I SA/Po 344/22

I SA/Po 344/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-09-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Kucznerowicz /przewodniczący/
Katarzyna Nikodem /sprawozdawca/
Waldemar Inerowicz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 158/23 - Wyrok NSA z 2025-03-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 3a § 1  pkt 1, art. 27 § 1 pkt 3, art. 33 § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie WSA Katarzyna Nikodem (spr.) WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 07 września 2022 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione oddala skargę.
Uzasadnienie
T. sp. z o.o. (dalej zwanej również skarżącą) złożyła 08 lutego 2021 r. Burmistrzowi Miasta K. deklarację na podatek od nieruchomości za 2021 r. Łączna kwota wykazanego zobowiązania podatkowego wynosiła [...] zł. Należność ta była płatna w comiesięcznych ratach po [...] zł. W pouczeniu deklaracji zwarto informację, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.
Burmistrz upomnieniem z 18 października 2021 r., nr [...] wezwał skarżącą do zapłaty rat zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2021 r. wymagalnych na 15 września i 15 października 2021 r. w kwotach po [...] zł wraz z odsetkami oraz kwoty [...]zł tytułem kosztów upomnienia. Następnie 05 listopada 2021 r. organ wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległości skarżącej w podatku od nieruchomości wymagalne 15 września i 15 października 2021 r. Na podstawie tego tytułu Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wszczął postępowanie egzekucyjne.
Pismem z 26 listopada 2021 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podniesiono naruszenie art. 33 § 2 pkt 2 lit. a)-c) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."). Wniesiono o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Podniesiono m. in., że tytuł wykonawczy wystawiono na nieprawidłowej podstawie. W sprawie brak jest decyzji organu, a sam organ nie powołuje się na deklaracje składane przez skarżącą jako podstawę obowiązku.
Burmistrz Miasta K. postanowieniem z 17 grudnia 2021 r., nr [...] będącym stanowiskiem wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów nie uznał istnienia przesłanek wynikających z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a)-c) u.p.e.a. wskazanych w zarzutach, tym samym oddalić zarzuty w sprawie.
Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego postanowienia powołał się m. in. na postanowienia art. 21 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p."). Wyjaśniono, że wydano dwie decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego za 2020 i 2021 r., które zostały uchylone. Żadna ze wskazanych przez skarżącą decyzji nie dotyczyła zaległości objętych tytułami wykonawczymi będącymi przedmiotem postępowania. Kwoty ujęte w tytule wykonawczym z 05 listopada 2021 r., nr [...] wynikają ze złożonej deklaracji podatkowej. W sprawie spełniono wymogi wszczęcia egzekucji, o których mowa w art. 15 ust. 1 u.p.e.a. Końcowo stwierdzono, że w art. 3a powołanej ostatnio ustawy nie ujęto ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.o.l.").
Pismem z 28 grudnia 2021 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Burmistrza z 17 grudnia 2021 r. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uwzględnienie zarzutów skarżącej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 24 lutego 2022 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z 17 grudnia 2021 r.
W ocenie Kolegium istota zarzutu z art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a. polega na powstaniu rozbieżności między treścią obowiązku opisanego w tytule wykonawczym a treścią obowiązku określonego orzeczeniem albo wynikającego z dokumentu stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego lub wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa. Zdaniem organu drugiej instancji Burmistrz zdaje się nieprawidłowo określił w tytule wykonawczym podstawę prawną obowiązku. Dochodzony w sprawie obowiązek wynika z dokumentu o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., tj. z deklaracji. Zaznaczono jednak, że organ pierwszej instancji prawidłowo określił pozostałe elementy podstawy prawnej obowiązku. W ocenie Kolegium dopiero brak formalny tytułu wykonawczego mogący przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania innej kwoty niż obciążająca zobowiązanego należy postrzegać w kategorii przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stwierdzono przy tym, że sytuacja tego rodzaju nie ma miejsca w sprawie. Złożona przez skarżącą deklaracja na podatek od nieruchomości zawiera pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłano skarżącej upomnienie. W takiej sytuacji nie jest konieczne wydawanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości.
