I SA/Rz 386/16Nieodpłatne świadczenie hipoteka przychód podatkowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał sprawę ze skargi Syndyka Masy Upadłości spółki "A" na indywidualną interpretację Ministra Finansów dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych. Spór dotyczył kwestii, czy ustanowienie przez spółkę zależną X hipoteki umownej kaucyjnej na zabezpieczenie zobowiązań spółki dominującej A. wobec dostawcy gazu (Spółki Y) stanowi nieodpłatne świadczenie generujące przychód podatkowy dla spółki dominującej. Spółka zależna X ustanowiła hipotekę na kwotę 20.000.000 zł na nieruchomościach spółki dominującej A. na rzecz Spółki Y, zabezpieczając tym samym długi A. z tytułu dostaw gazu. Później, prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego, hipoteki te zostały uznane za bezskuteczne wobec masy upadłości spółki X na podstawie przepisów o skardze pauliańskiej (art. 527 i 528 Kc. w zw. z art. 130 i 131 P.u.n.), co skutkowało nieuznaniem wierzytelności Spółki Y na liście wierzytelności spółki X. Minister Finansów uznał, że nawet jeśli hipoteka została uznana za bezskuteczną, samo jej ustanowienie stanowi nieodpłatne świadczenie, ponieważ spółka A. uzyskała korzyść w postaci zabezpieczenia swoich zobowiązań bez ponoszenia kosztów, które musiałaby ponieść, gdyby starała się o takie zabezpieczenie na wolnym rynku. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że podatkowe pojęcie nieodpłatnego świadczenia jest szersze niż cywilnoprawne i obejmuje wszelkie zdarzenia, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu. Sąd zaznaczył, że bezskuteczność czynności prawnej stwierdzona na podstawie skargi pauliańskiej dotyczy jedynie masy upadłości i wierzycieli, nie anuluje jednak innych skutków prawnych, w tym powstania przychodu podatkowego. W konsekwencji, sąd oddalił skargę syndyka.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia nieodpłatnego świadczenia w kontekście ustanowienia zabezpieczenia (hipoteki) przez podmiot powiązany, nawet jeśli czynność ta zostanie później uznana za bezskuteczną wobec masy upadłości.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji związanej z upadłością i skargą pauliańską, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych kontekstach. Kluczowe jest ustalenie istnienia powiązań kapitałowych lub innych zależności między podmiotami.
Zagadnienia prawne (1)
Czy ustanowienie przez spółkę zależną hipoteki umownej kaucyjnej na zabezpieczenie zobowiązań spółki dominującej wobec osoby trzeciej, które to zabezpieczenie zostało następnie prawomocnie uznane za bezskuteczne wobec masy upadłości spółki zależnej, stanowi nieodpłatne świadczenie spółki zależnej na rzecz spółki dominującej w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustanowienie hipoteki przez spółkę zależną na zabezpieczenie zobowiązań spółki dominującej stanowi nieodpłatne świadczenie generujące przychód podatkowy dla spółki dominującej, nawet jeśli hipoteka została później uznana za bezskuteczną wobec masy upadłości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podatkowe pojęcie nieodpłatnego świadczenia jest szersze niż cywilnoprawne i obejmuje wszelkie zdarzenia, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu. Samo uzyskanie zabezpieczenia, nawet jeśli ostatecznie bezskuteczne, stanowi korzyść majątkową dla dłużnika, który zaoszczędził wydatek, jaki musiałby ponieść na uzyskanie takiego zabezpieczenia na wolnym rynku. Bezskuteczność czynności prawnej stwierdzona na podstawie skargi pauliańskiej nie wpływa na powstanie przychodu podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
u.p.d.o.p. art. 12 § 1 pkt 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Przychód stanowi wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń. Wartość nieodpłatnych świadczeń ustala się na podstawie cen rynkowych.
Pomocnicze
u.p.d.o.p. art. 12 § 5
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Wartość otrzymanych nieodpłatnie rzeczy lub praw określa się na podstawie cen rynkowych.
u.p.d.o.p. art. 12 § 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Wartość nieodpłatnych świadczeń ustala się na podstawie cen rynkowych lub cen zakupu, w zależności od rodzaju świadczenia.
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna dłużnika dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli może być uznana przez sąd za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela, który ją zaskarżył.
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
u.p.u.n. art. 130
Ustawa prawo upadłościowe i naprawcze
u.p.u.n. art. 131
Ustawa prawo upadłościowe i naprawcze
P.u.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 146
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustanowienie hipoteki przez spółkę zależną na zabezpieczenie zobowiązań spółki dominującej stanowi nieodpłatne świadczenie generujące przychód podatkowy, nawet jeśli hipoteka została później uznana za bezskuteczną wobec masy upadłości. • Podatkowe pojęcie nieodpłatnego świadczenia jest szersze niż cywilnoprawne i obejmuje wszelkie zdarzenia, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu. • Bezskuteczność czynności prawnej stwierdzona na podstawie skargi pauliańskiej nie wpływa na powstanie przychodu podatkowego.
Odrzucone argumenty
Hipoteki ustanowione przez spółkę zależną, uznane prawomocnym wyrokiem za bezskuteczne wobec masy upadłości, nie mogą stanowić nieodpłatnego świadczenia generującego przychód podatkowy, gdyż nie wywołały skutków prawnych. • Spółka dominująca nie uzyskała żadnej korzyści majątkowej z ustanowienia hipotek, ponieważ nie miała obowiązku ich ustanowienia, a ponadto zostały one uznane za bezskuteczne. • Nie istnieją instytucje finansowe, które odpłatnie zgadzają się na obciążenie swojej majątku hipotekami, co podważa twierdzenie o rynkowej wartości takiej usługi.
Godne uwagi sformułowania
podatkowe pojęcie nieodpłatnego świadczenia ma szerszy zasięg niż w prawie cywilnym • wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu • nieodpłatne świadczenie zawsze musi mieć charakter jednostronny • bezskuteczność ta [...] odnosi się jedynie do masy upadłości Spółki X • nie ma przy tym znaczenia, czy w realiach rynkowych istnieją instytucje trudniące się odpłatnym udzielaniem zabezpieczenia w tej samej formie
Skład orzekający
Piotr Popek
przewodniczący
Małgorzata Niedobylska
sprawozdawca
Jarosław Szaro
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nieodpłatnego świadczenia w kontekście ustanowienia zabezpieczenia (hipoteki) przez podmiot powiązany, nawet jeśli czynność ta zostanie później uznana za bezskuteczną wobec masy upadłości."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji związanej z upadłością i skargą pauliańską, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych kontekstach. Kluczowe jest ustalenie istnienia powiązań kapitałowych lub innych zależności między podmiotami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza złożony problem podatkowy związany z nieodpłatnymi świadczeniami i skutkami prawnymi czynności uznanych za bezskuteczne w postępowaniu upadłościowym, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego i upadłościowego.
“Czy bezskuteczna hipoteka generuje przychód podatkowy? WSA rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 20 000 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.