I SA/Op 696/25

I SA/Op 696/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-12-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Anna Komorowska-Kaczkowska /przewodniczący/
Elżbieta Kmiecik
Grzegorz Gocki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek rolny
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 333
art. 12 ust. 1 pkt 10
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 21 § 1 pkt 2, art. 68 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Referent Beata Olfans po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 lipca 2025 r., nr SKO.40.854.2025.po w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję. II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 111,00 zł (słownie złotych: sto jedenaście 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez P. G. (dalej jako: skarżący, podatnik, strona) jest wydana na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.) / dalej: op/ decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu ( dalej: organ, Kolegium) z dnia 23 lipca 2025 r. nr SK0.40.854.2025.po, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Bierawa z dnia 17 stycznia 2025 r. nr Fn.3123.9.2025 ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne na 2021 r. w wysokości 2.752,00 zł,
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia 21 grudnia 2023 r. nr [...] Wójt Gminy Bierawa ustalił P. G. łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2021 w wysokości 2.752,00 zł.
Na powyższe zobowiązanie składał się: podatek rolny w kwocie 2.550,00 zł od gruntów o powierzchni 16,2t ha fizycznych [ z uwzględnieniem w tym roku podatkowym zwolnienia zgodnie z decyzjami dotyczącymi udzielonych ulg z tytułu nabycia gruntów, tj. gruntów o pow. 2,1g8 ha fizycznych (załącznik nr 3) oraz gruntów zwolnionych na podstawie art. 12 § 1 pkt 1 i pkt 10 ustawy o podatku rolnym z dnia 15 listopada 1Aa r., tj. gruntów o pow. 3,2885 ha fizycznych (załącznik nr 4) ] oraz podatek od nieruchomości w kwocie 202,00 zł od budynków mieszkalnych o łącznej powierzchni 248,10 m2, gruntów pozostałych o powierzchni 81,64 m2 i gruntów zadrzewionych, zakrzewionych (Z) o powierzchni 567 m2 (wyliczenie załącznik nr 1).
Przy obliczeniu wysokości ww. zobowiązań uwzględniono stawki wynikające z Uchwały Rady Gminy Bierawa nr XXVL/196/2020 z dnia 26 października 2020 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 19 października 2021 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres 11 kwartałów będącej podstawą do ustalenia podatku rolnego na rok podatkowy 2021 (M.P. z 2020 r., poz. 982) oraz Komunikatu Prezesa GUS z dnia 20 października 2020 r. w sprawie średniej ceny sprzedaży drewna obliczonej według średniej ceny drewna uzyskanej przez nadleśnictwa za pierwsze trzy kwartały 2020 r. (M.P. z 2020 r., poz. 983).
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 29 maja 2024 r. nr [...] uchyliło w całości powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, iż z uwagi na zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne, konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych czynności wyjaśniających i dowodowych prowadzących do ustalenia, czy rzeczywiście wskazywane przez podatnika w odwołaniu grunty, a to działki nr a, obręb B., oraz działki o numerach: b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, ł, m, n, o, p, r, s, t, u, w i x, obręb S. są położone są pod wałami przeciwpowodziowymi, czy też w międzywałach, a tym samym podlegają one zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i pkt 10 ustawy o podatku rolnym.
Ponownie rozpatrując sprawę, Wójt Gminy Bierawa postanowieniem z dnia 11 września 2024 r. wyznaczył termin przeprowadzenia oględzin spornych nieruchomości. Oględziny zostały przeprowadzone w dniu 1 października 2024 r. przez uprawnionego geodetę oraz w obecności Strony oraz pracowników organu I instancji. Opinia z przeprowadzonych oględzin została sporządzona w dniu 14 listopada 2024 r. Z ww. dokumentu wynika (pkt V wniosku), że:
1. rzeka O. na terenie Gminy B. w miejscowości S. i B.1 nie posiada wałów przeciwpowodziowych.
2. w miejscowości S. i B.1 nie istnieją budowle hydrotechniczne - rozumiane jako budowle wraz z urządzeniami i instalacjami technicznymi z nimi związanymi, służące gospodarce wodnej oraz kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich.
3. brak podstaw faktycznych do przyjęcia, że na nieruchomościach wskazanych w pkt IV opinii istnieją wały przeciwpowodziowe, w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym,
4. brak podstaw faktycznych do przyjęcia, iż nieruchomości wskazane w pkt IV Opinii znajdują się w międzywałach, w rozumieniu przepisu art. 12 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku rolnym.
