I SA/Po 2600/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2005-06-22
NSApodatkoweWysokawsa
wartość celnapodatek akcyzowyKodeks celnysamochód osobowyimportEurotaxmetoda ostatniej szansyprawo celneWSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej dotyczącą wartości celnej samochodu, uznając błąd w sposobie odliczenia podatku akcyzowego.

Sprawa dotyczyła kwestionowania przez organy celne wartości celnej samochodu osobowego Ford Mondeo z 1994 r. Skarżący T.G. przedstawił fakturę zakupu, jednak organy celne uznały ją za niewiarygodną ze względu na zaniżoną cenę w porównaniu do cen rynkowych. Zastosowano metodę "ostatniej szansy", opartą na katalogu Eurotax, a następnie odjęto podatek akcyzowy według stawki dla samochodów nowych (3,1%) zamiast właściwej dla używanych (65%). Sąd uchylił decyzję, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego przez organy celne w zakresie prawidłowego odliczenia podatku akcyzowego.

Skarżący T.G. zakwestionował decyzję Dyrektora Izby Celnej dotyczącą ustalenia wartości celnej sprowadzonego samochodu osobowego Ford Mondeo z 1994 r. Organy celne uznały fakturę zakupu za niewiarygodną z powodu zaniżonej ceny transakcyjnej w stosunku do cen rynkowych publikowanych w katalogu Eurotax. Zastosowano metodę "ostatniej szansy" (art. 29 Kodeksu celnego), ustalając wartość celną na podstawie danych z katalogu, a następnie odjęto od niej należności celne i podatkowe. Kluczowym błędem organów celnych, który doprowadził do uchylenia decyzji, było odliczenie podatku akcyzowego według stawki 3,1% (przeznaczonej dla samochodów nowych) zamiast właściwej dla pojazdu z 1994 r. stawki 65%. Sąd podkreślił, że stosowanie niższych stawek podatku akcyzowego dla samochodów nowych do wyliczenia wartości celnej używanych pojazdów jest niezgodne z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, w tym z art. 31 pkt 6 Kodeksu celnego. Sąd zwrócił uwagę, że komunikaty Prezesa Głównego Urzędu Ceł nie są aktami prawa powszechnie obowiązującego i nie mogą stanowić podstawy do nakładania obowiązków na obywateli. Wskazano również na naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy, który nie odniósł się do zarzutów skarżącego w uzasadnieniu decyzji. Sąd potwierdził jednak prawidłowość zastosowania metody "ostatniej szansy" i korzystania z katalogu Eurotax do ustalenia wartości celnej, zgodnie z orzecznictwem NSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego, stosując stawkę podatku akcyzowego przewidzianą dla samochodów nowych (3,1%) zamiast właściwej dla pojazdu z 1994 r. stawki 65%.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że stosowanie niższych stawek podatku akcyzowego dla samochodów nowych przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów jest niezgodne z art. 31 pkt 6 Kodeksu celnego oraz rozporządzeniem Ministra Finansów. Komunikaty Prezesa Głównego Urzędu Ceł nie są aktami prawa powszechnie obowiązującego i nie mogą stanowić podstawy do ustalania obowiązków wobec obywateli.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

k.c. art. 29 § § 1

Kodeks celny

k.c. art. 31 § pkt 6

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny

k.c. art. 85 § § 1

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny

p.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1 lit. a/

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

o.p. art. 207 § § 1

Ordynacja podatkowa

k.c. art. 65 § § 4 pkt 2

Kodeks celny

k.c. art. 65 § § 7

Kodeks celny

k.c. art. 13 § § 1

Kodeks celny

k.c. art. 23 § § 7

Kodeks celny

k.c. art. 70 § § 1 i 2

Kodeks celny

k.c. art. 85 § § 1 i art. 262

Kodeks celny

k.c. art. 25

Kodeks celny

k.c. art. 26

Kodeks celny

k.c. art. 27

Kodeks celny

k.c. art. 28

Kodeks celny

u.p.d.o.f.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 93 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego art. 7 § ust. 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe odliczenie podatku akcyzowego przez organy celne (zastosowanie stawki dla samochodów nowych zamiast właściwej dla używanych). Naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy (brak odniesienia się do zarzutów w uzasadnieniu decyzji).

