Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

I SA/Sz 120/22

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

I SA/Sz 120/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-06-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /przewodniczący/
Marzena Kowalewska /sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
I GSK 1729/22 - Wyrok NSA z 2023-06-30
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 116,  art. 70 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Zarządu Województwa Z. z dnia 29 listopada 2021 r. nr WWRPO/6/W/2021 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu wraz z odsetkami za zwłokę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Zarządu Województwa Z. na rzecz strony skarżącej Z. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 listopada 2021 r. nr WWRPO/6/W/2021 Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, po ponownym rozpoznaniu sprawy zawnioskowanym przez Z. K. (dalej "Strona", "Skarżący"), utrzymał
w mocy własną decyzję z dnia 7 lipca 2021 r. nr WWRPO/4/W/2021 orzekającą
o solidarnej odpowiedzialności Z. K., M. K., S. O. oraz A. G. (dalej: "uczestnicy postępowania") z tytułu braku zwrotu środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 - 2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] z dnia 20 czerwca 2012 r. na realizację projektu pn. "[...]", określonych w decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/4/W/2015 z dnia 22 stycznia 2015 r. i zobowiązującą wyżej wymienionych do zwrotu wskazanych środków w łącznej kwocie 922.872 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi w następujący sposób: od kwoty 698.107,55 zł - od dnia przekazania środków, tj. od dnia 24 kwietnia 2013 r., do dnia wydania decyzji w wysokości 480.193 zł; od kwoty 224.764,45 zł - od dnia przekazania środków, tj. od dnia 18 grudnia 2013 r. do dnia wydania decyzji w wysokości 139.551 zł.
Jako podstawę prawną organ wskazał przepisy art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2021 r. poz. 1057), art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1668 ze zm.) oraz art. 47 § 1, 108 § 1, art. 109 § 2 pkt 1, art. 116 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: "O.p.") w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a.").
Decyzje wydano w przedstawionym poniżej stanie faktycznym.
Decyzją z dnia 22 stycznia 2015 r. nr WWRPO.VIII.3162.65.2014.AŁa Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego orzekł o zwrocie od beneficjenta – M. sp. z o.o. w S. – środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 - 2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] z dnia 20 czerwca 2012 r. na realizację projektu pn. "[...]" w kwocie 922.872 zł wraz z odsetkami liczonymi: od kwoty 698.107,55 zł - od dnia przekazania środków, tj. od dnia 24 kwietnia 2013 r. do dnia wydania dokonania całkowitej zapłaty należności głównej; od kwoty 224.764,45 zł - od dnia przekazania środków, tj. od dnia 18 grudnia 2013 r. do dnia dokonania całkowitej zapłaty należności głównej.
Wobec braku zwrotu środków przez Spółkę, Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego (dalej "organ"), w piśmie z dnia 26 listopada 2019 r. zawiadomił Z. K. (Prezesa Zarządu Spółki), M. K., S. O. oraz A. G. (Wiceprezesów Zarządu), celem ustalenia ich solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania Spółki wynikające z decyzji z dnia 22 stycznia 2015 r.
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, w którym Strona składała liczne wnioski dowodowe, częściowo uwzględnione przez organ, w dniu 7 lipca 2021 r. organ wydał opisaną wyżej decyzję.
Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został złożony jedynie przez Z. K., reprezentowanego przez adwokata.
Strona złożyła nadto wniosek o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie z powodu pozbawienia jej prawa do obrony w niniejszym postępowaniu, z uwagi na zabezpieczenie i wywiezienie przez Prokuraturę Okręgową w Katowicach, prowadzącą postępowanie przygotowawcze pod sygnaturą akt V Ds. [...], poza siedzibę Spółki, w której Skarżący pełnił funkcję członka zarządu, całości jej dokumentacji gospodarczej, zarówno w postaci papierowej jak i elektronicznej, w tym m.in. finansowo - księgowej, majątkowej, projektowej, inwestycyjnej, wykonawczej, magazynowej, handlowej, pracowniczej.
Postanowieniem z dnia 22 września 2021 r. organ odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 29 listopada 2021 r. organ utrzymał w mocy decyzję z dnia 7 lipca 2021 r.
W uzasadnieniu organ przedstawił i wyjaśnił treść przepisów O.p. (art. 107, art.108, art. 116) regulujących kwestie odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. za jej zobowiązania, znajdujących zastosowanie w sprawie na mocy art. 67 u.f.p., w tym art. 116 § 2 O.p., wskazując, że odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. obejmuje zaległości spółki z o.o. z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.
Organ ocenił w sprawie przewidziane w O.p. przesłanki odpowiedzialności członków zarządu Spółki za jej zobowiązania.
I tak, wskazał, że w okresie, kiedy upływał termin zobowiązania pieniężnego określonego w decyzji z dnia 22 stycznia 2015 r. (doręczonej w dniu 17 lutego 2015 r.), tj. w dniu 17 marca 2015 r., Spółkę, zgodnie z informacjami odpowiadającymi odpisowi pełnemu z Krajowego Rejestru Sądowego Spółki, reprezentował zarząd w osobach Z. K. jako Prezes oraz M. K., S. O. oraz A. G. jako Wiceprezesi. Stwierdził, że zasadnie zobowiązanie będące przedmiotem niniejszego postępowania zostało skierowane do ww. osób.
Organ wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom Strony podniesionym we wniosku o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy, w okresie tym, w skład zarządu Spółki nie wchodził M. B., w związku z czym brak było podstaw do wezwania go do udziału w niniejszej sprawie w charakterze strony. Zwrócił dalej organ uwagę na to, że z odpisu pełnego KRS Spółki wynika, że M. B. w zarządzie Spółki w charakterze Wiceprezesa zasiadał w latach 2011 - 2013 (do 4 października 2013 r ), a więc w okresie, kiedy postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu otrzymanego dofinansowania nie było jeszcze prowadzone przeciwko Spółce. Zostało bowiem ono wszczęte dopiero w dniu 3 grudnia 2014 r.
W świetle przedstawionej powyżej argumentacji organ stwierdził, że nie sposób zatem uznać, iż w sprawie naruszono dyspozycję przepisu art. 28 k.p.a.
Dalej organ ocenił kwestię bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki. Wyjaśnił, że w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z wniosku organu wobec Spółki nie ustalono majątku, z którego egzekucja byłaby skuteczna. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonywał zajęć rachunków bankowych zobowiązanej Spółki ulokowanych w [...] Banku, [...] Banku, Banku [...] w wyniku czego wymienione podmioty informowały, iż realizacja zajęcia wierzytelności nie jest możliwa bądź to z powodu braku obrotów (zbieg egzekucji), bądź też braku środków czy też faktu, iż bank nie prowadzi już rachunku wymienionej. Ponadto, poborca podatkowy w ramach przeprowadzonych czynności terenowych informował o braku możliwości podjęcia skutecznych działań z uwagi na nieobecność M. Sp. z o.o. pod adresem przy ul. [...] w S.. Wskazywał na brak dostępu do budynku z uwagi na zamkniętą bramę, ogrodzenie, zepsuty domofon, brak skrzynki na korespondencję, brak osoby kontaktowej, która mogłaby udzielić informacji na temat Spółki.
