I SA/Rz 423/23

I SA/Rz 423/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Grzegorz Panek /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Szaro
Piotr Popek
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 228/24 - Wyrok NSA z 2025-03-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1427
art.33 § 1, art 27 § 1 pkt  9, art. 19 § 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi T.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 15 czerwca 2023 r., nr 1801-IEE.7192.25.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi T.W. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 15 czerwca 2023 r. nr 1801-IEE.7192.25.2023 utrzymujące w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 kwietnia 2023 r., znak: 350100/71/222/2023-RED-egz-p, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów przez zobowiązanego - dotyczących prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 6 maja 2011 r., o numerach: [...], z dnia 20 czerwca 2011 r., nr [...], z dnia 1 września 2011 r., o numerach: od [...], z dnia 3 stycznia 2012 r., o numerach: [...], z dnia 6 marca 2012 r. o numerach: [...], z dnia 8 marca 2012 r., nr [...], z dnia 17 kwietnia 2012 r., [...], z dnia 13 lutego 2013 r., o numerach: od [...] oraz z dnia 25 kwietnia 2013 r., o numerach: od [...].
W ocenie organu odwoławczego organ egzekucyjny zaskarżonym postanowieniem zasadnie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu uchybienia terminu do wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o wymienione wyżej tytuły wykonawcze. Odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w latach 2011-2013, natomiast zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nadane zostały w placówce Poczty Polskiej S.A. dopiero w dniu 6 kwietnia 2023 r., a więc po znacznym upływie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.
W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 6, art. 7, art. 7a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej k.p.a.) w związku z art. 7 Konstytucji RP, polegające na wydaniu postanowienia opartego na niepełnym, błędnym i nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, jak też wydanie postanowienia na podstawie wybranych faktów z pominięciem faktów istotnych, co - zdaniem skarżącego - narusza zasadę praworządności i zasadę zaufania obywateli do organów państwa,
2) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną i nieusprawiedliwioną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności przez przyjęcie, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania i umorzenia postępowania z uwagi na uchybienie terminu w sytuacji, gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dotychczasowym postępowaniu występował jedynie jako wierzyciel, nigdy nie był organem egzekucyjnym, a postępowanie prowadzone przez naczelnika urzędu skarbowego zostało umorzone,
3) art. 8 k.p.a. w związku z art. 75 k.p.a. przez pominięcie faktu, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał bezprawnej czynności egzekucyjnej, pomimo, że działał w sprawie jako wierzyciel, a nigdy nie występował jako organ egzekucyjny, co w związku z dokonaną czynnością egzekucyjną obligowało go do wszczęcia ponownie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie uchylenia dokonanej bezprawnie czynności egzekucyjnej,
4) art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych,
5) art. 138 k.p.a. polegające na braku pełnej kontroli merytorycznej przez organ odwoławczy postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez nieuwzględnienie wszystkich aspektów sprawy, brak pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności poprzez brak odniesienia się do argumentacji sformułowanej we wniosku i zażaleniu, skutkiem czego było utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia,
6) naruszenie art. 61 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie,
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dotychczas nie występował w sprawie jako organ egzekucyjny, lecz jako wierzyciel. Jego zdaniem prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, brak zatem było podstaw do zastosowania środka egzekucyjnego, a egzekucja powinna być ponownie wszczęta. Skarżący powołał się na zasadę praworządności i prawdy obiektywnej, wyrażone w art. 6 i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, zarzucając, że organ nie zastosował się do powyższych zasad, ponieważ bezkrytycznie podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie przeprowadził żadnego postępowania oraz nie odniósł się do podniesionych zarzutów, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie był organem egzekucyjnym. Zarzucił, że nie został zapoznany z materiałem dowodowym przed wydaniem zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd zauważa, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492 ze zm.) stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. I tak, Sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi, że wydano go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023, poz. 1634 ze zm. - dalej: p.p.s.a). Oznacza to, że zaskarżony akt administracyjny może zostać usunięty z obrotu prawnego przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Warunkiem wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest ich wniesienie z zachowaniem ustawowego terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. i mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie). Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów - w stanie prawnym obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. - winno skutkować odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w latach 2011-2013, natomiast zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nadane zostały w placówce Poczty Polskiej S.A. dopiero w dniu 6 kwietnia 2023 r., a więc po znacznym upływie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.
Dlatego też należało uznać, że prawidłowo organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec zobowiązanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Nie doszło zatem do wskazywanego w skardze naruszenia art. 61 § 1 k.p.a.
Podkreślenia wymaga, że z uwagi na formalny charakter zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu zarzuty dotyczące przedawnienia egzekwowanego obowiązku. Z uwagi na taki charakter rozstrzygnięcia organ prawidłowo nie przeprowadzał też postępowania dowodowego mającego na celu merytoryczne rozpatrzenie zarzutów w tym zakresie.
Jeżeli zaś chodzi o statusu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu egzekucyjnego, to Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie słusznie wskazał, że zgodnie z art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może zatem występować w podwójnej roli: wierzyciela - podmiotu uprawnionego do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym oraz organu egzekucyjnego - organu uprawnionego do stosowania w części określonych w ustawie środków egzekucyjnych w celu wyegzekwowania ciążących na zobowiązanych należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i należności pochodnych.
Prawidłowe jest także stanowisko organu, że organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem orzeczenia.
Reasumując w ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały w sprawie normę przepisu art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis obliguje organ, w sytuacjach jak w tej sprawie, do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutu.
Wniesienie zarzutów po terminie jest bowiem przeszkodą, która uniemożliwia ocenę zasadności zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, co czyni niedopuszczalnym wszczęcie postępowania w tej sprawie (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2018 r., I SA/Wr 748/18).
Spóźnienie skarżącego w zgłoszeniu zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oznacza brak przedmiotu postępowania, a skoro tak - brak jest podstaw do jego wszczęcia.
Mając to na względzie, za prawidłowe należało uznać odmówienie przez organ egzekucyjny wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu zgłoszonego z uchybieniem terminu.
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że rozstrzygnięcie to Sąd podjął po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, albowiem w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w ten sposób może zostać rozpoznana sprawa ze skargi na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.