Orzeczenie · 2016-11-25

I SA/Op 380/16Dzierżawca nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości od budynków na dzierżawionym gruncie

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu

Miejsce

Opole

Data

2016-11-25

NSAPodatkoweWysokawsa

podatek od nieruchomościdzierżawaużytkowanie wieczystewłasnośćpodatnikposiadacz samoistnyposiadacz zależnyKodeks cywilnyUstawa o podatkach i opłatach lokalnychorzecznictwo

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał sprawę ze skargi A Spółki Europejskiej Oddział w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu dotyczącą określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r. Spółka, będąca dzierżawcą gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa i oddanego w użytkowanie wieczyste B S.A., wzniosła na tym gruncie budynki i budowle związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Organy podatkowe uznały spółkę za podatnika podatku od nieruchomości od tych obiektów, argumentując, że poniosła na nie nakłady, zaliczyła je do środków trwałych i że umowa dzierżawy stanowiła, iż pozostają one własnością dzierżawcy. Spółka wniosła skargę, podnosząc, że zgodnie z art. 235 Kodeksu cywilnego i uchwałą Sądu Najwyższego (sygn. akt III CZP 60/11), budynki wzniesione przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste stanowią własność użytkownika wieczystego, który jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że organy podatkowe błędnie zinterpretowały przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 235 § 1 kc, budynki wzniesione przez użytkownika wieczystego na gruncie Skarbu Państwa stanowią jego własność, a zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego, budynek wzniesiony przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste stanowi własność wieczystego użytkownika. Sąd odrzucił argumentację organów opartą na postanowieniach umowy dzierżawy, wskazując, że nie mogą one modyfikować bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Ponadto, Sąd uznał, że spółka nie była posiadaczem samoistnym w rozumieniu art. 336 kc, a jedynie posiadaczem zależnym, co wykluczało zastosowanie art. 3 ust. 3 upol. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie administracyjne, zasądzając jednocześnie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie statusu podatnika podatku od nieruchomości w przypadku budynków i budowli wzniesionych przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z własnością budynków na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste, z uwzględnieniem przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Zagadnienia prawne (3)

Kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości od budynków i budowli wzniesionych przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Podatnikiem podatku od nieruchomości od budynków i budowli wzniesionych przez dzierżawcę na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste jest użytkownik wieczysty gruntu, który jest ich właścicielem na podstawie art. 235 § 1 Kodeksu cywilnego, a nie dzierżawca, nawet jeśli poniósł nakłady na ich wzniesienie i zaliczył je do środków trwałych.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 235 § 1 kc oraz uchwale SN III CZP 60/11, zgodnie z którymi budynki wzniesione na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste stanowią własność użytkownika wieczystego. Umowne postanowienia dotyczące własności dzierżawcy są bezskuteczne wobec przepisów prawa. Dzierżawca jest posiadaczem zależnym, a nie samoistnym, co wyklucza jego status jako podatnika na podstawie art. 3 ust. 3 upol.

Czy postanowienia umowy dzierżawy mogą modyfikować przepisy prawa cywilnego dotyczące własności budynków wzniesionych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, postanowienia umowne nie mogą modyfikować bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, w tym przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących własności budynków wzniesionych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że przepisy prawa cywilnego, takie jak art. 235 kc, mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie mogą być zmieniane przez wolę stron umowy. Postanowienia umowy dzierżawy sprzeczne z tymi przepisami są bezskuteczne.

Czy dzierżawca gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste, który poniósł nakłady na budowę budynków i budowli, jest ich posiadaczem samoistnym w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, dzierżawca w takiej sytuacji jest posiadaczem zależnym, a nie samoistnym, ponieważ jego władztwo nad rzeczą nie jest niezależne od woli właściciela (użytkownika wieczystego) i nie wykonuje on prawa jak właściciel.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do definicji posiadania samoistnego z art. 336 kc i orzecznictwa, wskazując, że posiadacz samoistny włada rzeczą jak właściciel, nie licząc się z uprawnieniami innych. Dzierżawca, który uzyskał zgodę na budowę i którego prawa do dysponowania obiektami zależą od woli wydzierżawiającego, jest posiadaczem zależnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola i umorzono postępowanie administracyjne.

Przepisy (22)

Główne

upol art. 3 § ust. 1

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Określa krąg podatników podatku od nieruchomości, w tym właścicieli, posiadaczy samoistnych i użytkowników wieczystych.

upol art. 3 § ust. 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy ciąży na posiadaczu samoistnym.

upol art. 4 § ust. 1

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Określa podstawę opodatkowania dla budynków (powierzchnia użytkowa) i budowli (wartość ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji).

k.c. art. 235 § § 1

Kodeks cywilny

Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków przez użytkownika wieczystego stanowią jego własność.

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

Definicja posiadacza samoistnego i zależnego.

Pomocnicze

k.c. art. 235 § § 2

Kodeks cywilny

Własność budynków i urządzeń przysługująca wieczystemu użytkownikowi jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym.

k.c. art. 676

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący rozliczeń po zakończeniu najmu, mający odpowiednie zastosowanie do dzierżawy.

k.c. art. 694

Kodeks cywilny

Przepis o odpowiednim stosowaniu przepisów o najmie do dzierżawy.

u.g.n. art. 31

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Dotyczy oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości zabudowanej.

updop art. 16a § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy środków trwałych podlegających amortyzacji.

updop art. 16 § ust. 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy wartości początkowej środków trwałych.

updop art. 16g § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy ustalania wartości początkowej środków trwałych.

ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a