I SA/Sz 796/22

I SA/Sz 796/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 200 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 32, art. 64 § 2, art. 26 § 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 43
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] lutego 2023 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 8 września 2022 r. nr [...]; [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...] [...]; II. zasadza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego D. P. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. (będący jednocześnie wierzycielem i administracyjnym organem egzekucyjnym) wszczął wobec D. P. (dalej "skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 20 lipca 2020 r. nr [...] obejmującego zaległość
z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. Podstawą prowadzenia egzekucji była nieostateczna decyzja Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z dnia 18 czerwca 2020 r. o nr [...], której nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Pismem z 5 sierpnia 2020 r. (uzupełnione pismem z 7 sierpnia 2020 r.) skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, powołując się na: nieskuteczne wszczęcie egzekucji, nieistnienie obowiązku, wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku, nieskuteczność wszczęcia egzekucji oraz wadliwość tytułu wykonawczego. Z ostrożności procesowej skarżący wniósł o przywrócenie terminu do ich wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że od 18 lipca 2020 r. do 1 sierpnia 2020 r. przebywał poza granicami kraju, natomiast o przesyłce dowiedział się dopiero 3 sierpnia 2020 r.
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2020 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Następnie postanowieniem z dnia 11 września 2020 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia zarzutów.
Skarżący złożył zażalenia na ww. postanowienia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (organ odwoławczy) postanowieniem z dnia 30 września 2020 r. nr [...] ([...]) oraz postanowieniem z 21 października 2020 r. nr [...] ([...]) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia.
Skarżący złożył skargi na ww. postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie połączył obie sprawy do wspólnego rozpoznania i wyrokiem z 10 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 897/20 uchylił postanowienia organów obu instancji wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów egzekucyjnych zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym i umorzył postępowanie sądowe w przedmiocie postanowienia dotyczącego przywrócenia terminu do złożenia zarzutów.
W ocenie Sądu, w sprawie brak było dokumentu potwierdzającego prawidłowe (skuteczne) doręczenie zastępcze tytułu wykonawczego. Na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki skierowanej na nazwisko skarżącego brak było zakreślenia przez doręczyciela o tym, komu przesyłka została doręczona (adresatowi, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu) oraz gdzie w tym konkretnym przypadku umieścił on zawiadomienie o przesyłce i czy
w ogóle takie zawiadomienie zostało gdzieś umieszczone. WSA podkreślił, że przepisy k.p.a. regulujące zasady doręczania pism mają charakter gwarancyjny, tj. służą ochronie strony postępowania i zabezpieczeniu jej praw. Dlatego konieczne jest ich ścisłe przestrzeganie. Ogólne zasady postępowania, takie jak chociażby zasada praworządności czy prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, nie pozwalają, aby strona postępowania ponosiła negatywne konsekwencje błędu organu. WSA podał, że z oświadczenia M. M. z dnia 7 sierpnia 2020 r. wynikało, iż jednym z argumentów doręczycieli mających przekonać go do obioru przesyłki było to, że jak wskazali sami cyt.: skrzynka jest "dziurawa" i obawiają się, że ktoś mógłby ją stamtąd "wyrwać". W ocenie WSA, organ nie miał wystarczających podstaw do przyjęcia, iż odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącemu z zachowaniem wszystkich reguł wynikających z art. 43 k.p.a. Wyżej wskazane okoliczności stanowiły istotne uchybienia, bowiem tylko spełnienie wszystkich wymogów określonych w art. 43 k.p.a. stanowić może bezwzględnie o uznaniu doręczenia za skuteczne. WSA podzielił stanowisko skarżącego, że adnotacje sporządzone na odrębnej karcie papieru przez pracowników organu nie mogą konwalidować błędów w udokumentowaniu doręczenia zastępczego.
WSA podał, że wskazana w art. 43 k.p.a. forma doręczenia zastępczego pism procesowych odnosi się tylko do doręczania pism adresatowi w mieszkaniu. Przepisy prawa nie przewidują doręczenia zastępczego na wskazany w CEIDG, adres do doręczeń podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Z akt sprawy wynikało, że lokal, na który była zaadresowana przesyłka, skarżący najmuje na cele prowadzonej działalności gospodarczej, zaś miejscem zamieszkania skarżącego jest inny adres, gdzie skarżący jest również zameldowany. W ocenie WSA, organ błędnie zinterpretował i zastosował art. 43 k.p.a. W świetle powyższego, wadliwe były ustalenia organu, w zakresie skuteczności doręczenia zastępczego w trybie art. 43 k.p.a. oraz daty doręczenia tytułu wykonawczego (w dniu 20 lipca 2020 r.) i w związku z tym doręczeniem, nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia zarzutów
w postępowaniu egzekucyjnym. O uchybieniu terminu można jednak mówić tylko wtedy, gdy termin rozpoczął swój bieg na skutek prawidłowego doręczenia pisma adresatowi, co w sprawie nie wystąpiło. Uchylenie przez WSA postanowień
w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych
w postępowaniu egzekucyjnym skutkowało tym, że dalsze prowadzenie postępowania w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym było bezprzedmiotowe.
Naczelny Sąd Administracyjny wydał w dniu 30 lipca 2021 r. wyrok o sygn. akt III FSK 3834/21, w którym oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego. NSA podzielił stanowisko WSA, że doręczenie zastępcze wywołuje takie same skutki, jak doręczenie zwykłe do rąk adresata. Jednak przyjęty przez ustawodawcę tryb doręczenia zastępczego określonego w art. 43 k.p.a. wymaga bezwzględnego przestrzegania jego warunków, na co dowodem jest dokument urzędowy w postaci prawidłowo wypełnionego zwrotnego potwierdzenia odbioru. Przepisy k.p.a. regulujące zasady doręczania pism mają charakter gwarancyjny, tj. służą ochronie strony postępowania i zabezpieczeniu jej praw, dlatego konieczne jest ich ścisłe przestrzeganie. Tymczasem w niniejszej sprawie brak było takiego dokumentu potwierdzającego skuteczność doręczenia zastępczego. W ocenie NSA, organ nie miał wystarczających podstaw do przyjęcia, iż odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącemu z zachowaniem wszystkich reguł wynikających z art. 43 k.p.a. Wyżej wskazane okoliczności stanowiły istotne uchybienia, tylko bowiem spełnienie wszystkich wymogów określonych w art. 43 k.p.a. stanowić może bezwzględnie
o uznaniu doręczenia za skuteczne. Zdaniem NSA, adnotacje sporządzone na odrębnej karcie papieru przez pracownika organu nie mogą konwalidować błędów
w udokumentowaniu doręczenia zastępczego. Ponadto NSA, wskazał, że nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej był wyrok z dnia 30 marca 2021 r.
o sygn. akt I FSK 380/21 dotyczący skarżącego w przedmiocie zobowiązania
w podatku VAT za styczeń 2014 r., w którym NSA zajął stanowisko dotyczące skuteczności doręczenia zastępczego dokonanego w dniu 20 lipca 2020 r. M. M. w trybie art. 43 k.p.a.
Pismem z 6 grudnia 2021 r. skarżący podtrzymał wniesione zarzuty,
w szczególności powołał się na wyrok WSA w Szczecinie z 9 listopada 2021 r. o sygn. akt. I SA/Sz 674/21, którym uchylono decyzję wydaną w drugiej instancji
w przedmiocie wymiaru podatku.
Organ egzekucyjny, orzekając ponownie w zakresie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, wydał w dniu 2 maja 2022 r. postanowienie nr [...] [...], w którym stwierdził niedopuszczalność zagłoszonych zarzutów nieistnienia obowiązku i wygaśnięcia obowiązku. Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie.
Organ odwoławczy wydał dniu 6 maja 2022 r. postanowienie nr [...] ([...], w którym uchylił ww. postanowienie organu egzekucyjnego.
Organ egzekucyjny wydał w dniu 14 lipca 2022 r. postanowienie nr [...], w którym w którym stwierdził niedopuszczalność zagłoszonych zarzutów nieistnienia obowiązku i wygaśnięcia obowiązku oraz uznał za nieuzasadniony zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogu określonego w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej "u.p.e.a.").
Organ egzekucyjny wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1a u.p.e.a. (w brzmieniu do 29.07.2020 r.), jeżeli zarzut jest lub był przedmiotem innego postępowania administracyjnego, podatkowego lub sadowego albo zobowiązany kwestionuje
w całości lub części wymagalność należności pieniężnej to wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zarzutów. Organ egzekucyjny uznał, że tytuł wykonawczy wraz zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego zostały doręczony prawidłowo na podstawie art. 43 k.p.a. W ocenie organu, M. M. miał bezsprzecznie status sąsiada i zobowiązał się do przekazania przesyłki skarżącemu. Charakter zabudowy przy ul. [...] w S. wyklucza anonimowość. Adres przy ww. ulicy był faktycznym miejscem zamieszkania skarżącego od 10 stycznia 2020 r., który był adresem do odbioru korespondencji
i znajdował się w budynku, którego współwłaścicielem jest skarżący. Organ omówił wyroki: WSA w Szczecinie z dnia 2 grudnia 2020 r. o sygn. akt I SA/Sz 736/20; NSA z dnia 30 marca 2021 r. o sygn. akt I FSK 380/21; WSA w Szczecinie z dnia 9 listopada 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 674/21. Organ egzekucyjny wskazał, że po wydaniu wyroku WSA w Szczecinie z dnia 9 listopada 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 674/21, Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego (NZUCS) w S. wydał w dniu 12 maja 2022 r. decyzję utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia
18 czerwca 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r., gdzie rozważył kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego, objętego niniejszym tytułem wykonawczym. NZUCS uznał, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek zastosowania środka egzekucyjnego (tj. zajęcia rachunków bankowych), o którym skarżący został powiadomiony na podstawie art. 70 § 4 o.p. W ocenie organu egzekucyjnego, zarzut nieistnienia obowiązku i jego wygaśnięcia został rozpoznany w odrębnym postępowaniu podatkowym, ziściła się zatem przesłanka z art. 34 § 1a u.p.e.a. Organ egzekucyjny uznał również, że tytuł wykonawczy zawierał wszystkie wymagane przez prawo elementy zgodnie z art. 27 u.p.e.a.
Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie.
Organ odwoławczy wydał w dniu 8 września 2022 r. postanowienie nr [...] [...] [...]; [...], w którym utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 14 lipca 2022 r.
Organ odwoławczy podał, że kluczowym zagadnieniem, które skarżący uczynił zarzutem w postępowaniu egzekucyjnym jest kwestia prawidłowości i skuteczności doręczenia w dniu 20 lipca 2020 r. zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego wraz tytułem wykonawczym. Jest to zagadnienie najdalej idące, bowiem według organu, rzutuje na ocenę przedawnienia egzekwowanego zobowiązania, a ta ocena przesądza o istnieniu/ wymagalności zobowiązania.
Organ odwoławczy wskazał, że sprawa zarzutów na postępowanie egzekucyjne była już poddana kontroli sądu administracyjnego i na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a) organy obu instancji są związane oceną prawną oraz wskazaniami wyrażonymi przez NSA w wyroku z dnia 30 lipca 2021 r. o sygn. akt III FSK 3834/21. Z tych wskazań jednoznacznie wynikało, że nieuprawnionym było rozstrzygnięcie organów o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów, jako wniesionych z uchybieniem terminowi. Należało zatem podjąć postępowanie
w sprawie zarzutów, zainicjowane pismem z 5.08.2020 r. złożonym przez skarżącego.
Organ odwoławczy podał, że decyzja, która stanowi podstawę egzekwowanego
w tym postępowaniu zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. również została poddana kontroli sądowej. Najpierw przed WSA w Szczecinie
i następnie w wyniku skargi kasacyjnej skarżącego była także przedmiotem wyrokowania przez NSA. Organ odwoławczy wskazał, że NSA wyrokiem z dnia 30 marca 2021 r. o sygn. akt I FSK 380/21 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Szczecinie
z dnia 2 grudnia 2020 r. o sygn. akt I SA/Sz 736/20 w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Następnie WSA w Szczecinie, rozpoznając ponownie sprawę wyrokiem z 9 listopada 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 674/21 uchylił zaskarżoną decyzję organu drugiej instancji. Następnie NZUCS decyzją nr [...] z dnia 12 maja 2022 r., po ponownym rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję wymiarową wydaną w pierwszej instancji. Od ww. decyzji skarżący złożył skargę do WSA w Szczecinie.
Organ odwoławczy podał, że z wyroku z dnia 9 listopada 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 674/21 wynikało, iż kwestią sporną w postępowaniu wymiarowym jest po pierwsze ustalenie, czy organy podatkowe zasadnie przyjęły, że na podstawie umowy przedwstępnej z 25 grudnia 2013 r. zawartej pomiędzy skarżącym, a jego bratem doszło do dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT i czy powstał obowiązek podatkowy z tego tytułu. Po drugie ustalenie, czy w stosunku do zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. nastąpiło zawieszenie i przerwanie biegu terminu przedawnienia. WSA wskazał, że najdalej idący zarzut skargi dotyczył przedawnienia zobowiązania, które co do zasady przedawniało się
z końcem 2019 r. Organy podatkowe uznały, że bieg terminu przedawnienia tego zobowiązania został zawieszony w wyniku wszczęcia postępowania karnoskarbowego (art. 70 § 6 pkt 1 o.p.), a następnie przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony (art. 70 § 4 o.p.). Zatem
w postępowaniu wymiarowym koniecznym okazało się podjęcie oceny, co do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek zastępczego doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego
z 20 lipca 2020 r.
Organ odwoławczy podał, że celem zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej jest ochrona strony postępowania egzekucyjnego przed niezasadnym lub niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów służy co do zasady merytorycznemu ich załatwieniu w tym postępowaniu. Jednakże organ egzekucyjny nie może merytorycznie badać zarzutu, który jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym. W takich okolicznościach ustawodawca przewidział konieczność wydania rozstrzygnięcia o niedopuszczalności zarzutu (art. 34 § 1a u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.). Po zmianach wprowadzonych z dniem 30 lipca 2020 r. regulacja dotycząca niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów mieści się w art. 34 § 2 pkt 3 i jest odpowiednikiem uchylonego art. 34 § 1a u.p.e.a. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 34 § 1a u.p.e.a. Organ odwoławczy podał, że w wyroku z dnia 9 listopada 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 674/21 organ podatkowy został zobowiązany do wyjaśnienia: czy adres, pod którym dokonano spornego doręczenia był adresem zamieszkania skarżącego oraz czy M. M. w stosunku do skarżącego miał rzeczywiście status sąsiada w rozumieniu jakie wskazał NSA w wyroku z dnia 30 marca 2021 r. o sygn. I FSK 380/21, a także jednoznacznego ustalenia okoliczności pozostawienia skarżącemu zawiadomienia o doręczeniu pisma M. M. i ich oceny zgodnej ze stanowiskiem wyrażonym w więżącym w sprawie wyroku NSA o sygn. akt I FSK 380/21.
Organ odwoławczy podkreślił, że kwestia istnienia i wymagalności zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. została objęta zakresem postępowania wymiarowego, które obecnie jest na etapie kontroli przez WSA w S. . Wskazał, że w decyzji NZUCS z dnia 12 maja 2022 r. nr [...], poczynając od strony 14 przedstawiono wyczerpujące uzasadnienie i odpowiedź na zarzuty dotyczące skuteczności doręczenia dokonanego w dniu 20 listopada 2020 r. Organ odwoławczy stwierdził, że interes skarżącego jest chroniony właśnie w tamtym postępowaniu. To zaś czyni niedopuszczalnym ocenę zarzutów odnoszących się do przedmiotu postępowania, tj. istnienia i wymagalności zobowiązania w postępowaniu egzekucyjnym.
Odnosząc się do zarzutu, że wskazany tytuł wykonawczy nie zawiera nazwy
i adresu siedziby organu egzekucyjnego w części "I 1", co według skarżącego winno skutkować umorzeniem postępowania, bowiem nie spełnia wymogów określonych
w art. 27 u.p.e.a., organ odwoławczy podał, że ustawodawca w art. 27 u.p.e.a. określił elementy składowe tytułu. W art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. określił, że elementem składowym tytułu wykonawczego jest klauzula organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Tytuł wykonawczy, który był podstawą prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego, zawiera klauzulę
o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej w części
"I" zatytułowanej "oznaczenie i klauzula organu egzekucyjnego". W badanym tytule wykonawczym przy oznaczeniu osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego znajduje się oznaczenie organu egzekucyjnego. Odbito pieczęć zawierającą nawę organu i adres jego siedziby jakkolwiek nastąpiło przesunięcie pieczęci to znajduję się ona w obrębie części "I" Jednocześnie tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy klauzuli organu egzekucyjnego:
1) treść klauzuli "Na podstawie art. 27 § 1 pkt 10 ustawy kieruję tytuł wykonawczy do egzekucji administracyjnej"
2) podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego,
z której pieczęci wyraźnie wynika, że działa ona z upoważnienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S.
3) datę nadania klauzuli.
Kwestionowany tytuł wykonawczy zawiera zatem wszystkie elementy składowe określone w art. 27 u.p.e.a.
Odnosząc się do p zarzutu naruszenia art. 3 § 2 pkt 3 w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a., poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia przed upływem terminu do wniesienia skargi organ odwoławczy wyjaśnił, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd o tym, iż na postanowienie wydane w trybie art. 138 § 2 k.p.a. przysługuje skarga do WSA, a nie sprzeciw uregulowany w art. 64a p.p.s.a. Takie też pouczenie zostało zawarte w postanowieniu z dnia 10 czerwca 2022 r. Z dokumentu UPD: wynika, że postanowienie z dnia 10 czerwca 2022 r. wysłane drogą elektroniczną przez platformę ePUAP odebrał skarżący w dniu 23 czerwca 2022 r. Zatem przez kolejnych 30 dni przysługiwało skarżącemu prawo wniesienia skargi. Organ odwoławczy podał, że postawiony zarzutu jest gołosłowny, gdyż nie odnotowano wpływu skargi do organu, co sugeruje, że skarżący zaakceptował rozstrzygnięcie kasacyjne. Ponadto skarżący nie wyjaśnił w żaden sposób, czym organy przyczyniły się do tego, że skarżący nie skorzystał z możliwości kontroli przez sąd administracyjny legalności
i zasadności tego postanowienia.
Skarżący złożył skargę na ww. postanowienie i wniósł o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego (postępowanie nie zostało w ogóle skutecznie wszczęte) lub o uchylenie postanowienia organu odwoławczego, a także o zasądzenie poniesionych kosztów postępowania sądowego.
Zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 153 i art. 170 w zw. z art 171 p.p.s.a., przez niewykonanie wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 10 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 897/20, potwierdzonych w wyroku NSA
z dnia 30 lipca 2021 r. o sygn. akt III FSK 3834/21;
2. art. 153 i art. 170 w zw. z art. 171 p.p.s.a., przez przyjęcie odmiennego rozstrzygnięcia i oceny prawnej niż wyrażone w prawomocnych orzeczeniach WSA
w Szczecinie z dnia 10 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 897/20 i NSA z dnia 30 dnia 2021 r. o sygn. akt III FSK 3834/21;
3. art. 153 i art. 170 w zw. z art. 171 p.p.s.a., przez przyjęcie odmiennego rozstrzygnięcia i oceny prawnej niż wyrażona w prawomocnych orzeczeniach WSA w Szczecinie z dnia 9 listopada 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 674/21 i NSA z dnia 30 marca 2021 roku, sygn. akt I FSK 380/21;
4. art. 34 § 1a u.p.e.a., przez błędne przyjęcie, że przepis ten miał zastosowanie w sprawie i upoważnił organ do nierozpatrzenia wniesionych zarzutów;
5. art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a. w związku art. 34 § 4 pkt 3 lit.a) u.p.e.a.
w związku z art. 43 k.p.a.. przez nieumorzenie postępowania w sprawie i przyjęciu, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego w dniu 20 lipca 2020 r.;
6. art. 43 k.p.a., przez błędne uznanie, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego oraz zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych w dniu 20 lipca 2020 r.;
7. art. 70 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej "o.p.") w zw. z art. 43 k.p.a., przez nieuprawnione przyjęcie, że w sprawie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia wskutek przekazania w ostatnim dniu terminu przedawnienia przesyłki zawierającej tytuł wykonawczy oraz zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych strony nieuprawnionej osobie a ponadto na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tych pism nie zakreślono i nie wskazano komu pismo zostało doręczone. Nie zakreślono czy "przesyłka doręczona została adresatowi, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, który podjął się oddania pisma adresatowi" i czy "zawiadomienie
o doręczeniu pisma umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, a jeżeli nie jest to możliwe, na drzwiach adresata" oraz z uwagi na fakt, że w przypadku doręczania pism na wskazany adres do doręczeń przepis art. 43 k.p.a. nie ma zastosowania;
8. art. 70 § 1, w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 2, art. 7, art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.
U. z 1997 r., nr 78, poz. 483, dalej jako "Konstytucja RP") w zw. z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., nr 90, poz. 864/30 dalej jako "TUE") w zw. z art. 17 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2007.303.1), przez nieuprawnione przyjęcie, że w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Ponadto skarżący podniósł, że WSA w S. wydał w dniu 19 października 2022 r. wyrok o sygn. akt I SA/Sz 394/22, w którym uchylił decyzję NZUCS z dnia 12 maja 2022 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia 18 czerwca 2020 r. nr [...],[...] [...], określającą skarżącemu w podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. zobowiązanie podatkowe w kwocie [...]zł i umorzył postępowanie administracyjne.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się do zarzutów skargi. Organ podniósł, że wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 października 2022 r. o sygn. akt I SA/Sz 394/22 jest nieprawomocny, zaś po uprawomocnieniu nie powinien oddziaływać na wydane w niniejszym postępowaniu postanowienia organów obu instancji.
Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w składzie trzech sędziów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Podkreślić należy, że sądy administracyjne w wyrokach o sygn. akt I SA/Sz 897/20 i o sygn. akt III FSK 3834/21 przesądziły, że w niniejszej sprawie skarżącemu nie został doręczony tytuł wykonawczy, gdyż doręczenie jego przez pracowników organu w dniu 20 lipca 2020 r. M. M. jako sąsiadowi skarżącego nie zostało dokonane z zachowaniem wymogów, określonych w art. 43 k.p.a. Powyższa kwestia nie może być ponownie oceniana przez organy na gruncie niniejszej sprawy, gdyż obejmuje je związanie ww. wyrokami na podstawie art. 153 p.p.s.a.
Konsekwencją ww. wyroków winno być doręczenie przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego skarżącemu zgodnie z art. 32 u.p.e.a.
Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny po otrzymaniu w dniu 3 listopada
2021 r. prawomocnego wyroku WSA o sygn. akt I SA/Sz 897/20 wraz z aktami sprawy winien dokonać doręczenia tytułu wykonawczego skarżącemu (k.302), czego jednak nie uczynił.
Wskazać należy, że co do zasady, doręczenie tytułu wykonawczego powinno być połączone z przystąpieniem egzekutora do pierwszej czynności egzekucyjnej, co prowadzi do przerwania biegu przedawnienia. Sama czynność doręczenia tytułu wykonawczego nie jest jednak czynnością egzekucyjną (w sprawie pojęcia czynności egzekucyjnych zob. art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Skutkiem doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego jest także pouczenie go o prawie do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji.
Konsekwencją niedoręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego
w terminie 14 dni od dnia pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego jest niedopuszczalność pobrania opłat egzekucyjnych przez organ egzekucyjny (zob. art. 64 § 2 u.p.e.a.). Komentowana ustawa nie przewiduje innych konsekwencji niedoręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Należy zatem przyjąć, że brak doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nie wpływa na ważność dokonanych czynności egzekucyjnych. Organ egzekucyjny, stwierdzając w toku egzekucji, że zobowiązanemu nie doręczono odpisu tytułu wykonawczego, powinien bezzwłocznie go doręczyć (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz Piotr M. Przybysz, Warszawa 2021, wydawnictwo Wolters Kluwer, wydanie 9, do art. 32). Przepisy u.p.e.a. nie wyznaczają terminu, w którym należy doręczyć zobowiązanemu tytuł wykonawczy oraz nie określają również sankcji za brak bezzwłocznego doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Nie można natomiast twierdzić, że brak doręczenia tytułu wykonawczego powoduje, że egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi podstawę umorzenia postępowania (por. ww. Komentarz do art. 26 u.p.e.a.).
Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu do 20.02.2021 r.), organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
Obecnie treść ww. przepisu brzmi: "Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej."
Stosownie do art. 26 § 5 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje m.in. z chwilą:
1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;
2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Z dniem 30 lipca 2020 r. wprowadzono do ww. przepisu dodatkowe punkty, tj.:
3) podpisania protokołu zajęcia ruchomości przez pracownika obsługującego organ egzekucyjny, jeżeli to podpisanie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;
4) wpisu w księdze wieczystej o wszczęciu egzekucji z nieruchomości lub złożenia wniosku o wpis o wszczęciu egzekucji z nieruchomości do zbioru dokumentów, jeżeli ten wpis lub to złożenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Powyższe oznacza, że brak doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego nie oznacza, że egzekucja nie została wszczęta, o ile doszło do któregokolwiek z innych zdarzeń wskazanych w art. 26 § 5 u.p.e.a. jako powodujących wszczęcie egzekucji administracyjnej.
Wskazać należy, że na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej określono w art. 33 § 2 u.p.e.a.
Stosownie do art. 33 § 5 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia
o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Zarzut można zgłaszać wyłącznie w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Powyższe oznacza, że organ egzekucyjny nie może rozpoznać zgłoszonych zarzutów w sytuacji, gdy nie została wszczęta egzekucja administracyjna. Zgłoszenie zarzutów nastąpiłoby przedwcześnie. Z tego samego powodu organ egzekucyjny nie może uznać, że zgłoszony zarzut był już przedmiotem rozpatrzenia
w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym.
Należy więc odpowiedzieć na pytanie czy w sprawie doszło do wszczęcia egzekucji administracyjnej.
Jak wynikało z akt sprawy, w dniu 20 lipca 2020 r. M. M. jako sąsiadowi skarżącego pracownicy organu doręczyli odpis tytułu wykonawczego wraz
z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego nr: [...] (odpis zwrotnego potwierdzenia odbioru -k.34).
Jak wyżej wskazano NSA w wyroku o sygn. akt III FSK 3834/2, podzielającym stanowisko WSA w Szczecinie wyrażone w wyroku o sygn. I SA/Sz 897/20, uznał, że tytuł wykonawczy nie został skarżącemu doręczony w trybie art. 43 k.p.a. Wobec czego nie zaistniała sytuacja opisana w art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. (doręczenie tytułu wykonawczego jako przesłanka wszczęcia egzekucji administracyjnej).
Z uwagi, że tytuł wykonawczy wraz ww. zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego był objęty jedną przesyłką, do której dołączone było zakwestionowane zwrotne potwierdzenie obioru podpisane przez M. M., nie można przyjąć, że w sprawie doszło do prawidłowego doręczenia ww. zawiadomień, a tym samym, iż w niniejszej sprawie nastąpiło również wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu, w pierwszej kolejności organ egzekucyjny musi wskazać w jakiej dacie nastąpiło wszczęcie egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 26 § 5 u.p.e.a.
Sąd zgodził się z organem, że tytuł wykonawczy spełniał przesłanki z art. 27 u.p.e.a. Oznacza to, że po wystawieniu tytułu wykonawczego, a przed jego doręczeniem zobowiązanemu, organ egzekucyjny mógł dokonać innych czynności egzekucyjnych, które wszczęłyby egzekucję administracyjną w stosunku do skarżącego. Dopiero po ustaleniu kiedy nastąpiło wszczęcie egzekucji organ egzekucyjny może przejść do ustalenia czy zarzuty zgłoszone przez skarżącego w dniu 5 sierpnia 2020 r. zostały wniesione po wszczęciu egzekucji administracyjnej, czy też przed wszczęciem egzekucji administracyjnej w sprawie. Jeżeli organ egzekucyjny ustali, że zarzuty zostały wniesione po wszczęciu egzekucji administracyjnej, przejdzie do ich rozpoznania. Dopiero wówczas organ egzekucyjny może rozważać czy wniesione zarzuty były już podstawą rozpoznania w innym postępowaniu zgodnie z art. 34 § 1a (obecnie art. 34 § 2 pkt 3) u.p.e.a.
Okoliczność, że WSA w Szczecinie wydał w dniu 19 października 2022 r. wyrok
o sygn. akt I SA/Sz 394/22, w którym uchylił decyzję NZUCS, która była podstawą do wydania tytułu wykonawczego nie ma na chwilę obecną wpływu na rozpoznanie sprawy, gdyż ww. wyrok jest nieprawomocny.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. uchylił postanowienia organów obu instancji jako wydane przedwcześnie.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z § 4 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1687). Na rzecz skarżącego zasądzono od organu odwoławczego kwotę [...] zł tytułem poniesionych kosztów, w tym [...] zł - wpisu, [...] zł – wynagrodzenia pełnomocnika i [...] zł – opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny zobowiązany jest uwzględnić ww. wskazania Sądu, co do dalszego jej prowadzenia.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.