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące trafności zastosowania przepisu art. 29 § 1 Kodeksu celnego (metoda "ostatniej szansy") z powodu braku wystarczającego materiału porównawczego. Zarzuty dotyczące nieustosunkowania się organów celnych do opinii rzeczoznawcy. Zarzuty dotyczące rozbieżności w stosowaniu art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Zarzuty dotyczące nie wyjaśnienia kwestii odliczenia podatku akcyzowego.

Godne uwagi sformułowania

Metoda "ostatniej szansy" Komunikaty Prezesa Głównego Urzędu Ceł nie są aktami prawa powszechnie obowiązującego i z tego względu nie mogły stanowić dla organów celnych podstawy do ustalania jakichkolwiek praw czy obowiązków, lub też ciężarów publicznych wobec podmiotów zewnętrznych. Opłacalność zakupu pojazdu za granicą, bądź jej brak jest indywidualną kwestią importera i nie może wpływać na ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu.

Skład orzekający

Maria Lorych-Olszanowska

sędzia

Marzenna Kosewska

przewodniczący

Walentyna Długaszewska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Prawidłowe stosowanie metody \"ostatniej szansy\" w ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów, znaczenie aktów prawa powszechnie obowiązującego nad aktami prawa wewnętrznego (komunikatami), prawidłowe odliczanie podatku akcyzowego przy ustalaniu wartości celnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy przepisów Kodeksu celnego obowiązujących w 2002-2005 r. i może wymagać analizy w kontekście późniejszych zmian prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe stosowanie przepisów prawa powszechnie obowiązującego i jak błędy w interpretacji stawek podatkowych mogą prowadzić do uchylenia decyzji administracyjnej. Jest to przykład praktycznego zastosowania prawa celnego.