W aktach sprawy znajduje się również pismo Państwowego Gospodarstwa wodnego Wody Polskie RZGW w G. z dnia 17 grudnia 2024 r. , stanowiące odpowiedź na pismo organu I instancji z dnia 4 czerwca 2024 r., gdzie wskazano, że działki nr a obr. B.1 oraz działki nr p, g, f, h, c, e,b, d, i, u, t, r, s, y, z, Aa, Ab, k, ł, m, n, l, j, o,w, Ac, Ad, Ae, Af, Ag, Ah, Ai, Aj obr. S., nie są zajęte przez obiekty spełniające funkcję wału przeciwpowodziowego oraz nie znajdują się w międzywalu. Wskazano przy tym, że grunty w obrębie obszaru narażonego na wystąpienie powodzi raz na 100 lat (1%) nie są kwalifikowane jako grunty w międzywalu oraz pod wałami przeciwpowodziowymi.
W wyniku przeprowadzenia postępowania, Wójt Gminy Bierawa decyzją z dnia 17 stycznia 2025 r. nr Fn.3123.9.2025 ( doręczoną w dniu 22 stycznia 2025 r. ) ponownie ustalił podatnikowi za rok 2021 łączne zobowiązanie pieniężne w wysokości 2.752,00 zł , obejmując nim podatek rolny w kwocie 2.550,00 zł oraz podatek od nieruchomości w kwocie 202,00 zł (wyliczenie załącznik nr 1).
W złożonym odwołaniu podatnik wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucił naruszenie:
1) art. 12 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku rolnym, poprzez jego niezastosowanie i jego błędną wykładnię,
2) art. 2a oraz art. 122 op, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie wbrew rzeczywistemu stanowi faktycznemu, że sporne działki nie znajdują się w międzywalu oraz błędnej wykładni pojęcia międzywale,
3) art. 198 § 1 op, poprzez jego niezastosowanie, gdyż nie dokonano oględzin wszystkich działek które są położone w międzywalu,
4) art. 197 § 1 op, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie , gdyż powołano w sprawie do sporządzenia opinii biegłego geodetę zamiast biegłego z zakresu specjalności hydrologii, gospodarki wodnej oraz inżynierii i kształtowania środowiska, co przyczyniłoby się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy wobec rozbieżnych i nie dość jasnych stanowisk Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w O., co do istnienia wałów przeciwpowodziowych na spornych działkach. Dodatkowo zarzucono sporządzonej przez biegłego biegłego geodetę opinii szereg błędów, gdyż geodeta jest w głównej mierze osobą dokonującą pomiarów działek i gruntów pod różne inwestycje i może w niewłaściwy sposób ustalić stan faktyczny, ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy wały nie biegną często idealnie równolegle do brzegu rzeki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zaskarżoną obecnie decyzją z 23 lipca 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że celem wprowadzenia zwolnienia od podatku z art. 12 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku rolnym było nieobciążanie świadczeniem podatkowym gruntów pełniących funkcje przeciwpowodziowe, jednakże ponieważ w realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do podważania wiarygodności i zasadności stanowiska wyrażonego przez biegłego w sporządzonej na zlecenie organu opinii z dnia 14 listopada 2024 r., co do kwalifikacji spornych działek jako niespełniających wymogów umożliwiających ich uznanie za wały przeciwpowodziowe, jak i międzywale, brak było podstaw do zastosowania powyższego zwolnienia ustawowego. Dlatego też stwierdzono, że organ I instancji w oparciu o całokształt okoliczności faktycznych oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie zasadnie uznał, iż sporne działki o nr a obręb B.1 oraz b, c, e, f, h, i, j, l, ł, m, n, o, p, r, s, y, z, Aa, Ab, Ak, w, d, obręb S.jako nie zajęte pod wały przeciwpowodziowe, jak również nie znajdujące się w międzywalu podlegają w omawianym roku podatkowym opodatkowaniu podatkiem rolnym.
Nie zgadzając się w powyższym stanowiskiem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w której ponownie zarzucił zaskarżonej decyzji zarzucił ( analogicznie jak we wcześniejszym odwołaniu) naruszenie prawa materialnego, a to art. 12 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku rolnym, poprzez jego niezastosowanie a także przepisów postępowania tj.: art. 2a art. 122 art. 198 § 1 op., oraz art. 197 § 1 op.
W oparciu o powyższe zarzuty, uzasadnione w dalszej części skargi, skarżący wniósł o dopuszczenie wskazanych dowodów oznaczonych w treści jej uzasadnienia oraz uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi , a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Kolegium powtórzyło wykładnię przepisów prawa zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wskazało, również że przeciwnie do stanowiska strony, na żadnym etapie postępowań prowadzonych w przedmiotowej sprawie przez organy obu instancji, skarżący nie wnosił o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego.
Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2025 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2029 r. poz. 935 ze zm. – dalej jako "ppsa") odmówił dopuszczenia wnioskowanych w skardze dowodów, albowiem w realiach niniejszej sprawy nie są one niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.
Dodatkowo w swoim wystąpieniu na rozprawie skarżący podtrzymując w całości zarzutu skargi wskazał również na kwestie ewentualnego przedawnienia zobowiązania za sporny rok podatkowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 lipca 2025 r. , utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Bierawa z dnia 17 stycznia 2025 r. nr Fn.3123.9.2025 ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne na 2021 r. w wysokości 2.752,00 zł, która to decyzja organu I instancji została doręczona Skarżącemu w dniu 22 stycznia 2025 r.
Z tego też względu, na wstępie wyjaśnić należy, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości/ podatku rolnego/ czy łącznego zobowiązania pieniężnego jak ma to miejsce w niniejszej sprawie dla osoby fizycznej powstaje z dniem doręczenia jej decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość zobowiązania za dany okres podatkowy (art. 21 § 1 pkt 2 op). Zgodnie z art. 68 § 1 op, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
W realiach niniejszej spraw dotyczącej roku podatkowego 2021, trzyletni okres przedawnienia o którym mowa w art. . 68 § 1 op dla zobowiązań powstających w wyniku doręczenia decyzji ustalającej jego wysokość , co do zasady upływał z dniem 31 grudnia 2024r. W sprawie nie jest przy tym sporne, że wydanie po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzji Wójta Gminy Bierawa ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2021 r. w wysokości 2.752,00 zł, co miło miejsce w dniu w dnia 17 stycznia 2025 r. jak i jej doręczenie podatnikowi w dniu 22 stycznia 2025r. , nastąpiło już z przekroczeniem 3 letniego terminu przedawnienia.
Zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości / podatku rolnym czy też łącznym zobowiązaniu pieniężnym dla osób fizycznych, na mocy art. 21 § 1 pkt 2 op powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania, a takiej sytuacji bieg terminu przedawnienia prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego ustala się na podstawie art. 68 § 1 op, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Wprawdzie powyższa reguła doznaje wyjątku, w art. 68 § 2 op, jednakże dotyczy to jedynie tych sytuacji, gdy podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego (pkt 1) lub w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Wówczas zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem, że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Z kolei definicję legalną deklaracji zawiera art. 3 pkt 5 op. Zgodnie z nią, ilekroć w ustawie jest mowa o deklaracjach - rozumie się przez to m.in. informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy. W judykaturze zgodnie przyjmuje się, że będąca zatem deklaracją informacja o nieruchomościach i obiektach budowlanych, czy też informacja o gruntach podlegających podatkowi rolnemu , do złożenia której zobowiązane są osoby fizyczne stanowi deklarację w rozumieniu art. 68 § 2 pkt 2 op, która powinna zawierać wszystkie te dane co do budynków, gruntów i statusu podatnika, które w całości, bez potrzeby jakichkolwiek dodatkowych ustaleń i wyjaśnień mogą stanowić podstawę wydania decyzji z art. 21 § 1 pkt 2 op (por. wyrok NSA z 12 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 3367/18 - wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Organy podatkowe w przedmiotowej sprawie wydając decyzje nie wskazały ani też jak wynika z uzasadnień decyzji obu organów podatkowych nie rozważały , czy w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności o których mowa w art. 68 § 2 op. Co więcej jedynie pełna analiza składanych przez Skarżącego informacji dotyczących podstaw opodatkowania podatkiem od nieruchomości jak i podatkiem rolnym pozwala dopiero na analizę, czy podatnik ujawnił w nich wszystkie dane niezbędne do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego.
Stwierdzony przez Sąd brak w uzasadnieniu zarówno organu I instancji jak i co istotniejsze także w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, zajęcia jakiegokolwiek stanowiska w kwestii ewentualnego terminu przedawnienia powoduje, że sprawa wymyka się również w tym zakresie spod kontroli sądowoadministracyjnej.
Dopiero też po przesądzeniu kwestii ewentualnego upływu terminu przedawnienia możliwa stanie się – w przypadku zaistnienia takiej potrzeby- ocena merytoryczna stanowiska zajętego przez organy podatkowe w odniesieniu do zagadnienia zaistnienia bądź niezaistnienia podstaw do objęcia spornych gruntów zwolnieniem przedmiotowym od podatku rolnego, przewidzianym w art. 12 ust.1 pkt 10 ustawy z dnia 15 listopada 1Aa r. o podatku rolnym.
Mając powyższe na uwadze, ponieważ Sąd stwierdził naruszenia prawa procesowego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, uchylił zaskarżoną decyzję.
W ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględnieni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku.
O kosztach postępowania, na których wysokość składa się uiszczony wpis od skargi rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.
\