I SA/Wa 1899/21

I SA/Wa 1899/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Magdalena Durzyńska
Mateusz Rogala
Monika Sawa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 116/23 - Wyrok NSA z 2024-06-12
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył postępowanie z wniosku [...] stowarzyszenia [...] w W. Okręg S. w K. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...].
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ wskazał, że po rozpoznaniu wniosków z dnia [...] września 2011 r., złożonych przez R. P. i M. P., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzję z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...], którą stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] czerwca 1960 r., znak: [...], w sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pod przymusowym zarządem państwowym p.n. "[...] - wł. K. P." –S., pow. T. Z wnioskiem z dnia [...] maja 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra z dnia [...] listopada 2014 r. zwrócił się [...] stowarzyszenie [...] w W. Okręg S. w K, dalej "[...]". W ocenie wnioskodawcy decyzja Ministra wydana została z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie zawiera informacji o likwidacji [...], odszkodowaniach i nie wskazuje osób uprawnionych, jak i nie określa zakresu i terminu realizacji obowiązków wynikających z art. 21 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2017r.,poz. 2176). W ocenie Ministra stan faktyczny sprawy uzasadnia umorzenie postępowania z wniosku [...]. Minister po odwołaniu się do treści art. 28 kpa wskazał, że na każdym etapie postępowania organ administracji jest obowiązany badać czy podmiot występujący o wszczęcie postępowania jest do tego legitymowany, zatem czy może być stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 Kpa (zob. wyrok NSA z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt IOSK 1471/13, LEX nr 1675970). Przy czym, organ dokonuje oceny tej legitymacji w oparciu o przesłanki obiektywne (materialnoprawne). Na gruncie niniejszej sprawy organ przyjął, że interes prawny mają wyłącznie właściciele lub współwłaściciele dawnego przedsiębiorstwa "[...]" (i ich spadkobiercy), objętego decyzją Ministra Rolnictwa z dnia [...] czerwca 1960 r., znak; [...], oraz działający poprzez swoje statio fisci Skarb Państwa. Stroną w postępowaniu reprywatyzacyjnym może być również jednostka samorządu terytorialnego, w przypadku gdy prawa do nieruchomości uzyskała w drodze komunalizacji. W związku z tym, dopuszczenie do udziału w postępowaniu reprywatyzacyjnym podmiotów, które w chwili wejścia w życie dekretu nie były właścicielami lub współwłaścicielami przejętej nieruchomości, albo nie są ich spadkobiercami, nie znajduje uzasadnienia na gruncie wymienionego wyżej art. 28 Kpa. Wśród podmiotów, które nie mają legitymacji procesowej należy wymienić również te, które nie posiadają obecnie tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości. Minister podał, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra z dnia [...] listopada 2014 r. zwrócił się [...]. Minister wskazał, że z treści tego wniosku wynika, że wnioskodawca jest użytkownikiem nieruchomości nr [...] położonej w B. i zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], której własność została przepisana na rzecz M. P. i R. P. - podstawą wpisu była decyzja Ministra z dnia [...] listopada 2014 r. Co istotne, w treści KW, w rubryce 2.4 - użytkownik wieczysty, brak jest wpisu. Zdaniem Ministra potwierdza to, że wnioskodawcy nie przysługuje prawo rzeczowe w postaci użytkowania wieczystego, a jedynie ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, użytkowanie. Przy ocenianiu interesu prawnego nie można, zdaniem organu, zrównać prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości z ograniczonym prawem rzeczowym, jakim jest użytkowanie nieruchomości. W pierwszym przypadku uprawniony (użytkownik wieczysty) nie tylko może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób, ale również może w tych granicach rozporządzać swoim prawem. Wymienione prawo w swojej konstrukcji zbliżone jest do prawa własności i przyjmuje się zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, że stanowi ono quasi prawo własności. Z kolei użytkowanie określonej nieruchomości przez podmiot oznacza, że ma on jedynie faktyczne władztwo nad rzeczą. Przy czym tego rodzaju władztwo nie jest tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. Użytkowanie nieruchomości nie znajduje umocowania w tytule prawnym do nieruchomości, a jedynie tytuł prawny do nieruchomości oparty na przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego taki interes daje, a tym samym tworzy przymiot strony, (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 742/16 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1931/19). Biorąc pod uwagę, że [...] jest jedynie użytkownikiem działki ewidencyjnej nr [...], należącej do dawnego przedsiębiorstwa "[...]", której prawo własności aktualnie wpisane jest na rzecz spadkobierczyń K. P., dawnego właściciela tego przedsiębiorstwa, organ uznał, że nie posiada on interesu prawnego w sprawie, co skutkuje brakiem przymiotu strony we wnioskowanym postępowaniu. Tym samym, postępowanie wszczęte z wniosku [...] podlega umorzeniu z uwagi na brak interesu prawnego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł [...] w W. - Okręg S.i w K. (skarżący) zaskarżając ją w całości.
Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a. art. 7 art 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym brak przedsięwzięcia wszelkich środków celem ustalenia majątku [...] i działkowców na terenie działki nr [...], położonej w B. i zapisanej w KW nr [...]
b. naruszenie art. 28 k.p.a. polegające na bezzasadnym przyjęciu, że skarżący nie posiada interesu prawnego do udziału w niniejszym postępowaniu, w związku z czym nie można mu przypisach przymiotu strony postępowania, podczas gdy skarżący z uwagi na obecnie obowiązujący stan prawny powinien zostać uznany za stronę niniejszego postępowania.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie jest uzasadniona.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2021 r. nr [...], który umorzył postępowanie z wniosku [...] stowarzyszenia ogrodowego w W. Okręg S. w K. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...] wskazując, że skarżący nie wykazał interesu prawnego.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 15 września 2000 r., sygn. akt IV SA 2328/99 podkreślił, że stronami w sprawie o stwierdzenie nieważności są nie tylko strony postępowania trybu zwykłego, lecz także osoby, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Dany podmiot posiada jednak interes prawny wtedy, gdy na podstawie konkretnego przepisu prawa może skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami tego podmiotu (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 388/17, CBOSA). Oznacza to, że to nie art. 28 k.p.a. wyznacza w danym postępowaniu dla konkretnej osoby status strony, ale odrębny przepis (norma prawna), która chroni prawa danej osoby, a celem postępowania administracyjnego jest wydanie rozstrzygnięcia ingerującego lub kształtującego te prawa. Wyprowadzenie interesu prawnego może nastąpić na podstawie normy materialnej prawa administracyjnego, w oparciu o którą organ administracji publicznej rozstrzyga lub rozstrzygnął sprawę. Nie ma uzasadnienia dla wyprowadzenia interesu prawnego z odrębnego rodzaju regulacji prawnej, która nie pozostaje w związku z normą materialnego prawa administracyjnego regulującą treść działania organu administracji publicznej w sprawie będącej przedmiotem postępowania. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ma zatem każdy, kto posiada interes prawny w wyeliminowaniu decyzji z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym. W sytuacji zatem gdy podmiot w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, nie będący stroną postępowania zwykłego, nie wykaże elementów określających jego legitymację do złożenia żądania lub gdy wskazane elementy w sposób oczywisty przeczą tezie o istnieniu interesu prawnego, organ może umorzyć postępowanie. Sama kategoria interesu prawnego natomiast winna się cechować jego indywidualnością, konkretnością, aktualnością oraz bezpośredniością. Brak podstaw do wiązania interesu danego podmiotu z przepisem prawa materialnego oznacza możliwość przypisania temu podmiotowi jedynie interesu faktycznego, co z kolei nie czyni tego podmiotu stroną postępowania, a tym samym stroną uprawnioną do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Analiza sytuacji prawnej skarżącego nie pozwala przypisać mu statusu strony legitymującego do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2014 r., którą to decyzją stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z [...] czerwca 1960 r. Jak zasadnie wskazał organ i co nie jest kwestionowane [...] jest jedynie użytkownikiem działki ewidencyjnej nr [...], należącej do dawnego przedsiębiorstwa "[...]", której prawo własności aktualnie wpisane jest na rzecz spadkobierczyń K.P., dawnego właściciela tego przedsiębiorstwa. W związku z tym nie posiada on interesu prawnego w sprawie, co skutkuje brakiem przymiotu strony we wnioskowanym postępowaniu. Podnoszone przez skarżącego kwestie dotyczące ustalenia majątku [...] i działkowców na terenie działki nr [...], położonej w B. i zapisanej w KW nr [...], jak również kwestie dotyczące zasad likwidacji ogrodów działkowych nie mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która tych kwestii nie rozstrzygała. Sam fakt funkcjonowania na gruncie ogrodu działkowego nie stanowi podstawy do uznania, iż podmiot posiada interes prawny, o którym mowa w art.28 kpa. Kwestie te nie mogą stać się okolicznością służącą skutecznemu wyprowadzeniu interesu prawnego legitymującego stowarzyszenie do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Skutki prawne dotyczące sfery praw i obowiązków [...] wynikające z art. 9, art.21, art. 25 i 26 ustawy z 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych powinny być rozstrzygane w odrębnym postępowaniu.
Mając to wszystko na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.