Błąd w stawce akcyzy kosztował organ celny uchylenie decyzji – jak prawidłowo ustalić wartość celną używanego auta?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Po 2600/02 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maria Lorych-Olszanowska
Marzenna Kosewska /przewodniczący/
Walentyna Długaszewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2005r. przy udziale sprawy ze skargi T. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska /-/ M. Lorych-Olszanowska
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [....] Dyrektor Urzędu Celnego w O. uznał - na podstawie art. 207 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 65 § 4 pkt 2, art. 65 § 7, art. 13 § 1, art. 23 § 7, art. 29 § 1, art. 70 § 1 i 2, art. 85 § 1 i art. 262 Kodeksu celnego - zgłoszenie celne nr E 13 110920/00/004179, dotyczące samochodu osobowego marki Ford Mondeo z 1994r. zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu przez T.G., za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości towaru, wartości pozycji, wartości statystycznej i podstawy opłaty. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż zakwestionował - na zasadzie art. 23 § 7 Kodeksu celnego - dołączony do przedmiotowego zgłoszenia celnego dowód zakupu pojazdu, gdyż istniały uzasadnione podstawy do zanegowania jego wiarygodności ze względu na podaną wysokość ceny transakcyjnej, która nie odzwierciedlała rzeczywistej wartości importowanego samochodu. Podana na dokumencie zakupu kwota [...] odbiegała bowiem od wartości podobnych pojazdów sprzedawanych na Europejskim Obszarze Gospodarczym, które publikowane są w katalogu Eurotax Schwacke Liste. Ustalając wartość celną samochodu, zastosował przepis art. 29 § 1 Kodeksu Celnego ( tzw. metoda "ostatniej szansy" ), wskazując przyczyny, dla których nie jest możliwe ustalenie wartości używanego samochodu na podstawie przepisów art. 25-28 kodeksu celnego. Dyrektor Urzędu Celnego powołał się przy tym na opracowanie w formie Studium 1.1 Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej ( WCO ) dotyczące postępowania w kwestii ustalania wartości używanych samochodów, zgodnie z którym w razie zakwestionowania wiarygodności dokumentów organ celny stosuje metodę "ostatniej szansy", przy której może się oprzeć na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych samochodów. Za podstawę wyliczeń wartości celnej zgłoszonego pojazdu organ celny przyjął zatem jako wartość bazową - rynkową wartość pojazdu podaną w ogólnokrajowym katalogu "Eurotax" 6 tj. kwotę [...]. Po odjęciu od tej kwoty podatku VAT ( 22 % ) i podatku akcyzowego ( według stawki 3,1 % ) ustalono wartość celną samochodu w wysokości [...]. W związku z wydaniem powyższej decyzji organ I instancji zawiadomił T. G. pismem z dnia [...] o powstaniu obowiązku podatkowego w zakresie podatku akcyzowego w kwocie [...] według stawki 65 % i podatku od towarów i usług w wysokości [...] według stawki 22 %.
W odwołaniu T. G. wniósł o uchylenie powyższej decyzji oraz ustalenie należności celnych na podstawie faktury zakupu, czyli ceny faktycznie zapłaconej, zarzucając organowi I instancji błędne ustalenie wartości celnej towaru poprzez zakwestionowanie załączonych dokumentów oraz błąd przy odliczeniu podatku akcyzowego. Według strony odwołującej się przedmiotowa faktura eksportowa nr [...] na kwotę [...] była dokumentem oryginalnym. Dodatkowo strona przedłożyła ocenę techniczną pojazdu nr [...] sporządzoną przez rzeczoznawcę K. F., który opisał dokładnie usterki stwierdzone w pojeździe a obniżające jego wartość. Przy ustalaniu wartości pojazdu w oparciu o art. 29 § 1 Kodeksu celnego odliczono od wartości rynkowej pojazdu podatek akcyzowy w stawce 3,1 %, a przy obliczaniu należności podatkowych uwzględniono stawkę 65 %.
Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] uchylił powyższą decyzję w części wskazującej jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego i w to miejsce wskazał art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c Kodeksu celnego, a w pozostałej części utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko organu I instancji odnośnie znacznej różnicy między ceną zakupu zadeklarowaną, a ceną wskazywaną w specjalistycznych katalogach odnośnie podobnych pojazdów, co stanowiło słuszną podstawę do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Wskazał, że w katalogu Eurotax Schwacke Listę nr [...] wydawanym przez zagraniczną firmę "EurotaxSchwacke", zawierającym notowania cenowe samochodów osobowych na rynku europejskim, przedmiotowy model auta wyceniono na [...] ,co dodatkowo potwierdza zasadność zakwestionowania wartości zadeklarowanej przez stronę. Ponadto wyjaśnił, że w przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25 - 29 Kodeksu celnego ( art. 24 § 1 Kodeksu celnego). Przepisy obowiązujące w Polsce w przypadku zakwestionowania umowy sprzedaży ( faktury lub rachunku) dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary, dla których ustalana jest wartość celna ( art. 25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej ( WCO- wyjaśnienia tegoż Komitetu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999r. w sprawie wyjaśnień dotyczących wartości celnej - Dz.U. z 1999, nr 80, poz. 908 ) uznał za problematyczne. Niemożliwym jest, bowiem znalezienie identycznych bądź podobnych używanych pojazdów samochodowych.
