I SA/Wa 192/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M.W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Podkarpackiego z 2005 r. o przekazaniu nieruchomości gminie. Skarżąca argumentowała, że decyzja komunalizacyjna była rażąco wadliwa, ponieważ w dacie jej wydania Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości, a późniejsze postanowienie sądu z 2013 r. negujące jego prawo własności powinno skutkować stwierdzeniem nieważności. Minister SWiA oraz WSA w Warszawie oddalili skargę. Sąd administracyjny podkreślił, że organy administracji są związane oceną prawną sądów administracyjnych (art. 153 ppsa). W poprzednich orzeczeniach sądy wskazały, że w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej (2005 r.) Skarb Państwa był ujawniony jako właściciel w księdze wieczystej na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 u.k.w.h.) chroniła nabywcę, nawet jeśli stan prawny w księdze wieczystej był niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Sądy uznały, że późniejsze postanowienie z 2013 r. negujące prawo własności Skarbu Państwa stanowiło nową okoliczność, która mogła być podstawą do wznowienia postępowania (art. 145 kpa), ale nie do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 kpa). WSA stwierdził, że Minister prawidłowo zastosował art. 153 ppsa i nie stwierdził rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji komunalizacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w kontekście decyzji komunalizacyjnych oraz stosowania art. 153 ppsa w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia państwowego i późniejszymi zmianami stanu prawnego ujawnionego w księgach wieczystych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy decyzja komunalizacyjna wydana na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. może być uznana za rażąco wadliwą (skutkującą stwierdzeniem nieważności) w sytuacji, gdy w dacie jej wydania Skarb Państwa był ujawniony jako właściciel w księdze wieczystej, mimo że późniejsze orzeczenie sądu cywilnego zanegowało jego prawo własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja komunalizacyjna nie jest rażąco wadliwa w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sądy administracyjne uznały, że organy administracji są związane wpisem w księdze wieczystej i rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Późniejsze zanegowanie prawa własności Skarbu Państwa przez sąd cywilny stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji.
Czy późniejsze orzeczenie sądu cywilnego negujące prawo własności Skarbu Państwa, ujawnione w księdze wieczystej w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stanowi ono podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 153 ppsa, sądy administracyjne są związane oceną prawną wyrażoną w poprzednich orzeczeniach. Sądy te wskazały, że nowa okoliczność prawna (zanegowanie prawa własności Skarbu Państwa) jest podstawą do wzruszenia decyzji w trybie art. 145 i nast. kpa, a nie w trybie nadzwyczajnym dotyczącym nieważności decyzji.
Czy rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 u.k.w.h.) ma zastosowanie do nabycia nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej, w tym decyzji komunalizacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rękojmia ta chroni również nabywców praw do nieruchomości uzyskanych w drodze aktu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sądy administracyjne, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, stwierdziły, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywców praw do nieruchomości uzyskanych w drodze aktu administracyjnego, np. aktu nadania czy aktu własności ziemi, nawet jeśli akty te są nieodpłatne.
Czy art. 6 u.k.w.h. wyłączający rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych w odniesieniu do czynności nieodpłatnych ma zastosowanie do decyzji komunalizacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ decyzja komunalizacyjna nie jest czynnością rozporządzającą, w której przysporzenie majątkowe jest aktem szczodrobliwości.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że przez rozporządzenia nieodpłatne w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.k.w.h. należy rozumieć czynności, w których przysporzenie jest aktem szczodrobliwości (np. darowizna). Decyzja komunalizacyjna, której przesłanki są określone w ustawie, nie jest takim przypadkiem.
Przepisy (13)
Główne
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy oraz sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 18 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § ust. 4
Przekazanie na własność gminy mienia ogólnonarodowego (państwowego) na jej wniosek, jeżeli jest ono związane z realizacją jej zadań. Decyzja ma charakter konstytutywny.
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
u.k.w.h. art. 5
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Pomocnicze
ppsa art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia nowych okoliczności faktycznych lub prawnych.
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § ust. 1
Decyzja stwierdzająca stan, który zaistniał z mocy prawa (decyzja deklaratoryjna).
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania w przypadku stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.k.w.h. art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Wyłączenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w odniesieniu do rozporządzeń nieodpłatnych.
u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. o samorządzie gminnym
Gminne budownictwo mieszkaniowe jako zadanie własne gminy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
W dacie wydania decyzji komunalizacyjnej Skarb Państwa był ujawniony jako właściciel w księdze wieczystej, co podlegało ochronie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. • Późniejsze orzeczenie sądu cywilnego negujące prawo własności Skarbu Państwa stanowiło podstawę do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji. • Organy administracji są związane oceną prawną sądów administracyjnych wyrażoną w poprzednich orzeczeniach (art. 153 ppsa).
Odrzucone argumenty
Decyzja komunalizacyjna była rażąco wadliwa, ponieważ w dacie jej wydania Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości. • Art. 6 u.k.w.h. wyłączający rękojmię dla czynności nieodpłatnych powinien mieć zastosowanie do decyzji komunalizacyjnej. • Organ administracji powinien był zbadać stan prawny mienia w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej (27 maja 1990 r.), a nie stan aktualny na dzień wydawania decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. • Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych jest przy tym zasadą a nie domniemaniem niewzruszalnym, a tym bardziej nie jest domniemaniem wzruszalnym. • Nabycie prawa od właściciela wieczystoksięgowego w pełni chroni nabywcę dokonującego czynność prawną z osobą ujawnioną w księdze, choćby jej prawo tam wpisane pozostawało w sprzeczności z rzeczywistym stanem prawnym. • Nie ma podstaw do przyjęcia, iż rażąco wadliwe są decyzje administracyjne wydawane na podstawie danych wieczysto księgowych objętych rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Skład orzekający
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
sprawozdawca
Marek Maliński
asesor
Marta Kołtun-Kulik
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w kontekście decyzji komunalizacyjnych oraz stosowania art. 153 ppsa w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia państwowego i późniejszymi zmianami stanu prawnego ujawnionego w księgach wieczystych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii prawnej związanej z własnością nieruchomości, księgami wieczystymi i rękojmią, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu prawnego w momencie wydawania decyzji.
“Nieruchomość w księdze wieczystej: czy późniejsze orzeczenie sądu może unieważnić decyzję o komunalizacji?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.