia w aktach sprawy. Postępowanie odwoławcze niczego w tym zakresie nie wniosło, gdyż Wojewoda [...] powtórzył rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego i bez odniesienia się do zarzutów odwołania.
Powoduje to, że postępowanie zarówno pierwszej jak i drugiej instancji jest obarczone wadami skutkującymi naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa przez niezgromadzenie materiału niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również przez błędną ocenę materiału dowodowego (treści planu zagospodarowania przestrzennego), przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym rozpoznania wniosku byłego właściciela gruntu o przyznanie prawa własności czasowej nie może być oceniana okoliczność, iż oddanie nieruchomości do korzystania osobom trzecim nastąpiło w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego, wykluczająca dobrą wiarę tych osób. Dobra czy zła wiara nabywców praw rzeczowych do nieruchomości objętej roszczeniem dekretowym może być przedmiotem oceny w postępowaniu o unieważnienie aktów, na podstawie których nieruchomość przekazano osobom trzecim.
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.