I SA/Sz 896/21

I SA/Sz 896/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Joanna Wojciechowska /przewodniczący/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1328/22 - Wyrok NSA z 2023-09-29
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 713
art. 91 ust. 1 i 4,
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Dz.U. 2020 poz 2029
art. 26 ust. 1, ust. 2, art. 33 ust. 1art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 1, art. 34 ust. 3, art. 38 ust. 1, art. 26 ust. 1 i 2,
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi P. C. E. S. S. S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu Miasta dla niepublicznych placówek wychowania przedszkolnego i niepublicznych szkół podstawowych prowadzonych przez osoby prawne inne niż Miasto i osoby fizyczne oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania oddala skargę.
Uzasadnienie
P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (dalej: "skarżąca", "strona" lub "spółka") zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie uchwałę Rady Miejskiej B. z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu Miasta dla niepublicznych placówek wychowania przedszkolnego i niepublicznych szkół podstawowych prowadzonych przez osoby prawne inne niż Miasto i osoby fizyczne oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania (dalej: "uchwała").
W piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. skarżąca wskazała, że zaskarża uchwałę Rady Miejskiej B. (dalej: "organ") z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...]
(w brzmieniu nadanym przez uchwałę Rady Miejskiej B. z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] zmieniającą uchwałę w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu Miasta dla niepublicznych placówek wychowania przedszkolnego i niepublicznych szkół podstawowych prowadzonych przez osoby prawne inne niż Miasto i osoby fizyczne oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania (Dz. Urz. Woj. Zach. [...] – uwaga Sądu)
w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
(Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.), dalej: "u.s.g.". Wyjaśniła, że jest podmiotem prowadzącym szkoły niepubliczne, które otrzymują dotacje z budżetu gminy. Okoliczność ta jej zdaniem potwierdza, że skarżąca jest podmiotem, którego interesy prawne lub uprawnienia mogły zostać naruszone kwestionowanymi zapisami uchwały.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przez przepisy § 5 ust. 1 i ust. 5 uchwały
prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 1 i ust. 3
oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2029 ze zm.), dalej: "u.f.z.o." poprzez naliczenie dotacji oświatowej należnej zgodnie z art. 26 ust. 1 i ust. 2 u.f.z.o., w sposób sprzeczny z przepisami ustawy, zgodnie z którymi dotacja naliczana i wypłacana jest miesięcznie, a nie dziennie jak wynika to z zaskarżonej uchwały.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności § 5 ust. 1 i ust. 5 uchwały i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego
wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że na podstawie zaskarżonych przepisów organ obniża wysokość dotacji do liczby dni, w których uczeń pozostawał na liście słuchaczy. Podkreśliła, że gdyby ustawodawca miał zamiar ograniczyć wysokość dotacji od liczby dni (uwzględniając okres po skreśleniu ucznia), to przyjąłby redakcję podobną do art. 29 ust. 2 u.f.z.o., zgodnie z którym dotacja udzielana placówce jest uzależniona od liczby dni pobytu wychowanka.
Zdaniem skarżącej zapisy uchwały zbyt daleko ingerują w działalność podmiotów otrzymujących dotację, ponieważ zasady otrzymywania dotacji określa u.f.z.o. W przypadku skarżącej zagadnienie to reguluje art. 26 ust. 1 i 3 u.f.z.o. Skarżąca zwróciła uwagę, że wykładnia systemowa przepisów art. 34 ust. 1 oraz art. 26 ust. 4 u.f.z.o. potwierdza, że dotacja wypłacana jest w 12 częściach miesięcznych, nieuzależnionych od liczby dni w danym miesiącu. Powołane przepisy wprost odnoszą się do dotacji za "dane miesiące" (za styczeń, grudzień, lipiec, sierpień). Jak wskazano wyżej, gdyby wolą ustawodawcy była wypłata dotacji oświatowej w dniach, to powinno być to wyraźne ujęte w przepisie ustawy, tak jak w przypadku powołanego
29 ust. 2 u.f.z.o. Ponadto z przytoczonych przepisów wynika, iż podstawą przyznania dotacji jest uczeń, liczba uczniów uczęszczających do danej szkoły, a nie liczba godzin czy dni, które uczniowie spędzili w szkole. Przy czym nie ma znaczenia, w którym dniu uczeń został uczniem lub przestał być uczniem szkoły, ponieważ wskazany powyżej przepis ustawy o finansowaniu zadań oświatowych nie uzależnia wypłaty dotacji
od tej przesłanki. Dotacja jest wypłacana na danego ucznia, a nie jest uzależniona od liczby dni, a faktycznej, rzeczywistej liczbie uczniów w chwili przekazywania dotacji, tj. na dzień według którego zgodnie z uchwałą podawana jest liczba uczniów. W tym zakresie skarżąca powołała się na wyrok sądu administracyjnego.
