Pełny tekst orzeczenia I SA/Wa 1975/24

I SA/Wa 1975/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /przewodniczący/
Marek Maliński
Monika Sawa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2542
art 34
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak sędzia WSA Monika Sawa (spr.) asesor WSA Marek Maliński Protokolant referent stażysta Magdalena Matusik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 lipca 2024 r. nr DO-II.7610.147.2024.JF w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 17 lipca 2024 r. nr DO-II.7610.147.2024.JF po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 22 maja 2024 r. nr NWIV.752.32.2.2013 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie prawa użytkowania wieczystego gruntu niezabudowanego, położonego w gminie [...], obręb [...], obejmującego działki nr [...] o pow. 25 m², nr [...] o pow. 3 m², nr [...] o pow. 90 m² i nr [...] o pow. 94 m², zapisane w KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Myszkowie.
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wojewoda Śląski decyzją z 22 maja 2024 r., działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r. poz. 2542 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. nr 4, poz. 29), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe, prawa użytkowania wieczystego gruntu niezabudowanego, położonego w gminie [...], obręb [...], obejmującego ww. działki.
Spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że decyzja została wydana w oparciu o samo założenie, iż przedmiotowy grunt nie był w posiadaniu Spółki w dniu 5 grudnia 1990 r. Ponadto decyzja wydana została z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego określonych w kpa.
Minister Rozwoju i Technologii rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich.
Minister zaznaczył, że Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie wnioskiem z 20 lipca 2004 r. wystąpiły do Wojewody Śląskiego o wydanie, na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, decyzji stwierdzającej nieodpłatne nabycie, z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego m.in. jako działki nr [...] o pow. 25 m², nr [...] o pow. 3 m², nr [...] o pow. 90 m², nr [...] o pow. 94 m². Organ I instancji ograniczył zakres przedmiotowego postępowania do gruntu oznaczonego jako ww. działki wskazując, że w stosunku do pozostałej części nieruchomości, obejmującej 69 działek, wydana została decyzja Wojewody Śląskiego z 13 marca 2024 r. nr NWIV.752.32.1.2013, natomiast dla działek nr [...] i nr [...] zostanie wydana odrębna decyzja.
Wojewoda Śląski rozpoznając wniosek ustalił w oparciu o treść KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Myszkowie, że grunt oznaczony obecnie jako działki nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił oraz aktualnie nadal stanowi własność Skarbu Państwa, na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] w sprawie wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z 1976 r., 1984 r. i z 1987 r., decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność państwa w zamian za emeryturę z 1979 r., aktu własności ziemi z 1978 r. Okoliczności powyższe nie budzą wątpliwości organu i nie zostały zakwestionowane przez skarżącą. Spełniona zatem została jedna z podstawowych przesłanek wynikająca z art. 34 ust. 1 ww. ustawy o komercjalizacji.
Minister zaznaczył, że kolejną przesłanką niezbędną do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez PKP w trybie art. 34 ww. ustawy o komercjalizacji jest, aby w dniu 5 grudnia 1990 r. grunt Skarbu Państwa znajdował się w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.
Stwierdzenie posiadania przez PKP S.A. gruntu Skarbu Państwa następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r.
Organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajdują się dołączone do wniosku uwłaszczeniowego wypis z rejestru gruntów sporządzony wg stanu na dzień 28 czerwca 2004 r. oraz oświadczenie dyrektora inż. H. B. oraz zastępcy dyrektora inż. T. M. z 20 lipca 2004 r. nr NZ8-600-185/04 dotyczące zajęcia działek wskazanych we wniosku pod infrastrukturę kolejową.
Minister podkreślił, że ww. wypis z rejestru gruntów nie stanowi dowodu na posiadanie gruntu przez Polskie Koleje Państwowe w dniu 5 grudnia 1990 r., bowiem nie dotyczy on stanu faktycznego i prawnego istniejącego na przedmiotowych działkach w dniu 5 grudnia 1990 r. Również ww. oświadczenie z 20 lipca 2004 r. nie może być uznane za dokument potwierdzający fakt posiadania przez PKP przedmiotowego gruntu, niezbędny do wydania decyzji na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r.
Organ odwoławczy zaznaczył, że udokumentowanie posiadania w formie oświadczenia jest możliwe jedynie w sytuacji gdy dokumenty, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 3 stycznia 2001 r. faktycznie istniały, jednakże nie zachowały się z powodu ich utraty bądź zniszczenia. Oświadczenie o posiadaniu w dniu 5 grudnia 1990 r. gruntu przez PKP ma charakter jedynie posiłkowy i nie może, automatycznie zastępować dokumentów, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzania z dnia 3 stycznia 2001 r. Tym bardziej, że oświadczenie pochodzi od podmiotu będącego potencjalnym beneficjentem uwłaszczenia, a więc bezpośrednio zainteresowanego w sprawie.
Minister wskazał, że wobec ww. braków w materiale dowodowym, Wojewoda Śląski pismem z 5 marca 2024 r. nr NWIV.752.32.2.2013 zwrócił się do wnioskodawcy o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez nadesłanie co najmniej jednego z dokumentów jednoznacznie stwierdzającego posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. gruntu obejmującego ww. działki, przewidzianego przepisami § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r., w szczególności wyciągu z ewidencji środków trwałych, sporządzanego wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. dla ww. działek, a także informacji, czy ww. działki zajęte są infrastrukturą kolejową, a jeżeli tak, o przedłożenie oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej przez osoby upoważnione potwierdzające ten fakt. Organ zobowiązał stronę także, aby w treści oświadczenia wskazać składniki infrastruktury znajdujące się na gruncie, zdefiniowane w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1984 ze zm.) oraz jednoznacznie wyjaśnić, czy jest to infrastruktura nieczynna lub infrastruktura prywatna.
W odpowiedzi na ww. pismo strona udzieliła informacji, że na działkach nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] położonych w gminie [...], obr. [...] brak jest środków trwałych. Tym samym w ocenie organu odwoławczego, żaden ze zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów nie potwierdził, zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r., posiadania w dniu 5 grudnia 1990 r. przez Polskie Koleje Państwowe opisanego wyżej gruntu Skarbu Państwa, a tym samym brak było podstaw do stwierdzenia nabycia przez Polskie Koleje Państwowe prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu Skarbu Państwa na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".
Minister zaznaczył jednocześnie, że wymienione w art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 powołanej ustawy. Organ odniósł się ponadto do podnoszonych w odwołaniu zarzutów dotyczących naruszenia zasad postępowania administracyjnego określonych w kpa stwierdzając, że są one bezzasadne.
W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że wobec niespełnienia przesłanki posiadania wynikającej z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji należało utrzymać w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 22 maja 2024 r.
Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie wniosły skargę na powyższą decyzję zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a. art. 7 oraz art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
b. art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej, a także o zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych.
Minister Rozwoju i Technologii w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.
Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r. poz. 2542 ze zm.) oraz § 2 wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r., nr 4, poz. 29).
Stosownie do treści art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty będące
własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. W myśl art. 34 ust. 4 ustawy nabycie praw, o którym mowa w ust. 1 i ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich.
Potwierdzenie posiadania przez PKP gruntów, o których mowa w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. dokonuje się na podstawie co najmniej jednego z dokumentów określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzenia posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach, tj.:
1) odpisu z księgi wieczystej, zaświadczenia z księgi wieczystej zamkniętej lub ze zbioru dokumentów dla nieruchomości, jeżeli treść takiego odpisu lub zaświadczenia świadczy o posiadaniu gruntów przez PKP,
2) wypisu z ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości),
3) wypisu z ewidencji środków trwałych, prowadzonej przez przedsiębiorstwo PKP, dotyczącego budynków, budowli lub innych urządzeń trwale związanych z gruntem,
4) umowy najmu, dzierżawy, użyczenia lub innej umowy,
5) decyzji lokalizacyjnej,
6) pozwolenia na budowę,
7) dokumentu poświadczającego fakt ponoszenia przez PKP opłat z tytułu użytkowania nieruchomości lub zarządu nieruchomością albo płacenia podatków od nieruchomości,
8) innych dokumentów potwierdzających realizację inwestycji na posiadanym gruncie i świadczących o poniesieniu przez PKP własnych środków finansowych na finansowanie budowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy oraz modernizacji lub likwidacji budynków, innych urządzeń i lokali, w szczególności takich, jak:
a) sprawozdania dotyczące finansowania inwestycji,
b) decyzje o przekazaniu środków finansowych na inwestycje,
c) umowy o współfinansowaniu kosztów inwestycji,
d) orzeczenia i protokoły z badania bilansów.
Stosownie do § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia, jeżeli nie zachowały się dokumenty wymienione powyżej, stwierdzenia dotychczasowego posiadania gruntów przez PKP można dokonać zgodnie z brzmieniem art. 75 kpa.
Z akt sprawy wynika, że ww. sporne działki stanowiły w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i obecnie, własność Skarbu Państwa, na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] w sprawie wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z 1976 r., 1984 r. i z 1987 r., decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność państwa w zamian za emeryturę z 1979 r., aktu własności ziemi z 1978 r., co potwierdza treść KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Myszkowie. Okoliczności powyższe nie są w sprawie kwestionowane, a tym samym spełniona została jedna z podstawowych przesłanek wynikająca z art. 34 ust. 1 ww. ustawy o komercjalizacji.
Odnośnie drugiej przesłanki, tj. posiadania przez PKP spornych działek w dniu 5 grudnia 1990 r., Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że skarżąca nie wykazała posiadania w tej dacie przedmiotowych działek, tj. zajęcia ich pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym.
Wskazać trzeba, że wbrew podnoszonym w skardze twierdzeniom, przedłożona przez Spółkę dokumentacja, tj. jest wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień 28 czerwca 2004 r. oraz oświadczenie dyrektora oraz zastępcy dyrektora PKP S.A. z 20 lipca 2004 r. złożone na okoliczność zajęcia działek pod infrastrukturę kolejową, nie stanowią dowodu na posiadanie gruntu przez skarżącą w dniu 5 grudnia 1990 r. niezbędnego do wydania decyzji na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Jak słusznie wskazały organy orzekające w sprawie wypis z rejestru gruntów nie dotyczy stanu faktycznego i prawnego istniejącego na przedmiotowych działkach w dniu 5 grudnia 1990 r. Oświadczenie z 20 lipca 2004 r. pochodzi zaś od podmiotu będącego beneficjentem uwłaszczenia, a więc bezpośrednio zainteresowanego w sprawie, a ponadto charakteryzuje się ono dużym poziomem ogólności.
Zauważyć ponadto należy, że z akt sprawy wynika, że Wojewoda Śląski pismem z 5 marca 2024 r. wystąpił do skarżącej o przedłożenie co najmniej jednego z dokumentów jednoznacznie stwierdzającego posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. gruntu obejmującego ww. działki, przewidzianego w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r., w szczególności wyciągu z ewidencji środków trwałych, sporządzonego według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. dla ww. działek, a także wyjaśnienie czy ww. działki zajęte są pod infrastrukturę kolejową, w szczególności poprzez wskazanie składników infrastruktury znajdujących się na gruncie, zdefiniowanych w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym oraz wyjaśnienie, czy jest to infrastruktura nieczynna lub infrastruktura prywatna. W odpowiedzi na powyższe pismo strona skarżąca poinformowała, że na ww. działkach brak jest środków trwałych. Skarżąca nie stwierdziła przy tym, że nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że słusznie organy orzekające uznały, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazał spełnienia przesłanki posiadania w dniu 5 grudnia 1990 r. przez PKP spornego gruntu Skarbu Państwa. Brak było zatem podstaw do stwierdzenia nabycia przez skarżącą z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji są więc zgodne z prawem.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych w skardze przepisów kpa. Postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Zdaniem Sądu organy podjęły prawidłowe działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego spornej nieruchomości na datę 5 grudnia 1990 r., dokonały trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.