I SA/Wa 1103/25

I SA/Wa 1103/25 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący/
Przemysław Żmich /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art 58 par 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 kwietnia 2025 r. nr DAP-WOSRFR.7281.5.2025.MP w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 17 kwietnia 2025 r. nr DAP-WOSRFR.7281.5.2025.MP, wydane na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 37 § 1 oraz art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935) – dalej zwanej "ustawą zmieniającą kpa", orzekające o umorzeniu postępowania wszczętego zażaleniem z 25 lutego 2025 r. "na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody Mazowieckiego" w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi [...], pow. [...], woj. [...].
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o odrzucenie skargi wskazując, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa" kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Minister zaznaczył, że zaskarżone niniejszą skargą postanowienie nie spełnia kryteriów wskazanych w powołanym wyżej przepisie i dlatego skarga jest bezprzedmiotowa.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 września 2025 r. sprawa sądowa została skierowana na posiedzenie jawne i wyznaczono rozprawę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest niedopuszczalna.
W pierwszej kolejności należało ocenić, czy niniejsza skarga podlega kontroli sądowoadministracyjnej.
Odnosząc się do tego zagadnienia trzeba wskazać, że w niniejszej sprawie wniosek Z. K. i A. O. z 1 grudnia 1990 r. o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi [...], pow. [...], woj. [...] wpłynął do Kierownika Urzędu Rejonowego w Warszawie 7 grudnia 1990 r.
Z akt sprawy administracyjnej nadesłanych przez Wojewodę Dolnośląskiego przy piśmie z 22 września 2025 r. wynika, że do dnia wydania zaskarżonego niniejszą skargą postanowienia (do 17 kwietnia 2025 r.) przedmiotowa sprawa o potwierdzenie prawa do rekompensaty nie została załatwiona poprzez wydanie decyzji kończącej postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Zatem w niniejszej sprawie zastosowanie miał Kodeks postępowania administracyjnego wg stanu prawnego obowiązującego do 1 czerwca 2017 r. (art. 18 ustawy zmieniającej kpa). Zgodnie bowiem z art. 16 ustawy zmieniającej kpa do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (kpa), w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1.
Zgodnie z art. 123 § 1 kpa w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Według § 2 tego przepisu postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.
Art. 37 kpa w wersji obowiązującej do 1 czerwca 2017 r. przewidywał, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (§ 1). Według § 2 tego przepisu organ wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Stosownie do art. 141 § 1 kpa na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Według art. 142 kpa postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.
Zgodnie z art. 126 kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.
Z opisanego wyżej stanu faktycznego i prawnego wynika, że (zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym do 1 czerwca 2017 r.) załatwienie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie lub na przewlekłe prowadzenie postępowania (błędnie nazwanego przez A. K. w piśmie z 25 lutego 2025 r. ponagleniem) winno nastąpić w formie postanowienia.
Postanowienie to wydane zostało przez organ wyższego stopnia (Ministra SWiA), w toku trwającej sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty i dotyczy kwestii wpadkowej wynikłej w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie głównej.
Postanowienie tego rodzaju, niezależnie od rodzaju rozstrzygnięcia (uwzględniające zażalenie, odmawiające jego uwzględnienia, umarzające postępowanie zażaleniowe) nie jest postanowieniem kończącym postępowanie administracyjne w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty (w administracyjnej sprawie indywidualnej – sprawie głównej w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa). Nie jest też postanowieniem rozstrzygającym co do istoty (merytorycznie) sprawę o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Postanowienie tego rodzaju nie umarza postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty ani też nie przyznaje, czy też nie odmawia potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Art. 37 i art. 126 kpa nie przewidują, aby na tego rodzaju postanowienie przysługiwało stronom zażalenie do organu wyższego stopnia.
Trafnie wskazał Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, że kontrola sądowoadministracyjna, jeżeli chodzi o postanowienia wydawane w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym (a takim postępowaniem jest postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty), dotyczy tylko ściśle określonych postanowień. Te postanowienia wymienia art. 3 § 2 pkt 2 ppsa. Zgodnie z tym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
Skoro zatem A. K. wniósł w piśmie z 3 czerwca 2025 r. skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 17 kwietnia 2025 r., które nie należy do kategorii postanowień objętych kontrolą sądowoadministracyjną, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobligowany był tego rodzaju skargę odrzucić jako niedopuszczalną.
Sąd dostrzegł to, że w postanowieniu z 17 kwietnia 2025 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pouczył A. K., że na to postanowienie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Trzeba jednak wskazać, że art. 112 kpa, stosowany odpowiednio do postanowień na mocy art. 126 kpa, zgodnie z którym błędne pouczenie w postanowieniu co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, nie powoduje powstania dla skarżącego uprawnienia do wniesienia środka odwoławczego błędnie wskazanego w pouczeniu postanowienia.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 193/11 warunkiem zastosowania art. 112 kpa jest istnienie w porządku prawnym możliwości zaskarżenia danego rozstrzygnięcia. Ustalenie to odbywa się poprzez odniesienie prawa do zakwestionowania aktu organu za pomocą środków odwoławczych (jak m.in. skargi do sądu administracyjnego) do normy prawnej przyznającej stronie takie prawo. Nie można natomiast wywodzić powstania prawa do wniesienia środka odwoławczego z błędnego stanowiska organu, który niewłaściwie pouczył stronę, co do przysługującej drogi odwoławczej. Ochrona udzielana na podstawie art. 112 kpa nie ma bowiem charakteru absolutnego i nie może stanowić o powstaniu takich praw strony w postępowaniu, tam gdzie nie zostały one w ogóle przyznane. Odmienne zapatrywanie nadawałoby w istocie organom administracyjnym funkcję prawotwórczą i możliwość funkcjonowania niejako obok obowiązującego sytemu prawnego, a co z kolei byłoby nie do pogodzenia z zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 kpa), a w jej efekcie również zasadą pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 kpa) poprzez akceptowanie działań organu poza obowiązującymi normami prawnymi.
Z opisanych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 90 § 2 i art. 16 § 1 ppsa orzekł, jak w sentencji.