Z uwagi na brak składników majątkowych, z których można przeprowadzić skuteczną egzekucję, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem
z dnia 21 grudnia 2018 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Spółki.
Organ stwierdził, że nie ulega żadnej wątpliwości, iż zaistniała druga pozytywna przesłanka warunkująca orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego.
Odnosząc się do zarzutu Strony, kwestionującego prawidłowość działań podejmowanych przez organ egzekucyjny, tj. brak ustaleń w zakresie posiadanych przez Spółkę składników majątku, wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 116 § 1 O.p. nie służy przeprowadzaniu kontroli prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które jako postępowanie wykonawcze stanowi odrębną procedurę opatrzoną specyficznymi środkami odwoławczymi, takimi jak zarzuty, czy skarga na czynności egzekucyjne. Ewentualna wadliwość postępowania egzekucyjnego powinna być podnoszona i skarżona przewidzianymi środkami w tym właśnie postępowaniu, z których to uprawnień jak wynika z akt prowadzonego postępowania administracyjnego Spółka nie korzystała. Nie jest rzeczą organu podatkowego weryfikacja, w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki czy organ egzekucyjny wykorzystał wszystkie sposoby wyegzekwowania zobowiązania, w sytuacji gdy dysponuje wiążącym dla niego postanowieniem umarzającym postępowanie egzekucyjne ze względu na jego bezskuteczność.
W ocenie organu, to etap prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. był właściwym do wskazania składników majątku Spółki, o których Strona pisze w pismach z dnia 16 i 17 września 2020 r. oraz z dnia 18 czerwca 2021 r.
Organ odwoławczy wskazał dalej, że ustaleń powyższych nie zmieniają przedłożone przez Stronę dowody z dokumentów załączone do pisma z dnia 16 i 17 września 2020 r. oraz z dnia 18 czerwca 2021 r. Odnośnie do dokumentów wymienionych w pismach Skarżącego z dnia 16 i 17 września 2020 r., wyjaśnił, że organ zaprezentował stanowisko w postanowieniu z dnia 2 grudnia 2020 r. i nie znalazł podstaw do jego zmiany, jako że Strona nie wprowadziła żadnych nowych twierdzeń w stosunku do tych, dotychczas formułowanych w toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji.
Odnosząc się do twierdzeń Strony zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy co do istnienia składników majątku Spółki, pozwalających na zaspokojenie przysługujących organowi należności wobec Spółki, organ ocenił je w świetle art. 116 § 1 pkt 2 O.p.
Odnosząc się do wskazanego przez Stronę majątku Spółki stanowiącego:
- będące w jej dyspozycji wysoko cenne rezerwacje częstotliwości radiowych 3,5 GHz dla realizacji dostępu do szerokopasmowego Internety 4G (a obecnie 5G) o wartości z roku 2013/2014 stanowiącej kwotę ponad 100 mln złotych - wycena powyższa została dokonana przez rynek oraz przez biegłego rewidenta i przez biegłego rzeczoznawcę,
- zawartość centralnego magazynu inwestycyjnego Spółki w S. na ul. [...] obejmującego kilkadziesiąt tysięcy nowych urządzeń telekomunikacyjnych o wartości z roku 2013/2014 kilkudziesięciu milionów złotych (ok. 60 - 80 mln złotych) w postaci BTS - stacji nadawczo - odbiorczych [...], terminali abonenckich, skomputeryzowanych stanowisk dystrybucji reklam na ekranach 42´ LCD i innych,
- ponad sto stacji nadawczo odbiorczych [...] zainstalowanych w terenie, kilka tysięcy terminali abonenckich użytkowanych przez klientów Spółki oraz kilkanaście tysięcy terminali abonenckich znających się w magazynach lokalnych Punktów Obsługi Klientów (mają to być salony sprzedażowe Spółki),
- kilkaset skomputeryzowanych stanowisk dystrybucji reklam zainstalowanych w terenie,
- zorganizowaną część przedsiębiorstwa stanowiącą wieloregionalną sieć telekomunikacyjną dostępu do szerokopasmowego Internetu i telefonii [...], wybudowana przez Spółkę w ramach umów zawartych z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości i innymi Instytucjami Regionalnymi, w tym z organem prowadzącym niniejsze postępowanie; na tę część majątku Spółki składać się ma według Skarżącego CPS - serwerowe Centrum Zarządzania Siecią, ponad 130 stacji nadawczo - odbiorczych, w tym ponad 500 sektorów [...], ponad 50 tysięcy terminali abonenckich, ponad 170 skomputeryzowanych stanowisk dystrybucji reklam oraz ponad 4 tysiąc czynnych umów abonenckich klientów korzystających z wybudowanej przez Spółkę szerokopasmowej sieci, a ponadto wysoko cenne rezerwacje częstotliwości dla obszarów objętych przedmiotową internetową siecią,
organ stwierdził, że skoro Skarżący twierdzi, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko Spółce nie zostało skierowane do jej całego majątku, to winien majątek ten wskazać organowi egzekucyjnemu w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które było właściwym trybem do ewentualnego kwestionowania działań egzekucyjnych Województwa Zachodniopomorskiego jako wierzyciela i samego Naczelnika Urzędu Skarbowego w S..
Powołując się dalej na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ ten wyjaśnił, że okolicznością zwalniającą członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości spółki nie jest sytuacja wskazania mienia jakiegokolwiek, ale takiego, które faktycznie istnieje i realnie umożliwia zaspokojenie istniejących zaległości fiskalnych. Określenie "zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części" oznacza, że można przewidzieć z dużą dozą pewności, iż egzekucja będzie skuteczna i doprowadzi do wyegzekwowania należności, a ich wysokość będzie miała wartość stanowiącą znaczny (duży) odsetek porównując ją z wysokością zaległości podatkowych spółki.
Dalej organ stwierdził, że opisany przez Skarżącego majątek Spółki nie spełnia powyższych wymogów i wskazał, że potwierdzeniem tego jest treść dopuszczonego jako dowód w przedmiotowej sprawie w postępowaniu przed organem I instancji postanowienia Sądu Rejonowego K. - Wschód w K., Wydział X Gospodarczy z dnia 11 maja 2015 r. (sygn. akt X GU [...]) oddalającego wnioski wierzycieli Spółki o ogłoszenie jej upadłości.
