I SA/Op 233/24

I SA/Op 233/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący sprawozdawca/
Remigiusz Mazur
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 742
art. 86 ust. 1 i ust. 2, art. 91 ust. 1, art. 92 ust. 1,
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 200, art. 133 § 1, art. 134 § 1,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sadowy WSA Remigiusz Mazur Protokolant St. referent Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego z dnia 15 grudnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej z dnia 31 lipca 2023 r., nr 0202-461-121870-1/2023, 2) zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego na rzecz skarżącej J. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. B. (dalej: studentka, strona, skarżąca), reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego (dalej: Komisja Odwoławcza lub organ II instancji) z 15 grudnia 2023 r. (bez numeru) – wydana po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji Komisji Stypendialnej dla studentów Uniwersytetu Opolskiego (dalej: Komisja Stypendialna lub organ) z 31 lipca 2023 r., nr 0202-461-121870-1/2023, w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora – na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 3, art. 91, art. 92 ust. 1 i art. 95 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 742 z późn. zm.), dalej: ustawa lub p.sz.w.n., art. 104, art. 107 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., obecnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 572), dalej: Kpa w związku z § 3 ust. 1 pkt 1, § 9 ust. 1 pkt 2, § 15-17 oraz § 28-31 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Opolskiego (tekst jedn. Zarządzenie Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 20 września 2023 r., nr 62/2023), dalej: Regulamin świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Opolskiego, Zarządzenia nr 140/2021 Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 10 listopada 2021 r. w sprawie określenia wysokości stawek świadczeń dla studentów Uniwersytetu Opolskiego w roku akademickim 2021/2022 (zarządzenie nr 20/2022 Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 3 marca 2022 r.), dalej: Zarządzenie nr 140/2021, Zarządzenia nr 77/2023 Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 23 października 2023 r. w sprawie przekazania uprawnień w zakresie przyznawania świadczeń dla studentów Komisji Stypendialnej dla studentów i rozpatrywania odwołań Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla studentów w roku akademickim 2023/2024, dalej: Zarządzenie nr 77/2023, przekazującego w trybie § 28 ust. 2 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Opolskiego Odwoławczej Komisji Stypendialnej uprawnienie w zakresie rozpatrywania w roku akademickim 2023/2024 odwołań od decyzji Komisji Stypendialnej dla studentów w zakresie świadczeń, o których mowa w § 1 pkt 1-4 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Opolskiego i aktu przekazania uprawnień Odwoławczej Komisji Stypendialnej powołanej na rok akademicki 2023/2024 w zakresie rozpatrzenia i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie – utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
Przedmiotowa sprawa, co należy na wstępie podnieść, była ponownie rozpatrywana przez Komisje orzekające w przedmiocie stypendium strony, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 25 kwietnia 2023 r., sygn. II SA/Op 60/22, mocą którego uchylono zarówno decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego z dnia 16 listopada 2021 r., nr [...], jak i decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego z dnia 20 grudnia 2021 r., nr [...]. W ramach ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, z uwagi na kadencyjność komisji stypendialnej na podstawie zarządzenia nr 93/2022 Rektora Uniwersytetu Opolskiego w sprawie przekazania uprawnień w zakresie przyznawania świadczeń dla studentów Komisji Stypendialnej dla studentów i rozpatrywania odwołań Odwoławcza Komisja Stypendialna dla studentów w roku akademickim 2022/2023 powołana została na ten rok akademicki. W związku z tym przy rozpatrzeniu odwołania od decyzji koniecznym stało się przekazanie uprawnień Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla studentów powołanej na podstawie zarządzenia nr 77/2023 i przekazanie jej uprawnień do rozpatrzenia powyższego odwołania, czego wyrazem jest akt przekazania uprawnień Odwoławczej Komisji Stypendialnej powołanej na rok akademicki 2023/2024 w przedmiocie rozpatrzenia odwołania skarżącej od decyzji.
Tym samym wskazani wymaga, że objęta skargą decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. 10 listopada 2021 r. studentka złożyła do Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego wniosek o przyznanie jej stypendium Rektora Uniwersytetu Opolskiego (dalej również jako: Rektor). Decyzją z dnia 16 listopada 2021 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i ust. 3, art. 90, art. 92 i art. 95 ustawy oraz art. 104 i 107 Kpa, odmówił przyznania jej wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu powołał podstawę prawną przyznawania stypendium rektora, podkreślając, że otrzymuje je nie więcej niż 10% studentów określonego kierunku studiów bez podziału na lata oraz tryb studiów (dzienne, wieczorowe lub zaoczne), ale z podziałem na stopnie studiów. Jednocześnie przytoczył szczegółowo przepisy wynikające z regulaminu studiów, dotyczące przyznawania tego stypendium. Organ wskazał, które dodatkowe osiągnięcia skarżącej zostały uznane do sumy uzyskanych przez nią punktów, z zaznaczeniem możliwej maksymalnej punktacji za dane osiągnięcie. Dodatkowo organ I instancji wyjaśnił, który z przedłożonych certyfikatów nie został uwzględniony, podkreślając, że w każdym z tych przypadków powodem ich nieuznania był brak podpisu organizatora warsztatów lub koordynatora projektu. Następnie podano łączną liczbę uzyskanych przez skarżąca punktów. tj. 49.61, a szczegóły miały być dostępne do wglądu "na stronie wniosku studenta". Komisja orzekła, że uzyskany wynik wykluczył zakwalifikowanie wniosku skarżącej na liście rankingowej studiowanego przez nią kierunku w co najmniej IV progu, co uzasadnia odmowę przyznania stypendium rektora. W odwołaniu wywiedzionym do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego skarżąca wskazała, że wymóg podpisania przedłożonego certyfikatu (lub zaświadczenia) o udziale na danych warsztatach, szkoleniach, kursach, nie znajduje się w stosownych regulacjach dotyczących przyznawania stypendium. Podkreśliła, że w załączniku do Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Opolskiego nie wskazano, że tego typu zaświadczenie ma być podpisane. W powołanym załączniku do wyżej wymienionego Regulaminu, określono, że tego typu dokument ma zawierać: termin, miejsce, tytuł. Zdaniem skarżącej ta okoliczność uzasadniała przedłożenie przez nią zaświadczeń bez złożonego podpisu organizatora. Jednocześnie zaznaczyła, że posiada wiele innych dokumentów, które pominęła podczas składania wniosku i wniosła o możliwość ich dołączenia. Decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r., Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu Opolskiego, działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i ust. 3, art. 90, art. 92 i art. 95 ustawy oraz art. 104, art. 107 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Komisja wskazała podstawy prawne prowadzonego postępowania w sprawie o przyznanie stypendium rektora. Jednocześnie podkreśliła, powołując się na art. 76 ust. 1 Kpa, jak i art. 245 Kpc, że każdy dokument winien być opatrzony podpisem osoby go sporządzającej. Tym samym zaświadczenie, jako dokument potwierdzający dane osiągnięcie, również winno być stwierdzone podpisem lub podpisem elektronicznym osoby uprawnionej do jego wydania.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona skarżąca, wnosząc od niego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który – przytoczonym wyżej – wyrokiem z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 60/22, uchylił zarówno decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego z dnia 16 listopada 2021 r., nr [...], jak i decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego z dnia 20 grudnia 2021 r., nr [...]. Sąd wskazał, że podziela zarzut skargi naruszenia procedury, a to art. 11 w związku z art. 107 § 3 Kpa. Podał, iż zgodnie z treścią obu decyzji skarżąca otrzymała łącznie 49.61 punktów. Niemniej – jak zaznaczył Sąd – "w treści kwestionowanych rozstrzygnięć nie zawarto informacji jaki był poziom punktowy uprawniający w danym roku akademickim do uzyskania tego świadczenia. Samo powołanie treści zarządzenia Rektora nr 140/2021 w zakresie ustalania progów oraz wysokości przyznanego świadczenia, nie stanowi jak kształtowały się w danym roku punktowo owe progi. Kwestia ta jest o tyle istotna, że treści decyzji I instancji z dnia 16 listopada 2021 r. oraz II instancji z dnia 20 grudnia 2021 r. nie można odnieść do wyników innych studentów, którzy zakwalifikowali się do danego progu i uzyskali stypendium. Nie ma również informacji na jakim miejscu w ogólnym rankingu osób ubiegających się o to świadczenie, była skarżąca. Odesłanie w tym zakresie, jak również w zakresie bardziej szczegółowego uzasadnienia, do strony wniosku studenta, zawartej w systemie elektronicznym uczelni, uznać należy za naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. Tego typu okoliczność i motywy muszą znajdować się w treści decyzji. Stanowią element okoliczności faktycznych, które wpłynęły na treść podjętego rozstrzygnięcia. Stypendium rektora otrzymać może wyłącznie określony procent najlepszych studentów, a zatem w treści decyzji o odmowie musi znajdować się wyjaśnienie dlaczego uzyskana przez studenta punktacja nie uprawniła go do uzyskania świadczenia w danym roku akademickim. Określenie rankingu punktacji, która pozwala wnioskodawcy odnieść się do poszczególnych progów i daje pogląd na jakim miejscu ogólnego rankingu został zakwalifikowany wniosek, musi znajdować się w treści decyzji. Brak tych elementów w uzasadnieniu powoduje, że nie można dokonać oceny czy nawet hipotetyczne przyznanie skarżącej spornych punktów (2 punkty) za udział w szkoleniach, miałoby wpływ na ogólną ocenę w rankingu do uzyskania wnioskowanego stypendium czy też nie".