Kolejna metoda ustalenia wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych ( art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć w zasadzie, zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalenia Wartości Celnej zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy, bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary, dla których ustalana jest wartość celna.
Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej ( art. 28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy samo chodowe nie są, bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda ta oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę.
Wartość celna używanych pojazdów samochodowych jest ustalana według metody " ostatniej szansy" ( art. 29 Kodeksu celnego). Przepis ten przewiduje, iż jeżeli wartość celna nie może być ustalana na podstawie przepisu art. 23, 25-28 ustawy jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami ( art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu, porozumienie w sprawie stosowania ( art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. i przepisy działu III tytuł II Kodeksu celnego).
W niniejszej sprawie z powodów opisanych wyżej nie było możliwe ustalenie wartości celnej na podstawie przepisów art. 23, 25-28 Kodeksu celnego, Dyrektor Urzędu Celnego zastosował, zatem art. 29 Kodeksu celnego.
Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę ostatniej szansy, istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. W celu ustalenia wartości celnej z wykorzystaniem tej metody należy stosować specjalistyczne katalogi, w których wydawca zestawia średnie ceny pojazdów samochodowych ( osobowych, terenowych, dostawczych, ciężarowych) na podstawie ogólnopolskich badań rzeczoznawczych, prowadzonych w sposób fachowy przez specjalistów w dziedzinie motoryzacji.
Mając powyższe na względzie, Dyrektor Urzędu Celnego ustalił, iż średnia cena przedmiotowego pojazdu o ww. parametrach technicznych wynosiła w miesiącu importu [...] wg. wydawnictwa EUROTAX- samochody osobowe nr [...]) zgodnie z informacją wydawcy powołanego katalogu ceny w nim zawarte są średnie i jednocześnie zbliżone do cen transakcyjnych i odnoszą się do pojazdów używanych.
Wartość tą pomniejszono o należność i podatkowe pobierane w związku z importem towaru uzyskując w ten sposób średnią cenę pojazdu o ww. parametrach importowanego na polski obszar celny. Tak ustalona cena mogła być przyjęta za wartość celną auta na podstawie art. 29 Kodeksu celnego.
Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż opłacalność zakupu pojazdu za granicą, bądź jej brak jest indywidualną kwestią importera i nie może wpływać na ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu.
Organ II instancji wskazał ponadto, że w sprawie korekty podatku właściwy jest urząd skarbowy.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. G. wnosił o uchylenie decyzji obu instancji, kwestionując trafność zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 29 § 1 Kodeksu celnego, ze względu na brak wystarczającego materiału porównawczego. Skarżący zarzucał, że organy celne nie ustosunkowały się do przedstawionej opinii rzeczoznawcy przy ocenie wartości samochodu i nie umotywowały zajętego stanowiska. Wskazywał na rozbieżności w postępowaniu organów celnych w zakresie stosowania art. 23 § 7 kodeksu celnego. Zakwestionował też ponownie dokonanie odliczenia podatku akcyzowego jedynie w wysokości 3,1 % w sytuacji, gdy faktyczna stawka tego podatku wynosi 65 % oraz wskazywał na nie wyjaśnienie tej kwestii w uzasadnieniu decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zarzuty skarżącego okazały się uzasadnione w części dotyczącej zastosowanej stawki podatku akcyzowego przy ustalaniu wartości celnej samochodu.
Zgodnie z przepisem art. 31 pkt 6 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ), obowiązującej w dacie dokonania zgłoszenia celnego, do wartości celnej nie wlicza się należności celnych przywozowych lub innych opłat pobieranych na polskim obszarze celnym z tytułu przywozu lub sprzedaży towarów, o ile koszty te można wyodrębnić z ceny faktycznie zapłaconej. Oznacza to, że organy celne ustalając wartość celną samochodu winny pomniejszyć jego wartość bazową między innymi o należności podatkowe pobierane w związku z jego importem. Bezsporne jest w sprawie, że przedmiotowy samochód wyprodukowany został w 1994 r. w związku z czym obciążał go podatek akcyzowy w stawce 65 % (por. zawiadomienie o powstaniu obowiązku podatkowego z 19.7.2002r. ), natomiast organ celny I instancji odliczył ten podatek według stawki 3,1 %, obowiązującej dla samochodów nowych, co zostało zaaprobowane przez organ odwoławczy.
W ocenie sądu praktyka polegająca na obliczaniu wartości celnej samochodów osobowych przy zastosowaniu niższych stawek podatku akcyzowego, obowiązujących dla samochodów nowych, niezależnie od faktycznego roku produkcji danego pojazdu, jest niezgodna z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 31 pkt 6 Kodeksu celnego i § 7 ust. 2 obowiązującego w dacie wydania decyzji rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269). Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy zasadniczej z dnia 02.04.1997 r. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. Nr 78, poz. 483 ) źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są wyłącznie: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Tylko zatem normy prawa powszechnie obowiązującego stanowią te uregulowania, za pomocą których organy władzy publicznej mogą podejmować decyzje w stosunku do obywateli i osób prawnych. Są one zatem normatywną podstawą decyzji o nałożeniu na określone podmioty uprawnień, obowiązków i ciężarów publicznych ( patrz : P. Wieczorek, Komentarz do Konstytucji RP, Warszawa 2000, s. 110 ). Natomiast zgodnie z art. 93 ust. 1 Konstytucji Prezes Rady Ministrów oraz poszczególni ministrowie mogą wydawać zarządzenia, jednakże o charakterze wyłącznie wewnętrznym i obowiązujące tylko jednostki organizacyjne podległe danemu organowi. Akty te nie mogą przy tym stanowić podstawy decyzji wobec obywateli i innych podmiotów ( ust. 2 ).
Z tych względów nie ulega wątpliwości, że zastosowany przez organy celne sposób wyliczenia wartości pojazdu zgodnie z wskazówkami zawartymi w Komunikacie nr 2 Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 18.03.2002r. "w sprawie ustalania wartości celnej używanych pojazdów samochodowych" nie może być uznany za prawidłowy bowiem przedmiotowy Komunikat nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego i z tego względu nie mógł stanowić dla organów celnych podstawy do ustalania jakichkolwiek praw czy obowiązków, lub też ciężarów publicznych wobec podmiotów zewnętrznych. Jako akt tzw. prawa wewnętrznego, był on bowiem adresowany wyłącznie do jednostek organizacyjnych i ich pracowników podległych Prezesowi Głównego Urzędu Ceł, a zatem podmiotów podporządkowanych mu organizacyjnie i służbowo ( patrz: E. Ochendowski, Prawo administracyjne. Część ogólna, Toruń 1996, s. 85 - 86 ).
Zatem w ocenie Sądu organy celne dokonały naruszenia wyżej wymienionych przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik niniejszej sprawy - poprzez nieuzasadnione odliczenie podatku akcyzowego według stawki przewidzianej dla nowych samochodów tzn. 13,6 % , pomimo tego, że sporny pojazd był już produktem kilkuletnim, dla którego obowiązywała wyższa stawka akcyzy.
Zauważyć również należy, że Dyrektor Departamentu Ceł Ministerstwa Finansów w piśmie nr [...] z dnia [...] adresowanym do dyrektorów Izb Celnych, uznał za nieaktualne omawiane powyżej wytyczne Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Powołując się na przeanalizowanie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie ustalania wartości celnej używanych samochodów stwierdził on m.in., iż przy ustalaniu wartości celnej pojazdu według art. 29 Kodeksu celnego należy od średniej wartości rynkowej odliczać podatek akcyzowy odpowiednio do pojemności silnika oraz roku jego produkcji.
Wskazać ponadto należy, że w decyzji organu odwoławczego nie odniesiono się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu, dotyczących omawianej powyżej kwestii zastosowania zbyt niskiej stawki podatku akcyzowego dla obliczenia wartości celnej. Swoje stanowisko organ odwoławczy zaprezentował dopiero w piśmie z [...] (por: k. 37 akt ) co stanowi naruszenie przepisów postępowania celnego to jest: art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego.
Za niezasadne należało natomiast uznać pozostałe zarzuty podniesione w skardze.
Zgodnie z treścią art. 85 § 1 Kodeksu Celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towaru jest zasadniczo wartość transakcyjna - cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny ( art. 23 § 1 Kodeksu celnego ), ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i 31 ustawy. Organ celny nie może jednak przyjąć wartości transakcyjnej towaru za jego wartość celną, jeżeli z uzasadnionych przyczyn - co obowiązany jest odrębnie wyjaśnić podmiotowi dokonującemu zgłoszenia celnego jedynie na jego pisemny wniosek ( art. 23 § 8 Kodeksu celnego ) - zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Dokumenty takie stają się niewiarygodne w sytuacji, gdy podana w nich cena transakcyjna w oczywisty sposób budzi wątpliwości, albowiem nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru ( ze względu na duże prawdopodobieństwo zaniżenia lub zawyżenia kwoty transakcji ). Tylko bowiem rzeczywista wartość towaru może stanowić o jego wartości celnej. Należy przy tym zaznaczyć, iż wartość ta jest niezależna do tego, czy importer otrzymał dany towar za darmo, czy też kupił go po okazyjnie niskiej cenie, albowiem opłacalność zakupu towaru za granicą, bądź też jej brak jest indywidualną sprawą importera, która nie może wpływać na ustalenie wartości celnej towaru ( patrz m. in. wyrok NSA z dnia 17.01.1995r., sygn. akt SA/ Ka 1615/94).