Skarżąca podkreśliła, że nie jest możliwe wypłacanie dotacji proporcjonalnie do liczby dni w miesiącu, od kiedy uczeń faktycznie był na liście uczniów, jeżeli zgodnie z formalnym wymogiem - tj. zgodnie z uchwałą na dany dzień pozostawał uczniem szkoły. Udzielenie dotacji oświatowej uzależnione jest od spełnienia przez osobę prowadzącą określonych warunków formalnych, tj. informacji o planowanej liczbie dzieci do 30 września roku bazowego, co znajduje potwierdzenie w art. 33 ust 1 u.f.z.o. Skarżąca zwróciła również uwagę na przepis art. 38 ust 1 u.f.z.o.
Skarżąca wskazała, że w treści uchwały należało wskazać termin i zakres przekazania informacji miesięcznej o liczbie uczniów, co jest wymogiem ustawowym, natomiast organ nie posiada uprawnienia, aby warunki te rozszerzać. Delegacja ustawowa zawarta w art. 38 ust. 1 u.f.z.o., nie pozwala organowi w ramach ustalenia przez Radę Miasta trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznej szkoły do ustalania zasad obniżających dotację należną zgodnie z przepisami ustawy,
a taki cel zdaniem skarżącej mają zaskarżone przepisy.
Skarżąca stwierdziła, że treść § 5 ust. 1 i 5 uchwały narusza w sposób rażący również przepis art. 38 ust. 1 u.f.z.o. W tym zakresie odwołała się do orzeczeń sądów administracyjnych. Podkreśliła, że przez tryb udzielania, o którym mowa w tym przepisie, należy rozumieć m.in. wymagania formalne jakie powinny spełnić podmioty ubiegające się o dotację, określenie organu do jakiego wniosek powinien być skierowany, tryb jego rozpatrzenia oraz terminy przekazywania dotacji.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie w całości, jako nieuzasadnionej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Rada Miejska B. , uchwalając
treść § 5 ust. 1 i ust. 5 w brzmieniu nadanym w § 1 pkt 1 lit. a i lit. b uchwały
z dnia [...] lipca 2020 r., Nr [...] zmieniającej uchwałę Nr [...] mieściła się w zakresie upoważnienia ustawowego określonego w art. 38 ust. 1 u.f.z.o., w treści tego artykułu obowiązującej zarówno w dacie podejmowania tej uchwały
jak i obowiązującej obecnie, nie wyszła poza zakres delegacji ustawowej, a zaskarżone przepisy § 5 ust. 1 i ust. 5 uchwały nie naruszają przepisu art. 26 ust. 1 i ust. 2
i art. 34 ust. 1 i ust. 3 u.f.z.o.
Organ wskazał, że przepis art. 34 ust. 1 u.f.z.o. nie przesądza o wysokości - kwocie dotacji jaka w danym miesiącu ma być przekazana na rachunek bankowy placówki oświatowej. To oznacza, że określenie wysokości - kwoty dotacji przekazywanej w danym miesiącu proporcjonalnie do czasu bycia uczniem lub wychowankiem placówki oświatowej w tym miesiącu mieści się w uprawnieniu organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do określenia trybu udzielania i rozliczania dotacji, w tym jeżeli chodzi o informację o liczbie uczniów i wychowanków, na których ma być przekazana dotacja za dany miesiąc. W tym zakresie organ przywołał orzeczenia sądów administracyjnych.
Za nieuzasadniony uznał również zarzut skargi dotyczący nałożenia na podmiot prowadzący niepubliczne placówki oświatowe dodatkowych obowiązków wykraczających poza przepisy ustawowej delegacji do wydania aktu prawa miejscowego. Zapisy § 5 ust. 1 i ust. 5 uchwały dotyczą jedynie kwestii informacji o liczbie uczniów i wychowanków, na których ma być przekazywana dotacja, a możliwość zobowiązania w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego podmiotu prowadzącego placówki oświatowe do podawania danych o liczbie uczniów według stanu na określony dzień miesiąca i określenia terminu przekazywania tej informacji organowi dotującemu jest w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie akceptowana.
Zdaniem organu zaskarżone przepisy uchwały nie przekraczają delegacji ustawowej wynikającej z art. 38 ust. 1 u.f.z.o. Organ przytoczył tu poglądy wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2018 r.,
sygn. akt I GSK 2394/18. Zgodnie z wyrażonym tam poglądem dotacja ma charakter roczny, a jej wypłata następuje w 12 miesięcznych ratach. Przyjęcie takiego modelu wypłaty ma na celu umożliwienie organowi samorządowemu weryfikację przyznanych dotacji nie tylko post factum, ale i na bieżąco. Temu służy w uchwale organu stanowiącego postanowienie nakładające na organ prowadzący szkołę lub placówkę niepubliczną obowiązek informowania organu dotującego o liczbie uczniów - wychowanków według stanu na pierwszy dzień miesiąca. Pozwala to z jednej strony na obliczenie wysokości dotacji na dany miesiąc, a z drugiej - na bieżącą kontrolę. Terminowe przekazanie każdej z 12 części dotacji wymaga wcześniejszego otrzymania od organu prowadzącego daną placówkę oświatową informacji o rzeczywistej, a więc faktycznej liczbie uczniów - wychowanków w danym miesiącu. Organ podkreślił, że w końcowej części uzasadnienia powołanego orzeczenia NSA stwierdził, że podstawą obliczania dotacji jest rzeczywista i aktualna, nie zaś deklarowana liczba uczniów - wychowanków. Zatem zasadne jest ustanawianie mechanizmów pozwalających - w razie różnicy między zadeklarowanym a rzeczywistym stanem osobowym - na takie rozliczenie dotacji, by kolejna miesięczna część była odpowiednio powiększona lub pomniejszona.
W ocenie organu przepisy u.f.z.o., tak jak i uchylone, dotyczące tego zakresu, przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, nie regulują kwestii metody obliczania wysokości części miesięcznej dotacji w sytuacji, gdy uczeń - wychowanek przybył do lub odszedł z placówki oświatowej w trakcie miesiąca, za który wypłacana jest część dotacji, po terminie przekazania organowi dotującemu przez organ prowadzący placówkę oświatową informacji o liczbie uczniów - wychowanków na pierwszy dzień miesiąca. W szczególności brak jest wskazania, czy dotacja powinna być wypłacona za miesiąc, w którym uczeń - wychowanek przybył do placówki, czy dopiero od miesiąca następnego, a jeśli także za miesiąc w którym następuje zmiana stanu liczbowego, to czy dotacja powinna być wypłacona proporcjonalnie do czasu bycia ucznia - wychowankiem placówki oświatowej
w tym miesiącu, poprzez odpowiednią korektę - zwiększenie lub zmniejszenie wielkości (kwoty) dotacji wypłacanej w następnym miesiącu. Zdaniem organu brak odniesienia się do tej kwestii w ustawie oznacza, w opinii organu, że ustawodawca pozostawił to do szczegółowego uregulowania w uchwale przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego i mieści się to w granicach upoważnienia określonego w art. 38 ust. 1 u.f.z.o., tak jak to wynika z omówionego wyroku NSA z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 2394/18 oraz nie narusza przepisów art. 26 ust. 1 i ust. 2 i art. 34 ust. 1 i ust. 3 u.f.z.o.
Organ stanął na stanowisku, że przepisy § 5 ust. 1 i ust. 5 uchwały nie pozbawiają placówek oświatowych dotacji za rzeczywisty czas bycia uczniem lub wychowankiem placówki oświatowej ani nie nakładają na organ prowadzący taką placówkę dodatkowych, nieprzewidzianych prawem obowiązków z tego powodu względem organu dotującego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie przepisu art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze m.), zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Przewodnicząca Wydziału I zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2022 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów, ze względu na brak zgody wszystkich stron postępowania na przeprowadzenie rozprawy na odległość.
W kolejnym rzędzie wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) - dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Natomiast według art. 3 § 2 pkt 6 tej ustawy, także na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie zaś do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g., sąd administracyjny tylko w przypadku istotnego naruszenia prawa, uprawniony jest do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Granicą nieważności uchwały jest zatem ustalenie, że doszło do istotnego naruszenia prawa, co ma miejsce w szczególności w razie podjęcia uchwały przez organ niewłaściwy, braku podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwego zastosowania przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały lub naruszenia procedury jej uchwalenia
Zasadnicze pole sporu dotyczy odpowiedzi na pytanie, czy zgodnie z wskazanymi w skardze przepisami u.f.z.o. dopuszczalne było wprowadzenie przez organ regulacji zawartych w § 5 ust. 1 i ust. 5 spornej uchwały.
Wskazać zatem należy, że w myśl powołanego przez stronę w skardze art. 26 ust. 1 u.f.z.o. niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.
Z kolei w myśl art. 26 ust. 2 u.f.z.o. – niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26 i art. 28-32, są przekazywane pod warunkiem, że:
1) organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art. 31 ust. 1 i 1a oraz art. 31a ust. 1; (...)
Stosownie do art. 34 ust. 1 u.f.z.o. – dotacje, o których mowa w (...) art. 26 ust. 1, 2 i 8, (...) są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy Prawo oświatowe, lub zespołu szkół lub placówek, w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego; (...).
Zgodnie z art. 34 ust. 3 u.f.z.o. – jeżeli faktyczna liczba uczniów szkoły, o której mowa w art. 26 ust. 2, spełniających warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, jest inna niż liczba uczniów, na których zgodnie z ust. 2 przekazano część dotacji na dany miesiąc, część dotacji na następny miesiąc jest przekazywana na liczbę uczniów skorygowaną o różnicę między liczbą uczniów, na których zgodnie z ust. 2 przekazano część dotacji na dany miesiąc, a faktyczną liczbą uczniów szkoły, o której mowa w art. 26 ust. 2, spełniających warunek uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty.
W myśl zaś art. 38 ust. 1 u.f.z.o. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji.
Według strony narusza powyższe przepisy u.f.z.o. § 5 ust. 1 zaskarżonej uchwały, zgodnie z którym miesięczna część dotacji przekazywana jest na podstawie pisemnej informacji osoby prowadzącej przedszkole lub szkołę albo dyrektora przedszkola lub szkoły o faktycznej liczbie uczniów w danym miesiącu przekazanej Burmistrzowi do 10 dnia danego miesiąca według stanu na pierwszy dzień danego miesiąca, z zastrzeżeniem ust. 2 i 5.
W przekonaniu strony narusza te przepisy także § 5 ust. 5 uchwały, w myśl którego informację o liczbie uczniów, którzy zostali przyjęci do przedszkola lub szkoły albo przestali być uczniami przedszkola lub szkoły po dniu, o którym mowa w ust. 1 i 2, miesiąca, którego dotyczyła informacja, podaje się w informacji w miesiącu następnym – ze wskazaniem liczby dni pozostawania uczniem przedszkola lub szkoły w poprzednim miesiącu. Kwota nadpłaconej bądź brakującej części dotacji miesięcznej jest uwzględniana w wysokości części dotacji przekazywanej w następnym miesiącu odpowiednio przez jej zmniejszenie lub zwiększenie.
Strona wadliwości powyższych przepisów uchwały upatruje przede wszystkim w tym, iż zgodnie z przepisami art. 26 ust. 1 i 2 u.f.z.o. dotacja powinna być naliczana i wypłacana miesięcznie.
Sąd z zarzutami skargi nie może się zgodzić.
Jak już wskazano, w § 5 ust. 1 kontrolowanej uchwały organ ustalił, że informacje o aktualnej liczbie uczniów powinny być sporządzone według stanu na pierwszy dzień miesiąca, na który udzielana jest część dotacji przypadająca na dany miesiąc - w terminie do 10 dnia tego miesiąca. W ocenie Sądu, żądanie sporządzenia takiej informacji wg stanu na pierwszy dzień miesiąca, jednakowo wobec wszystkich placówek na terenie Gminy, mieści się w pojęciu trybu udzielania dotacji, a w konsekwencji w upoważnieniu wynikającym z art. 38 ust.1 u.f.z.o. i nie ogranicza prawa do dotacji. Jak bowiem wynika z 38 ust. 1 u.f.z.o. organowi przysługuje prawo do domagania się szczegółowych informacji, które pozwolą na obliczenie wysokości dotacji na dany miesiąc, jak też umożliwią ocenę prawidłowości wykorzystania dotacji. Przepis ten także upoważnia organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do ustalenia terminu przekazania tej informacji. Powszechnie wskazuje się w orzecznictwie NSA, że zobowiązanie uchwałą podmiotu prowadzącego niepubliczną szkołę lub placówkę do złożenia informacji miesięcznej o liczbie uczniów według stanu na pierwszy dzień miesiąca oraz wskazanie terminu jej złożenia nie narusza granic upoważnienia zawartego w ustawie, ani też samej ustawy (por. wyroki NSA: z dnia 15 października 2021 r. I GSK 427/21, z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt I GSK 201/18, z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1594/14, czy z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2492/15,). Stanowisko takie prezentowane jest też w licznych orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Opolu z 9.02.2022 r., sygn. akt I SA/Op 457/21, wyrok WSA we Wrocławiu z 17.08.2017 r., sygn. akt III SA/Wr 345/17 i WSA w Bydgoszczy z 20.07.2021 r., sygn. akt I SA/Bd 277/21 oraz I SA/Bd 273/21 z 5.10.2021 r.), z podkreśleniem, że ustawodawca upoważniając organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego do określenia trybu udzielania i rozliczania dotacji, pozostawił tym organom taki margines swobody regulacyjnej, który jest konieczny dla stworzenia przepisów gwarantujących prawidłowe udzielanie dotacji i skuteczną kontrolę, nieograniczającą przy tym w sposób niedozwolony praw beneficjentów dotacji. Użyte przez ustawodawcę w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. wyrażenie "tryb rozliczania dotacji" mieści w sobie prawo domagania się informacji nie tylko o charakterze globalnym, ale i informacji na tyle szczegółowych, aby możliwa była ocena co do prawidłowości rozliczania dotacji.
Powyższe stanowisko zdaniem Sądu pozwala także na stwierdzenie, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności § 5 ust. 5 uchwały, który służy naliczeniu dotacji na dany miesiąc, nie pozbawiając prawa do uzyskania dotacji na uczniów, którzy nabyli ten status po pierwszym roboczym dniu miesiąca i nie wykracza poza powołane regulacje zawarte w u.f.z.o. Z przepisów u.f.z.o. nie wynika bowiem, aby uczeń (słuchacz) musiał posiadać status ucznia na pierwszy dzień danego miesiąca. W takiej sytuacji dochodziłoby bowiem do niedopuszczalnej sytuacji, w której organ prowadzący szkołę, byłby pozbawiony dotacji na ucznia zapisanego do szkoły po pierwszym dniu danego miesiąca. Jednak zaskarżona regulacja § 5 ust. 1 takiego skutku nie odnosi, bowiem właśnie § 5 ust. 5 uchwały pozwala na skorygowanie dotacji o liczbę uczniów na których służy dotacja, a którzy nie byli uczniami szkoły na 1 dzień miesiąca, a nadto o liczbę uczniów którzy byli uczniami na dzień 1 danego miesiąca i przestali nimi być w jego trakcie.
Zapisy zawarte w § 5 ust. 1 i 5 uchwały wskazują jedynie na obowiązki dotowanego w zakresie składania dokumentów dotyczących informacji o liczbie uczniów według stanu na pierwszy roboczy dzień miesiąca, na który udzielana jest dotacja oraz informacji korygującej o zmianie liczby uczniów w trakcie miesiąca, z wskazaniem liczby dni w których pozostawali uczniami szkoły.
W tym miejscu wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu wyroków (m.in. z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2492/15, z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt I GSK 201/18, czy z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1594/14) wskazał, że wysokość dotacji (przekazywanej miesięcznie) uzależniona jest od rzeczywistej liczby uczniów niepublicznej szkoły lub placówki. Stąd też wskazuje się w orzecznictwie, że jednostka samorządu terytorialnego, aby mogła realizować zadania oświatowe, musi mieć wiedzę odnośnie faktycznego stanu liczbowego uczniów. Źródłem tej wiedzy jest informacja od podmiotu prowadzącego niepubliczną szkołę lub placówkę. Co prawda powyższe stwierdzenie NSA zostało dokonane na gruncie uchylonych już przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2019 r. poz. 1481, dalej "u.s.o.") który stanowił m.in. zgodnie z art. 90 ust. 3c w związku z ust. 3 u.s.o., że dotacja przysługuje na każdego ucznia i jest przekazywana w 12 częściach, w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca. Sąd zauważa tu jednak, że obecnie w u.f.z.o. znajduje się analogiczna regulacja. Z kolei w art. 90 ust. 4 u.s.o. zawarta była taka jak obecnie w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. delegacja do ustalania przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego tryb udzielania i rozliczania dotacji, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystywania.
Jak wskazał nadto NSA w wyroku 15 października 2021 r. sygn. akt I GSK 427/21, dotacja winna być wypłacona na każdego słuchacza, który spełnił ustawowe warunki do otrzymania dotacji oświatowej niezależnie od terminu uzyskania przez niego statusu słuchacza. Jak wskazano w powyższym wyroku o tym, czy danej szkole przysługuje dotacja przesądza więc to, czy dana osoba jest uczniem i (co dotyczy szkół o których mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. – przyp. Sądu) czy spełniła w danym miesiącu warunek w postaci uczestnictwa w co najmniej 50% zajęć. Zasadnie więc przyjęto w zaskarżonej uchwale, że w pierwszym rzędzie organy powinny ustalić czy i przez jaki okres miesiąca dana osoba w ogóle posiadała status ucznia. Nadto ze stanowiska zawartego w powyższym wyroku NSA sygn. akt I GSK 427/21 wynika, że przepisy u.f.z.o. nie stoją na przeszkodzie dopuszczalności i zasadności korekt dotacji in plus (w sytuacji gdy istnieją osoby które nabyły status ucznia w trakcie miesiąca), jak i in minus (w sytuacji gdy istnieją osoby które utraciły status ucznia w trakcie miesiąca). Przez wskazaną dopuszczalność korekt "in plus" jak i "in minus" w danym miesiącu, zdaniem Sądu obecnie rozpoznającego sprawę, należy rozumieć też dopuszczalność żądania przez organ (wynikającego z uchwały) obowiązku informowania o zmianie liczby uczniów w trakcie miesiąca i liczbie dni w miesiącu, w których status ten posiadali.
W powyższe wpisuje się zaskarżona regulacja, która w § 5 ust. 1 uchwały nakłada obowiązek informacji o liczbie uczniów wg stanu na 1 dzień miesiąca, natomiast w § 5 ust. 5 przewiduje obowiązek przekazywania informacji o zmianach liczby uczniów w trakcie miesiąca co pozwala na korekty in plus jak i in minus, na jaką potrzebę wskazał wyżej NSA. To, że dotacje przekazywane są w 12 częściach, wbrew stanowisku strony nie oznacza, że organ nie może korygować wysokości przysługujących stronie w ramach tych 12 części dotacji, wynikających z rzeczywistej liczby uczniów, która może zmieniać się w trakcie miesiąca, a o czym organ ma prawo być poinformowany. Zauważyć przy tym należy, że np. przywoływany przez stronę art. 34 ust. 3 u.f.z.o. wprost odwołuje się do "faktycznej" liczbę uczniów. Podkreślić też należy, że u.f.z.o. przewiduje dotacje na "ucznia". Nie sposób zaś uznać za ucznia osoby, której ten status w danym momencie w ogóle nie przysługuje.
Potwierdzeniem powyższego jest również stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 906/18, gdzie wskazano, że dofinansowaniu podlega zadanie kształcenia, które – z przyczyn oczywistych – nie może być wykonywane w stosunku do dziecka, któremu nie przysługuje status ucznia. NSA uznał, że dofinansowanie dotyczy faktycznego stanu osób przyjętych i kontynuujących naukę (por. też wyrok NSA z 22 listopada 2016 r. II GSK 1182/15).
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono
jak w sentencji wyroku.
Przywołane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.