W ramach ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, z uwagi na tok pracy komisji orzekających w sprawie, konieczne stało się przekazania uprawnień Komisji Stypendialnej dla studentów powołanej, na podstawie zarządzenia nr 93/2022 Rektora Uniwersytetu Opolskiego w sprawie przekazania uprawnień w zakresie przyznawania świadczeń dla studentów, Komisji Stypendialnej dla studentów i rozpatrywania odwołań Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla studentów w roku akademickim 2022/2023. Wyrazem powyższego był akt przekazania uprawnień Komisji Stypendialnej powołanej na rok akademicki 2022/2023 w przedmiocie ponownego rozpatrzenia wniosku strony o przyznanie stypendium Rektora w roku akademickim 2021/2022. Przy rozpatrywaniu odwołania, powołana na podstawie zarządzenia nr 93/2022 Rektora w sprawie przekazania uprawnień w zakresie przyznawania świadczeń dla studentów Komisji Stypendialnej dla studentów i rozpatrywania odwołań Odwoławcza Komisja Stypendialna dla studentów w roku akademickim 2022/2023 powołana została na ten rok akademicki.
Argumentując zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy, po zrelacjonowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania i przytoczeniu podstaw prawnych stanowiących postawę rozstrzygnięcia, podał, że postanowił dopuścić w ramach prowadzonego postępowania: podpisany z tyłu certyfikat potwierdzający udział w dniu 30 listopada 2020 r. w warsztacie organizowanym przez E. "[...]" omawiającym współczesne wyzwania związane z podatkiem VAT w Polsce i na świecie; podpisany z tyłu certyfikat potwierdzający udział w dniu 27 Iistopada 2020 r. w organizowanym przez E. warsztacie "[...]"; zrzut ekranu zawierający publiczne oświadczenie złożone przez Samorząd Studencki Uniwersytetu Opolskiego w dniu 29 lipca 2022 r.; podpisany z przodu kolorem białym certyfikat potwierdzający udział w dniu 30 listopada 2020 r. w warsztacie organizowanym przez E. warsztacie "[...]" omawiającym współczesne wyzwania związane z podatkiem VAT w Polsce i na świecie; podpisany z przodu kolorem białym certyfikat potwierdzający udział w dniu 27 listopada 2020 roku w organizowanym przez E. "[...]"; zrzut ekranu zawierający informację z systemu USOS o zakwalifikowaniu zaświadczenia przez organ I instancji w toku postępowania dotyczącego K. R. wraz z certyfikatem zaświadczającym o pomocy w organizowaniu konferencji przez K. R., certyfikat zaświadczający o pomocy w organizowaniu konferencji dotyczący skarżącej; zaświadczenie zakwalifikowane przez organ I instancji w toku postępowania dotyczącego K. G. wraz z zrzutem ekranu zawierającym informację z systemu USOS; zrzut ekranu zawierający wezwanie do uzupełnienia braków w odniesieniu do załączników wniosku, wystosowane przez organ I instancji z urzędu w toku postępowania dotyczącego P. W.
Ponadto Odwoławcza Komisja Stypendialna wyjaśniła, że postanowiła nie uznać (nie przyznać punktów) skarżącej za następujące osiągnięcia:
udział w warsztacie organizowanym przez E. "[...]" omawiającym współczesne wyzwania związane z podatkiem VAT w Polsce i na świecie; data osiągnięcia: 30 listopada 2020 r.; typ osiągnięcia zgłoszony przez wnioskodawcę: (N.2019.L). Udział w warsztatach, szkoleniach, kursach międzynarodowych, krajowych i/lub lokalnych (max 5);
udział w warsztacie organizowanym przez E. "[...]". Data osiągnięcia: 27 listopada 2020r. Typ osiągnięcia zgłoszony przez wnioskodawcę: (N.2019.L) Udział w warsztatach, szkoleniach, kursach międzynarodowych, krajowych i/lub lokalnych (max 5);
pomocy w organizowaniu Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej "[...]" Udział w warsztatach, szkoleniach, kursach międzynarodowych, krajowych i/lub lokalnych (max 5).
Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała, że przedstawione przez skarżącą certyfikaty potwierdzające udział studentki w dniu 27 listopada 2020 r. oraz 30 listopada 2020 r. wystawione zostały przez E.1 spółka komandytowa z siedzibą [...],[...] W., KRS: [...]. Zgodnie z odpisem KRS powyższego podmiotu tj. E.1 spółka komandytowa, uprawnionym do reprezentowania spółki jest wspólnik, tj. R. K. Według odpisu KRS w powyższym podmiocie ustanowiono również prokurentów tj.: M. P., P. T., K. K., J. K. oraz D. P. Zdaniem organu odwoławczego podpisy złożone na powyższych zaświadczeniach te kolorem białym na pierwszej stronie zaświadczenia jak i te na odwrocie zaświadczeń są zbieżne, nie należą natomiast do tych osób.
Zaznaczył przy tym organ, że podpis co do zasady nie musi być czytelny, niemniej ten złożony na przedstawionych przez skarżąca jest czytelny i identyfikuje osobę go składającą, która nie jest jedną z osób uprawnionych do reprezentowania podmiotu wystawiającego certyfikat. Skoro tak, to – zdaniem organu – nie można uznać że przedstawione przez studentkę certyfikaty pomimo tego, że zostały podpisane nie mogą zostać uznane w ramach postępowania w sprawie przyznania stypendium Rektora. Istotnym bowiem pozostaje nie tylko to, że dokument prywatny został podpisany, ale znaczenia ma również to kto ten dokument podpisał. W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że skoro spółka osobowa prawa (spółka komandytowa) na gruncie przepisów Kodeksu spółek handlowych ma określoną zasadę reprezentacji, to koniecznym warunkiem uznania dokumentu za ważny i skuteczny jest jego podpisanie przez osobę uprawnioną. Te okoliczności spowodowały, jak zaznaczył organ odwoławczy, że studentce nie można uznać określonych zagadnień.
Na marginesie odnotował organ odwoławczy, że znamiennym w przedmiotowej sprawie pozostaje okoliczność, że skarżąca przedstawiła podpisane certyfikaty, czemu dawała wyraźny sprzeciw w poprzednich etapach prowadzonego postępowania administracyjnego wskazując, że ten obowiązek nie wynikał z wewnętrznych regulacji obowiązujących w procedurze przyznawania stypendium Rektora. Skarżąca na tej podstawie sprzeciwiała się przedstawieniu zaświadczeń, które były podpisane. Dopiero wyraźne wytyczne sądu administracyjnego doprowadziły do tego, że skarżąca przedstawiła zaświadczenia. Wyjaśnił nadto, że Odwoławcza Komisja Stypendialna nie posiada przy tym wiedzy, czy skarżąca podpisane certyfikaty posiadała na etapie poprzednich postępowań administracyjnych. Niemniej – jak zaznaczył – "motywy braku ich przedłożenia odpowiednio Komisji Stypendialnej lub Odwoławczej Komisji Stypendialnej pozostają z pewnością znane skarżącej". Niezależnie od powyższego Odwoławcza Komisja Stypendialna nie uznała powyższych osiągnięć studentki.
W obszernych motywach odniósł się organ odwoławczy do zarzutów strony sformułowanych w odwołaniu puentując, że są one nieuzasadnione i tym samym nie mogą przesądzać o naruszeniu wskazanych w nim przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca, podtrzymując dotychczasowe stanowisko powtórzyła wcześniej formułowane zarzuty. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, a to:
1) art. 153 p.p.s.a., poprzez zaniechanie przez organy obu instancji merytorycznego i rzeczywistego wyjaśnienia podniesionej przez Skarżącą okoliczności w przedmiocie umożliwiania innym studentom wnioskującym o stypendium rektora uzupełniania złożonych dokumentów, pomimo wyrażonej w tym zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oceny prawnej w wyroku z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt: II SA/Op 60/22;
2) art. 138 § 1 Kpa, poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy wobec naruszeń przepisów postępowania dokonanych przez organ I instancji, organ odwoławczy winien był przedmiotową decyzję uchylić i orzec co do istoty sprawy;
3) art. 6 Kpa w zw. z art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez prowadzenie postępowania przez organy obu instancji w sposób niebudzący zaufania Skarżącej do władzy publicznej, z pominięciem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania polegający w szczególności na nadmiernym formalizmie organu występującym wyłącznie w stosunku do Skarżącej i nieuzasadnionym braku uznania przez organ odwoławczy przedstawionych przez skarżącą, podpisanych przez pracownika podmiotu E.1 Spółka Komandytowa – M. A. zakwestionowanych w toku postępowania certyfikatów w ilości dwóch sztuk, podczas gdy w stosunku do innych studentów organ nie kierując się podobnymi zasadami formalizmu, dokonując pobieżnej weryfikacji uznawał zaświadczenia;
4) art. 6 Kpa w zw. z art. 8 § 1 i § 2 Kpa w zw. z art. 245 Kpc w zw. z art. 60 Kc w zw. z art. 97 Kc, poprzez prowadzenie przez organ odwoławczy postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, z pominięciem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania polegający w szczególności na nieuzasadnionym braku uznania przez organ odwoławczy przedstawionych przez stronę certyfikatów;
5) art. 8 § 1 i § 2 Kpa w zw. z art. art. 64 § 2 Kpa w zw. z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez bezprawne, naruszające zasadę bezstronności i równego traktowania stron odstąpienie przez organ I instancji od wezwania Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku, względnie uzupełnienia wniosku, poprzez przedłożenie certyfikatów w formie wymaganej przez organ, w sytuacji gdy inni studenci będący stronami tożsamych postępowań mieli taką możliwość; a także
6) art. 8 § 1 i § 2 Kpa w zw. z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez bezprawne, naruszające zasadę bezstronności i równego traktowania stron odstąpienie przez organ odwoławczy od przyznania Skarżącej punktu za pomoc w organizowaniu Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej "[...]" pomimo wykazania przez Skarżącą, iż w praktyce organu I instancji leżało uznawanie przedmiotowych certyfikatów w stosunku do innych studentów;
7) art. 12 § 1 Kpa w zw. z art. 35 § 3 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania w sposób rażąco przewlekły i wydanie decyzji w terminie niemalże czterokrotnie dłuższym od terminu ustawowego;
8) art. 36 Kpa, poprzez brak zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz braku poinformowania o przyczynach zwłoki, nowym terminie załatwienia sprawy oraz pouczeniu o prawie do wniesienia ponaglenia;
9) art. 12 § 1 Kpa w zw. art. 37 Kpa, poprzez brak podjęcia przez organ drugoinstancyjny jakichkolwiek czynności wobec złożonego w dniu 27 października 2023 r. przez skarżącą ponaglenia na bezczynność Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego
10) art. 9 Kpa w zw. z art. 10 § 1 Kpa w zw. z art. 81 Kpa w zw. z art. 75 § 2 Kpa poprzez brak udzielenia skarżącej informacji co do powziętych przez organ odwoławczy wątpliwości odnośnie umocowania M. A., tj. pracownika spółki E.1 Spółka Komandytowa, do podpisania zaświadczeń wystawionych dla skarżącej; a nadto
11) wadliwe prowadzenie postępowania dowodowego oraz brak rozstrzygnięcia wątpliwości organu odwoławczego co do okoliczności umocowania M. A. posługującej się adresem poczty elektronicznej przypisanej domenie E. tj. [...] jako pracownika podmiotu E.1 Spółka Komandytowa do podpisania przedłożonych przez skarżącą certyfikatów "[...]" omawiającym współczesne wyzwania związane z podatkiem VAT w Polsce i na świecie oraz "[...]" podpisanych zarówno z przodu, jak i z tyłu na korzyść skarżącej oraz brak uwzględnienia przedmiotowych certyfikatów skutkujący obniżeniem rzeczywistej liczby punktów kwalifikujących do uzyskania Stypendium Rektora przez Skarżącą z 51,61 do 49,61 powodujący odmowę, w tym naruszenie art. 75 § 2 Kpa w zw. art. 8 Kpa w zw. z art. 7a Kpa, art. 11 Kpa, art. 75 § 2 Kpa w zw. 78 Kpa; a także
12) art. 95 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z pkt 2 lit. e Załącznika nr 2 do Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Opolskiego poprzez bezpodstawny brak uznania oraz przyznania skarżącej dwóch punktów z tytułu dwóch osiągnięć naukowych udokumentowanych przedłożonymi przez skarżącą podpisanymi przez pracownika podmiotu E.1 Spółka Komandytowa M. A., posługującą się adresem poczty elektronicznej przypisanej domenie E. tj. [...] certyfikatami zaświadczającymi o udziale skarżącej w warsztatach organizowanych przez E., a to: "[...]" omawiającym współczesne wyzwania związane z podatkiem VAT w Polsce i na świecie oraz "[...]" powodujący obniżenie rzeczywistej liczby punktów kwalifikujących do uzyskania Stypendium Rektora przez Skarżącą z 51,61 do 49,61, skutkujący nieuzasadnioną odmową przyznania skarżącej stypendium Rektora, podczas gdy ostatnia osoba na liście rankingowej na kierunku prawo, na którym skarżąca studiowała uzyskała 50,59 punktów, co w przypadku uznania przez organ odwoławczy przedmiotowych certyfikatów wymagałoby od organu wydania decyzji pozytywnej o przyznaniu skarżącej przedmiotowego stypendium.