W rozpoznawanej sprawie organ celny zakwestionował wiarygodność ceny transakcyjnej samochodu, podanej w fakturze zakupu, uznając, po porównaniu jej z ceną podobnych pojazdów na europejskim obszarze gospodarczym, że jest ona znacznie zaniżona w stosunku do rzeczywistej jego wartości. W tej sytuacji organ celny był zobowiązany w ramach postępowania wszczętego przez przyjęcie zgłoszenia celnego dokonać weryfikacji dołączonych do niego dokumentów, w tym także faktury dokumentującej wartość transakcyjną towaru (art. 70 Kodeksu celnego). Ustalenie wartości celnej towarów w sytuacji gdy wartość transakcyjna zostaje odrzucona przez organy celne następuje stosownie do okoliczności przy wykorzystaniu metod, które zostały określone kolejno w art. 25 Kodeksu celnego ( czyli według wartości transakcyjnej identycznych towarów), art. 26 ( według wartości transakcyjnej podobnych towarów), art. 27 ( przyjmując cenę jednostkową towarów przywożonych, bądź identycznych lub podobnych sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach) lub art. 28 ( według wartości kalkulowanej), a dopiero gdy wartość celna nie może być ustalona na podstawie tych metod jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., Porozumienia w sprawie stosowania tego artykułu oraz przepisami tytułu II, działu III Kodeksu celnego ("Wartość celna towarów" ). Wyjaśnić należy, że postanowienia Kodeksu celnego z 9.01.1997 r. opierały się bezpośrednio na Porozumieniu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zwanym "Kodeksem wartości celnej" ( publikowane w zał. do Dz. U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483). Wydając decyzje w niniejszej sprawie, dotyczącej wartości celnej używanego samochodu organy celne obowiązane były również uwzględnić tzw. Wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) do Porozumieniu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. ( publikowane w zał. do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999r. Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej - Dz. U. Nr 80, poz.908 ze zm., wydanego na podstawie art. 33 Kodeksu celnego.), a zwłaszcza "Studium 1.1. - Postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych". W świetle powołanych przepisów organy celne miały obowiązek ustalenia wartości zgłoszonego do odprawy celnej używanego samochodu przy zastosowaniu tzw. metody ostatniej szansy (art. 29 § 1 Kodeksu celnego), co też prawidłowo uczyniły w niniejszej sprawie. Zgodnie z postanowieniami powyższego Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego, w przypadku korzystania z metody "ostatniej szansy" przy ustalaniu wartości celnej używanych samochodów należy oprzeć się na danych uzyskanych z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism, zawierających ceny rynkowe pojazdów na polskim obszarze celnym.
Organ celny I instancji przyjął do dokonywanych przez siebie obliczeń informację wynikającą ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny użytkowanych pojazdów samochodowych na całym rynku polskim - katalogu "Eurotax" ( nr [...] ), opracowywanego i aktualizowanego co miesiąc przez Zespół Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego Automobilklub Polski. Podawane w nim ceny są uśrednione i stanowią wynik analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego kraju ( giełdy i komisy samochodowe ), a informacje dotyczące danego modelu uwzględniają spadek ceny spowodowany przez wiek, przebieg i stan techniczny pojazdu. Katalog ten jest wykorzystywany dla szacowania wartości samochodów również przez towarzystwa ubezpieczeniowe oraz urzędy skarbowe. Należy przy tym zauważyć, iż praktyka wykorzystania średnich cen pojazdów na rynku krajowym, publikowanych systematycznie przez specjalistyczne wydawnictwa, znalazła potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( patrz m. in. wyrok z dnia 18.04.2001r. - sygn. akt I SA/Po 2260/99 oraz z dnia 27.04.2001r. - sygn. I SA/Po 2135/99 ).
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że skorzystanie z danych zawartych w przedmiotowym katalogu ( stanowiących wypadkową porównania tysięcy notowań danego typu pojazdu ) odpowiadało w pełni wymogom art. 29 Kodeksu celnego, stanowił on bowiem uprawniony środek dowodowy umożliwiający ustalenie rzeczywistej wartości przedmiotowego pojazdu. Korzystanie przez administrację celną z jednego specjalistycznego katalogu jest uzasadnione zasadą równego traktowania prawnego podmiotów importujących ten sam rodzaj towarów. Katalog "Eurotax" podaje przy tym wartość rynkową pojazdu jako wartość uśrednioną, ustaloną w oparciu o dane pochodzące z bardzo wielu źródeł ( monitorowanie giełd i komisów motoryzacyjnych na terenie całego kraju).
Rozpatrując ponownie sprawę rzeczą organów celnych będzie uwzględnienie przedstawionych wyżej uwag, a także zmian stanu prawnego spowodowanych ustawami z dnia 19.03.2004r. - Prawo celne i Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 622, 623 ).
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a/, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ).
/-/W. Długaszewska /-/ M. Kosewska /-/ M.Lorych-Olszanowska
Za nieobecnego Sędziego
/-/ M. Kosewska
T.M.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI