Pełny tekst orzeczenia I SA/Sz 131/24

I SA/Sz 131/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /przewodniczący/
Wiesława Achrymowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 915/24 - Wyrok NSA z 2024-11-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 44, 61a,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 26 par 5, art. 27 par 1 pkt 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2070
art. 13
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi T. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. (wierzyciel i jednocześnie organ egzekucyjny) z 25 października 2023 r., odmawiające T. R. (zobowiązany) wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 6 listopada 2019 r. nr [...]
W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ w pełni zgodził się z organem egzekucyjnym i wyjaśnił, że odpis wymienionego tytułu wykonawczego wraz
z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia za pracę z 7 listopada 2019 r. zostały doręczone zobowiązanemu w trybie dwukrotnego awizowania korespondencji w oddawczej skrzynce pocztowej. Zobowiązany nie podjął tej przysyłki. W rezultacie skutek doręczenia nastąpił z upływem 22 listopada 2019 r. zgodnie z art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 - K.p.a.).
W toku egzekucji pracodawca zobowiązanego 29 listopada 2019 r. przekazał organowi egzekucyjnemu [...] zł, a 31 grudnia 2019 r. [...] zł.
W ramach dalszej egzekucji, zawiadomieniem z 4 sierpnia 2023 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanego.
Następnie 11 października 2023 r. (data nadania w krajowym urzędzie pocztowym) zobowiązany złożył zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej oparte na przesłankach z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie Dz.U.2023.2505 ze zm. - u.p.e.a.) i domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem organu, podobnie jak organu egzekucyjnego, w takiej sytuacji należało odmówić zobowiązanemu wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Organ zwrócił uwagę na art. 13 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.2070 ze zm. - ustawa nowelizująca z 11 września 2019 r.) i wywiódł, że w stanie prawnym obowiązującym do 30 lipca 2020 r. zobowiązany był uprawniony do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, stosownie do obowiązującego wówczas art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Skoro tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego zostały doręczone zobowiązanemu 22 listopada 2019 r.,
w trybie art. 44 K.p.a., to termin na wniesienie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej upłynął 29 listopada 2019 r.
Oznacza to, że omawiane zarzuty zobowiązanego złożone 11 października 2023 r. były spóźnione.
W tym stanie sprawy, w przekonaniu organu, należało odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie spóźnionych zarzutów zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnego przy zastosowaniu art. 61a § 1 K.p.a.
W konsekwencji organ za organem egzekucyjnym nie zgodził się ze zobowiązanym co do tego, że nie doszło do doręczenia tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zastosowaniu pierwszego środka egzekucyjnego przed zmianą stanu prawnego, poczynając od 30 lipca 2020 r.
Zobowiązany złożył skargę na powyższe postanowienie organu.
Zarzucił naruszenie:
- art. 61a § 1, art. 61 K.p.a., art. 18 u.p.e.a. przez błędne zastosowanie w sytuacji, gdy zobowiązany nie wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego, lecz złożył zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej;
- art. 26 § 5, art. 32, art. 33 § 2 pkt 1, pkt 4, § 5, art. 34, art. 15 u.p.e.a., art. 8, art. 10 K.p.a. ze względu na błędne przyjęcie, że tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanemu 22 listopada 2019 r. i wówczas doszło do wszczęcia egzekucji, podczas gdy wszczęcie egzekucji nastąpiło dopiero 8 sierpnia 2023 r., kiedy
zobowiązany otrzymał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego,
- art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca
2020 r., art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej z 11 września 2019 r., bowiem wszczęcie egzekucji nastąpiło po dniu wejścia w życie tej ustawy nowelizującej;
- art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., art. 113 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2023.2383 ze zm. - O.p.) z powodu ich niezastosowania, pomimo zaistnienia przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji;
- art. 80, art. 77, art. 8, art. 12 K.p.a. polegające na: - przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów; - braku logicznego wiązania faktów, nierozumieniu wynikających z nich treści; - braku wszechstronności; - bezzasadnym pomijaniu dowodów; - dokonaniu ustaleń sprzecznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, gdy zobowiązany wykazał, że tytuł wykonawczy nie został doręczony, egzekwowany obowiązek nie istnieje, a egzekucja jest niedopuszczalna ze względu na osobę zobowiązanego.
W następstwie zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu wraz z postanowieniem organu egzekucyjnego z 25 października 2023 r., o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze zobowiązany konsekwentnie wykazywał, że dopiero w sierpniu 2023 r. otrzymał zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Nie otrzymał natomiast tytułu wykonawczego. Dlatego termin na złożenie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej nigdy nie rozpoczął swojego biegu.
Zdaniem zobowiązanego, w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., zgodne z ustawą nowelizującą z 11 września 2019 r.
Ponadto tytuł wykonawczy został wystawiony przedwcześnie, bowiem przed doręczeniem zobowiązanemu upomnienia. Egzekwowana należność nie istnieje. Nie wykazano, aby zobowiązany działał w warunkach art. 113 O.p. i postanowieniem z 11 września 2023 r. śledztwo przeciwko zobowiązanemu zostało umorzone.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga zobowiązanego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie organu jest zgodne z prawem.
W myśl art. 44 K.p.a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (art. 44 § 1).
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata(art. 44 § 2).
W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3).
Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4)
Jak wynika z przedstawionych sądowi akt postępowania egzekucyjnego, tytuł wykonawczy wymieniony przez organ był wyekspediowany na adres zobowiązanego, a korespondencja z tym tytułem wykonawczym dwukrotnie awizowana w oddawczej skrzynce pocztowej adresata 8 listopada i 18 listopada 2019 r., po czym zwrócona organowi egzekucyjnemu 25 listopada 2019 r. jako niepodjęta w terminie.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych skutek doręczenia zobowiązanemu wymienionego przez organ tytułu wykonawczego nastąpił z upływem 14 dni od 8 listopada 2019 r., czyli z upływem 22 listopada 2022 r.
W tej dacie art. 26 § 5 u.p.e.a. stanowił, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:
1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub
2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Zatem, wbrew stanowisku zobowiązanego, z upływem 22 listopada 2019 r. doszło do wszczęcia egzekucji na podstawie wymienionego przez organ tytułu wykonawczego.
Jednocześnie w dacie wszczęcia rozpatrywanej egzekucji art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. stanowił o tym, że tytuł wykonawczy zawiera między innymi pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Natomiast według art. 13 ustawy nowelizującej z 11 września 2019 r., do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 13 ust. 1).
Do egzekucji z:
1) pieniędzy,
2) rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową,
3) wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku,
4) praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innych rachunkach oraz wierzytelności z rachunków pieniężnych,
5) ruchomości
- wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (art. 13 ust. 2).
W postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji ze składnika majątkowego wchodzącego w skład majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (art. 13 ust. 3).
W postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego, do egzekucji z rzeczy lub prawa majątkowego obciążonego zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową, które zostało przeniesione na inny podmiot, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (art. 13 ust. 4).
Do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (art. 13 ust. 5).
Do postępowań zabezpieczających wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio (art. 13 ust. 6).
Wobec tego zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej z 11 września 2019 r. organ stwierdził, że w następstwie wszczęcia egzekucji z upływem 22 listopada 2019 r. zobowiązany był uprawniony złożyć zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, nie później. Zmiana u.p.e.a. mocą powołanej ustawy nowelizującej od 30 lipca 2020 r. nie objęła prawa zobowiązanego do złożenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Po pierwsze - termin na dokonanie takiej czynności w postępowaniu egzekucyjnym upłynął przed wejściem w życie wspomnianej ustawy nowelizującej z 11 września 2019 r., a więc przed 30 lipca 2020 r. W efekcie sytuacja proceduralna zobowiązanego w zakresie prawa do złożenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej uległa zamknięciu na zasadach obowiązujących do wejścia w życie tej nowelizacji.
Po drugie zaś, co jest równie istotne - art. 13 ustawy nowelizującej z 11 września 2019 r. nie otworzył na nowo zobowiązanemu terminu do złożenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Nie nadał mocy wstecznej nowym rozwiązaniom dotyczącym terminu na złożenie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnego, zawartym w art. 33 § 5 pkt 1 - pkt 3 u.p.e.a., obowiązującym poczynając od 30 lipca 2020 r.
W świetle powyższych argumentów faktycznych i prawnych sąd ocenia, że stanowisko organu spełniło kryterium legalności.
Zarzuty zobowiązanego dotyczące zasad prowadzenia postępowania administracyjnego są nieadekwatne do okoliczności proceduralnych analizowanej egzekucji administracyjnej i do stanu prawnego istotnego dla wyznaczenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, omówionych wyżej.
W następstwie z punktu widzenia wyniku sprawy należy zaakceptować zastosowanie przez organ art. 61a § 1 K.p.a., art. 18 u.p.e.a., prowadzące do wyłącznie formalnego zakończenia postępowania w przedmiocie spóźnionych zarzutów zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej. Spóźnione zarzuty zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej, co do zasady, nie mogły być rozpatrzone i rozstrzygnięte w zakresie ich merytorycznej istoty. Tym samym trafnie organ przyjął, że nie mogły wszczynać postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a.
Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga zobowiązanego podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 ze zm.).