Formułując powyższe zarzuty autor skargi wniósł o: a) stwierdzenie nieważności decyzji, a to z uwagi na mnogość, jak i rangę uchybień proceduralnych dokonanych przez organy obu instancji, a pociągających za sobą rażące naruszenie prawa; b) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości - w przypadku nieuwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.; c) w każdym wypadku, na podstawie art. 135 p.p.s.a., o uchylenie również decyzji organu I instancji w związku z naruszeniem przez organ I instancji przepisów postępowania oraz wobec rażących naruszeń prawa dokonanych przez organy obu instancji; d) w każdym wypadku na podstawie art, 145a p.p.s.a., z uwagi na wciąż utrzymujący się brak bezstronności organu, jak i rażące przekroczenie terminu do wydania decyzji w postępowaniu odwoławczym o zobowiązanie organu do wydania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku decyzji co do istoty sprawy przy wskazaniu sposobu załatwienia sprawy przez organ w celu wyegzekwowania od organu respektowania zasad praworządności oraz bezstronnego traktowania stron; d) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w tym zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Równocześnie autor skargi wniósł o dopuszczenie dowodów wymienionych i opisanych szczegółowo na jej stronach 8-10.
W motywach skargi – jej autor – rozwinął sformułowane w niej zarzuty, powtarzając dotychczas prezentowane w sprawie stanowisko.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując i powtarzając zasadnicze motywy objętego skargą rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje.
Wskazania na wstępie rozważań wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r., poz. 1634, ze zm.), przywoływanej jako: p.p.s.a. Sąd rozstrzygając sprawę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, jak wskazano na wstępie była decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Opolskiego (nadal zwanej Komisją Odwoławczą lub organem II instancji) z 15 grudnia 2023 r. (bez numeru) – utrzymująca w mocy decyzję Komisji Stypendialnej dla studentów Uniwersytetu Opolskiego (dalej nadal: Komisja Stypendialna lub organ) z 31 lipca 2023 r., nr 0202-461-121870-1/2023, w przedmiocie odmowy przyznania stronie stypendium rektora.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także przytoczonych wyżej aktów Uniwersytetu Opolskiego. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy student może ubiegać się o: 1) stypendium socjalne; 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych; 3) zapomogę; 4) stypendium rektora; 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego; 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 ustawy). Na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Większość członków komisji stanowią studenci. Decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji (art. 86 ust. 3 ustawy). Na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy, stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi. Studentów, o których mowa w ust. 2, nie uwzględnia się przy ustalaniu liczby studentów otrzymujących stypendium rektora, o której mowa w zdaniu pierwszym (art. 91 ust. 3 ustawy). Stosownie zaś do treści art. 92 ust. 1 ustawy stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy.
Należy również wskazać, że stypendium przyznaje się na podstawie regulaminu świadczeń. Mocą art. 95 ustawy regulamin świadczeń dla studentów określa: 1) wysokość świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, lub sposób jej ustalania; 2) szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, oraz zakwaterowania i wyżywienia, o których mowa w art. 104, oraz sposób wypłacania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4; 3) sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta; 4) tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej; 2. Regulamin świadczeń dla studentów ustala rektor w porozumieniu z samorządem studenckim. W nowo utworzonej uczelni regulamin ustala na okres roku rektor.
W przedmiotowej sprawie, co istotne, prawodawca uczelniany ustanowił w zarządzeniu z dnia 20 września 2023 r., nr 62/2023, w rozdziale VIII zatytułowanym "Tryb wydawania decyzji oraz organizacja i funkcjonowanie Komisji stypendialnej dla doktorantów", że –m.in. komisje zobowiązane są do protokołowania swoich posiedzeń. Tymczasem w przedmiotowej sprawie brak jest takowych protokołów. Tym samym wymyka się spod kontroli Sądu jakakolwiek kontrola prawidłowości procedowania w przedmiocie wniosku strony, w tym także ocena zasadności formułowanych przez skarżąca zarzutów nierównego traktowania. Strona skarżąca konsekwentnie podnosi, że orzekające w sprawie organy przyjęły inny tok procedowania w jej sprawie i innych opisanych przez nią. Brak przedłożenia stosownych protokołów uniemożliwia odniesienie się do sformułowanych zarzutów. Uwaga ta jawi się jako istotna zwłaszcza, że znajdujący się na karcie 84 akt administracyjnych e-mail adresowany do studenta przez członka Komisji dowodzi praktyki wezwania do uzupełnienia braków.
Organ wydając w tej sprawie decyzję w pierwszej instancji uznał, iż "uzasadnieniem braku przyznania punktów za powyżej wskazane osiągnięcia jest brak podpisu organizatora warsztatów lub koordynatora projektu na certyfikatach".
Stanowisko to podtrzymał organ odwoławczy kontrolujący w instancyjnym toku zaskarżone przez stronę rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, stwierdzając nadto, że: po pierwsze – "przepis o charakterze powszechnie obowiązującym tj. art. 245 Kodeksu postępowania cywilnego ma bezwzględnie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, pomimo braku wyraźnego wskazania w Komentarzu do kryteriów przyznawania stypendium Rektora stanowiącego załącznik Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Opolskiego, że zaświadczenie było podpisane. Odnotować niemniej należy, że mając na uwadze iż Skarżąca uzupełniła powyższy brak stwierdzić należy, że zaświadczenia przedstawione przez Skarżącą spełniają wymogi podpisu. Wskazać natomiast należy, że samo podpisanie dokumentu nie oznacza jeszcze, że dokument prywatny jest dokumentem ważnym. Inny słowy dokument prywatny sporządzony w formie pisemnej i stanowiący dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zwarte w dokumencie, nie oznacza, że dokument ten może podpisać jakakolwiek osoba. Osoba lub osoby, które podpisują określony dokument prywatny musi być do tego upoważniona";
po drugie – "podpisy złożone na powyższych zaświadczeniach te kolorem białym na pierwszej stronie zaświadczenia jak i te na odwrocie zaświadczeń są zbieżne, natomiast podpisy te nie należą do żadnej ze wskazanych powyżej osób. Podpis co do zasady nie musi być czytelny, niemniej ten złożony na przedstawionych przez skarżącą jest czytelny i identyfikuje osobę go składającą, która nie jest jedną z osób uprawnionych do reprezentowania E.1 spółka komandytowa. Skoro tak, to nie można uznać że przedstawione przez skarżącą certyfikaty pomimo tego, że podpisane nie mogą zostać uznane w ramach postępowania w sprawie przyznania stypendium Rektora. Istotnym bowiem pozostaje nie tylko to, że dokument prywatny został podpisany, ale znaczenie ma również to kto ten dokument podpisał".
Spór zatem w kontrolowanej sprawie sprowadza się do tego, czy orzekające w sprawie organy zasadnie nie uznały osiągnięć studentki wskazanych w dwóch zakwestionowanych przez organy certyfikatach, tj.: certyfikacie potwierdzającym jej udział w dniu 30 listopada 2020 r. w warsztacie organizowanym przez E. "[...]" omawiającym współczesne wyzwania związane z podatkiem VAT w Polsce i na świecie oraz certyfikacie potwierdzającym udział strony w dniu 27 listopada 2020 r. w organizowanym przez E. warsztacie "[...]", które wystawione zostały przez E.1 spółka komandytowa z siedzibą [...],[...] W., KRS: [...].
W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane w tej sprawie przez organy administracji, nie było trafne. Przede wszystkim nie jest jasnym i oczywistym to czy organy nie uznały osiągnięć studentki ze względu na sposób udokumentowania osiągnięć tj. czy przyjęły ostatecznie nie podpisanie certyfikatów, czy podpisanie ich przez nieuprawnioną osobę, czemu dał wyraz organ odwoławczy w wywodach zawartych na stronie 7-8 zaskarżonej decyzji.
