I SA/Sz 380/11

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2007 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S, decyzją

nr z [...] r., wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1

w związku z art. 221 oraz art. 249 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz. U.

z 2001 r., Nr 79, poz. 856), po rozpatrzeniu odwołania P B od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy wszczęcie postępowania o stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy S z dnia [...] r., nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za [...] rok, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy wskazując, że P B w dniu [....] r. złożył wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] ., nr[...] , utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy S z [...] r.,

nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za [...] r., wskazując jako podstawę swojego żądania art. 247 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu wniosku podatnik poinformował, że uprzednio wystąpił

z wnioskiem o wznowienie postępowania, jednak zdaniem SKO wniosek ten złożony został po terminie. Ze względu na fakt, że decyzja Wójta (a w konsekwencji także utrzymująca ją w mocy decyzja SKO) zawiera wadę polegającą na tym, że podatnik nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu oraz, że stanowi to istotne naruszenie prawa, co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w S

w wyroku z [...] ., sygn. akt I SA/Sz 392/08, jego zdaniem przysługuje mu prawo żądania stwierdzenia nieważności decyzji.

Zaskarżoną decyzją, jak w dalszej części swojego uzasadnienia wskazało Kolegium, odmówiono P B wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wskazanej we wniosku strony.

Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wskazało, że przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionej we wniosku decyzji SKO jest prawnie niemożliwe, ponieważ strona wnosiła już o stwierdzenie nieważności tej decyzji, a wniosek w tej sprawie został rozstrzygnięty prawomocną decyzją Kolegium. Zatem, jak podkreśliło Kolegium, kwestia nieważności decyzji wskazanej we wniosku P B z [...] r., jako prawomocnie rozstrzygnięta, posiada przymiot res iudicata (rzeczy osadzonej), co oznacza, że nie podlega ponownemu rozpatrzeniu.

Podatnik, nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, wniósł odwołanie

od decyzji Kolegium odmawiającej wszczęcia postępowania, domagając się jej zmiany poprzez wszczęcie postępowania mającego na celu stwierdzenie nieważności decyzji z 2007 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, co skutkowało wydaniem wskazanej na wstępie decyzji.

W uzasadnieniu prawnym podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał,

że podziela pogląd zaprezentowany w zaskarżonej decyzji z 23 listopada 2010 r.,

że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znalazł art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej, określający jedynie przykładowo sytuacje, w których organ podatkowy obowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Niezamknięty katalog okoliczności, w których organ ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania, nie eliminuje, zdaniem Kolegium, takiego obowiązku

w innych, niewymienionych przypadkach, których zajście wypełniałoby dyspozycję przepisu zawierającego ogólną zasadę, co do odmowy wszczęcia postępowania, zawartą w art. 165a Ordynacji podatkowej. Zatem, należy uznać, że jeżeli

z jakiejkolwiek przyczyny, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie może być wszczęte, organ powinien odmówić wszczęcia tego postępowania.

Okolicznością uzasadniającą twierdzenie, że postępowanie dotyczące nieważności decyzji nie może być wszczęte, jest wcześniejsze wydanie ostatecznej decyzji w tej samej sprawie. Wszczęcie postępowania pomimo tej okoliczności, nie mogłoby doprowadzić do wydania decyzji co do istoty sprawy. Stanowiłoby

to bowiem przesłankę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, na podstawie

art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Chodzi tu o sytuację, jak w dalszym ciągu uzasadnienia swojej decyzji podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w której wydanie decyzji spowodowałoby, że rozstrzygnięto dwa razy tę samą sprawę. O tożsamości sprawy w rozumieniu tego przepisu można mówić, gdy występują

te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.

Kolegium stwierdziło następnie, że wszystkie wymienione powyżej elementy występują w rozpoznawanej sprawie, a więc zarówno ta sama strona (P B), a także ten sam przedmiot (zasadność stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z 2007 r. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy S w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za [...] rok). Nadto, stan prawny obowiązujący w [...] r. nie zmienił się co do opodatkowania za ten właśnie rok, podobnie jak stan faktyczny.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem Kolegium, zaprezentowanym w ww. decyzji, podatnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w S, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, iż wniosek

o stwierdzenie nieważności decyzji SKO z [...] r., utrzymującej w mocy decyzję ustalającą Wójta Gminy S z [...] r., opiera się na nowych podstawach faktycznych i prawnych, tj. na stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S z [...] r., sygn. akt I SA/Sz 277/10, w którym Sąd m.in. wskazał, że organ podatkowy, wydając decyzję podatkową, dotyczącą spornej nieruchomości, rażąco naruszył przepisy Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S wniosło o jej oddalenie, zarzuty skargi uznając za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skargę uznać należało za nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy

do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią, bez wątpienia, sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i, czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S z [...] r. o nr [...] skład orzekający w sprawie nie stwierdził, aby decyzja ta została wydana z naruszeniem norm prawa stanowiących podstawę jej wydania.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a argumenty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Na wstępnie należy wskazać, że de facto przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego z [...] r. ([...]) wydane w trybie art. 249 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) o odmowie wszczęcia postępowania. Istota sporu sprowadza się więc wyłącznie do oceny tego, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S, wydając zaskarżoną decyzję, właściwie przyjęło, że niedopuszczalne jest ponowne wszczęcie postępowania na wniosek strony z dnia [...] r. Nie jest nim zatem ustalanie, czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 247 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej), gdyż postępowanie to prowadzone było w innym trybie

i rządzi się innymi regułami.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że - zgodnie

z treścią przepisu art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej - organ wydaje decyzję

o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności:

1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub

2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 ustawy.

Wymienione negatywne przesłanki uniemożliwiające wszczęcie postępowania nie stanowią katalogu zamkniętego. Określenie bowiem "w szczególności" oznacza, że ustawodawca dopuszcza odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji również z innych przyczyn. W takiej sytuacji, mając na uwadze zasadę zaufania obywateli do organów administracji, organ winien wyraźnie takie przyczyny wskazać i uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie w sposób wyczerpujący i przekonywający.

Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, zaskarżaną decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własną decyzję

z [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji w sprawie opodatkowania w [...] r. nieruchomości podatnika położonej

w miejscowości S W.

Wydając indywidualny akt administracyjny o odmowie wszczęcia postępowania, organ ten oparł się na własnej decyzji ostatecznej z dnia[...] ., w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, tj. z dnia

[...] r. utrzymującej w mocy decyzję W G S

z [...] r. nr[...] , ustalającą podatnikowi wysokość zobowiązania

z tytułu podatku od nieruchomości za [....] Z uzasadnienia decyzji, której uchylenia domaga się strona skarżąca, wynika, że przyczyną odmowy wszczęcia postępowania było to, że organ uprzednio dokonał już oceny przesłanki, na jaką powołała się strona, a mianowicie wydania decyzji wymiarowej z rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej), i, że stanowisko w tym zakresie wyraził już w decyzji z dnia [...] r., a zatem powtórne rozpoznawanie sprawy co do podstaw stwierdzenia nieważności decyzji, na skutek złożenia przez stronę kolejnego wniosku, jest niedopuszczalne.

Innymi słowy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając w dniu

[...] r. decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, a następnie z [...] r. utrzymującej w mocy swoje wcześniejsze orzeczenie, oparł swoje rozstrzygnięcie

na przesłance tożsamości sprawy. Wniosek strony z dnia [...] r. był bowiem kolejnym wnioskiem złożonym w tej samej sprawie.

Według Sądu, nie ma w tej sprawie wątpliwości co do tego, że wszystkie przesłanki świadczące o tożsamości sprawy zostały spełnione. W przedmiocie przesłanek dotyczących tożsamości sprawy wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, wprawdzie na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 156 § 1 pkt 3, który jest odpowiednikiem przepisu art. 247

§ 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, jednakże wskazał, m.in. w orzeczeniu z dnia

20 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 6434/97 (LEX Nr 37852), iż o tożsamości sprawy, w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 3 Kpa w zw. z art. 126 Kpa, można mówić, gdy występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.

Bezsporne jest w rozpoznawanej sprawie, że oba wnioski o stwierdzenie nieważności, tj. ten z dnia [...] r. oraz kolejny z dnia [...] r. zostały złożone przez ten sam podmiot – P B. Szczegółowa zaś analiza ich treści wskazuje, że bezspornie dotyczą one tej samej sprawy.

W ocenie Sądu, podniesione we wniosku zarzuty, dotyczące rażącego naruszenia przez organ przepisów Ordynacji podatkowej oraz ich argumentacja nie mogły mieć znaczenia w sprawie, wobec ostateczności decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności z [...]r.

Ponadto, gdyby organ przystąpił do merytorycznej oceny kolejnego wniosku skarżącego, tj. tego z [....] r., naraziłyby się na zarzut rażącego naruszenia prawa (art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej) z powodu ponownego rozstrzygnięcia sprawy, zakończonej już inną decyzją ostateczną.

Mając zatem na uwadze podniesione okoliczności, należało uznać, że ww. organ podatkowy, odmawiając ponownego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nie dopuścił się zarzucanego naruszenia przepisu art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ ten bowiem słusznie stwierdził, że kolejny wniosek strony skarżącej jest tożsamy z poprzednim, zaś zarzuty strony w istocie rzeczy dotyczą innej decyzji, której odmówiono stwierdzenia nieważności (w trybie art. 247 § 1 pkt 3 i art. 248 Ordynacji podatkowej), wydając w tej sprawie decyzję ostateczną w administracyjnym toku instancji. W tej sytuacji, niedopuszczalne było wydanie drugiej decyzji w tej samej sprawie.

Na marginesie jedynie, odnosząc się do zarzutów skargi, zauważyć należy,

że wyliczone w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej wady przesądzające o nieważności decyzji mają charakter materialnoprawny, a zatem nie są to wady proceduralne

(jak ta podnoszona w skardze), bowiem takie mogą być usunięte na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania.

Wobec tego, uznając skargę za nieuzasadnioną, należało ją oddalić na podstawie przepisu art. 151 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.