Pełny tekst orzeczenia I SA/Sz 627/09

I SA/Sz 627/09 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2010-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska /przewodniczący sprawozdawca/
Kazimierz Maczewski
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FZ 40/10 - Postanowienie NSA z 2010-02-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
par. 1 art. 239b par. 2 art. 239b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] Nr [...] nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] Nr [...] określającej M.K. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie [...].
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że ww. postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 30 marca 2009 r. określającej M.K. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie [...], powołując się na informacje w sprawie toczących się postępowań egzekucyjnych w zakresie innych należności pieniężnych i stwierdzając, że w tej sprawie istnieje prawdopodobieństwo, iż zobowiązanie wynikające z ww. decyzji nie zostanie wykonane. Na to postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] M.K., za pośrednictwem pełnomocnika, złożyła zażalenie, w którym zarzuciła, że organ podatkowy nie wypełnił przesłanki określonej w § 2 art. 239b Ordynacji podatkowej, tj. nie uprawdopodobnił, iż z uwagi na prowadzone postępowania egzekucyjne wobec niej z tytułu podatku od towarów i usług nie wykona ona zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. Strona podniosła także, iż organ podatkowy nietrafnie uznał za przesłankę wydania postanowienia samą wysokość zobowiązania podatkowego, gdyż możliwość taka nie wynika z przepisów prawa, a nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, w razie jej zmiany przez organ odwoławczy, wywoła szkodę.
Uzasadniając dalej swoje rozstrzygnięcie podjęte w sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej w S. wskazał, że - stosownie do przepisu art. 239a Ordynacji podatkowej - decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W przepisie art. 239b § 1 tej ustawy ustawodawca wskazał przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. gdy:
1/ organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, lub
2/ strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub
3/ strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub
4/ okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
Zgodnie natomiast z treścią § 2, powyższy przepis stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Dalej, organ odwoławczy wskazał, że - jak wynika ze stanu faktycznego sprawy - w dniu 30 marca 2009 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. wydał decyzję określającą M.K. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie [...], od której to decyzji M.K. wniosła odwołanie. Wobec M.K. prowadzone są postępowania egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. w zakresie należności z tytułu podatku od towarów i usług, tj.:
- za październik 2008 r. w kwocie [...],
- za styczeń 2003 r. w kwocie [...], w tym należność główna [...],
- za luty 2003 r. w kwocie [...], w tym należność główna [...],
- za kwiecień 2003 r. w kwocie [...], w tym należność główna [...],
- za lipiec 2003 r. w kwocie [...], w tym należność główna [...],
- za sierpień 2003 r. w kwocie [...], w tym należność główna [...],
- za listopad 2003 r. w kwocie [...], w tym należność główna [...].
Jedynym źródłem przychodów podatniczki jest działalność gospodarcza, z której osiągnęła dochód w roku 2006 w kwocie [...], w roku 2007 w kwocie [...].
W tej sytuacji, według Dyrektora Izby Skarbowej w S., organy podatkowe uprawdopodobniły, że zobowiązanie wynikające z ww. decyzji nie zostanie wykonane. Uzasadnione zatem było nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż została spełniona także przesłanka wynikająca z przepisu art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, bowiem organy podatkowe uzyskały informacje z których wynika, iż względem strony prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w zakresie należności pieniężnych z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług.
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, M.K., za pośrednictwem pełnomocnika, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której wniosła o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 122, art. 123 § 1 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej (nie wskazując na czym polegało naruszenie tych przepisów). Uzasadniając skargę, skarżąca podniosła, że organ podatkowy nie wypełnił przesłanki określonej w § 2 art. 239b Ordynacji podatkowej, tj. nie uprawdopodobnił, iż z uwagi na prowadzone postępowania egzekucyjne wobec niej z tytułu podatku od towarów i usług nie wykona ona zobowiązania wynikającego z decyzji określającej jej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie [...]. Według skarżącej, nie ma takiego ryzyka, gdyż egzekwowane dotychczas kwoty są niewielkie, zaś ona regularnie spłaca zaległości podatkowe (załączono do skargi dowody wpłat). Nie ma zatem obawy, że prowadzenie postępowań egzekucyjnych wpłynie na uiszczenie kwoty [...], określonej decyzją z dnia [...], natomiast zaległości spłaca ratami, gdyż ma ograniczone możliwości finansowe i w ten sam sposób spłacać będzie podatek dochodowy wynikający z ww. decyzji.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w S. nie podzielił zasadności zarzutów skargi, wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że - po przeanalizowaniu załączonych do skargi dokumentów, tj. zestawień rozliczenia uzyskanych kwot od 1 stycznia 2009 r. oraz dowodów wpłat - z zestawień tych wynika, że M.K. dokonała od początku roku 2009 tylko czterech wpłat, tj.:
- z dnia 27.02.2009 roku kwotę [...], z czego [...] na poczet należności głównej, [...] tytułem odsetek, [...] jako koszty egzekucyjne oraz [...] jako koszty upomnienia,
- z dnia 31.03.2009 roku kwotę [...], z czego [...] na poczet należności głównej, [...] tytułem odsetek oraz [...] jako koszty egzekucyjne,
- z dnia 10.06.2009 roku kwotę [...], z czego [...] na poczet należności głównej, [...] tytułem odsetek oraz [...] jako koszty egzekucyjne,
- z dnia 30.06.2009 roku kwotę [...], z czego [...] na poczet należności głównej, [...] tytułem odsetek oraz [...] jako koszty egzekucyjne.
Łączna suma wpłaconych kwot przedstawia się następująco:
- ogółem [...]
- należność główna [...]
- odsetki [...]
- koszty egzekucyjne [...]
- koszty upominawcze [...]
Analizując dalej powyższe zestawienie, Dyrektor Izby Skarbowej w S. stwierdził, że skarżąca nie spłaca regularnie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, a - co ważniejsze - nie dokonuje wpłat dobrowolnie. Jak bowiem wynika z tych zestawień, wszystkie cztery wpłaty zostały dokonane na skutek wszczętej przez organ egzekucji, co świadczy o uchylaniu się skarżącej od spłaty, a jej zaległości w podatku od towarów i usług wynosiły łącznie [...], zaś do chwili obecnej uregulowała ona, w drodze postępowania egzekucyjnego, jedynie kwotę [...], co pozostawia w dalszym ciągu do spłaty kwotę [...]. Ta analiza wskazuje zatem, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, na prawdopodobieństwo niespełnienia przez skarżącą zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok w kwocie [...], uznał organ odwoławczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie,
że decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ostatniej wymienionej ustawy).
Oceniając z punktu widzenia legalności zaskarżone postanowienie, Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzi żadna ze wskazanych przesłanek uchylenia tego postanowienia.
Przedmiotem sporu w tej sprawie jest kwestia, czy w sprawie podatkowej zachodziły przesłanki nadania decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] Nr [...] określającej M.K. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie [...] rygoru natychmiastowej wykonalności.
Stosownie do art. 239a Ordynacji podatkowej, decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei, zgodnie z art. 239b § 1 tej Ordynacji, decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:
1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub
2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub
3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub
4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
Natomiast, zgodnie z § 2 art. 239 b Ordynacji podatkowej, przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą przesłanką jest jedna z czterech okoliczności wskazanych w § 1 art. 239b. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie prawa przy wymienieniu tych czterech okoliczności, pozwalających na zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności, spójnika "lub", wyrażającego - zgodnie z zasadami poprawnej legislacji tzw. alternatywę rozłączną - oznacza, że stwierdzenie w stanie faktycznym sprawy już jednej z tych okoliczności, daje organowi podatkowemu możliwość zastosowania tego rygoru. Drugą przesłanką wskazaną w przywołanym uregulowaniu jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo - graniczące z pewnością - zmaterializowania się jej. Przyjęcie w treści § 2 art. 239b Ordynacji podatkowej pojęcia "uprawdopodobnienie" znajduje również przełożenie na zasady dowodzenia ziszczenia się wskazanej w tym przepisie przesłanki, tj. możliwości niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji. W związku z przyjętym przez ustawodawcę pojęciem "uprawdopodobni" należało uznać, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane.
Uwzględniając zatem powyższą regulację prawną, w wyniku oceny legalności zaskarżonego postanowienie, Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności. Ponadto, skład orzekający w sprawie przyjmuje stan faktyczny, prawidłowo ustalony przez organy podatkowe, za stanowiący podstawę rozstrzygnięcia w sprawie.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. decyzją z dnia [...] określił M.K. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie [...]. Wydając natomiast w dniu [...] postanowienie nadające rygor natychmiastowej wykonalności tej decyzji posiadał informacje o prowadzeniu w stosunku do M.K. postępowania egzekucyjnego w zakresie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2008 r. oraz za sześć miesięcy 2003 r. w łącznej kwocie [...]. Posiadanie zatem przez organ podatkowy wiedzy o prowadzeniu wobec podatnika egzekucji z tytułu należności pieniężnej dotyczącej zobowiązania w innym podatku, w sposób oczywisty - według składu orzekającego w sprawie - stanowiło ziszczenie się przesłanki określonej w art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Przechodząc dalej do oceny zaistnienia w sprawie przesłanki określonej w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, tj. że organ podatkowy uprawdopodobni, iż zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, także należało uznać, że kwota dochodzonej w drodze egzekucji pieniężnej należności podatkowej wynoszącej [...], przy wykazanych przez organy podatkowe niskich dochodach skarżącej za rok 2006 ([...]) i rok 2007 ([...]), uzasadniała obawę, że skarżąca nie wykona zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie [...]. Kwota wykonywanych w trybie przymusowym należności podatkowych w podatku od towarów i usług oraz zastosowanie w tym celu środków egzekucyjnych - według Sądu - uprawdopodobniały, że zobowiązanie w podatku dochodowy od osób fizycznych nie zostanie wykonane. Skoro bowiem kwota zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, prawie 3-krotnie przewyższająca kwotę zaległości w podatku od towarów i usług, realizowana jest już w drodze egzekucji, a kwoty wyegzekwowane ogółem wynoszą tylko [...], to uzasadnione jest przypuszczenie, że kolejne zobowiązanie podatkowe skarżącej (w podatku dochodowym od osób fizycznych) nie zostanie wykonane ani dobrowolnie przez skarżącą, ani też w drodze przymusowej egzekucji.
Uwzględniając powyższe stwierdzenia, Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo przyjęły w sprawie wystąpienie przesłanek pozwalających na nadanie decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] rygoru natychmiastowej wykonalności.
Z tych powodów, uznając że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd - na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - oddalił skargę jako nieuzasadnioną.