I SA/Po 380/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę W. D. na decyzję Wojewody, która uchyliła w części decyzję Starosty dotyczącą ustalenia odszkodowania za wywłaszczony pod rozbudowę drogi grunt. Starosta ustalił odszkodowanie i powiększył je o 5% wartości nieruchomości, zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (u.z.r.i.d.), uznając, że nieruchomość została wydana w terminie. Wojewoda, w wyniku odwołania, uchylił decyzję Starosty w zakresie powiększenia odszkodowania o 5% i zobowiązał Powiat do wypłaty odszkodowania bez tego bonusu. Organ odwoławczy uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania 5% powiększenia, ponieważ nieruchomość nie została faktycznie wydana inwestorowi w terminie, a także zastosował art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), wydając decyzję na niekorzyść strony odwołującej się, powołując się na rażące naruszenie interesu społecznego. Skarżąca zarzuciła naruszenie szeregu przepisów KPA, w tym art. 6, 7, 8, 9, 10, 75, 79, 111, a także art. 18 ust. 1e u.z.r.i.d. Kwestionowała również prawidłowość operatu szacunkowego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając decyzję Wojewody. Sąd stwierdził, że Wojewoda niezasadnie zastosował art. 139 KPA, ponieważ brak było rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego. Sąd podkreślił, że interpretacja pojęcia 'wydania nieruchomości' w kontekście art. 18 ust. 1e u.z.r.i.d. była różna w orzecznictwie, co wykluczało stwierdzenie rażącego naruszenia prawa. Ponadto, Sąd uznał, że brak wyłonienia inwestora w terminie nie obciążał skarżącej i nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania bonusu. Sąd oddalił natomiast zarzuty dotyczące wadliwości operatu szacunkowego, uznając go za kompletny i logiczny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 139 KPA w kontekście zakazu reformationis in peius oraz stosowanie art. 18 ust. 1e ustawy o drogach publicznych w sprawach odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości pod inwestycje drogowe.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wywłaszczeniem pod drogi publiczne i zastosowaniem art. 139 KPA. Interpretacja pojęcia 'wydania nieruchomości' może być dalej przedmiotem sporów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy może wydać decyzję na niekorzyść strony odwołującej się (zastosowanie art. 139 KPA), jeśli decyzja organu pierwszej instancji nie naruszała prawa rażąco, a jedynie błędnie zastosowała przepis materialny (art. 18 ust. 1e u.z.r.i.d.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony, chyba że decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W tej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 139 KPA, ponieważ nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa ani interesu społecznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 139 KPA, ponieważ brak było rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego. Interpretacja przepisu art. 18 ust. 1e u.z.r.i.d. w orzecznictwie była zróżnicowana, co wykluczało stwierdzenie rażącego naruszenia prawa. Ponadto, brak wyłonienia inwestora w terminie nie obciążał skarżącej.
Jakie są przesłanki do przyznania 5% powiększenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie art. 18 ust. 1e ustawy o drogach publicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesłanki te są spełnione, gdy dotychczasowy właściciel odpowiednio wyda nieruchomość lub opróżni lokal niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od doręczenia zawiadomienia o decyzji, postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności lub od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Wydanie nieruchomości może nastąpić również w sposób dorozumiany, poprzez bierne zachowanie właściciela i faktyczne objęcie nieruchomości w posiadanie przez zarządcę drogi, bez czynienia przeszkód.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy nie przewidują szczególnej formy wydania nieruchomości, a bierne zachowanie właściciela może oznaczać przekazanie władztwa faktycznego. Brak wyłonienia inwestora w terminie nie może obciążać właściciela i uniemożliwiać przyznania bonusu.
Jaka jest wartość dowodowa operatu szacunkowego i jak organy powinny go oceniać?
Odpowiedź sądu
Operat szacunkowy jest jedynym dopuszczonym dowodem określającym wartość nieruchomości. Organy administracji i sądy mają obowiązek ocenić jego wartość dowodową, badając jego kompletność, logikę, spójność, wiarygodność, zgodność z przepisami prawa oraz poprawność zastosowanej metody szacowania. Mogą żądać wyjaśnień lub uzupełnienia wyceny w przypadku wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że operat szacunkowy podlega ocenie na podstawie art. 80 KPA, ale z uwzględnieniem specyficznych kryteriów oceny opinii biegłego. Organy nie są związane opinią, ale muszą ją ocenić w kontekście całokształtu materiału dowodowego, sprawdzając poprawność poszczególnych elementów opinii.
Przepisy (13)
Główne
u.z.r.i.d. art. 18 § ust. 1e
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Przepis reguluje warunki przyznania 5% powiększenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jeśli została ona wydana w określonym terminie. Sąd interpretuje pojęcie 'wydania' szeroko, dopuszczając również wydanie dorozumiane.
k.p.a. art. 139
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis wprowadza zakaz reformationis in peius, który może być uchylony tylko w przypadku rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego. Sąd uznał, że w tej sprawie nie było podstaw do jego zastosowania.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia decyzji przez sąd administracyjny z powodu naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
Pomocnicze
u.g.n. art. 130 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 157
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis umożliwia stronie zakwestionowanie operatu szacunkowego poprzez zwrócenie się do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów do podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania o kosztach sądowych.
rozporządzenie RM art. 36
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
rozporządzenie RM art. 56
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
rozporządzenie RM art. 57
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 139 KPA, ponieważ brak było rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego. • Brak wyłonienia inwestora w terminie nie obciąża skarżącej i nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania 5% bonusu do odszkodowania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące wadliwości operatu szacunkowego (mimo że zostały podniesione przez skarżącą, sąd uznał je za niezasadne).
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny • przez pojęcie 'rażącego naruszenia prawa' rozumie się naruszenie przepisu prawa, którego treść nie budzi wątpliwości co do bezpośredniego rozumienia • brak wyłonienia inwestora jest okolicznością, która w żadnej mierze nie może obciążać skarżącej
Skład orzekający
Izabela Kucznerowicz
przewodniczący
Waldemar Inerowicz
sprawozdawca
Katarzyna Wolna-Kubicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 139 KPA w kontekście zakazu reformationis in peius oraz stosowanie art. 18 ust. 1e ustawy o drogach publicznych w sprawach odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości pod inwestycje drogowe."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wywłaszczeniem pod drogi publiczne i zastosowaniem art. 139 KPA. Interpretacja pojęcia 'wydania nieruchomości' może być dalej przedmiotem sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu wywłaszczeń i odszkodowań, a także kluczowej zasady procesowej (zakaz pogarszania sytuacji strony po wniesieniu odwołania). Wyjaśnia, kiedy organ odwoławczy może działać na niekorzyść strony, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy organ odwoławczy może odebrać Ci pieniądze, nawet jeśli organ pierwszej instancji przyznał Ci rację?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.