I SA/Wa 1282/24

I SA/Wa 1282/24 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania sądowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 par. 1 pkt 6 w zw. z art. 276
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi adwokata P. J. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem starszego referendarza sądowego z 26 września 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1736/21 w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2021 r., nr KOC/3143/Zs/21 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 28 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1736/21 odrzucił skargę M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 7 czerwca 2021 r., nr KOC/3143/Zs/21 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Postanowieniem z 18 maja 2022 r. sygn. akt I OZ 166/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie od ww. postanowienia.
Postanowieniem z 26 września 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1736/21 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. J. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 złotych, w tym tytułem opłaty kwotę 240 złotych, tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 złotych.
Pismem z 3 czerwca 2024 r. adwokat P. J., na podstawie art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania z wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zakończonego prawomocnym postanowieniem z 26 września 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1736/21 oraz o zmianę (ewentualne uchylenie i rozpoznanie na nowo) rozstrzygnięcia o kosztach, zawartego w przedmiotowym postanowieniu poprzez przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w łącznej wysokości 480 zł plus VAT.
W uzasadnieniu podał, że w dniu 27 lutego 2024 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2631) w zakresie, w jakim określa opłaty stanowiące ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazał, że wyrok został opublikowany w Dzienniku Ustaw w dniu 4 marca 2024 r. (Dz.U. 2024, poz. 300), a zatem termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania mija z dniem 4 czerwca 2024 r.
Stwierdził, że § 2 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. był podstawą do przyznania adwokatowi z urzędu kosztów za udzieloną pomoc prawną z urzędu. Podał, że bezpośrednim skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest utrata mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów. Podkreślił, że w wyroku z dnia 27 lutego 2024 r. Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że wszystkie opłaty wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia, które określają wysokość stawek, pozostają sprzeczne z Konstytucją RP, o ile przewidują stawki niższe, aniżeli stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, ze zm.). Podstawą wynagrodzenia adwokata powinny być natomiast odpowiednie stawki minimalne, przewidziane w rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. (tj. w sprawie opłat za czynności adwokackie).
Podkreślił, że procedura, o której mowa w niniejszym wniosku, nie jest procedurą zawierającą żądanie wznowienia całego postępowania lecz szczególnym rodzajem postępowania, do którego stosuje się przepisy o wznowieniu postępowania. Właściwa wysokość kosztów (różnica między sumą zapłaconą, a należącą się wnioskodawcy) stała się sądowi znana dopiero po wydaniu zapadłego wcześniej rozstrzygnięcia. W związku z wyeliminowaniem z systemu prawnego przepisów będących podstawą przyznania dotychczasowych kosztów, zaistniała konieczność przyznania dodatkowej (prawidłowej) kwoty za udzieloną pomoc z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga o wznowienie postępowania jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy, dotyczącym wznowienia postępowania, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym chodzi tu o zakończenie postępowania wszczętego przed sądem administracyjnym na skutek wniesienia skargi w rozumieniu art. 52 p.p.s.a. albo wniosku, o jakim mowa w art. 63 p.p.s.a., tj. o zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego. Powołany przepis dotyczy prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej. Do takich orzeczeń należą wyroki, tj. orzeczenia, które rozstrzygają sprawę merytorycznie (art. 132 p.p.s.a.) oraz postanowienia, które w inny sposób kończą postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej (art. 160 - 165 p.p.s.a., art. 173 § 1 p.p.s.a.) - por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 czerwca 2006 r. sygn. akt I GZ 2/06, z 10 lutego 2016 r. sygn. akt I OZ 1736/15, z 17 lutego 2016 r. sygn. akt I OZ 1738/15 oraz z 13 maja 2009 r. sygn. akt II OZ 393/09; por. także: K. Sobieralski, Przedmiotowy zakres dopuszczalności wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym, Sam. Ter. 2002, nr 10, s. 24 i n., i P. Gołaszewski, Sporządzanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, Warszawa 2015, str. 529; Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Wolters Kluwer, str.466). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 8 lutego 2023 r., sygn. akt II GZ 168/22, wskazał, że w art. 270-285 p.p.s.a. brakuje bezpośredniej podstawy prawnej do wzruszenia w trybie wznowienia postępowania prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania, a tym samym brak jest także podstawy prawnej do wznowienia prawomocnie zakończonej sprawy wskutek wzruszenia wspomnianego orzeczenia, tj. postanowienia niekończącego postępowania w sprawie.
W niniejszej sprawie adwokat P. J. domaga się wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem WSA, którym starszy referendarz sądowy przyznał wynagrodzenie tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Powyższe postanowienie nie jest postanowieniem kończącym postępowanie sądowe, a jedynie postanowieniem incydentalnym, którego przedmiotem było rozpoznanie wniosku o przyznanie wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia nie stanowi bowiem wniosku z art. 63 p.p.s.a., nie wszczyna sprawy sądowoadministracyjnej, a więc postępowanie w tym przedmiocie ma charakter wyłącznie incydentalny.
Uzupełniająco należy wyjaśnić, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia nie ma przymiotu samodzielności i odrębności, jest bowiem związane ze skargą do sądu administracyjnego. Postanowienie rozstrzygające żądanie przyznanie wynagrodzenia nie kończy więc postępowania sądowego i z tego względu nie może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania. W konsekwencji wywiedziona przez stronę skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 26 września 2022 r., przyznającym wynagrodzenie za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej, nie jest dopuszczalna, stąd też należało ją odrzucić.
Wprawdzie art. 272 § 1 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, jednak, jak wskazano powyżej, regulacja ta nie ma zastosowania do postanowień niekończących postępowania w sprawie, a taki właśnie charakter ma postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy. W przepisach art. 270-285 p.p.s.a. brakuje podstaw do wznowienia prawomocnie zakończonej sprawy wskutek wzruszenia orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie.
W przedmiotowej sprawie prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1736/21 odrzucające skargę M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 7 czerwca 2021 r., nr KOC/3143/Zs/21 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Natomiast postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 września 2022 r. o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu, jest orzeczeniem o procesowym, niemerytorycznym charakterze. Powyższa okoliczność powoduje, że przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania zmierzająca do zmiany ww. postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie jest dopuszczalna, co skutkuje jej odrzuceniem.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 58 § 3 w związku z art. 276 zdanie pierwsze p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.