I SA/Rz 62/22

I SA/Rz 62/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Jacek Boratyn
Jacek Surmacz /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Szaro
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 1763/22 - Wyrok NSA z 2024-01-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 305
art. 252 ust. 1 pkt 2, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz /spr./, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi "A." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości za 2020 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 3 listopada 2021 r. nr SKO.4116.10.2468.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej M. sp. z o.o. w Ł., od decyzji Starosty [...] z dnia 3 września 2021 r., znak: OK.4331.3.2.2.2021 w sprawie określenia należności przypadających do zwrotu z tytułu dotacji pobranych w nadmiernej wysokości udzielonych [...] Szkole Policealnej w S. w 2020 roku w kwocie [...] zł oraz nakazania jej zwrotu wraz z odsetkami - utrzymało w mocy decyzję organu i instancji.
Z treści zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że w okresie od września do grudnia 2020 r. [...] Szkole Policealnej w S., której organem prowadzącym jest Skarżąca, wypłacono dofinansowanie dla uczniów na kierunku: [...] kształcącym w systemie dziennym, przyjmując omyłkowo do wyliczenia dotacji, że kierunek ten był prowadzony w systemie dziennym, podczas gdy faktycznie był on prowadzony systemie stacjonarnym.
W tej sytuacji, organ dokonał korekty wysokości przyznanej dotacji - stawka dotacji na jednego słuchacza [...] szkoły policealnej kształcącej w systemie dziennym wynosi [...] zł., zaś stawka dotacji na jednego słuchacza szkoły kształcącej w systemie stacjonarnym wynosi [...] zł. - określając należność przypadającą do zwrotu z tytułu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości na kwotę [...] zł.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji, Skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że organ prowadzący szkołę nie poinformował organu dotującego o zmianie trybu nauki na kierunku [...], podczas gdy zarówno organ prowadzący szkołę, jak i sama szkoła dopełniły wszystkich nałożonych na nie obowiązków wynikających z przepisów prawa, a wypłacenie dotacji w niewłaściwej wysokości wynikało jedynie z błędu organu dotującego, co sam przyznaje w uzasadnieniu decyzji. Podkreśliła, że dane wprowadzone przez szkołę we wrześniu 2020 r. do Systemu Informacji Oświatowej były prawidłowe i wskazywały wprost na kształcenie uczniów na kierunku [...] w trybie stacjonarnym, a nie dziennym, jak przyjął organ dotujący.
Zarzuciła, że niedopuszczalne jest przerzucanie na szkołę konsekwencji błędów organu dotującego, co wynika z zasady zaufania wskazanej w art 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735) - dalej Kpa. oraz zasady rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść obywatela. Dodatkowo zaznaczyła, że dotacja otrzymana przez szkołę jest dotacją roczną, choć jej przekazywanie odbywa się w miesięcznych częściach. Rozliczenie dotacji przez szkołę na dzień 31 grudnia 2020r. spowodowało, że szkoła nie dysponuje już środkami dotacyjnymi, które mogłyby podlegać jakiemukolwiek zwrotowi czy korekcie.
Po rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy, działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 Kpa., art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t. j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2029, ze zm.)- dalej f.z.o., art. 252 ust. 1 pkt 2, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 305, ze zm.) - dalej ustawa o finansach publicznych, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając ją za prawidłową, mimo stwierdzenia pewnych nieprawidłowości, nie podlegających jednak uwzględnieniu w trybie odwoławczym.
W ocenie organu odwoławczego, mimo uznania że Skarżąca nie ponosi winy za wprowadzenie organu l instancji w błąd, co do trybu prowadzenia zajęć, to jednak dotacja przyznana Skarżącej w wysokości wyższej, aniżeli należna zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa - podlega zwrotowi. Ewentualna wina organu dotującego nie znosi bowiem obowiązku zwrotu środków publicznych. Organ powołał się przy tym na art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, stanowiący, że dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 2. Stosownie zaś do art. 252 ust. 3 tej ustawy, dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania.
Organ podkreślił, że zgodnie z ustawą o finansach publicznych obowiązek zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości wynika wyłącznie ze stwierdzenia, że wysokość otrzymanej przez dany podmiot dotacji jest wyższa niż należna. Kwestia zawinienia czy też przyczyny pobrania dotacji w nadmiernej wysokości nie stanowi ustawowej przesłanki jej zwrotu.