Pismem z 06 kwietnia 2022 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na postanowienie SKO w L., z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem zwrotu wpisu i kosztów zastępstwa procesowego, a także opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1) art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a. poprzez:
a) nieuwzględnienie zażalenia na postanowienie Burmistrza, mimo wyraźnego przyznania przez organ odwoławczy zaistnienia powołanej podstawy zarzutów;
b) nieuwzględnienie zażalenia na postanowienie Burmistrza w przedmiocie zarzutów, mimo zasadności zarzutów w świetle okoliczności sprawy, wynikających z określenia żądania niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z właściwej podstawy;
2) art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zażalenia na postanowienie Burmistrza w przedmiocie zarzutów, mimo ich zasadności w świetle okoliczności sprawy;
3) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zażalenia na postanowienie Burmistrza, mimo wyraźnego przyznania przez organ odwoławczy zaistnienia powołanej podstawy zarzutów;
4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia naruszającego, w ocenie skarżącej, dyrektywę stania na straży praworządności i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
5) art. 8 k.p.a. w zw. z art 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, w szczególności poprzez:
a) nieuwzględnienie zażalenia na postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutów, mimo jednoczesnego wyraźnego przyznania wystąpienia okoliczności stanowiącej przewidzianą przez ustawę podstawę zarzutu;
b) rażące zignorowanie funkcji gwarancyjnej procedury egzekucyjnej względem podatnika, w szczególności poprzez wskazanie, że mimo określenia nieprawidłowej podstawy obowiązku na tytule wykonawczym zarzuty nie są usprawiedliwione, gdyż (w ocenie SKO) nie wynika dla podatnika niebezpieczeństwo wyegzekwowania innej kwoty;
c) wyrażenie wprost potrzeby uwzględnienia w rozpatrzeniu zażalenia, że jego ewentualne uwzględnienie prowadzić będzie musiało do umorzenia postępowania egzekucyjnego (co w ocenie skarżącej) świadczy o pozbawionym bezstronności i ukierunkowanym z góry na oddalenie odwołania stanowisku SKO, przyznającym priorytet interesom fiskalnym nad zachowaniem gwarancji ustawowych zabezpieczających podatnika.
W odpowiedzi na skargę SKO w L. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymaga dokonania kontroli zgodności z prawem postanowienia, którym utrzymano w mocy postanowienie Burmistrz Miasta K. z 17 grudnia 2021 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W ocenie organów brak jest podstaw do uznania zarzutów, o których mowa w art. 33 § 2 pkt 2 lit. a)-c) u.p.e.a. Skarżąca podnosi, że tytuł wykonawczy błędnie wskazuje podstawę prawną dochodzonego obowiązku.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Jak stanowi zaś art. 33 § 2 powołanego aktu, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 (lit. a), dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 (lit. b), przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (lit. c).
W art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a. wskazuje się m. in., że w zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio: z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika.
W ocenie Sądu wykładnia językowa postanowień art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że jedną z podstaw wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego m. in. z deklaracji podatkowej złożonej przez podatnika. Przesłanką uzasadniającą wniesienie zarzutu na podstawie wskazanego przepisu nie jest zaś jedynie wskazanie błędnej podstawy prawnej dochodzonego obowiązku w rubryce D.3. tytułu wykonawczego.
Powyższy rezultat wykładni znajduje potwierdzenie w wynikach wykładni systemowej wewnętrznej.
Zgodnie bowiem z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera: treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Analiza przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca na gruncie u.p.e.a. odróżnia pojęcie treści obowiązku podlegającego egzekucji od podstawy prawnej tego obowiązku. Wyjaśnić również należy, że aktualne brzmienie art. 33 u.p.e.a. stanowi wynik wejścia w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 z późn. zm.). Na jej mocy znowelizowano brzmienie m. in. wskazanego ostatnio przepisu u.p.e.a. W wyniku wejścia w życie ustawy nowelizującej niespełnianie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. nie stanowi przesłanki uzasadniającej wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej [por. uzasadnienie do rządowego projekt ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Sejm VIII kadencji, druk nr 3753, dostępny pod adresem: [...]].
Mając powyższe na uwadze eksponowana w skardze wadliwość tytułu wykonawczego z 05 listopada 2021 r., nr [...] polegająca na błędnym wskazaniu podstawy prawnej obowiązku, nie może (z uwagi na prawidłowe określenie treści dochodzonego obowiązku zgodnie z deklaracją na podatek od nieruchomości na 2021 r.) skutkować uznaniem zarzutu wniesionego w oparciu o art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a. za zasadny i umorzeniem postępowania egzekucyjnego.
Z uwagi na prawidłowe zastosowanie postanowień art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a. za niezasługujące na uwzględnienie należało uznać zarzuty podnoszące naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6, 7 i 8 k.p.a.
Rekapitulując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Błędne wskazanie w tytule wykonawczym podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku w aktualnym stanie prawnym nie jest okolicznością mogącą być zwalczaną przy wykorzystaniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.