I SA/Op 510/24

I SA/Op 510/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Elżbieta Kmiecik /sprawozdawca/
Tomasz Judecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust.7, art. 92b, art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 8, art. 77 par 1, art. 80, art. 76 par. 1, art. 78 par. 1, art. 12, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 783
par. 1, par. 2 pkt 3, par. 3
Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów  na drogach (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi T. Sp. j. w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 kwietnia 2024 r., nr BP.501.2815.2023.2410.OP8.558954 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez T. Sp. j. w O. (zwaną dalej Spółką lub skarżącą) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: GITD) z dnia 26 kwietnia 2024 r., nr BP.501.2815.2023.2410.OP8.558954, którą utrzymano w mocy decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (w skrócie: OWITD) z dnia 27 października 2023 r., nr WITD.DI.0152.VIII0299/56/23, o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 1 września 2023 r. o godzinie 18:55 w miejscowości O., na obwodnicy północnej, inspektor transportu drogowego zatrzymał do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], którym kierował K. P. Pojazdem był wykonywany w imieniu Spółki krajowy przewóz drogowy rzeczy z ładunkiem, którym był odpad o kodzie 19 12 10 (paliwo alternatywne). Kontrola została udokumentowana protokołem kontroli z dnia 1 września 2023 r., nr [...] wraz z opisem stwierdzonego naruszenia, stanowiącym załącznik nr 1. Protokół został podpisany przez kierowcę bez uwag.
Pismem z dnia 6 września 2023 r., nr [...], organ zawiadomił Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie naruszenia wskazanego w ww. protokole oraz pouczył o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. Ponadto organ pierwszej instancji poinformował skarżącą o możliwości przesłania dowodów potwierdzających, że strona nie miała wpływu na naruszenie, a nastąpiło ono na skutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.
Następnie OWITD decyzją z dnia 27 października 2023 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2.000 zł z tytułu wykonywania przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych pojazdów na drogach, zgodnie z Lp.1.11. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na przeprowadzoną kontrolę drogową w dniu 1 września 2023 r. i omówił mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Organ wskazał też, że skarżąca w piśmie z dnia 13 września 2023 r. wyjaśniła, iż kierowca zmierzał do bazy celem odebrania tygodniowego odpoczynku. Kierowca poinformował skarżącą, że zdąży dojechać do bazy przed zakazem ruchu, natomiast utrudnienia w ruchu wydłużyły czas przejazdu o jedną godzinę. W tych okolicznościach skarżąca wniosła o umorzenie postępowania. Zdaniem organu podczas kontroli jednoznacznie stwierdzono, że kierowca prowadził pojazd pomimo wprowadzonego w § 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach (Dz. U. z 2021 r. poz. 783), zwanego dalej rozporządzeniem, okresowego ograniczenia ruchu pojazdów polegającego na zakazie ruchu na drogach na obszarze całego kraju, w okresie od najbliższego piątku po zakończeniu zajęć dydaktyczno-wychowawczych albo w piątek, w którym kończą się zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w szkołach do ostatniej niedzieli przed rozpoczęciem zajęć dydaktyczno-wychowawczych w szkołach od godziny 18.00 do godziny 22.00 w piątek. Organ stwierdził również, że przewóz wykonywany w chwili kontroli nie podlega żadnym zwolnieniom wymienionym w rozporządzeniu, a przewóz był wykonywany w imieniu skarżącej. Ponadto OWITD uznał - po analizie materiału dowodowego, w tym wyjaśnień Spółki - że brak jest przesłanek uprawniających stronę do zwolnienia się z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia na podstawie art. 92b i 92c ustawy.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 92c ust. 1 i art. 92b ust 1 ustawy poprzez nieprawidłowe uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność skarżącej. Podniosła również zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. art. 77 § 1, art. 80, art. 7 i art. 8 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego i nieuzasadnione nieuwzględnienie twierdzeń skarżącej oraz niepodjęcie przez organ pierwszej instancji działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziło do nieuzasadnionego stwierdzenia, iż w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność.
Na podstawie tych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz dopuszczenie dowodów w postaci dokumentów na okoliczność właściwej organizacji i dyscypliny pracy kierowców oraz występujących na drodze utrudnień w ruchu.
W wyniku rozpatrzenia odwołania GITD decyzją z dnia 26 kwietnia 2024 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji przedstawił przebieg postępowania i podzielił ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji. Następnie wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy. Treść art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 7 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 3 do ustawy określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia tam opisane. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. Odnośnie do stwierdzonego naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach, opisanego w Lp. 1.11. załącznika nr 3 do ustawy, tłumaczył organ, że kierowca wykonywał w imieniu Spółki krajowy przewóz drogowy, zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, 1 września 2023 r. (piątek) o godzinie 18:55. Natomiast rok szkolny w 2023 r. rozpoczął się w dniu 4 września (poniedziałek), a więc wtedy kiedy jeszcze obowiązywał zakaz ruchu na drogach. W związku powyższym doszło do naruszenia zakazu, określonego w § 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia, sankcjonowanego w Lp. 1.11. załącznika nr 3 do ustawy. Zasadne jest zatem utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł za omawiane naruszenie. Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem zarówno przepisów prawa procesowego, jak i prawa materialnego. Organ zwrócił uwagę na obowiązki prowadzącego działalność gospodarczą, w tym konieczność właściwego zaplanowania pracy zatrudnianych kierowców i wprowadzenia rozwiązań, które należycie dyscyplinują osoby wykonujące usługi kierowania pojazdem. Organ stwierdził też, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a więc działalność w celach zarobkowych, zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności, by była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa, w przeciwnym razie przedsiębiorca winien liczyć się z konsekwencjami, jakie przewiduje ustawodawca za naruszenie przepisów, w tym przypadku ustawy o transporcie drogowym. Dalej GITD, odwołując się do poglądów orzecznictwa sądowoadministracyjnego, szeroko omówił przesłanki egzoneracyjne określone w art. 92c ust. 1 ustawy. W tym zakresie argumentował, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek ustalenia, czy kierowcy, którymi się on posługuje przy wykonywaniu przewozu (niezależnie od formy prawnej takiej relacji) dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań tych osób, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Nawet samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy, gdyż w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorcy oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika. Organ podkreślił, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego między innymi poprzez bieżącą kontrolę ich działań, bądź zaniechania zleconych poleceń, dlatego uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2.000 zł z tytułu Lp. 1.11. załącznika nr 3 do ustawy. W ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy jasno wskazuje też, że zaistniały stan faktyczny nie wymaga dalszego badania. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy nie ma zatem potrzeby mnożenia materiału dowodowego. Skutkiem podjęcia takiego działania byłoby tylko niepotrzebne wydłużenie całego postępowania. Końcowo organ stwierdził, że postępowanie przed organem pierwszej instancji było prowadzone zgodnie z określoną w art. 8 § 1 K.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Ponadto OWITD ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego okoliczności, które uznał za udowodnione oraz wyjaśnił przyczyny z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zdaniem organu odwoławczego zarzuty skarżącej w zakresie naruszenia przepisów postępowania należy uznać za efekt braku akceptacji stanowiska zajętego przez organ pierwszej instancji, niż jakiekolwiek uchybienie proceduralne mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.
W skardze na powyższą decyzję Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie norm prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny, brak wystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji oraz niewyprowadzenie z zebranego materiału dowodowego, w szczególności z przedłożonej przez stronę w toku postępowania dokumentacji, tj.:
- regulaminu pracy z dnia 1 stycznia 2011 r., regulaminu wynagradzania z dnia 1 września 2022 r., karty kierowcy z dnia 28 sierpnia 2023 r., że skarżąca zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów,
- oświadczenia kierowcy K. P. z dnia 13 listopada 2023 r. oraz wydruku Leon System z dnia 1 września 2023 r., że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia z uwagi na niedające się przewidzieć duże natężenie ruchu i powstanie długotrwałego korku na trasie przejazdu, a w konsekwencji, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć, a tym samym zaistniały okoliczności wyłączające odpowiedzialność skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 86, art. 75 § 1 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 8 K.p.a. poprzez bezzasadne nieuwzględnienie przez organ wniosku Spółki o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony postępowania, a tym samym niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego mogącego dać podstawy do uznania braku odpowiedzialności Spółki za nieprawidłowości stwierdzone w protokole kontroli, co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Spółka sformułowała też zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym:
- art. 92b ust. 1 w zw. z art. 92b ust. 2 ustawy poprzez jego bezzasadne niezastosowanie, pomimo tego, że w przedmiotowej sprawie podmiot zarządzający transportem w przedsiębiorstwie zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów wskazanych w tym artykule, a zatem zaistniały przesłanki wyłączające nałożenie kary na skarżącą;
- art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1a ustawy poprzez jego bezzasadne niezastosowanie, pomimo tego, że okoliczności przedmiotowej sprawy i dowody, w tym m.in. oświadczenie kierowcy z dnia 13 listopada 2023 r. oraz wydruk Leon System z dnia 1 września 2023 r. wskazują, że podmiot zarządzający transportem w przedsiębiorstwie nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozbudowała argumentację dotyczącą powyższych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę GITD wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała w całości stanowisko oraz argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte. Oświadczył również, że prostuje oczywistą omyłkę pisarską w oznaczeniu organu i wskazał, że w miejsce OWITD w Opolu oznacza GITD.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r . poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Zdaniem Sądu nie zaistniały nieprawidłowości co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo.
Wskazać należy, że przepis art. 92a ust. 1 ustawy przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5.000 zł do 40.000 zł za każde naruszenie. Przy czym na zasadzie art. 92a ust. 3 ustawy suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć 12.000 zł.
Wyjaśnić od razu trzeba, że odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 ustawy nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 ustawy. Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż określona w załączniku.
Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 i 3 ustawy. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest bowiem jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c ustawy.
Dodać również trzeba, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a ustawy jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy K.p.a. Po myśli art. 93 ust. 7 ustawy w postępowaniu nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
W kontekście zarzutów skargi, oceniając w pierwszej kolejności legalność działań podejmowanych w niniejszej sprawie przez organy w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził - jak już wspomniano wcześniej - że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i organy nie dopuściły się naruszenia przepisów regulujących ich działania w tym postępowaniu. Natomiast ocena przeprowadzona na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Przypomnienia wymaga, że decyzje dotyczące nałożenia kary pieniężnej wydane zostały w postępowaniu wszczętym przez OWITD po dokonaniu kontroli drogowej w dniu 1 września 2023 r., której czynności zostały utrwalone w protokole kontroli nr [...] wraz z zawartym w załączniku nr 1 opisem stwierdzonego naruszenia. Protokół ten niewątpliwie jest podstawowym dowodem w sprawie o stwierdzenie naruszenia przepisów dotyczących transportu drogowego i jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 cyt. wcześniej ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nadal zwanej w skrócie K.p.a. - sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wprawdzie istnieje możliwość podważenia protokołu kontroli, ale wyłącznie na zasadzie przeprowadzenia przeciwdowodu, czyli jedynie przez konkretny dowód wskazujący, iż dane zawarte w protokole są nieprawdziwe. Tym samym stwierdzić należy, że w prowadzonym postępowaniu kontrolnym możliwe było dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie dowodów zgromadzonych podczas kontroli, które nie zostały w żaden sposób skutecznie podważone przez skarżącą.
Odnośnie do stwierdzonego przez organy naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazów ruchu niektórych pojazdów na drogach (Lp.1.11. załącznika nr 3 do ustawy) za niebudzące wątpliwości przyjąć należało ustalenia poczynione podczas kontroli drogowej, w ramach której stwierdzono, że w dniu 1 września 2023 r. (piątek) o godzinie 18:55 w miejscowości O., pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], był wykonywany krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu i na rzecz Spółki. Okoliczności te nie były kwestionowane w skardze. Skarżąca podlega zatem odpowiedzialności wynikającej ze wskazanych wyżej przepisów ustawy oraz innych przepisów regulujących zasady wykonywania transportu drogowego.
Stosownie do powyższego wyjaśnienia wymaga, że cyt. już wyżej rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach, nadal zwane rozporządzeniem, określa okresowe ograniczenia oraz zakaz ruchu pojazdów i zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, z wyłączeniem autobusów (§ 1 rozporządzenia). W § 2 pkt 3 rozporządzenia wprowadzono okresowe ograniczenia ruchu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, z wyłączeniem autobusów, poprzez zakaz ich ruchu na drogach na obszarze całego kraju, w okresie od najbliższego piątku po zakończeniu zajęć dydaktyczno-wychowawczych albo w piątek, w który kończą się zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w szkołach do ostatniej niedzieli przed rozpoczęciem zajęć dydaktyczno-wychowawczych w szkołach, z zastrzeżeniem pkt 1 lit. h: a) od godziny 18.00 do godziny 22.00 w piątek, b) od godziny 8.00 do godziny 14.00 w sobotę, c) od godziny 8.00 do godziny 22.00 w niedzielę.
W rozpatrywanej sprawie pojazd został zatrzymany do kontroli w dniu 1 września 2023 r. (piątek) o godzinie 18.55, a zatem bezspornie w czasie obowiązywania opisanego wyżej zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów na drogach. Nie ulega również wątpliwości, że masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 12 ton. Okoliczności te potwierdza protokół kontroli drogowej z dnia 1 września 2023 r. Trafnie też stwierdziły organy, że wykonywany przewóz nie podlegał, określonym w § 3 rozporządzenia, zwolnieniom w trakcie obowiązującego zakazu ruchu. W tym stanie rzeczy organy zasadnie stwierdziły, że doszło do wykonywania przewozu drogowego w czasie obowiązywania ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych pojazdów na drogach, tj. naruszenia odpowiadającego Lp.1.11. załącznika nr 3 do ustawy, które skutkowało nałożeniem na skarżącą kary w wysokości 2.000 zł.
Badając dalej zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do wniosku, że organy prawidłowo uznały, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do zastosowania w przypadku skarżącej art. 92c ust. 1 ustawy. Natomiast przepis art. 92b ustawy nie miał w ogóle zastosowania w przypadku skarżącej, ponieważ w niniejszej sprawie nie zostały stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców.
Zgodnie zaś z art. 92c ust. 1 ustawy nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Przytoczona regulacja stanowi wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 92a ust. 1 ustawy), a wystąpienie określonych w niej przesłanek powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu.
W ocenie Sądu skarżąca nie udowodniła, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę lub że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń bądź okoliczności, których nie mógł przewidzieć. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że wskazane w art. 92c ust. 1 ustawy przesłanki odnoszą się do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, a nie do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi się posługuje przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa. Wymienić można np. sytuacje spowodowane siłą wyższą lub działaniem osób trzecich, za których winę przedsiębiorca nie może odpowiadać, zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne. Sam zaś fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca, nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 4/18, wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie zwraca się również uwagę, co słusznie dostrzegł organ odwoławczy, że sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia. Nie jest wystarczające samo przedstawienie przez przedsiębiorcę dokumentów, że kierowcy są zobowiązani do przestrzegania przepisów z konsekwencjami za ich naruszenie, gdyż mają to być działania, które skutkują faktycznym przestrzeganiem obowiązujących przepisów (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 968/19). Nie wystarczy więc wykazanie braku winy, lecz wymagane jest również pozytywne udowodnienie przez przedsiębiorcę, że podjął wszystkie niezbędne środki w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Takich dowodów co do przesłanek z art. 92c ust. 1 ustawy strona nie przedstawiła, zarzucając głównie błędne przypisanie odpowiedzialności za naruszenie określone w Lp.1.11. załącznika nr 3 do ustawy. Poza tym kierowca podpisał protokół bez żadnych uwag. Jeżeli zaś strona sama nie dostarczy dowodów uwalniających ją od odpowiedzialności, a jednocześnie okoliczności zaistniałe w trakcie kontroli i przeprowadzonym postępowaniu na to nie wskazują, wówczas organy orzekające w sprawie nie mają obowiązku poszukiwania dowodów w tym zakresie. W rozpoznawanej sprawie bezspornie zaś z dokumentu urzędowego, jakim jest prawidłowo sporządzony protokół z kontroli, wynika, że w dniu 1 września 2023 r. o godz. 18:55 kierowca realizował przejazd pomimo obowiązującego w tym czasie zakaz ruchu na drogach. Wbrew zatem zarzutom skargi organy były zobligowane do obciążenia Spółki odpowiedzialnością finansową za ujawnione naruszenie.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nieuwzględnienia wszystkich wniosków dowodowych skarżącej przez organ, odnotować przyjdzie, że zgodnie z art. 78 § 1 K.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Trzeba jednak zauważyć, że przywołany przepis odwołuje się do okoliczności podlegającej udowodnieniu, a więc tezy dowodowej, nie zaś do kategorii dowodów, które mają być przeprowadzone. Stronie nie przysługuje bezwzględne roszczenie procesowe o przeprowadzenie określonego dowodu. Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, według którego organ powinien posługiwać się najmniej skomplikowanymi środkami dowodowymi. Nie ma też obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w nieskończoność, w tym przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Uwzględnienie żądania strony zależy od tego, czy wnioskowany dowód może przyczynić się do dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, a nie powoduje jedynie przedłużenie postępowania czy zwiększenie kosztów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1768/19). Podkreślenia nadto wymaga, że przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia, a zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Uprawnienie strony do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu podlega ograniczeniom, a organ powinien każdorazowo rozważyć żądanie przeprowadzenia dowodu z uwagi na celowość i konieczność zapewnienia szybkości postępowania, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 3768/17). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zgromadzone przez organ dowody były wystarczające dla potwierdzenia zarzucanego skarżącej naruszenia, zwłaszcza, że wnioskowane dowody nie miały na celu wykazanie, że zaplanowany czas przedmiotowego przewozu uwzględniał nieprzewidziane zdarzenia na drodze, które mogłyby wydłużyć realizację wykonywanego transportu, ani też, że kierowca nie miał możliwości zatrzymania pojazdu w miejscach do tego wyznaczonych. Z tego względu dalsze prowadzenie postępowania dowodowego przez dopuszczenie dowodów wnioskowanych przez Spółkę byłoby nieracjonalne i niecelowe w świetle zasad ekonomiki oraz szybkości i prostoty postępowania, określonej w art. 12 K.p.a.
Uwzględniając powiedziane powyżej, Sąd stwierdził, że zgromadzony przez organy materiał dowodowy uzasadniał zobowiązanie skarżącej do uiszczenia przedmiotowej kary pieniężnej, a kara ta została nałożona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto w sprawie nie wystąpiły ustawowe przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącej z odpowiedzialności za ujawnione naruszenie, które to przesłanki zostały przez organ omówione. Stąd, nie zasługują na akceptację stawiane przez Spółkę zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że dalsze prowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie żądanym przez skarżącą - wobec niewątpliwego stwierdzenia, że doszło do przedmiotowego naruszenia - było zbędne. Poza tym Sąd nie dostrzegł z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.