Niezależnie od tego, organ wskazał, że Strona powołując się na rzekomy majątek Spółki wart kilkadziesiąt milionów złotych, nie wskazała jego lokalizacji (konkretnego adresu), poprzestając na ogólnikowym stwierdzeniu, że np. stacje nadawczo odbiorcze czy skomputeryzowane stanowiska dystrybucji reklam zainstalowane są w terenie.
W ocenie organu, stanowiska tego nie zmieniają wnioski dowodowe Strony zmierzające do ustalenia majątku Spółki, a sprowadzające się do wnioskowania, ażeby to organ zwrócił się do Prokuratury Okręgowej w K., prowadzącej postępowanie przygotowawcze pod sygnaturą akt V Ds. [...], o udostępnienie przez nią zabezpieczonej dokumentacji gospodarczej Spółki, w tym m.in. finansowo - księgowej, majątkowej, projektowej, inwestycyjnej, wykonawczej, magazynowej, handlowej, pracowniczej celem ustalenia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Organ wyjaśnił, że ciężar wskazania konkretnego, wymiernego, niespornego i łatwego w egzekucji majątku spółki, obarcza członka zarządu, co wynika wprost z art. 116 § 1 pkt 2 O.p.
Odnosząc się dalej do podnoszonych przez Stronę okoliczności związanych ze składanymi wnioskami o ogłoszenie upadłości Spółki, organ stwierdził, że decyzja organu I instancji opierała się na stwierdzeniu przez ten organ, że członek zarządu Spółki nie wystąpił we właściwym czasie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości, wobec czego nie zaistniała przesłanka ekskulpacyjna, o jakiej mowa w art. 116 § 1 pkt 1 O.p.
Organ odwoławczy przywołał treść art. 10 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 1228, zwanej: "u.p.u."), wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma sporu co do tego, kiedy po stronie Spółki zaistniały przesłanki wskazujące na konieczność złożenia wniosku o jej upadłość. Odwołując się do opinii biegłego sądowego wyznaczonego w postępowaniu upadłościowym prowadzonym przez Sąd Rejonowy K. - Wschód w K., Wydział X Gospodarczy pod sygnaturą akt X GU [...], organ wskazał, że Spółka utraciła zdolność do płacenia swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych w III kwartale 2013 r. w związku z tym, przedział III kwartału 2013 r. został przyjęty przez organ jako miarodajny do ustalenia, czy wnioski o upadłość złożone wobec Spółki dokonane zostały we właściwym czasie.
Organ wskazał dalej, że wymieniony przez Stronę jako pierwszy wniosek
o ogłoszenie upadłości Spółki z dnia 19 września 2013 r. złożony przez jej wierzyciela, tj. Z. . z o.o. został postanowieniem Sądu Rejonowego K. - Wschód w K., Wydział X Gospodarczy z dnia 24 stycznia 2014 r. (sygn. akt X GU [...] odrzucony z powodu niezapłacenia zaliczki na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Powyżej wskazany wniosek nie może być zatem potraktowany jako zgłoszony prawidłowo, a w konsekwencji nie może świadczyć o zaistnieniu przesłanki uwalniającej ujętej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a op. Wszelka zatem argumentacja Skarżącego dotycząca powołania się na ww. wniosek pozostaje bez znaczenia dla oceny prawidłowości ustaleń organu I instancji co do tego, że na gruncie niniejszej sprawy nie wystąpiła omawiana przesłanka uwalniająca Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości Spółki.
Kolejno, w dniu 29 stycznia 2014 r. został złożony wniosek wierzyciela Spółki - L. S.. Sąd Rejonowy K. - Wschód w K., Wydział X Gospodarczy, który postanowieniem z dnia 11 maja 2015 r. (sygn. akt X GU [...]) oddalił wniosek wymienionego oraz pozostałych wierzycieli Spółki (ich wnioski zostały połączone do wspólnego rozpoznania), gdzie jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano, iż majątek wymienionej nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Organ, powołując się na orzecznictwo sądowe wskazał, że oddalenie wniosku na podstawie art. 13 ust. 1 pr.up., zgodnie z którą to regulacją prawną, sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów, samo w sobie rozstrzyga, że w dacie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, wniosek ten był spóźniony. Stwierdzenie to implikuje w dalszej kolejności, że wniosek ten nie był złożony "we właściwym czasie" w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. Organ wyjaśnił dalej, że właściwym czasem dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin dwóch tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań lub gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku (co wynika z przepisu art. 21 ust. 1 u.p.u.) w brzmieniu z daty, kiedy wystąpiły wobec Spółki przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Skoro zaś wniosek ten wobec Spółki został złożony w dniu 29 stycznia 2014 r., a przesłanka do ogłoszenia upadłości wymienionej wystąpiła w III kwartale 2013 r., to niewątpliwie pomiędzy wskazanymi zdarzeniami upłynął dwutygodniowy termin przewidziany w u.p.u. a więc wniosek ten był spóźniony. Bez znaczenia dla oceny omawianego zagadnienia jest dalszy wniosek o upadłość Spółki z dnia 28 października 2016 r. pochodzący od kolejnego wierzyciela Spółki E. Sp. z o.o., albowiem był on także spóźniony w świetle przytoczonych regulacji prawnych.
Dalej organ dokonał analizy twierdzeń Skarżącego w kontekście braku jego winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki, jako przesłanki pozwalającej na uwolnienie się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.
Wskazał m.in., że Strona powoływała się na następujące okoliczności:
- zawarcie we wrześniu 2013 r. przez Spółkę z K. umowy na pozyskiwanie dla Spółki finansowania inwestorskiego,
- zawarcie w dniu 11 października 2013 r. przez Spółkę umowy leasingu z E. Sp. z o.o. na kwotę ponad 7 min złotych mająca doprowadzić do wykupu obligacji Spółki oraz do wsparcia bieżącej płynności finansowej Spółki. Ostatecznie środki należne Spółce z tej umowy zostały przejęte przez podmiot powiązany własnościowo z ww. leasingodawcą,
- podpisanie przez Spółkę w połowie października 2013 r. listu intencyjnego z izraelskim funduszem inwestycyjnym zainteresowanym kapitałowym zaangażowaniem w aktywa Spółki,
- pozyskanie od wskazanego funduszu izraelskiego na przełomie października/listopada 2013 r. promesy finansowania na kwotę 35 mln złotych,
- zawarcie w dniu 30 grudnia 2013 r. umowy inwestycyjnej z operatorem telekomunikacyjnym M. Sp. z o.o. na przebudowę architektury wybudowanej w Polsce przez Spółkę wieloregionalnej sieci dostępowej do szerokopasmowego Internetu i telefonii [...] i przełączenie jej na łącza transmisyjne [...] S A. Uruchomienie środków z ww. procesy oraz zawarcie umowy inwestorskiej zostało przesunięte na marzec 2014 r.,
- podpisanie w dniu 4 kwietnia 2014 r. przez Spółkę i jej udziałowców umowy inwestorskiej z ww. izraelskim funduszem inwestycyjnym i jego spółką zależną W. S.A. celem przeprowadzenia niezbędnej restrukturyzacji Spółki, mającej doprowadzić do uzyskania przez Spółkę pełnej płynności finansowej i zdolności do generowania przychodów.
Organ stwierdził, że obszerna argumentacja Strony odnośnie do podejmowanych przez nią jako członka zarządu Spółki w 2013 r. oraz 2014 r. działań mających na celu uchronienie Spółki przed bankructwem oraz pozyskania nowych inwestorów, pozostaje obojętna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż wpisywała się w towarzyszące działalności gospodarczej ryzyko.
W świetle zaprezentowanego stanowiska w pełni słuszną decyzją organu I instancji było, zdaniem organu, pominięcie wniosków dowodowych Strony, tj. z dokumentów załączonych do pisma z dnia 7 grudnia 2020 r. jako niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i aktualnie organ nie znalazł podstaw do jej zmiany. W konsekwencji, brak uwzględnienia dokumentów załączonych do pisma Strony z dnia 7 grudnia 2020 r. i okoliczności, które Skarżący za ich pomocą próbował wykazać, nie mają wpływu na ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy.
Z uwagi na wszystko powyższe organ stwierdził, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wykazano istnienie wszystkich przesłanek pozytywnych, tj. bezskuteczność egzekucji oraz okoliczność pełnienia funkcji członka zarządu w czasie powstania zobowiązania, przy jednoczesnym niewystępowaniu żadnej okoliczności uwalniającej członków zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki (przesłanki negatywne).
W ocenie organu, podniesione zarzuty okazały się niezasadne.
W skierowanej do Sądu skardze na opisaną wyżej decyzję Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżył ją w całości z powodu:
1) naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 1 k.p.a.) poprzez rozstrzygnięcie sprawy na drodze postępowania administracyjnego w sytuacji braku podstaw prawnych do jego wszczęcia i wydania decyzji, a nadto wydanie decyzji w I instancji przez podmiot nieuprawniony do wydawania decyzji administracyjnych,
2) naruszenia przepisu art. 116 §1 O.p., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieprawidłowe uznanie, iż zachodzą przesłanki zastosowania tego przepisu w stosunku do Skarżącego a nadto bezpodstawnego nieuwzględnienia okoliczności zwalniających Skarżącego z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, w następstwie czego ustalono odpowiedzialność Skarżącego za zobowiązania określone decyzją pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych do jej wydania;
3) naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 10 k.p.a.) poprzez pozbawienie strony możliwości obrony w toczącym się postępowaniu z uwagi na nieuwzględnienie wniosku w przedmiocie zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w K. sygn. akt V Ds. [...] i wynikającego stąd braku dostępu do jej dokumentacji gospodarczej zarówno w postaci papierowej jak i elektronicznej, w tym m.in. finansowo - księgowej, majątkowej, projektowej, inwestycyjnej, wykonawczej, magazynowej, handlowej wraz z elektronicznymi nośnikami danych i serwerami z informatycznymi systemami zarządczymi dokumentującymi powyższe, a tym samym braku możliwości przedłożenia przez Skarżącego jak i przez samą Spółkę, stosownego wykaz posiadanego majątku Spółki ani jego dokładnej lokalizacji, co uniemożliwia złożenie przez stronę stosownego oświadczenia o którym mowa w art. 116 ust. 2 O.p.;
4) naruszenia przepisów art. 180 oraz 122 O.p., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych zawartych w pismach procesowych skarżącego z dnia 16/17.09.2020 r., złożonych wraz z załącznikami do akt postępowania, jak również wniosku o dopuszczenie dowodu z przesłuchania odwołującego się w charakterze strony postępowania, w następstwie czego został on pozbawiony możliwości obrony w prowadzonym postępowaniu a organy administracji nie podjęły wszelkich niezbędnych działań celem dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy;
5) naruszenia przepisów postępowania, tj. mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy art 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 kpa, poprzez brak rzetelnego i całkowitego zgromadzenia materiału dowodowego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji oraz brak kompleksowej oceny materiału dowodowego, całkowity brak zbadania zgłaszanych przez stronę przesłanek negatywnych zwalniających członka zarządu z odpowiedzialności za zobowiązania spółki z art. 116 § 1 O.p. i poprzestanie wyłącznie na opisaniu podstawy prawnej tego przepisu, brak zbadania przez organ I instancji okoliczności związanych z wykorzystaniem przez Spółkę środków i prawidłowym zwrotem środków;
6) naruszenia przepisów postępowania tj. art. 28 k.p.a., poprzez nie wezwanie do udziału w sprawie w charakterze strony byłego członka zarządu Spółki, a zarazem dyrektora zarządzającego Spółką, w tym wszelkimi projektami inwestycyjno-dotacyjnymi, tj. M. B.;
7) naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 116 w związku z art. 133 O.p., poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dot. ustalenia odpowiedzialności osób trzecich z udziałem wszystkich członków zarządu Spółki mogących ponosić taką odpowiedzialność, na skutek niewezwania do udziału w postępowaniu w charakterze strony byłego członka zarządu spółki M. B..
W tym stanie rzeczy Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania dot. ustalenia solidarnej odpowiedzialności Z. K. za zobowiązania wskazane w zaskarżonej decyzji.
Wskazał, że w przypadku nie uwzględnienia powyższego wniosku, wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie spawy do ponownego rozpoznania organowi administracji, wnosząc jednocześnie o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie, z powodu pozbawienia strony prawa do obrony w niniejszym postępowaniu z uwagi na zabezpieczenie i wywiezienie przez Prokuraturę Okręgową w Katowicach prowadzącą postępowanie o sygn. V Ds. [...], poza siedzibę Spółki w której Skarżący pełnił funkcję członka zarządu, całości jej dokumentacji gospodarczej zarówno w postaci papierowej jak i elektronicznej, w tym m.in. finansowo - księgowej, majątkowej, projektowej, inwestycyjnej, wykonawczej, magazynowej, handlowej, pracowniczej, wraz z elektronicznymi nośnikami danych i serwerami z informatycznymi z systemami zarządczymi dokumentującymi powyższe.
