I SA/SZ 680/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2007-04-27
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyopłaty drogowekara pieniężnarolnikprzewóz na potrzeby własneustawa o transporcie drogowympodmioty niebędące przedsiębiorcamisądownictwo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej na rolnika za przejazd bez opłaty drogowej, uznając, że przepisy o transporcie drogowym nie nakładały takiego obowiązku na osoby niebędące przedsiębiorcami.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na rolnika L. P. za wykonywanie przewozu produktów rolnych bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach publicznych. Organy celne argumentowały, że obowiązek ten wynika z ustawy o transporcie drogowym, stosując ją odpowiednio do podmiotów niebędących przedsiębiorcami. Rolnik twierdził, że jako rolnik wykonujący przewóz na potrzeby własne nie podlegał tym przepisom. Sąd uchylił decyzje organów, uznając, że ustawa o transporcie drogowym nie nakładała obowiązku opłaty na rolników niebędących przedsiębiorcami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę L. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach publicznych. L. P., będący rolnikiem, przewoził własne produkty rolne i nie posiadał aktualnej karty opłaty drogowej. Organy celne powoływały się na art. 42 ustawy o transporcie drogowym, argumentując, że przepis ten stosuje się odpowiednio do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, w tym rolników. Sąd uznał jednak skargę za uzasadnioną. Wskazał, że art. 42 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu zdarzenia, nakładał obowiązek na przedsiębiorców. Rolnik wykonujący przewóz na potrzeby własne nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Sąd podkreślił, że art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, który stanowił o odpowiednim stosowaniu przepisów dotyczących niezarobkowego przewozu drogowego do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, nie upoważniał do stosowania art. 42, który dotyczył przedsiębiorców. Przepis ten nie był przepisem dotyczącym niezarobkowego przewozu drogowego w sensie przedmiotowym, lecz nakładał obowiązek na konkretny podmiot – przedsiębiorcę. Sąd stwierdził również, że art. 42a ustawy, dotyczący podmiotów niebędących przedsiębiorcami z sektora finansów publicznych, nie miał zastosowania w tej sprawie. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów sądowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rolnik wykonujący przewóz własnych produktów rolnych na potrzeby własne nie podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych na podstawie art. 42 ustawy o transporcie drogowym, ponieważ przepis ten dotyczy przedsiębiorców, a rolnik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 42 ustawy o transporcie drogowym adresowany jest wyłącznie do przedsiębiorców. Rolnik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Przepis art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących niezarobkowego przewozu drogowego do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, nie upoważnia do stosowania art. 42, który dotyczy przedsiębiorców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.t.d. art. 42 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Przepis nakłada obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych na przedsiębiorców wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Nie dotyczy podmiotów niebędących przedsiębiorcami.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji naruszającej prawo materialne.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty.

Pomocnicze

u.t.d. art. 3 § 2

Ustawa o transporcie drogowym

Stanowi, że do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Sąd uznał, że nie upoważnia to do stosowania art. 42.

u.t.d. art. 42a

Ustawa o transporcie drogowym

Dotyczy podmiotów niebędących przedsiębiorcami, zaliczonych do sektora finansów publicznych. Sąd uznał, że nie miał zastosowania w sprawie.

u.s.d.g. art. 3

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

Rolnik wykonujący przewozy produktów rolnych na potrzeby własne nie jest przedsiębiorcą.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach sądowych.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rolnik wykonujący przewóz własnych produktów rolnych na potrzeby własne nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Art. 42 ustawy o transporcie drogowym dotyczy wyłącznie przedsiębiorców i nie może być stosowany do rolników. Art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym nie upoważnia do stosowania art. 42 do podmiotów niebędących przedsiębiorcami.

Odrzucone argumenty

Organy celne argumentowały, że art. 42 ustawy o transporcie drogowym stosuje się odpowiednio do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, w tym rolników. Organy celne powoływały się na art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym jako podstawę do stosowania art. 42 do rolników.

Godne uwagi sformułowania

Rolnik wykonujący przewozy produktów rolnych na potrzeby własne – jak w rozpatrywanej sprawie – nie jest przedsiębiorcą, co wynika jednoznacznie z art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Tym samym art.42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym nie był adresowany do rolnika wykonującego przewozy swoich produktów rolnych na potrzeby własne. Przepis ten (art. 42) nie był przepisem 'dotyczącym niezarobkowego przewozu drogowego', lecz przepisem nakładającym na przedsiębiorcę, a więc na wyraźnie określony podmiot, obowiązek uiszczenia opłaty z przejazd po drogach krajowych.

Skład orzekający

Zofia Przegalińska

przewodniczący

Kazimiera Sobocińska

sprawozdawca

Alicja Polańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o transporcie drogowym w zakresie obowiązku opłat drogowych dla podmiotów niebędących przedsiębiorcami, w szczególności rolników."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dniu zdarzenia (2005 r.) i może być mniej aktualne w kontekście późniejszych zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja przepisów i rozróżnienie między przedsiębiorcami a innymi podmiotami, nawet w kontekście tak prozaicznej kwestii jak opłaty drogowe. Jest to przykład wygranej 'zwykłego obywatela' z aparatem urzędniczym dzięki prawidłowemu rozumieniu prawa.

Rolnik zapłacił za przejazd, ale sąd uznał, że nie musiał. Kluczowa interpretacja przepisów transportowych.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 680/06 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2007-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Kazimiera Sobocińska /sprawozdawca/
Zofia Przegalińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
art. 42 ust. 1, art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 42a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 200, art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w S. na rzecz skarżącego [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Celnego w S. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 42 ust.1, art.87 ust.1, art. 92 ust. ust.4 i art. 93 ust.1 ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004r. Nr 204 poz. 2088 ze zm.), nałożył na L. P. karę pieniężną w kwocie [...] zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach publicznych.
W dniu [...] funkcjonariusze Izby Celnej zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy marki [...] nr rejestr. [...] przewożący płody rolne
z miejscowości G. do M. po drodze krajowej nr [...]. Kierowca będący właścicielem pojazdu – L. P. posiadał wpis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Nie posiadał natomiast aktualnej karty opłaty drogowej; przedstawiona przez niego miesięczna karta opłaty drogowej straciła ważność
z upływem [...]. L. P. wyjaśnił początkowo, że przeoczył termin zakupu karty opłaty drogowej, a następnie, że w dniu [...] nie wykonywał przewozu w ramach działalności gospodarczej handlu obwoźnego, którą okresowo prowadzi, lecz przewoził produkty rolne z własnego gospodarstwa rolnego jako rolnik i nie musiał w związku z tym posiadać karty opłaty za przejazd po drogach publicznych. Fakt posiadana gospodarstwa rolnego udokumentował zaświadczeniem Burmistrza Miasta i Gminy M.
W ocenie organu I instancji okoliczność, że L. P. w dniu [...] wykonywał przewóz produktów rolnych na potrzeby własne jako rolnik, nie zwalniała go z obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej, bowiem zgodnie z art. 3 ust.2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym przewidziany w art. 42 tej ustawy obowiązek nałożony na przedsiębiorców wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne do uiszczenia opłaty stosuje się odpowiednio do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, a więc także do rolników wykonujących przewozy na potrzeby własne. Wyłączenia, których mowa w art. 42 ust.1 pkt 1-5 w art. 45 ust.1 oraz w art. 42 a omawianej ustawy w sprawie nie występują. tym samym istniały podstawy do nałożenia kary pieniężnej.
W odwołaniu L. P. nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji podtrzymując swoje stanowisko, że wykonując przewóz własnych produktów rolnych na sprzedaż jako rolnik nie miał obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej. Na dowód przedłożył kserokopię faktury VAT [...] z [...] wystawionej dla rolnika ryczałtowego przez Spółdzielnię "R" z M. Powołał się także na wyjaśnienia Departamentu Transportu MJ w tej sprawie.
Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z dnia [...], wydaną w trybie odwoławczym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając w pełni stanowisko tego organu. Zdaniem organu odwoławczego jakkolwiek w świetle art.3 ustawy z 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173 poz.1807) przepisów tej ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie (...), to z mocy art. 3 ust.2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym w odniesieniu do przewozów dokonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, m.in. przez rolników, należy stosować przepisy tej ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. A zatem, art. 42 ustawy o transporcie drogowym miał w sprawie zastosowanie, co potwierdza art. 42a, zgodnie z którym art. 42 nie stosuje się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, a zaliczonych do sektora finansów publicznych. Ustawa z 26 listopada 1998r. o finansach publicznych nie zalicza rolników do podmiotów sektora publicznego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. P. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając, że wydane zostały z naruszeniem art. 42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym.
Zdaniem skarżącego według stanu prawnego z dnia zdarzenia rolnik wykonujący przewóz własnych produktów rolnych na potrzeby własne nie był zobowiązany do uiszczania opłaty za przejazd, o której mowa w art. 42, nie był bowiem przedsiębiorcą. Skarżący powołał się na odpowiednie wyjaśnienia Ministerstwa Transportu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skargę należało uznać za uzasadnioną.
art. 42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu zdarzenia tj. 22 lipca 2005r., stanowił, że przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po dogach krajowych (...).
Rolnik wykonujący przewozy produktów rolnych na potrzeby własne – jak w rozpatrywanej sprawie – nie jest przedsiębiorcą, co wynika jednoznacznie z art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Tym samym art.42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym nie był adresowany do rolnika wykonującego przewozy swoich produktów rolnych na potrzeby własne.
Wbrew stanowisku organów celnych art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym nie upoważniał do stosowania art.42 wobec rolników wykonujących przewozy na potrzeby własne. Przepis ten stanowił, że do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Chodzi tu o odpowiednie stosowanie tych przepisów ustawy, które dotyczą nie zarobkowego przewozu drogowego w sensie przedmiotowym, a nie podmiotowym, takich jak oznaczenie określeń użytych w ustawie definiujących pojęcie niezarobkowego przewozu drogowego (art. 4 pkt 4, 5, 6) czy też wymagań dla przewozów na potrzeby własne określonych w Rozdziale 5 (art. 33 i n.), bądź wymagań dotyczących kierowców zatrudnionych do wykonywania przewozów na potrzeby własne określonych w Rozdziale 7a.
Przepis art. 3 ust.2 pkt 3 omawianej ustawy nie upoważniał do stosowania wobec podmiotu niebędącego przedsiębiorcą (rolnika) przepisu art. 42, gdyż przepis ten (art. 42) nie był przepisem "dotyczącym niezarobkowego przewozu drogowego", lecz przepisem nakładającym na przedsiębiorcę, a więc na wyraźnie określony podmiot, obowiązek uiszczenia opłaty z przejazd po drogach krajowych.
Ustawa o transporcie drogowym nie przewidywała odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących obowiązków nałożonych na przedsiębiorców w zakresie opłat za przejazd do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, tym samym nie było podstaw do stosowania art. 42 wobec skarżącego wykonującego niezarobkowy przewóz drogowy jako rolnik.
Art. 42a dotyczy podmiotów niebędących przedsiębiorcami, zaliczonych do sektora finansów publicznych. Przepis ten, wbrew stanowisku organów celnych, nie miał żadnego zastosowania w rozpatrywanej sprawie, gdyż z jego treści nie da się wyprowadzić normy prawnej nakładającej na rolnika wykonującego przewóz na potrzeby własne, obowiązek uiszczenia opłaty drogowej.
Z tych względów decyzje obu instancji, jako naruszające wskazane wyżej przepisy prawa materialnego, podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w związku z art. 135 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 a o wstrzymaniu wykonania decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI