I SA/OP 670/25

I SA/Op 670/25 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Remigiusz Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Koszty sądowe
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Zwrócono uiszczony wpis
Zwrócono uiszczony wpis od wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 5, art. 58 par. 1 pkt 5a, art. 232 par. 1, art. 225
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 1153
art. 101 ust. 1, ust. 2a
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego "A" w M. na uchwałę Rady Miejskiej w Kluczborku z dnia 29 stycznia 2025 r., Nr X/124/25 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu Stowarzyszeniu Zwykłemu "A" w M. kwotę 300 (trzysta) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi oraz kwotę 100 (sto) złotych nienależnie uiszczoną tytułem wpisu od wniosku o przywrócenie terminu wniesienia skargi.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez Stowarzyszenie Zwykłe "A" z siedzibą w M. [dalej: Stowarzyszenie, skarżący, strona] jest uchwała Nr X/124/25 Rady Miejskiej w Kluczborku [dalej: Rada] z dnia 29 stycznia 2025 r. w sprawie uchwalenia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego części terenów wsi: Gotartów, Kujakowice Dolne, Krzywizna, Łowkowice, Smardy Dolne, Smardy Górne i Unieszów (Dz.Urz.Woj.Op z 2025 r. poz. 182) [dalej: mpzp, plan miejscowy].
Stowarzyszenie, działając na podstawie: art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153) [dalej: usg] oraz art. 50, art. 52, art. 53 § 2 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) [dalej: ppsa], we własnym imieniu zaskarżyło w całości uchwałę Rady z dnia 29 stycznia 2025 r. w sprawie planu miejscowego. Strona wniosła o stwierdzenie nieważności mpzp, ewentualnie o zmianę zaskarżonego planu miejscowego.
W uzasadnieniu skarżący argumentował, że Stowarzyszenie zrzesza mieszkańców Gminy [...] [dalej: Gmina], którzy mają tu swoje nieruchomości mieszkalne oraz prowadzą działalność gospodarczą. W toku procedury planistycznej Stowarzyszenie wnosiło o odrzucenie przez Radę zaskarżonego mpzp i wprowadzenie zakazu lokalizacji elektrowni wiatrowych w obszarze Gminy objętym aktami planowania przestrzennego. Motywowane to było koniecznością wzięcia pod uwagę interesów całej społeczności Gminy, a nie tylko wybranej grupy osób, ochronę wolności i praw człowieka, takich jak: prawo do życia, zdrowia, bezpieczeństwa, zdrowego środowiska, dziedzictwa przyrodniczego, dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, prawo własności - wynikających wprost z Konstytucji. Skarżący zaznaczył, że istotna jest dla niego też ochrona zdrowia, bezpieczeństwa i majątku członków stowarzyszenia oraz wszystkich mieszkańców, którzy podpisali się pod petycją złożoną do Rady z postulatami o zaprzestanie procedowania planu miejscowego umożliwiającego lokalizację elektrowni wiatrowych na terenie sołectw objętych mpzp. Stowarzyszenie podniosło, że reprezentuje "głos mieszkańców powiatu [...]" wyrażających zdecydowany protest wobec kierunku rozwoju obranego przez organy Gminy, polegającego na dopuszczeniu do realizacji na terenie Gminy inwestycji w zakresie budowy elektrowni wiatrowych i magazynów energii przez prywatne spółki i w tym też celu powstało, o czym jest mowa w Regulaminie Stowarzyszenia stanowiącym załącznik do skargi. Stowarzyszenie zaznaczyło, że podejmuje nieodpłatne działania tożsame z tymi, które podejmują pozarządowe organizacje pożytku publicznego, wymienione w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2025 r. poz. 1338), na rzecz wszystkich obywateli Miasta i Gminy [...] oraz obywateli Rzeczpospolitej Polskiej i jej dobra, polegające w szczególności na działaniach na rzecz: upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka - takich jak prawo do życia, zdrowia, bezpieczeństwa, zdrowego środowiska, dziedzictwa przyrodniczego, dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, wynikających wprost z Konstytucji, dla których to lokalizacja inwestycji polegających na budowie elektrowni wiatrowych, stanowi ich naruszenie. W ocenie Stowarzyszenia, treść mpzp, na podstawie której mogą zostać zlokalizowane elektrownie wiatrowe na terenie sołectw objętych procedurą planistyczną, istotnie zagraża bezpieczeństwu powszechnemu w wielu aspektach, w tym zagraża ustrojowi oraz budżetom gmin, co wpłynie też na sytuację Skarbu Państwa. Stowarzyszenie zrzesza i nawiązuje współpracę nie tylko z obywatelami Miasta i Gminy [...], ale też z obywatelami i organizacjami innych gmin, oraz z niezależnymi organizacjami pożytku publicznego (fundacjami, stowarzyszeniami), niezależnymi biegłymi specjalistami z zakresu ochrony przyrody, ochrony środowiska, ekologii, ochrony zdrowia, medycyny, fizyki, mechaniki i innych nauk ścisłych i technicznych, rzeczoznawcami majątkowymi, urbanistami, architektami krajobrazu oraz specjalistami konserwacji i ochrony zabytków. Dlatego też Stowarzyszenie, bazując na opiniach niezależnych ekspertów i naukowców specjalizujących się w dziedzinie energetyki, ma uzasadnione wątpliwości co do działań podejmowanych przez organy samorządu terytorialnego wraz z inwestorami OZE i wielokrotnie usiłowało nawiązać konstruktywny dialog z Radą oraz organem wykonawczym samorządu terytorialnego, oferując dyskusję, wsparcie i zadając pytania - jednak bezskutecznie. W ocenie skarżącego elektrownie wiatrowe nie gwarantują bezpieczeństwa energetycznego, a ich lokalizacja na terenie gminy, może wręcz zagrozić bezpieczeństwu energetycznemu, poprzez nadprodukcję energii i przeciążenie sieci. Nadto energia ta, wbrew szerzonym informacjom, nie trafi bezpośrednio do użytku mieszkańców gminy lub trafi w znikomym procencie, gdyż będzie jedynie przedmiotem obrotu na giełdach, a w momencie braku odpowiedniej wietrzności, niezbędnej do działania elektrowni, gmina i mieszkańcy poniosą dodatkowe koszty, które ugodzą w ich interesy majątkowe. Stąd też, wbrew twierdzeniom organów władzy publicznej, interes fiskalny budżetu gminy nie może liczyć na pewne i stałe dochody, gdyż energia OZE, w przeważającej części, stanowi pochodną instrumentu finansowego o charakterze spekulacyjnym, który może wygenerować zarówno zyski, jak i olbrzymie straty. Skarżący przekonany jest o tym, że inwestycje w zakresie elektrowni wiatrowych doprowadzą do deficytu w budżecie gminy, nie zaś do zysków, o jakich spekulują inwestorzy wraz z organami samorządu terytorialnego i w jakim to zakresie nie podano rzetelnych informacji do wiadomości publicznej. Ponadto możliwe jest, że całkowicie zapadnie się sektor budownictwa mieszkaniowego, wartości nieruchomości spadną, a w Gminie, jako nieprzyjaznej zamieszkiwaniu, dojdzie do znacznej depopulacji. W ocenie strony niezasadnie zlekceważone zostały przez organ administracji kontrargumenty mieszkańców dotyczące immisji elektrowni wiatrowych, takich jak hałas, zanieczyszczenia i emisja infradźwięków, powodujących ból fizyczny (przy zbyt dużym nasileniu) z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi u ludzi zdrowych, a wręcz zagrażających życiu ludzi cierpiących na przewlekle schorzenia krążeniowe, neurologiczne oraz korzystających z urządzeń wspomagających funkcje życiowe, jak rozruszniki serca, pompy insulinowe i inne, co znajduje potwierdzenie w powszechnie dostępnych oficjalnych badaniach naukowych, jakie były przez skarżącego dostarczane Radzie oraz organowi wykonawczemu gminy. Organ jednak nie zwrócił się o wydanie opinii przez specjalistyczne i niezależne jednostki, dlatego też doszło do całkowitego zlekceważenia problemów naświetlonych przez skarżącego. Zdaniem skarżącego negatywny skutek działania tego rodzaju inwestycji na walory przyrodnicze jest przesądzony, gdyż wszelkie gatunki zwierząt, a szczególnie te wrażliwe na ultradźwięki - jak przykładowo nietoperze i stworzenia wodne, będą zmuszone do opuszczenia swoich siedlisk, co niechybnie przyczyni się do zmniejszenia populacji ściśle chronionych gatunków i zagrozi bioróżnorodności. Możliwe skażenia gleby spowodują poważny cios w sektorze rolniczym, gdyż grunty orne zostaną zdegradowane przez materiały konstrukcyjne posadowionych wiatraków, a skutki ewentualnych awarii, wpłyną na wysoką i wieloletnią toksyczność gleby, niezdatnej całkowicie do uprawy. Stowarzyszenie zaznaczyło, że zrzesza oraz reprezentuje interesy wielu rolników, którzy obawiają się o swoją sytuację na rynku rolnym oraz możliwość prowadzenia gospodarstw rolnych w sąsiedztwie elektrowni wiatrowych. Elektrownie wiatrowe wpłyną niewątpliwie na obniżenie atrakcyjności regionu pod względem przyrodniczym, krajobrazowym oraz turystycznym, poprzez zeszpecenie krajobrazu, w konsekwencji doprowadzając do upadłości wielu przedsiębiorstw związanych z branżą turystyczną i uprawami ekologicznymi. Nadto, drgania wytwarzane przez pracujące turbiny wiatrowe, mogą uszkodzić nie tylko zwykle budynki, ale też budynki zabytkowe. Skarżący, podniósł, że zgłaszał argumenty oraz dostarczał merytoryczne opracowania, które nie zostały w ogóle przez organ zweryfikowane, ani nie odniesiono się do nich w żaden sposób, wskazujące na szkodliwe oddziaływania powstające wskutek wybudowania i użytkowania turbin wiatrowych. Skarżący podniósł też, że ograniczenie legitymacji skargowej, poprzez wymóg wykazania naruszenia interesu prawnego, niezasadnie ogranicza prawo do sądu, uzależniając możliwość zainicjowania kontroli sądowej od kryterium, które nie jest kryterium przeprowadzanej przez sąd kontroli legalności mpzp.
W odpowiedzi na skargę Gmina wniosła o jej odrzucenie. W uzasadnieniu argumentowała, że strona oparła swoją skargę na art. 101 usg. Na podstawie tego przepisu prawo do zaskarżenia uchwały rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przysługuje tym podmiotom, które wykażą się konkretnym, indywidualnym oraz aktualnym interesem prawnym wynikającym z określonej normy prawa materialnego i wskażą okoliczności świadczące o tym, że interes ten został naruszony kwestionowanym aktem. Cytowany przepis stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 50 § 1 ppsa, albowiem reguluje w sposób odrębny kwestię legitymacji skargowej w odniesieniu do skarg na uchwały lub zarządzenia podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, w tym skarg na uchwały w przedmiocie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Legitymację skargową przyznaje tylko podmiotom, których indywidualny interes prawny, uprawnienie lub kompetencja zostały naruszone przepisami takiej uchwały. Tym samym uprawnionym do wniesienia skargi z art. 101 usg może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 usg nie ma bowiem charakteru "actio popularis" (II OSK 2865/21). Na podstawie art. 101 ust. 1 usg prawo zaskarżenia uchwały rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przysługuje tym podmiotom, które wykażą się konkretnym, indywidualnym oraz aktualnym interesem prawnym, wynikającym z określonej normy prawa materialnego, i wskażą okoliczności świadczące o tym, że interes ten został naruszony kwestionowanym aktem. Przywołany przepis stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 50 § 1 ppsa, albowiem reguluje w sposób odrębny kwestię legitymacji skargowej w odniesieniu do skarg na uchwały lub zarządzenia podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, w tym skarg na uchwały w przedmiocie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Legitymację skargową przyznaje tylko podmiotom, których indywidualny interes prawny, uprawnienie lub kompetencja zostały naruszone przepisami takiej uchwały (II OSK 1935/22). Co przy tym istotne, przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Interes prawny i uprawnienie powinny wynikać z przepisów prawa materialnego, te bowiem przepisy są źródłem uprawnień i interesów prawnych (II SA/Gl 718/23). Gmina podkreśliła, że każdy skarżący, składając skargę w trybie art. 101 usg musi wykazać, iż w konkretnym przypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją a zaskarżoną przezeń uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza (pozbawia lub ogranicza) jego interes prawny lub uprawnienie jako indywidualnego podmiotu, albo jako członka określonej wspólnoty samorządowej (IV SA/Po 615/23).
Mając powyższe na względzie, Gmina wskazała, że skarga wniesiona na podstawie art. 101 usg nie jest actio popularis, gdyż jej skuteczne wniesienie wymaga wykazania naruszenia, wynikającego z normy prawa materialnego, konkretnego, indywidualnego oraz aktualnego interesu prawnego. Co przy tym istotne ciężar wykazania naruszenia interesu prawnego spoczywa na skarżącym, sąd nie jest zarówno uprawiony, jak i zobowiązany do działania w tym zakresie. Powyższe zasady mają zastosowanie zarówno wówczas, gdy skarga wnoszona jest w imieniu własnym przez skarżącego, jak i w imieniu grupy mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę. W tym drugim przypadku, konieczne jest wykazanie interesu prawnego (jako sumy interesów indywidualnych) grupy osób, w których imieniu skarga jest wnoszona - innymi słowy skarga wnoszona w trybie art. 101 usg w imieniu grupy osób nie przekształca się w actio popularis. Wywiedzenie interesu prawnego ma również ten skutek, że jeżeli skarżący wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości (co jest najczęstszą sytuacją) to ewentualne stwierdzenie nieważności planu może nastąpić tylko w odniesieniu do planu w zakresie dotyczącym tej nieruchomości (II SA/Gd 30/22). Dopiero wykazanie naruszenia interesu prawnego uprawnia sąd do merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze, tj. do oceny ewentualnego naruszenia prawa ustrojowego, procesowego albo materialnego, jakie mogło mieć miejsce w związku z procedowaniem zaskarżonego aktu. Jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę nie zostały naruszone, sąd zobowiązany jest odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ppsa.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, Gmina wskazała, że skarżący nie wykazał w skardze żadnego interesu prawnego, który by mu przysługiwał, jak również jego naruszenia. Całość wywodów skarżącego dotyczących interesu prawnego sprowadza się do wskazania na przedostatniej stronie skargi, że wymóg wykazania naruszenia interesu prawnego niezasadnie ogranicza prawo do sądu, uzależniając możliwość zainicjowania sądowej kontroli od kryterium, które nie jest kryterium przeprowadzanej przez sąd kontroli legalności. W związku z powyższym, w ocenie Gminy, zasadne jest odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ppsa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 ppsa), a w tym na uchwały rad gmin w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny ustala, czy skarga jest dopuszczalna. Natomiast przesłanki odrzucenia skargi zostały wymienione w art. 58 § 1 ppsa, w szczególności na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ppsa, sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ppsa, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 101 ust. 1 usg, zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skargę na uchwałę lub zarządzenie, o których mowa w art. 101 ust. 1 usg, można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę (art. 101 ust. 2a usg).
W opisanym wyżej stanie prawnym Sąd był zobowiązany do sprawdzenia, czy zaskarżona uchwała (plan miejscowy) narusza interes prawny skarżącego, co dawałoby mu legitymację do wniesienia skargi.
Legitymacja do wniesienia skargi na plan miejscowy do sądu administracyjnego przysługuje temu podmiotowi, którego interes prawny został naruszony zaskarżonym rozstrzygnięciem. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003 nr 8, poz. 4), stwierdził, że art. 101 usg jest swoistą klauzulą generalną stwarzającą możliwość ochrony interesów prawnych i uprawnień różnych podmiotów w takich sytuacjach, w których nie są one chronione w inny sposób w trybie procedury administracyjnej lub cywilnej, przez kontrolę sądu administracyjnego lub powszechnego. Zgodnie z art. 101 ust. 1 usg legitymowanym do wniesienia skargi jest "każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej". Legitymacja ta opiera się na twierdzeniu danego podmiotu, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie i stanowi podstawę zaskarżenia danej uchwały podjętej przez jednostkę samorządu terytorialnego. W jednym przepisie połączono kryteria dwu odrębnych konstrukcji prawnych wyznaczających zakres kontroli sądu administracyjnego nad działalnością uchwałodawczą organów gmin. Skarga na podstawie art. 101 nie ma charakteru actio popularis - podstawą zaskarżenia jest niezgodność uchwały z prawem i równocześnie naruszenie przez nią konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy bądź wreszcie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą związany prawnie w inny sposób (np. jest właścicielem nieruchomości położonej na terenie gminy).
W ocenie Sądu organizacja społeczna (w sprawie - Stowarzyszenie) nie może zaskarżyć uchwały organu stanowiącego Gminy (w sprawie - planu miejscowego) wyłącznie z powołaniem się na własny cel statutowy, nie jest to bowiem wówczas działanie z powodu naruszenia własnego interesu prawnego, ale w obronie interesu publicznego, a ten nie jest przesłanką zaskarżenia uchwały na podstawie art. 101 usg (wyrok NSA z 12 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 1457/05; wyrok NSA z 12 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1736/09; postanowienie NSA z 12 października 2001 r., sygn. akt II SA 138/01). W wyroku NSA z 12 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 1457/05, wyjaśniono ponadto, że nie mają zastosowania do regulacji z art. 101 ust. 1 i 2a usg przepisy art. 31 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) [dalej: kpa], dopuszczające występowanie w charakterze strony organizacji społecznej reprezentującej interesy innych osób. Stowarzyszenie może jednak złożyć skargę w imieniu konkretnych członków, grupy mieszkańców, po uzyskaniu ich pisemnego upoważnienia, co jednak w sprawie niniejszej nie nastąpiło, a strona jednoznacznie i niewątpliwie - co wynika z treści skargi - działa w sprawie niniejszej w imieniu własnym.
Pojęcie interesu prawnego nie posiada definicji ustawowej i zostało wyjaśnione w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Przez interes prawny (w przeciwieństwie do interesu faktycznego) należy rozumieć przyznany przepisami prawa materialnego zakres uprawnień określonego podmiotu, kształtujący jego pozycję prawną. Skarżący musiałby zatem dowieść, że w następstwie podjęcia uchwały dotyczącej planu miejscowego został naruszony interes konkretnego podmiotu oraz wykazać, że uchwała powoduje ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa. Naruszony interes musi być bezpośredni, realny i aktualny. Związek pomiędzy osobistą sytuacją prawną skarżącego, a daną uchwałą musi istnieć w momencie wniesienia skargi i jednocześnie powodować skutek w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień lub nałożenia obowiązków. Musiałby istnieć bezpośredni związek między postanowieniami planu a sytuacją prawną Stowarzyszenia.
Sąd może dokonać oceny zaskarżonego mpzp tylko w zakresie wyznaczonym granicami przysługującego stronie skarżącej interesu prawnego. Strona powinna wykazać więc, że zaskarżony plan miejscowy narusza gwarantowane jej przepisami uprawnienia, przy czym stan tego naruszenia powinien być aktualny i nie może odnosić się do przyszłych i ewentualnych sytuacji. Kluczowy w sprawie problem polega jednak na tym, że treść skargi jednoznacznie wskazuje, że strona, zaskarżając mpzp w całości, działała w interesie publicznym i kierowała się statutowymi celami Stowarzyszenia zapisanymi w § 5 Regulaminu Stowarzyszenia. Z tego powodu brak jest podstaw do przyjęcia, że postanowienia zaskarżonego mpzp naruszają indywidualny interes prawny skarżącego.
Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który sprowadza się do tego, że określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany przyjętymi w planie miejscowym ustaleniami, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu. Skarżący jako Stowarzyszenie ma w sprawie wyłącznie interes faktyczny i nie wykazał, aby legitymował się interesem prawnym niezbędnym do zaskarżenia planu.
W wyroku z 25 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1537/22, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił (i taką wykładnią prawa kierował się Sąd orzekający w sprawie niniejszej), że legitymacja skargowa, która określona jest w art. 101 usg stanowi lex specialis wobec ogólnej normy wynikającej z art. 28, a także normy z art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) i normy z art. 50 § 1 ppsa. W przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie, to w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 usg stroną może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Nie budzi wątpliwości, że skarga złożona w trybie art. 101 ust. 1 usg nie ma charakteru actio popularis (tj. skargi wniesionej w interesie publicznym) i do wniesienia jej nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (wyrok NSA z 12 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1761/12). Prawo wniesienia takiej skargi przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę własnego interesu prawnego lub uprawnienia, a zatem gdy zaskarżona uchwała godzi w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych. Interes prawny można wywodzić tylko z treści normy prawa materialnego (należącej do każdej gałęzi prawa, nie tylko prawa administracyjnego) dającej się za każdym razem indywidualnie określić i wyodrębnić spośród innych norm, tj. normy, której treść można do końca ustalić. Interes prawny nie może być zatem wyprowadzony tylko z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej.
Zaskarżony plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego i kształtuje sposób korzystania z nieruchomości. Kształtuje on sposób wykonywania prawa własności, gdyż korzystanie z rzeczy jest jednym z atrybutów prawa własności. Oznacza to też, że interes prawny, który może zostać naruszony taką uchwałą, ma swoje źródło w normach prawa materialnego regulujących prawa rzeczowe, w tym z pewnością prawo własności nieruchomości (wyrok WSA w Krakowie z 6 października 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 642/16).
W sprawie niniejszej Stowarzyszenie nie powołało się na fakt posiadania tytułu prawnego do żadnej nieruchomości objętej zaskarżonym planem miejscowym, cele zaś statutowe i treść uzasadnienia skargi wniesionej przez Stowarzyszenie świadczą działaniu strony w interesie publicznym i nie potwierdzają naruszenia żadnego indywidualnego interesu prawnego przez zaskarżony mpzp.
Skarżący nie przedstawił dowodu naruszenia prawa mającego bezpośredni wpływ na indywidualną sytuację prawną strony. Wskazanie na to, że Stowarzyszenie reprezentuje "głos mieszkańców powiatu [...]" wyrażających zdecydowany protest wobec kierunku rozwoju obranego przez organy Gminy, polegającego na dopuszczeniu do realizacji na terenie Gminy inwestycji polegających na budowie elektrowni wiatrowych i magazynów energii przez prywatne spółki i w tym też celu powstało, nie uzasadnia naruszenia własnego interesu prawnego skarżącego Stowarzyszenia.
Jak już wyżej wyjaśniono kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 usg, ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego a zaskarżonym aktem, który musi być rzeczywisty i aktualny, a nie przyszły, hipotetyczny lub ewentualny, czego Stowarzyszenie nie wykazało, gdyż powołało się na potencjalne zagrożenia dla stanu środowiska i zdrowia mieszkańców, które mogą powstać, jeśliby zrealizowano inwestycje w zakresie elektrowni wiatrowych.
Zdaniem Sądu twierdzenie strony, że ograniczenie legitymacji skargowej, poprzez wymóg wykazania naruszenia interesu prawnego, niezasadnie ogranicza jej prawo do sądu, uzależniając możliwość zainicjowania kontroli sądowej od kryterium, które nie jest kryterium przeprowadzanej przez sąd kontroli legalności mpzp, ma jedynie charakter kierowanego do ustawodawcy postulatu na przyszłość (de lege ferenda) i nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym sprawy, a więc nie mogło być uwzględnione przez Sąd dokonujący analizy stanu niniejszej sprawy.
Na marginesie opisanych rozważań Sąd wyjaśnia, że odrzucenie skargi Stowarzyszenia jako niedopuszczalnej w żaden sposób nie wpływa na sytuację prawną innych podmiotów, a w tym poszczególnych jego członków.
Z opisanych wyżej przyczyn, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ppsa, orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji postanowienia wynika wprost z treści art. 232 § 1 pkt 1 i art. 225 ppsa, nakazujących zwrot wpisu w kwocie 300 zł od skargi odrzuconej oraz zwrot wpisu nienależnego w kwocie 100 zł od wniosku o przywrócenie terminu wniesienia skargi.