Skarżący wniósł nadto o dopuszczenie na etapie postępowania sądowego dowodów zawartych w pismach procesowych Skarżącego oddalonych przez organ w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi przedstawił szczegółową argumentację mającą popierać przedstawione wyżej zarzuty, odnosząc się do przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości spółki i odwołując się do orzecznictwa sądowego, poglądów doktryny oraz zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zgłoszonych w postępowaniu w sprawie wniosków dowodowych.
Nadto, zawnioskował o dopuszczenie przez Sąd dowodów z następujących dokumentów przesłanych przez Stronę:
1) postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 24 czerwca 2019 r. sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego;
2) odwołania M. Sp. z o.o. od ww. postanowienia z dnia 24.06.2019 r.,
3) postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 9 września 2019 r. sygn. akt [...]_[...] uchylającego ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24 czerwca 2019 r.,
w S. i umarzające postępowanie w sprawie;
4) postanowienia Dyrektora ZUS o/ S. z dnia 7 października 2019 roku/ sygn. akt [...] o umorzeniu egzekucji;
5) odwołania M. Sp. z o.o. od ww. postanowienia z dnia 07.10.2019 roku Dyrektora ZUS;
6) pisma Dyrektora ZUS o/ S. z dnia 8 listopada 2019 r.;
7) postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 13 grudnia 2019 roku/ sygn. akt [...] uchylającego postanowienie Dyrektora ZUS o/ S. z dnia 07.10.2019 roku i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania,
- na okoliczność braku podstaw umorzenia postępowań egzekucyjnych w stosunku do Spółki, a nadto ustalenia stanu majątkowego Spółki oraz istnienia majątku Spółki mogącego stanowić przedmiot postępowania egzekucyjnego "w chwili obecnej".
Skarżący podał dodatkowo w uzasadnieniu skargi, że WSA w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2021 r. sygn. akt III SA/GL 240/20 uchylił w całości decyzję Zarządu Województwa [...] nr [...] dot. odpowiedzialności Z. K. w trybie art. 116 O.p. za zobowiązania Spółki związane ze zwrotem środków dofinansowania projektów budowy sieci telekomunikacyjnej uznając, iż Spółka posiada majątek pozwalający na skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.
Dalej wskazał w uzasadnieniu skargi, że wydana decyzja pozostaje w rażącej sprzeczności z utrwaloną wykładnią przepisu art. 116 O.p. potwierdzoną treścią prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 2188/17 wydanego w stosunku do skarżącego Z. K., albowiem organ administracji w swojej decyzji dokonał jedynie częściowej analizy art. 116 O.p., a więc ograniczył się jedynie do wykazania przesłanek pozytywnych i pominął przesłanki negatywne. Skarżący podniósł, że takie procedowanie jest zupełnie nieprawidłowe, gdyż pomija pełną treść 116 O.p.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego wniósł o jej oddalenie.
Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I z dnia 28 kwietnia 2022r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów ze względu na brak zgody wszystkich stron postępowania sądowoadministracyjnego na przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. O terminie posiedzenia niejawnego, wyznaczonego na dzień 1 czerwca 2022 r., oraz o możliwości przedłożenia Sądowi dodatkowego stanowiska w sprawie poinformowano strony w dniach – 11.05.2022 r. (pełnomocnik skarżącego), 4.05.2022 r. (pełnomocnik organu), 6.05.2022 r. (uczestnik postępowania S. O.), 9.05.2022 r. (uczestnik postępowania A. G.), 23.05.2022 r. (uczestnik postępowania M. K.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, jednakże nie wszystkie podnoszone w niej zarzuty mogą odnieść oczekiwane przez Skarżącego skutki.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym wyżej zakresie Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego, które miało i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie spór między stronami dotyczy ustalenia tego, czy zaistniały wynikające z art. 116 O.p. przesłanki, które uprawniałyby organy do orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu solidarnie ze spółką i pozostałymi członkami zarządu za zaległości spółki z o.o. z tytułu braku zwrotu środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia 20 czerwca 2012 r., określonego w decyzji z dnia 22 stycznia 2015 r. z odsetkami od dnia 24 kwietnia 2013 r. i od dnia 18 grudnia 2013 r. do dnia wydania decyzji
Wobec zarzutu skargi na wstępie należy odnieść się do kwestii właściwości organów do orzekania o subsydiarnej odpowiedzialności członków zarządu spółki. W tym zakresie Sąd orzekający w sprawie, podziela stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku WSA z 17 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 16/19, który wskazał, że: "Zgodnie z art. 25 pkt 1 w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju z 6 grudnia 2006 r. (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 712 ze. zm. dalej: "u.z.p.p.r.") za przygotowanie i prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada instytucja zarządzająca, którą w przypadku programu regionalnego jest zarząd województwa. Do zadań instytucji zarządzającej należy między innymi - odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (art. 26 ust. 15 u.z.p.p.r.). Zatem zwrot dofinansowania unijnego i dotacji celowej pozyskanej z budżetu państwa, następuje w myśl powołanych przepisów zarówno krajowych, jak i wspólnotowych na podstawie decyzji administracyjnej. Na gruncie tych przepisów zostały wydane decyzje w przedmiocie zwrotu środków.
Zgodnie z art. 60 pkt 6 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności. Zaś w myśl art. 61 pkt 2 u.f.p. organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej, są w stosunku do należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 a) instytucje zarządzające, (...).
Wreszcie, zgodnie z art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W świetle powyższych regulacji nie ulega wątpliwości, że w tej grupie spraw, w uwagi na brzmienie art. 67 ust. 1 u.f.p., w ocenie Sądu, mieszczą się sprawy uregulowane w art. 116 O.p., umieszczonym w dziale III Ordynacji podatkowej. Nie ulega też wątpliwości, że Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego jest uprawniony do wydawania decyzji w sprawie odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi. Bezspornie ta odpowiedzialność zmierza wprost do odzyskania kwot wypłaconego dofinansowania. Stąd zarzuty skargi są nieuzasadnione.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy zauważyć, że sprawa dotyczy odpowiedzialności osób trzecich - członków zarządu - za zobowiązania M. sp. z o.o. określone w decyzji Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 22 stycznia 2015 r. i że odpowiedzialność osób trzecich ma charakter subsydiarny wobec odpowiedzialności samej spółki. Zatem odpowiedzialność członków zarządu nie może istnieć w przypadku braku odpowiedzialności spółki.
W sprawie organ powołał się na istniejącą w obiegu prawnym ostateczną decyzję Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 22 stycznia 2015 r., skoro zatem odpowiedzialność osób trzecich jest akcesoryjna, to zasadnie organ wskazał, że osoba, na którą przenoszona jest odpowiedzialność podatkowa, nie może skutecznie kwestionować wcześniejszych ustaleń dokonanych przez organ w toku postępowania w sprawie zwrotu dofinansowania zarówno co do podstawy, wysokości zwrotu, jak i prawdziwości materiałów dowodowych, na podstawie których ustalono kwotę zwrotu. Innymi słowy w postępowaniu dotyczącym przenoszenia odpowiedzialności nie dokonuje się kontroli rozstrzygnięć merytorycznych stanowiących podstawę odpowiedzialności samej spółki. Tym samym wszystkie zarzuty Skarżącego dotyczące zasadności określenia kwot do zwrotu, wskazanych w ww decyzji z dnia 22 stycznia 2015 r. wymykają się spod kontroli sądu w tym postępowaniu. Beneficjentowi pomocy (spółce) przysługiwały środki zaskarżenia, z których podmiot ten mógł skorzystać i dopóki w obiegu prawnym istnieją akty określające zobowiązania samej spółki, to przyjmuje się ze względu na zasadę trwałości decyzji, że decyzje określające te zobowiązania są prawidłowe a należności wymagalne.
Przechodząc do dalszej analizy sprawy należy zauważyć, że podstawą orzekania w tej sprawie powinny być regulacje ustawy Ordynacja podatkowa sprzed 1 stycznia 2016 r. Stosownie bowiem do art. 22 ustawy z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1649), do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Tymczasem organ odwoławczy przytoczył treść art. 116 O.p. w brzmieniu obowiązującym na moment wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności tj. na dzień 25 listopada 2019 r. Ponownie rozpoznając sprawę organ oprze swoje rozstrzygnięcie na przepisach Ordynacji we właściwym brzmieniu.
Zgodnie z art. 107 § 1 O.p., w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale (15 "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich") za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Z § 2 pkt 2 i pkt 4 tego artykułu wynika zaś, że o ile dalsze przepisy wskazanego rozdziału nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (pkt 2) oraz koszty postępowania egzekucyjnego (pkt 4).
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 116 § 1 O.p. Zgodnie z art. 116 § 1 O.p. (w stanie prawnym obowiązującym w sprawie), za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Przepis art. 116 § 2 i § 4 O.p. stanowi, że odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Przepisy § 1 – 3 stosuje się również do byłego członka zarządu (...).
W świetle art. 108 § 2 pkt 2 lit. a O.p. postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Jako zachowanie ww warunku organ wskazał na decyzję z dnia 22 stycznia 2015 r. nakazującą spółce zwrot wypłaconych jej uprzednio środków (w kwietniu 2013 r. i grudnia 2013 r.) doręczoną 17 lutego 2015 r.
Umknęło jednak uwadze organu, że obowiązkiem organu jest także ustalenie zachowania terminu, o którym mowa w art. 118 O.p. Zgodnie z treścią tego przepisu, nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Zaległością podatkową w rozumieniu przepisów O.p. jest zaś podatek niezapłacony w terminie płatności (por. art. 51 § 1 O.p.).
Odpowiednio stosując te konstrukcje normatywne do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie, zgodnie z dyrektywą zawartą w powołanym już art. 67 ust. 1 u.f.p., należy stwierdzić, że termin zwrotu niesłusznie pobranych środków przypadał na 14 dzień po doręczeniu spółce decyzji ostatecznej – która jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji miała miejsce 17 lutego 2015 r. Zaległość powstała więc piętnastego dnia, liczonego od tego zdarzenia. Należy podkreślić, że przedawnienie prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej dotyczy decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji.
Takiej analizy i ustaleń zabrakło w niniejszej sprawie. Ponownie rozpoznając sprawę organ zbada zachowanie przez organ pierwszej instancji terminu do wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności Skarżącego. Organ uwzględni termin powstania zaległości, datę wydania/doręczenia decyzji orzekającej o odpowiedzialności, okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia stosownie do art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374; dalej: COVID), uchylonego z dniem 16 maja 2020 r. stosownie do art. 46 pkt 20 w zw z. z art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875).
Umknęło także uwadze organu, że orzekanie o odpowiedzialności wymaga od organu odwoławczego z uwagi na to, że zobowiązanie osoby trzeciej ma charakter akcesoryjny a wygaśnięcie zobowiązania spółki z o.o. powoduje wygaśnięcie zobowiązania osoby trzeciej wymaga od organu rozważenia także dopuszczalności orzekania z uwagi na termin przedawnienia zobowiązania wobec spółki. Jeśli bowiem zobowiązanie spółki z o.o. wygaśnie wskutek przedawnienia, nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania i orzekanie o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości spółki z o.o. W takiej sytuacji nie można orzekać w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej niezależnie od tego, w jakim stadium znajduje się postępowanie. Jeżeli toczyłoby się ono przed organem pierwszej instancji, to wówczas organ ten powinien w oparciu o art. 105 k.p.a. umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. W sytuacji, gdy znajduje się ono na etapie postępowania odwoławczego, to organ drugiej instancji powinien uchylić decyzję organu pierwszej instancji i postępowanie umorzyć (zob. wyrok NSA z 5 stycznia 2018 r., I FSK 689/16, CBOSA). Zauważyć należy, że taki też skutek wywołałoby przedawnienie zobowiązania na etapie postępowania odwoławczego prowadzonego wobec spółki w przedmiocie określenia wysokości tego zobowiązania (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2014 r., sygn. akt II FPS 4/13; CBOSA). Nie ma zatem powodu, aby wywodzić odmienne skutki procesowe niemożności orzekania o wysokości zobowiązania spółki oraz niemożności orzeczenia o odpowiedzialności za zaległość spółki, jeżeli w obu tych przypadkach niemożność orzekania wynika z przedawnienia zobowiązania spółki.
Stąd rozważenia wymaga także to czy organ pierwszej instancji lub organ odwoławczy orzekał w warunkach przedawnienia czy też nie, co uczyni organ w ponownym postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Upływ 5 letniego terminu wymaga wskazania w zaskarżonej decyzji jakie okoliczności przemawiają za przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu zwrotu wypłaconego dofinansowania, jakie to skuteczne środki egzekucyjne i kiedy je zastosowano, ani też – przede wszystkim – czy dłużnik został o nich zawiadomiony (art. 70 § 4 O.p.). Istotne jest także, że okoliczności te (czynności egzekucyjne) muszą odnosić się do należności objętej decyzją z dnia 22 stycznia 2015 r.
Analiza akt sprawy prowadzi natomiast do wniosku, że okoliczność skuteczności doręczenia Spółce zawiadomień co do należności objętych deczyją z dnia 22 stycznia 2015 r. nie była przedmiotem ustaleń organów w tej sprawie. Organ odwoławczy w odniesieniu do powyższego oparł się jedynie na piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 2 lutego 2018 r. i 30 lipca 2020 r. i postanowieniu z dnia 21 grudnia 2018 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela – Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego. Z treści pism wynika, że podjęte czynności egzekucyjne były podjęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. 15 lutego 2017 r. i 30 czerwca 2017 r. czyli przed datą otrzymania tytułu wykonawczego Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego które miało miejsce dnia 8 stycznia 2018 r. (przekazanie według właściwości). W aktach sprawy brak jakichkolwiek dokumentów źródłowych świadczących o tym, że do przerwania/zwieszenia biegu terminu przedawnienia wobec należności spółki doszło. W ocenie Sądu, samo twierdzenie organu w tym zakresie (oparte na piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego) jest niewystarczające. Organ odwoławczy powinien dysponować stosownym materiałem dowodowym, który powinien poddać analizie, by ustalić, czy zostały spełnione przesłanki do zastosowania w tej sprawie art. 70 § 4 O.p., a następnie przedstawić tę analizę w uzasadnieniu decyzji. W konsekwencji, wobec orzekania po upływie terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p., obowiązkiem organu było zbadanie, czy przedmiotowe zobowiązania spółki uległy przedawnieniu, niezbędne było zbadanie, czy wszczęto postępowanie egzekucyjne o należności objęte decyzją z dnia 22 stycznia 2015 r., czy Spółka została skutecznie zawiadomiona o zastosowanym środku egzekucyjnym co do tych należności. Winno to być przedmiotem dokładnych ustaleń faktycznych organu oraz rozważań natury prawnej i zawarte w uzasadnieniu decyzji – z uwzględnieniem okresu przedawnienia oraz zdarzeń mających wpływ na bieg terminu przedawnienia.
Brak wskazanych ustaleń organu – zarówno co do terminu wydania decyzji o odpowiedzialności jak i orzekania co do należności spółki oznacza, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy. Stanowi to naruszenie wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, której realizacji służy art. 80 k.p.a., nakładający na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. W aktach sprawy musi znajdować się materiał dowodowy pozwalający na zbadanie tych okoliczności w kontroli sądowej. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sytuacja w tym względzie zdaniem Sądu nie została dostatecznie przez organ wyjaśniona i zaprezentowana w decyzji, tak więc Sąd nie może ostatecznie wypowiedzieć się merytorycznie co do tej kwestii.
Jest to natomiast zagadnienie kluczowe dla sprawy, ponieważ – potencjalne - przedawnienie prawa do wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności czy zobowiązania spółki czyniłoby bezprzedmiotowym postępowanie w sprawie odpowiedzialności członka zarządu, a ewentualną decyzję czyniłoby wadliwą. To implikuje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Dopiero pełne wyjaśnienie kwestii dotyczących przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności czy przedmiotowych zobowiązań spółki –umożliwi organowi odwoławczemu podjęcie decyzji co do dalszego prowadzenia postępowania w sprawie odpowiedzialności Skarżącego.
Ponadto odwołując się do art. 116 O.p., który statuuje cztery przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki, którymi kolejno są:
1) bezskuteczność, w całości lub w części egzekucji
2) wykazanie, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu;
3) niewykazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo wykazanie braku winy w niepodjęciu działań w tym kierunku;
4) niewskazanie przez członka zarządu mienia umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych;
zaznaczyć przy tym należy, że niewątpliwie konstrukcja art. 116 O.p. wskazuje, że przesłanki odpowiedzialności członków zarządu podzielić można na pozytywne i negatywne, zwane także egzoneracyjnymi. Pozytywne przesłanki, to takie, których spełnienie rodzi odpowiedzialność członka zarządu. Natomiast przesłankami negatywnymi (egzoneracyjnymi) są okoliczności, których brak zaistnienia, w powiązaniu ze spełnieniem przesłanek pozytywnych stanowi podstawę wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności członka zarządu. Zdaniem sądu, art. 116 § 1 O.p. pozwala na precyzyjne określenie rozkładu ciężaru dowodu w odniesieniu do wymienionych wyżej w pkt 1-4 przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki. Wobec brzmienia analizowanego przepisu, nie ulega wątpliwości, że wykazanie istnienia przesłanek o charakterze egzoneracyjnym spoczywa na członku zarządu. Przesłanki te, zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 O.p., ograniczają się wyłącznie do wykazania, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, bądź też do wskazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jego zaległości podatkowych w znacznej części.
Jakkolwiek w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu, nie zwalnia to jednak organu z obowiązku zebrania pełnego materiału dowodowego sprawy, tyle tylko, że strona powinna przedstawić źródła lub wskazać środki dowodowe na potwierdzenie powoływanych przez nią przesłanek wyłączających jej odpowiedzialność. W sytuacji wskazania przez stronę na którąkolwiek z przesłanek zwalniających od odpowiedzialności, organ prowadzący postępowanie nie może w dalszym ciągu powoływać się na to, iż ciężar dowodu tych okoliczności spoczywa wyłącznie na stronie, lecz jest zobowiązany do zbadania i wyjaśnienia tych kwestii stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Znajduje to uzasadnienie w tym, że wprawdzie inicjatywa w zakresie dowodzenia zaistnienia negatywnych przesłanek odpowiedzialności leży po stronie podmiotu, który potencjalnie może być uznany za osobę trzecią, nie może to usprawiedliwiać zupełnej bierności organu podatkowego w tym zakresie (por. wyroki: WSA w Gliwicach z 3 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 708/07, Lex nr 326665, oraz WSA w Poznaniu z 1 października 2008 r. sygn. akt I SA/Po 421/08, LEX nr 446945).
Pojęcie "bezskuteczności egzekucji" nie zostało zdefiniowane w Ordynacji podatkowej, ani też w żadnej innej ustawie. Termin, który nie ma legalnej definicji należy więc interpretować zgodnie z zasadami wykładni językowej, potocznego rozumienia tego określenia. W języku potocznym pod pojęciem "bezskuteczności" rozumie się nie przynoszenie (brak) pożądanych rezultatów, daremność, bezowocność (por. Słownik języka polskiego. PWN. Wyd. VII, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1992, s. 150). W piśmiennictwie zwraca się uwagę, że pod pojęciem "bezskutecznej egzekucji" należy rozumieć sytuację, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki (por. S. Marciniak: Odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółek kapitałowych (art. 116 op), Przegląd Pod. z 2009 r. nr 12 s. 1). W uchwale z dnia 8 grudnia 2008 r. (sygn. akt II FPS 6/08) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu.
W tym zakresie organ powołuje się na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 21 grudnia 2018 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego tytułu wykonawczego nr [...] Zdaniem Sądu wadliwość prowadzonego postępowania egzekucyjnego winna być podnoszona i skarżona przewidzianymi środkami w tym właśnie postępowaniu a nie w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Jakkolwiek okoliczności związane z nieskierowaniem egzekucji do całego majątku uprawnia osobę trzecią do wskazania pominiętego majątku w ramach przesłanek egzoneracyjnych. Stąd zarzutu skargi co do uznania bezskuteczności egzekucji na podstawie postanowienia z dnia 21 grudnia 2018 r. nie sposób uznać za zasadny.
Przechodząc do drugiej przesłanki pozytywnej odpowiedzialności członków zarządu, o której mowa w art. 116 § 2 O.p. sąd nie akceptuje stanowiska organu, że obejmuje ona zaległości z tytułu zobowiązań określonych w decyzji o zwrocie środków, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Zdaniem Sądu dniem powstania obowiązku zwrotu tych środków nie jest dzień wydania decyzji na podstawie art. 207 u.f.p. - decyzja ta jest bowiem decyzją deklaratoryjną i określa kwotę do zwrotu, która wynika ze zdarzeń wcześniejszych, stanowiących przesłankę do zwrotu na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p., tj.: wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, pobranie środków nienależnie lub w nadmiernej wysokości. W tym zakresie decydujące znaczenie ma zatem fakt, kto pełnił funkcję członka zarządu spółki w dniu, w którym środki podlegające zwrotowi na podstawie decyzji z dnia 22 stycznia 2015 r. zostały nieprawidłowo wydatkowane.
Zatem należy ustalenia co do osób odpowiedzialnych wiązać z wystąpieniem nieprawidłowości, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L z 1995 r., nr 312, s.1), a nie z wydaniem ostatecznej decyzji potwierdzającej zaistnienie nieprawidłowości. Decyzje bowiem w sprawie zwrotu środków mają charakter decyzji deklaratoryjnych nie konstytutywnych. Decyzje te bowiem nie tworzą zobowiązań, tylko potwierdzają ich istnienie. Strona dopuszczając się określonych nieprawidłowości zawsze musi liczyć się ze zwrotem środków wraz z odsetkami. Zwrotu takich środków może dokonać dobrowolnie, bez konieczności wydawania w tej sprawie decyzji, a więc dochodzone środki są wymagalne. Co także istotne potwierdzeniem powyższego jest treść art. 116 § 2 O.p. stosowana odpowiednio, która stanowi, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały
w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Dodatkowo zwrócić należy uwagę na fakt, że podejście prezentowane przez organ mogłoby spowodować, że kto inny byłby w czasie dopuszczenia się nieprawidłowości członkiem zarządu (a więc podmiotem odpowiedzialnym za sprawy spółki w tym czasie), a kto inny byłby zobowiązany do złożenia wniosku o upadłość. Dlatego też sąd stoi na stanowisku, że termin powstania dochodzonej należności należy wiązać z nieprawidłowościami.
W związku z powyższym zasadne są zarzuty skargi i niezasadnie organ uznaje, że M. B. nie może być osobą odpowiedzialną. W ocenie sądu skoro te czynności (nieuprawnione przepływy na rachunku bankowym projektu) miały miejsce, w okresie gdy M. B. był członkiem zarządu, a więc w okresie gdy powstała nieprawidłowość, to ponosi on za tę nieprawidłowość odpowiedzialność.
Jak wskazuje organ z akt rejestrowych wynika, że M. B., pełnili funkcję wiceprezesa zarządu spółki w latach od 2011 r. do 4 października 2013 . Tym samym nieprawidłowo organ stwierdził, że M. B. nie powinien odpowiadać za część zobowiązań spółki określonych w decyzji z 22 stycznia 2015 r. Nie budzi wątpliwości, że należności określone decyzją dnia 22 stycznia 2015 r. dotyczą 2013 r. miesięcy: kwietnia i grudnia. Nie ma natomiast znaczenia fakt, że przepisy o finansach publicznych wskazują termin zwrotu środków (14 dni od dnia doręczenia decyzji), gdyż zaległość podatkowa miała miejsce już wcześniej - gdy wystąpiły nieprawidłowości skutkujące obowiązkiem zwrotu środków. Bezspornie przesłanka do zwrotu środków aktualizuje się już w momencie naruszenia procedury, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., a nie dopiero po upływie terminu wskazanego w wezwaniu do zapłaty albo w decyzji. Stąd zarzuty skargi w odniesieniu do nieuwzględnieniu przy orzekaniu o odpowiedzialności osoby M. B. są uzasadnione.
Mając na uwadze stwierdzone uchybienia organu w zakresie wykazania dopuszczalności orzekania o odpowiedzialności Skarżącego poczynając od zachowania terminu do wydania decyzji, dopuszczalności orzekania w warunkach przedawnienia zobowiązania poprzez wykazanie ziszczenia się przesłanek pozytywnych na obecnym etapie postępowania sądowego odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi i legalności decyzji w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego jest przedwczesne.
Odnosząc się do zarzutu braku zawieszenia postępowania przed organem, to Sąd podziela stanowisko organu co do braku podstaw prawnych (art. 97, art. 98 k.p.a.). Nie mniej wskazane okoliczności mające stanowić o zasadności zawieszenia nie wpływają zdaniem Sądu na bieg postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej, gdzie będący gospodarzem postępowania organ ma nie tylko prawo ale także obowiązek gromadzić materiał dowodowy w tym występować do innych organów o dokumenty lub informacje będące w ich posiadaniu.
Odnosząc się do wniosku dowodowego Skarżącego wskazać należy, że zgodnie z art. 106 p.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie "akt sprawy" organu administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie zostało zaskarżone do Sądu. Oznacza to, że podstawą orzekania przez sąd jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten Sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać Sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że Sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. W orzecznictwie przyjęty został pogląd, że jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2000 r. sygn. akt FSA 1/00 nie publ.). Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż organy nie podjął się wyjaśnienia okoliczności związanych z odpowiedzialnością Skarżącego na co szczegółowo wskazał Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku. Ustalenie wskazanych przez Sąd kwestii mających znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, powinno być dokonane przez organ w postępowaniu administracyjnym i nie mogły być dokonane w postępowaniu przed Sądem przez przeprowadzenie wnioskowanych przez Skarżącego dowodów uzupełniających z dokumentów, gdyż wówczas stan faktyczny sprawy i okoliczności mające znaczenie dla orzeczenia odpowiedzialności Skarżącego ustalałby Sąd, a nie zobowiązany do tego organ administracji publicznej (art. 7 i art. 77 kpa).
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana została bez stanowiska Skarżącego zawartego w piśmie z dnia 19 maja 2022 r. wraz z załącznikami z uwagi na pominięcie przez pełnomocnika obowiązku z art. 66 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe uchybienia na względzie sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a.