Organ odwoławczy podkreślił, że organ I Instancji błędnie przyjął, że słuchacze kształceni przez Skarżącą na kierunku [...] są kształceni w trybie dziennym, podczas gdy faktycznie kształceni byli w systemie stacjonarnym, co miało wpływ na wysokość dotacji przeznaczonej na jednego ucznia tej szkoły na tym kierunku. Dotacja został zatem przyznana Skarżącej w kwocie przewyższającej należną kwotę dotacji i wypłacona w nadmiernej wysokości. Jako taka winna zostać zwrócona.
Organ odwoławczy nie zakwestionował przy tym prawidłowości zgłoszenia właściwego trybu nauki na wspomnianym kierunku podkreślając, że z wydruku z Systemu Informacji Oświatowej wynika, że zarówno w semestrze jesiennym od dnia 1 września 2020 roku, jak i w semestrze wiosennym od dnia 1 lutego 2021 roku kształcenie odbywało się w trybie stacjonarnym. Przekazanie szkole kwoty dotacji w nadmiernej wysokości nastąpiło zatem na skutek błędu organu dotującego.
W ocenie organu odwoławczego okoliczność ta nie ma wpływu na obowiązek zwrotu tej kwoty przez organ prowadzący szkołę, gdyż w sferze finansów publicznych decydujące znaczenie ma dyscyplina budżetowa tj. dysponowanie środkami finansowymi w granicach określonych prawem. Tym samym beneficjent świadczenia nie może otrzymać środków w ilości większej, aniżeli jest to niezbędne dla realizacji zadania, z którym wiązane jest wsparcie jednostki samorządu terytorialnego. Wystąpienie błędu w ustaleniu wysokości dotacji przypadającej na ucznia nie może sanować przekazania beneficjentowi wsparcia w kwocie wyższej niż jest mu należna. W ustawie o finansach publicznych wprost nakazuje się zwrot dotacji, która pobrana została w nadmiernej wysokości.
Organ odwoławczy dostrzegł pewną wadliwość w działaniu organu I instancji, jednakże wobec braku stosownego zarzutu oraz z uwagi na zasadę niekorygowania decyzji na niekorzyść strony art. 139 Kpa, wadliwość ta pozostała bez wpływu na treść wydanej decyzji.
W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Skarżąca, wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła naruszenie art. 251 w zw. z art. 252 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 252 ust.3 ustawy o finansach publicznych poprzez zastosowanie powołanych przepisów, mimo że Skarżąca dopełniła wszelkich obowiązków, a także zarzuciła naruszenie zasady budowania zaufania obywateli do organów władzy poprzez przerzucenie na stronę negatywnych skutków wadliwych działań organów administracji publicznej. W uzasadnieniu skargi Skarżąca zaakcentowała kwestię braku winy własnej oraz przyznania przez organ w toku postępowania, że do wypłaty doszło na skutek zaniedbania organu dotującego, a mimo to skutkami wadliwości wydanej decyzji obciąża się Skarżącą, w sytuacji gdy działając w dobrej wierze wykorzystała ona w całości kwotę przyznanej w miesięcznych ratach dotacji.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Sąd, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną przez Skarżącego podstawą prawną (z wyjątkiem skarg, o których mowa w art. 57a, który nie dotyczy przedmiotowej sprawy) rozstrzyga jednak w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 329 ze zm.) - dalej: P.p.s.a.
W zakresie kontroli mieści się ocena, czy zaskarżony akt odpowiada prawu oraz czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., zaskarżone decyzje bądź postanowienia podlegają uchyleniu w sytuacji naruszenia tego prawa, mającego wpływ lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę zakreślone granice kontroli sądowej, skarga wniesiona w przedmiotowej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzji nie narusza prawa, w stopniu wymagającym usunięcia jej z obrotu prawnego.
Przedmiotem skargi jest opisana na wstępie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie, której Skarżąca zarzuca sprzeczność z zasadą budowania zaufania obywateli do organów władzy, poprzez przerzucenie na stronę negatywnych skutków działań organów administracji publicznej i zastosowania powołanych przepisów ustawy o finansach publicznych.
Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o finansach publicznych dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2.
Stosownie do art. 252 ust. 5 ustawy o finansach publicznych zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta cześć dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.
Według art. 252 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy o finansach publicznych - odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Kwoty dotacji podlegające zwrotowi, w przypadku o którym mowa w wyżej wskazanym przepisie, stanowią nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym (art. 60 u.f.p.).
Wobec powyższego w przypadku, gdy beneficjent dobrowolnie nie zwróci dotacji (wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości) właściwy organ ma obowiązek wydać decyzję, w której określi obowiązki beneficjenta. Obowiązek zwrotu dotacji, o którym mowa w przywołanym art. 252 ustawy o finansach publicznych, wynika z mocy prawa (ex lege), co oznacza że decyzja o zwrocie dotacji nie zależy od uznania organu ale od stwierdzenia zaistnienia przesłanek do zastosowania tego przepisu. Art. 252 ustawy o finansach publicznych obliguje organ dotujący do podjęcia rozstrzygnięcia, co do zwrotu pobranych przez odwołującą spółkę w nadmiernej wysokości dotacji wraz z odsetkami.
W przedmiotowej sprawie doszło niewątpliwie do zawyżenia kwoty dotacji przyznanej Skarżącej, a powołany wyżej przepis ustawy o finansach publicznych stanowi dla organu podstawę prawną do żądania zwrotu nienależnie wypłaconej dotacji. Przepis ten nie uzależnia możliwości określenia zwrotu nienależnie wypłaconej dotacji od wykazania zawinienia beneficjenta, innymi słowy, na gruncie ustawy o finansach publicznych nie ma znaczenia z czyjej winy nastąpiło nienależne, pozaprawne rozdysponowanie środków publicznych — ustawa wiąże obowiązek zwrotu nienależnie pobranych środków wyłącznie z faktem ujawnienia ich przekazania w wysokości wyższej niż należna.
Jeżeli organ dotujący z jakichkolwiek przyczyn, wypłacił, a dotowany pobrał kwotę wyższą niż wynikająca z przepisów prawa, to tym samym kwota taka stanowi dotację nienależną. Dotacja tak pobrana podlega zwrotowi w nienależnej części z mocy samego prawa, zaś na obowiązek zwrotu nie ma wpływu to czy dotacja pobrana w wysokości większej niż należna została przeznaczona na cele dotowane, czy też czy otrzymujący taką dotację dysponuje środkami finansowymi do jej zwrotu, ani też to czy miał świadomość obowiązku takiego zwrotu w chwili pobierania dotacji. Twierdzenie, że przepis art. 252 ustawy o finansach, przepisy ustawy oświatowej lub uchwał dotyczących udzielania i zwrotu dotacji albo też wskazanych do odpowiedniego stosowania przepisy działu III O.p., zwrot przedmiotowych dotacji uzależniają od zawinionego zachowania się dotowanego, jest sprzeczne z wyraźnym brzmieniem powołanych przepisów.
Z uwagi na treść zarzutów skargi, pozostaje do rozstrzygnięcia kwestia zastosowania na gruncie przedmiotowej sprawy przepisu art. 8 Kpa. tj. zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budujący zaufanie do organów państwa.
W ocenie Sądu zastosowanie tej zasady w przedmiotowej sprawie, w sposób, w jaki robi to Skarżąca, postulując zwolnienie jej z obowiązku zwrotu pobranych zawyżonych kwot dotacji, jest sprzeczne z opisanymi wyżej zasadami zwrotu środków publicznych.
Uzależnienie, jak postuluje Skarżąca, zwrotu środków publicznych od wykazania winy beneficjenta nie tylko nie wynika z przepisów prawa, ale stanowi swego rodzaju próbę obejścia wyraźnie ustanowionych zasad zwrotu środków publicznych.
W ocenie Sądu ważną okolicznością jest kwestia świadomości beneficjenta, co do zasad obowiązujących przy przyznawaniu mu dotacji oświatowej, a co za tym idzie możliwość stosunkowo łatwego wykrycia ewentualnie zaistniałej pomyłki organu. W przedmiotowej sprawie Skarżąca wykazuje się wiedzą, co do wysokości przysługującej jej dotacji oświatowej, która to wysokość uzależniona jest od trybu
kształcenia oraz ilości uczniów. Niewątpliwie znając tryb kształcenia swoich uczniów oraz zasady przyznawania dotacji, była w stanie wykryć błąd organu. Niezwykle istotny jest również fakt, że Skarżąca jest profesjonalistą w dziedzinie pozyskiwania dotacji oświatowych na działalność w zakresie kształcenia. W tej sytuacji próba uniknięcia konieczności zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, z powodu błędu organu dotującego - nie może korzystać z ochrony prawnej wywodzonej z art. 8 K.p.a.
Wobec powyższego, w przedmiotowej sprawie nie można mówić o naruszeniu przez organ art. 8 K.p.a., gdyż działał on w granicach i na podstawie norm prawnych mających w sprawie zastosowanie.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne, Sąd stwierdził że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie narusza prawa.
W związku z tym na podstawie art, 151 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji.