I SA/Op 853/24

I SA/Op 853/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący/
Remigiusz Mazur
Tomasz Judecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 30 ust. 6 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 7 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2019 poz 1437
art. 2 pkt 5 i pkt 14, art. 15 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 5 sierpnia 2024 r., nr IN.I.7721.10.4.2024.MO w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia budowy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Prudnickiego z dnia 17 czerwca 2024 r., nr AB.6743.4.61.2024, 2) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącej D. B. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 5 sierpnia 2024 r., nr IN.1.7721.10.4.2024.MO Wojewoda Opolski (dalej także jako: "Wojewoda", "organ odwoławczy") , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej jako: "k.p.a.") i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 - dalej jako: "Pr.b."), po rozpatrzeniu odwołania D. B. (dalej także jako: "strona", "skarżąca") od decyzji Starosty Prudnickiego z 17 czerwca 2024 r., nr AB.6743.4.61.2024 wnoszącej sprzeciw do zgłoszenia budowy biologicznej przydomowej oczyszczalni ścieków z systemem tuneli rozsączających dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego w wykopie otwartym w miejscowości Ł. przy ul. [...], na działce nr a, obręb ewid. [...] Ł., jednostka ewidencyjna [...] P. - obszar wiejski - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
D. B. zgłosiła Staroście Prudnickiemu zamiar budowy biologicznej przydomowej oczyszczalni ścieków z systemem tuneli rozsączających dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego w wykopie otwartym w miejscowości Ł. przy ul. [...] na działce nr a. Do zgłoszenia załączono oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projekt biologicznej przydomowej oczyszczalni ścieków z systemem tuneli rozsączających autorstwa mgr inż. K. M. z maja 2024 r., zaświadczenie Kierownika Nadzoru Wodnego w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 21 maja 2024 r. o niezgłoszeniu sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego dot. budowy ww. przydomowej oczyszczalni ścieków oraz pismo Prezesa Zarządu Z. Sp. z o.o. z dnia 11 marca 2024 r.
Decyzją z 17 czerwca 2024 r., działając na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 Pr.b., Starosta Prudnicki wniósł sprzeciw do zgłoszenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że planowana inwestycja jest niezgodna z zapisami uchwały nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar części wsi Ł. i M. w gminie P. (Dz. Urz. Woj. Opol. z [...] nr [...] poz. [...] – dalej jako: "m.p.z.p."). Ustalił, że zgodnie z § 15 ust. 2 pkt 3 (lit. e - dopisek Sądu) m.p.z.p. na terenach wyposażonych w kanalizację sanitarną ustala się zakaz użytkowania szamb, a także ustala się nakaz włączenia kanalizacji obiektowych do zrealizowanych kolektorów sieci kanalizacyjnej. Powołując się na pismo Prezesa Zarządu Z. Sp. z o.o. z dnia 11 marca 2024 r. stwierdził, że została potwierdzona możliwość odprowadzenia ścieków do gminnego systemu kanalizacji sanitarnej, do której strona jest zobligowana podłączyć nieruchomość zgodnie z warunkami określonymi w m.p.z.p.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nie negując stanowiska organu I instancji. W uzasadnieniu prawnym decyzji wskazał i zacytował podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia - art. 30 ust. 6 pkt 2 Pr.b. Przytoczył i omówił znaczenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399 – daje jako: "u.cz.p.g.") oraz § 15 ust. 2 m.p.z.p. Zdaniem Wojewody planowana inwestycja narusza ustalenia m.p.z.p. z dwóch powodów.
Po pierwsze narusza ona - w ocenie Wojewody - jednoznacznie z ustaleń m.p.z.p. wynikający zakaz lokalizowania na przedmiotowym terenie nowych przydomowych oczyszczalni ścieków, przy jednoczesnym dopuszczeniu lokalizowania bezodpływowych, szczelnych urządzeń do gromadzenia ścieków. Wyjaśnia, że tak długo jak sieć kanalizacyjna nie istnieje, lub jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, czy też nie jest oddana do użytku, to właściciel nieruchomości ma obowiązek wprowadzić rozwiązania techniczne spełniające wymogi przepisów odrębnych wynikające z m.p.z.p.
Po drugie w uzasadnieniu decyzji Wojewoda przedstawił dokonane w sprawie ustalenie. Wskazał dowód - pismo Prezesa Zarządu Z. Sp. z o. o. z 11 marca 2024 r. Zacytował jego fragment i na tej podstawie, podobnie jak Starosta Prudnicki, stwierdził, że z pisma "(...) jednoznacznie wynika możliwość przyłączenia przedmiotowej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej". Przedmiotowe zamierzenie budowlane, zdaniem Wojewody, narusza zatem § 15 ust. 3 m.p.z.p. (winno być § 15 ust. 2 pkt 3 – dopisek Sądu) w związku z powyższym decyzję Starosty Prudnickiego utrzymał w mocy.
Nie godząc się z treścią powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zarzucając wydanej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 oraz 5 ust. 1 pkt 2 u.cz.p.g. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że m.p.z.p. ustanawia, zgodnie z aktem wyższego rzędu, ograniczenie możliwości korzystania przez właściciela działki z przydomowej oczyszczalni ścieków, co w konsekwencji skutkuje nieuprawnioną modyfikacją przepisu ustawowego (aktu wyższego rzędu) w akcie prawa miejscowego (aktu niższego rzędu) oraz nieuprawnioną ingerencją w uprawnienia właścicieli nieruchomości przyznane przez ustawę. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Starosty Prudnickiego, zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania oraz rozpatrzenie skargi na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Według zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji Wojewody wykazała, że została ona wydana z naruszeniem szeregu przepisów prawa procesowego i materialnego co skutkuje koniecznością jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od wskazania, że osią sporu w sprawie jest to, czy skarżąca spełniła przedmiotową przesłankę wydania, na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 Pr.b., decyzji w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków w kontekście prawidłowości ustalenia i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, przyjętego za podstawę faktyczną wydanej decyzji, że objęta zgłoszeniem skarżącej budowa przydomowej oczyszczalni ścieków narusza planistyczny zakaz lokalizowania na przedmiotowym terenie nowych przydomowych oczyszczalni ścieków oraz nakaz przyłączenia nieruchomości do zrealizowanych kolektorów sieci kanalizacyjnej poprzez wybudowanie długiego przyłącza lub sieci kanalizacyjnej. Stanowisko to neguje skarżąca podkreślając, że wynika ono z błędnej wykładni prawa materialnego.
Kontrolę zaskarżonej decyzji należy poprzedzić uwagami prawnymi natury ogólnej.
Sąd zwraca uwagę, że zasadnicze znaczenie, dla każdego postępowania administracyjnego, ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, co obejmuje przestrzeganie przepisów postępowania regulujących tryb dochodzenia organu do prawdy materialnej, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe zastosowanie prawa materialnego i ustalenie zakresu praw oraz obowiązków strony takiego postępowania. W sytuacji sądowej kontroli decyzji administracyjnej w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu przez Sąd właśnie kwestie dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Sąd nie może jednak pominąć analizy regulacji materialnoprawnych. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują bowiem właśnie przepisy prawa materialnego, gdyż to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych (zob. wyrok NSA z 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 251/21).
W rozpoznawanej sprawie podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Wojewody stanowiły art. 30 ust. 6 pkt 2 Pr.b. w zw. z § 15 ust. 2 pkt 3 m.p.z.p. Przepis art. 30 ust. 6 pkt 2 Pr.b. stanowi, że organ administracji architektoniczno-budowlanej wnosi sprzeciw, jeżeli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy. Z kolei § 15 ust. 2 pkt 3 m.p.z.p. stanowi, że: "Na obszarze objętym planem obowiązują następujące ustalenia w odniesieniu do systemów infrastruktury technicznej (...) w odniesieniu do odprowadzania ścieków sanitarnych: a) ustala się uporządkowanie gospodarki ściekowej Gminy poprzez realizację kanalizacji sanitarnej, b) ustala się zasadę docelowego przesyłania ścieków z terenu objętego planem poprzez system rurociągów grawitacyjnych i tłocznych prowadzonych do kolektora głównego, który kieruje ścieki do istniejącej oczyszczalni ścieków w P., c) zasady prowadzenia kolektorów ściekowych pokazano na rysunku planu, d) do czasu realizacji gminnego systemu kanalizacji sanitarnej dopuszcza się tymczasowe odprowadzanie ścieków sanitarnych do szczelnych bezodpływowych zbiorników z nakazem opróżniania i wywożenia ścieków taborem asenizacyjnym do punktów zlewnych, e) na terenach wyposażonych w kanalizację sanitarną ustala się zakaz użytkowania szamb a także ustala się nakaz włączenia kanalizacji obiektowych do zrealizowanych kolektorów sieci kanalizacyjnej".
Sąd dostrzegł, że przywołany § 15 ust. 2 pkt 3 m.p.z.p. ma kilka jednostek redakcyjnych. Jego postanowienia z lit. a – c nie kształtują obowiązków właścicieli nieruchomości w zakresie odprowadzania nieczystości ciekłych powstających w ich gospodarstwach domowych. Wojewoda w żaden sposób nie wyjaśnił, w jaki sposób mogły być one naruszone przez planowaną inwestycję. Potencjalnie właścicieli nieruchomości dotyczyć mogą ustalenia planistyczne z § 15 ust. 2 pkt 3 lit. d oraz e m.p.z.p. Sąd zwraca uwagę, że przywołane w uzasadnieniu decyzji ustalenia planistyczne § 15 ust. 2 pkt 3 lit. d oraz e m.p.z.p. dotyczą dwóch odmiennych od siebie stanów faktycznych. Pierwszy (lit. d) opisuje sposób odprowadzania ścieków sanitarnych do czasu docelowego rozwiązania gospodarki ściekowej poprzez budowę sieci kanalizacji sanitarnej. Drugi (lit. e) nakłada obowiązki planistyczne na właścicieli nieruchomości położonych na terenach wyposażonych w kanalizację sanitarną.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził.
Podstawowym problemem z jakim Sąd musiał się zmierzyć w toku sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji jest wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji naruszające art. 107 § § 3 k.p.a. w zakresie elementów składowych decyzji, a konkretnie uzasadnienia faktycznego i prawnego. Organ odwoławczy argumentuje bowiem swoje rozstrzygnięcie alternatywnie, co w realiach rozpoznawanej sprawy jest w ocenie Sądu wadliwe i skutkuje tym, że wymyka się ono spod kontroli Sądu.
W pierwszej kolejności z treści cytowanego m.p.z.p. wywodzi zakaz planistyczny: "(...) jednoznacznie zakaz lokalizowania na przedmiotowym terenie nowych przydomowych oczyszczalni ścieków, przy jednoczesnym dopuszczeniu lokalizowania bezodpływowych, szczelnych urządzeń do gromadzenia ścieków". Przywołane przez Wojewodę ustalenie planistyczne, dopuszczające lokalizowanie zbiorników bezodpływowych, wynika z § 15 ust. 2 pkt 3 lit. d m.p.z.p., czyli obowiązuje dla terenów gdzie nie została wybudowana sieć kanalizacji sanitarnej, lub jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, czy też nie jest oddana do użytku.
W dalszej kolejności Wojewoda równocześnie przyjmuje, że nieruchomość skarżącej leży na terenach gdzie sieć kanalizacyjna została już wybudowana. Wskazuje bowiem dowód - pismo Prezesa Zarządu Z. Sp. z o. o. z 11 marca 2024 r., cytuje jego fragment i na jego podstawie wnioskuje, że z pisma "(...) jednoznacznie wynika możliwość przyłączenia przedmiotowej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej". Potwierdza ono – w ocenie organu odwoławczego - możliwość odprowadzenia ścieków do gminnego systemu kanalizacji sanitarnej, do której strona jest zobligowana podłączyć się zgodnie z warunkami określonymi w m.p.z.p. Wojewoda nie zanegował i utrzymał w mocy identyczne ustalenie i ocenę Starosty Prudnickiego, którym uznał, że w sprawie znajduje zastosowanie § 15 ust. 2 pkt 3 lit. e m.p.z.p., bo nieruchomość skarżącej leży na terenach już wyposażonych w kanalizację sanitarną i obowiązują ją nakaz włączenia kanalizacji obiektowych do zrealizowanych kolektorów sieci kanalizacyjnej.
Innymi słowy, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy nie ustalił i nie rozważył, w sposób stanowczy i jednoznaczny, czy teren objęty inwestycją skarżącej został wyposażony w sieć kanalizacyjną, czy też nie. Ograniczył się jedynie do podania dwóch alternatywnych ustaleń i ich ocen. Czynienie w uzasadnieniu decyzji ustaleń i ocen alternatywnych jest w realiach rozpoznawanej sprawy niedopuszczalne. Gdyby dla rozstrzygnięcia zawartego w decyzji istotne było jedynie to, czy zastosowanie ma mieć regulacja z lit. d, czy też z lit. e pkt 3 ust. 2 § 15 m.p.z.p. w zw. z art. 30 ust. 6 pkt 2 Pr.b. uchybienie to nie byłoby istotne. Niezależnie bowiem od tego zastosowanie miałby art. 30 ust. 6 pkt 2 Pr.b. Dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie mają jednak znaczenie ustalenia faktyczne, które są różne, w zależności, którą z ww. regulacji planistycznych Wojewoda zastosuje.
W ocenie Sądu umknęło uwadze organowi odwoławczemu, że kwestia tego, czy istnieje możliwość realizacji obowiązku planistycznego włączenia kanalizacji obiektowych do zrealizowanych kolektorów sieci kanalizacyjnej jest elementem stanu faktycznego, wymagającym określonych ustaleń i ich ocen. Pismo sygnowane przez Prezesa Zarządu Z. Sp. z o.o. jest tylko dowodem w sprawie. W związku z tym organ odwoławczy nie mógł poprzestać wyłącznie na analizie postanowień m.p.z.p. oraz pisma Prezesa Zarządu Z. Sp. z o.o. Poczyniona w nim adnotacja nie zwalniała organu od obowiązku samodzielnych ustaleń faktycznych i ich oceny w sposób zgodny przepisami prawa materialnego i procesowego. Sprzeciwić się należy zwłaszcza takiemu rozumieniu znaczenia informacji zamieszczonej ww. piśmie Prezesa Zarządu Z. Sp. z o.o., które prowadziłoby do wydania przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia na podstawie stwierdzeń i kwalifikacji w nim zawartych, a niezgodnych ze stanem rzeczywistym lub prawnym.
Sąd dokonał analizy akt administracyjnych i zauważył, że w piśmie Prezesa Zarządu Z. Sp. z o.o. z 11 marca 2024 r. wprost stwierdzono, że: "(...) nie posiadamy sieci kanalizacyjnej w bezpośrednim sąsiedztwie Pani nieruchomości. Nasza sieć kanalizacyjna znajduje się w odległości [...] m od przedmiotowej działki. Rozbudowa sieci kanalizacyjnej w okolicy działki nr a nie jest przewidziana w obecnym planie wieloletnim Z. (...) rozbudowę sieci kanalizacyjnej do działki nr a możemy uwzględnić w przyszłym planie wieloletnim".
Sieci kanalizacyjnej, w tym wspomnianych kolektorów ściekowych, nie wrysowano na znajdujących się w aktach administracyjnych mapach (dowód: k. 7, 4 i 14 akt admin.).
Wojewoda przedwcześnie zatem stwierdził, że istnieje możliwość przyłączenia nieruchomości skarżącej do sieci kanalizacyjnej, a tym samym, że zaktualizował się nakaz przyłączenia do sieci w rozumieniu § 15 ust. 2 pkt 3 lit. e in fine m.p.z.p.
Pominął, że obowiązek przyłączenia z § 15 ust. 2 pkt 3 lit. e in fine m.p.z.p. musi być wykładany z uwzględniem regulacji ustawowych określających zakres i rozdział obowiązków pomiędzy właściciela nieruchomości i przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne w przyłączaniu nieruchomości do sieci kanalizacyjnych i budowy sieci kanalizacyjnych.
Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (aktualnie Dz. U. z 2024 poz. 1465, z późn. zm.) wykonanie sieci kanalizacyjnej należy do zadań gminy i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Regulacje prawne dotyczące realizacji urządzeń kanalizacyjnych zawarte są w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. U. z 2019 r. poz. 1437, z późn. zm.), która w art. 15 ust. 1 nakłada na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obowiązek budowy m.in. urządzeń kanalizacyjnych, przez które zgodnie z art. 2 pkt 14 tej ustawy rozumieć należy sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków. Pojęcie przyłącza kanalizacyjnego zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 5 tej ustawy na podstawie, którego przyjąć należy, że przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Zgodnie też z art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy o zaopatrzeniu w wodę, realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci.
Powyższe implikuje stwierdzenie, że ustawowy obowiązek przyłączenia do sieci może dotyczyć jedynie wykonania przez właściciela nieruchomości przyłącza do granicy z nieruchomością i nie może obejmować konieczności rozbudowy, czy przebudowy sieci kanalizacyjnej. Z zebranych dowodów nie wynika, by sieć kanalizacyjną doprowadzono do granicy działki nr a w sposób wskazujący na istnienie realnej, a nie tylko teoretycznej, możliwość przyłączenia nieruchomości skarżącej do sieci kanalizacyjnej przyłączem kanalizacyjnym, tj. wykonania przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną z siecią na granicy z nieruchomością. Organy obu instancji nie ustaliły i nie oceniły, czy w ramach ustawowego obowiązku przyłączenia do sieci mieści się powinność wybudowania przez skarżącą "długiego przyłącza", które ma kończyć się w "zrealizowanym kolektorze sieci kanalizacyjnej", a tym bardziej powinność wybudowania "sieci kanalizacyjnej", co jest - wg pisma Prezesa Zarządu Z. Sp. z o. o. - warunkiem przyłączenia jej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Organ odwoławczy przedwcześnie zatem ustalił, że skarżąca ma realną możliwość przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, a tym samym, że zaktualizował się wobec niej obowiązek przyłączenia z § 15 ust. 2 pkt 3 lit. e in fine m.p.z.p. Nie przeprowadził w tym zakresie prawidłowo postępowania wyjaśniającego.
Sąd uznał powyższe za uchybienia procesowe mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące koniecznością uchylenia kontrolowanej decyzji Wojewody z powodu naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 6 pkt 2 Pr.b., § 15 ust. 2 pkt 3 lit. d oraz e m.p.z.p. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Organ odwoławczy nie dostrzegł podobnych wad tkwiących w utrzymanej w mocy decyzji Starosty Prudnickiego.
Dalej Sąd zauważył, że w uzasadnieniu prawnym zaskarżonej decyzji Wojewoda wywodzi z § 15 ust. 2 pkt 3 m.p.z.p. "jednoznaczny" zakaz lokalizowania na przedmiotowym terenie nowych przydomowych oczyszczalni ścieków.
Tymczasem § 15 ust. 2 pkt 3 m.p.z.p. nie wprowadza wyraźnego zakazu lokalizowania na przedmiotowym terenie nowych przydomowych oczyszczalni ścieków.
Zawarte w § 15 ust. 2 pkt 3 lit. d oraz e m.p.z.p. ustalenia planistyczne reglamentują działania właścicieli nieruchomości, którzy dokonali wyboru formy odprowadzania ścieków do zbiorników bezodpływowych. Wskazują na tymczasowość tej formy gospodarowania ściekami. Należy zatem zakładać racjonalność uchwałodawcy lokalnego w tworzeniu prawa miejscowego, który zawarte w planie miejscowym postanowienia reglamentacyjne wyraźnie zawęził do określonej grupy właścicieli nieruchomości. Wprowadzonych w § 15 ust. 2 pkt 3 lit. d oraz e m.p.z.p. ograniczeń nie można rozszerzać, w drodze wykładni, na właścicieli nieruchomości odprowadzających ścieki do przydomowych oczyszczalni ścieków. Taka wykładnia byłaby niespójna systemowo z aktami wyższego rzędu.
Stosownie bowiem do art. 5 ust. 1 pkt 2 u.cz.p.g., właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Z przywołanej powyżej regulacji ustawowej wynika, że jeśli przydomowa oczyszczalnia ścieków spełnia wymogi techniczne stawiane tym urządzeniom, to jej budowa (gdy brak jest możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej) lub dalsza eksploatacja (gdy jest możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej) jest prawnie dopuszczalna, a korzystający z tego urządzenia spełniają kryteria utrzymania czystości i porządku na nieruchomości.
Należy w tym miejscu podkreślić, że uchwała rady gminy o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego stanowi akt prawa miejscowego, który jak wynika z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP jest źródłem prawa, choć jego obowiązywanie jest ograniczone pod względem terytorialnym do obszaru gminy. Uchwała taka, jako akt podjęty w ramach upoważnienia ustawowego, udzielonego gminie do tworzenia aktów prawa miejscowego, musi respektować postanowienia aktów prawnych powszechnie obowiązujących wyższego rzędu, czyli ustaw oraz wydanych na ich podstawie aktów wykonawczych. Poszanowanie to oznacza również, iż wykładnia przepisów prawa miejscowego nie może dokonywać się w oderwaniu od zapisów innych aktów prawa powszechnie obowiązującego. Co więcej, należy podkreślić, iż stosowanie prawa miejscowego powinno odbywać się w sposób, który sprzyja uzyskaniu efektu spójności systemu prawa oraz komplementarności regulacji prawnych w danym zakresie (por. wyrok WSA w Gliwicach 26 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1559/23 i przywołane w nim poglądy prawne NSA).
Takim efektom nie służy zaproponowana przez Wojewodę wykładnia rozszerzająca przepis reglamentacyjny § 15 ust. 2 pkt 3 lit. d oraz e m.p.z.p. bo pozbawia stronę prawa wyboru formy odprowadzania ścieków do przydomowych oczyszczalni ścieków nawet wtedy kiedy spełnia ona ustawowe kryteria utrzymania czystości i porządku, a przepis aktu prawa miejscowego expressis verbis nie zakazuje wyboru tej formy.
Sąd zauważył, że wskazywany przez Wojewodę wyrok WSA z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Op 340/24 nie przystaje do realiów rozpoznawanej sprawy. Zapadł on w odmiennym stanie faktycznym i prawnym. W sprawie tej plan miejscowy wprost zakazywał na obszarze planu realizacji przedsięwzięć mogących spowodować zanieczyszczenie ziemi, wód powierzchniowych i podziemnych, w szczególności zakazał lokalizowania przydomowych oczyszczalni ścieków. Powodem była ochrona istotnego elementu środowiska szczególnie zagrożonego na obszarze planu miejscowego, tj. znajdującego się na obszarach występowania dwóch głównych zbiorników wód podziemnych oraz częściowo w granicach planowanych stref ochronnych komunalnych ujęć wód podziemnych. Tymczasem § 15 ust. 2 pkt 3 m.p.z.p. tak wyraźnego zakazu - jak w sprawie sygn. akt I SA/Op 340/24 - nie wprowadza.
Sąd I instancji uznał zatem wykładnię organu odwoławczego za naruszającą prawo materialne, które miało wpływ na wynik sprawy, skutkujące koniecznością uchylenia kontrolowanej decyzji także z powodu naruszenia art. 30 ust. 6 pkt 2 Pr.b., § 15 ust. 2 pkt 3 lit. d oraz e m.p.z.p. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu ponownym organ ustali zatem, czy sieć kanalizacyjna jest wybudowana i czy istnieją możliwości podłączenia nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka o nr a do sieci kanalizacyjnej. W zależności od tych ustaleń dokona oceny sprawy na tle właściwego w sprawie przepisu m.p.z.p. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy uzupełni też akta o wypis z m.p.z.p. i zweryfikuje pozostałe obowiązują w sprawie postanowienia m.p.z.p. pod kątem ewentualnej ich sprzeczności z planowaną inwestycją. Ponownie rozważy zasadność odstąpienie od nałożenia na inwestora obowiązku uzupełnienia zgłoszenia na podstawie art. 30 ust. 5c Pr.b. W uzasadnieniu faktycznym decyzji Wojewoda przedstawi dokonane w sprawie ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd orzekł w punkcie 1. wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji Wojewody Opolskiego z 5 sierpnia 2024 r., a na dodatkowej podstawie z art. 135 p.p.s.a. także, utrzymanej nią w mocy, decyzji Starosty Prudnickiego z 17 czerwca 2024 r.
O kosztach postępowania w kwocie 500 zł Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.