I SA/SZ 790/24

I SA/Sz 790/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 18 pkt 2, art. 23 § 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz,, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi R.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 30 października 2024 r. nr 3201-IEE[1].7191.5.2024.2 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 października 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (Dyrektor Izby, organ) utrzymał w mocy swoje postanowienie z 15 października 2024 r. znak: 3201-IEE[1].7191.4.2024.1 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego.
Jak podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1, art. 144, art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. – k.p.a.) w zw. z art. 18, art. 17 oraz art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm. – u.p.e.a.).
Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (Dyrektor ZUS) prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku R. S. (zobowiązany, strona, skarżący) na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr TW [...], nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...] obejmujących zaległości z tytułu nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Zobowiązany w treści pisma z dnia 11 września 2024 r. wniósł o wstrzymanie, na czas określony, prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tj. do czasu rozpoznania wniosku o umorzenie postępowania z dnia 11 września 2024 r., a dalej także do rozpatrzenia przez Dyrektora Izby zażalenia na postanowienie Dyrektora ZUS działającego w charakterze organu egzekucyjnego, o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Dyrektor Izby postanowieniem z dnia 15 października 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie na czas określony postepowania egzekucyjnego, wskazując iż wstrzymanie czynności bądź postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie z urzędu, a wniosek taki w przypadku gdy brak jest podstaw do merytorycznego jego rozpatrzenia nie może zostać rozpatrzony i zastosowanie znajduje tu art. 61a § 1 K.p.a.
Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.
Dyrektor Izby powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 30 października 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia przytoczył treść art. 61a § 1 k.p.a. i art. 23 § 6 u.p.e.a. Podkreślił, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego jest kompetencją własną organu (nadzoru) nad organem egzekucyjnym, co do której nie ma obowiązku prowadzenia jakiegokolwiek postępowania. Zobowiązany nie może więc swoim wnioskiem wymusić działania organu w tym zakresie. Organ nie znalazł podstaw do uchylenia swojego postanowienia z 15 października 2024 r. Uznał, że wyjaśniono w wystarczający sposób przyczynę odmowy wszczęcia postępowania, tj. brak możliwości wstrzymania postępowania egzekucyjnego w trybie art. 23 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego. Organ nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. Stwierdził, że rozstrzygnięcie zostało wydane zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, 8 i 11 k.p.a. Nie zgodził się z twierdzeniem, że przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia konieczna była współpraca z Dyrektorem ZUS w celu zweryfikowania przyczyn wydłużenia terminu na rozpoznanie wniosku o umorzenie postępowania.
Zobowiązany zaskarżył w całości postanowienie organu do Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 61a § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie przez organ (za organem I instancji), że w niniejszym postępowaniu zaszły inne uzasadnione przyczyny skutkujące odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a., z uwagi na złożenie wniosku o wszczęcie postępowania o wstrzymanie, na czas określony, egzekucji przez stronę postępowania, podczas gdy właściwa subsumpcja winna prowadzić do tego, że złożenie takiego wniosku może być impulsem dla organu nadzorującego o zbadanie sprawy z urzędu;
2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7 w zw. z art. 7a § 1, art. 7b i art. 8 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 (pkt 1 i 2) u.p.e.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, nieprawidłowe zgromadzenie przez organ materiału dowodowego; zaniechanie wszechstronnego, kompleksowego i przekonującego rozważenia stanu faktycznego sprawy skarżącego, nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego oraz uznanie przez organ, że współpraca z Dyrektorem ZUS celem zweryfikowania przyczyn wydłużenia terminu na rozpoznanie wniosku o umorzenie postępowania w terminie nie była konieczna przez organ I instancji;
3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 11 i art. 124 § 2 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie dostatecznego wyjaśnienia przez organ w ramach uzasadnienia dla zaskarżonego postanowienia podstaw (przyczyn) odmowy wszczęcia postępowania i wstrzymania postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnych w niniejszej sprawie, a także uznaniu, że organ I instancji w sposób wyczerpujący wyjaśnił przyczynę odmowy wszczęcia postępowania, podczas gdy uzasadnienie opierało się jedynie na przywołaniu treści orzeczeń sądowych bez ich jakiejkolwiek analizy do niniejszego stanu faktycznego, co skutkowało naruszeniem ww. przepisów i nieuzasadnionym utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione.
Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego je postanowienia z 15 października 2024 r. również w całości; zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie przez sąd uzupełniających dowodów z następujących dokumentów: zażalenie z 11 września 2024 r. na postanowienie Dyrektora ZUS w S.; postanowienie Dyrektora Izby z 15 października 2024 r.; zażalenie z 23 października 2024 r. na postanowienie Dyrektora Izby; postanowienie Dyrektora Izby z 30 października 2024 r., dokumentacji medycznej skarżącego - na okoliczność zasadności wstrzymania postępowania egzekucyjnego w sprawie, konieczności wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego w przedmiotowej sprawie przez właściwe organy, argumentacji podnoszonej przez skarżącego w toku postępowania, nieprawidłowości postępowania organów rozpoznających odpowiednio wniosek skarżącego oraz zażalenie, zasadności skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Pismem z 18 lutego 2025 r. uczestnik postepowania wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a na skutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Kontroli zgodności z prawem podlega w rozpoznawanej sprawie postanowienie Dyrektora Izby utrzymujące postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek skarżącego.
Skarżący podnosi, że organ zaniechał dostatecznego wyjaśnienia stanu sprawy, nie uzasadnił w sposób dostateczny zaskarżonego postanowienia oraz że złożenie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego mogło być impulsem dla organu nadzorującego o zbadanie sprawy z urzędu.
Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ.
Stosownie do art. 18 pkt 2 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
Należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego III FSK 869/22 z 14 maja 2024 r., III OSK 4617/21 z 26 listopada 2024 r.) ugruntowany jest pogląd, który Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela, że art. 23 § 6 u.p.e.a. nie daje żadnych bezpośrednich uprawnień dłużnikowi poddanemu egzekucji. U.p.e.a. nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub wstrzymania czynności egzekucyjnych na wniosek dłużnika. Wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego skierowany do organu nadzoru może co najwyżej zainicjować przeprowadzenie czynności kontrolnych w nadzorowanym organie i w ramach tej kontroli dokonanie wstrzymania tychże czynności lub postępowania. Kwestia potraktowania tego rodzaju wniosku również jako swojego rodzaju "sygnalizacji" ze strony dłużnika o zbadanie sprawy z urzędu wykracza jednak poza ramy oceny legalności zaskarżonego aktu. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie z urzędu, a zażalenie przysługuje wierzycielowi na postanowienie wstrzymujące czynności egzekucyjne lub postępowania egzekucyjne (art. 23 § 8 u.p.e.a.). Skoro wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie z inicjatywy organu sprawującego nadzór, to wstrzymanie takie nie jest możliwe na wniosek strony. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw prawnych do żądania wszczęcia postępowania w tym przedmiocie przez dłużnika, a wniosek taki musiał skutkować odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Odmawiając wszczęcia postępowania na wniosek, organ nie rozpatrywał wniosku merytorycznie i nie musiał ustosunkować się do zawartych w nim argumentów, czego domagał się skarżący.
Zarzuty procesowe dotyczące nieprawidłowego zgromadzenia materiału dowodowego czy też zaniechania wszechstronnego rozważenia stanu faktycznego sprawy przez organ są zatem niezasadne.
Zaskarżone postanowienie zawierało również stosowne - choć odbiegające od oczekiwań skarżącego - uzasadnienie faktyczne i prawne. Wypada ponadto zauważyć, że naruszenie przepisów postępowania może być podstawą uchylenia zaskarżonego do sądu administracyjnego postanowienia, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy zatem stwierdzić, że organ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek. Za przyczynę uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania uznać należy sytuację wniesienia przez stronę żądania zainicjowania postępowania, w przypadku gdy przepis prawa przewiduje wszczęcie takiego postępowania jedynie z urzędu, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Do rozstrzygnięcia sporu nie było przy tym niezbędne przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi (art. 106 § 3 p.p.s.a.).
W związku z powyższym sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.