Sąd orzekający w sprawie uznaje te wywody za niewystarczające dla podważenia autentyczności czy też legalności certyfikatów, a wynikające z nich stanowisko za nieudokumentowane, albowiem odwołanie się do sposobu reprezentacji uwidocznionej w KRS nie daje odpowiedzi na pytania: jaka była organizacja warsztatów, czy szkoleń dokumentowanych certyfikatem, zwłaszcza, czy organizator upoważnił pracownika do wydania certyfikatów, czy dokumenty wydawane uczestnikom – poza wskazaniem niezbędnym danych identyfikujących zdarzenie prawne potwierdzające okoliczności przedmiotowe i podmiotowe – były podpisywane. Wreszcie nie wiadomo dlaczego organy zakwestionowały legalność dokumentu prywatnego w sytuacji gdy podmiot wystawiający umieścił na nim wszystkie dane go identyfikujące, a także wskazał odbiorcę dokumentu, opisując jego treść, wskazując przedmiot i nadając mu formę oraz tytułując go jako "Certyfikat". Uwagi te są istotne albowiem organ de facto zakwestionował osiągnięcia studentki potwierdzone otrzymanymi przez nią dokumentami, co do formy których nie miała bezpośredniego wpływu. Przy czym istotne jest, że organ bez przeprowadzenia stosownego w tym zakresie postępowania arbitralnie uznał, że osoba której imię i nazwisko figuruje na dokumencie nie jest osobą uprawnioną do podpisania czy wystawienia dokumentu.
Finalnie należy wskazać, że – przy tak wykreowanym stanie prawnym i faktycznym – nie sposób także nie wskazać na naczelne i ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego, zwłaszcza te unormowane w art. 7a i art. 8 Kpa. Ustawodawca ustanowił w nich dwie zasady: rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a Kpa) oraz budowania zaufania do organu (art. 8 Kpa). Przy czym w niniejszej sprawie istotnym staje się powinność organów wyznaczona art. 7a Kpa, stanowiąca w § 1, że we wszystkich tych przypadkach, w których przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W regulacji tej urzeczywistnienie swoje znalazła zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (in dubio pro libertate). Zasada ta pozwala przy tym na realizację zasady zaufania do organu, ustanowioną w art. 8 Kpa. Takie unormowanie wynika z tego, że decyzje organów władzy publicznej, a taki walor mając decyzje orzekających w sprawie Komisji, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Wprowadzone rozwiązanie "przyjaznej interpretacji prawa" ogranicza ryzyko obciążenia strony skutkami niejasności przepisów, a tym samym chroni zaufanie obywateli do państwa i jego konstytucyjności. Nie może przy tym budzić jakichkolwiek wątpliwości, że zasada in dubio pro libertate przenika całe prawo administracyjne, a niejednoznaczność przepisów prawa nie powinna rodzić negatywnych konsekwencji dla stron postępowania, którego przedmiotem jest uprawnienie strony do stypendium. Przez "korzyść strony" należy rozumieć optymalne dla niej rozwiązanie prawne spośród tych, które zarysowały się w trakcie wykładni przepisu. O tym, który wynik wykładni jest korzystny (a w razie kilku potencjalnie odpowiadających interesom strony sposobów interpretacji przepisów – najbardziej korzystny), powinno decydować stanowisko strony, wynikające z treści jej żądania lub wskazane w toku postępowania, nie zaś dowolna ocena organu. Ocena organu może doprowadzić do kilku możliwych rezultatów interpretacyjnych, dając organowi możliwość uznania różnych rezultatów za prawidłowe według własnego uznania, jednak w świetle przepisu art. 7a § 1 Kpa organ powinien uznać za jedynie słuszny ten rezultat, który da najkorzystniejsze dla strony rozstrzygnięcie.
Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się – co wymaga wyeksponowania – że prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, to postępowanie prowadzone nie tylko w aspekcie zaufania do pojedynczego organu prowadzącego konkretne postępowanie w indywidualnej sprawie ale przede wszystkim chodzi w tej zasadzie o budowanie zaufania obywateli do organów władzy państwowej in gremio. Nie ma możliwości zadośćuczynienia tejże zasadzie w oderwaniu od krajowego kontekstu społecznego - jeśli bowiem jeden z organów szeroko pojmowanej władzy państwowej, wprowadza w stosunku do obywateli szereg instrumentów prawnych (ograniczeń, zakazów, nakazów czy też uprawnień bądź zapewnień) inny organ tej władzy, kształtując indywidualną sytuację obywatela, dla pełnej realizacji powyższej zasady musi wziąć pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych i prawnych a przy wykładni obowiązujących przepisów winien dbać o spójność przekazu, który szeroko pojęta władza kieruje do obywatela. Oznacza to, że organ może i powinien uwzględniać przy wykładni przepisów szerszy kontekst społeczny, w jakim przepisy te były wprowadzane, a także dokonywać ich wykładni w taki sposób aby obywatel, którego dotyczą zakazy, nakazy, wytyczne i zalecenia innych organów władzy, po ostatecznym ukształtowaniu jego sytuacji prawnej przez organ władzy publicznej mógł mieć w dalszym ciągu racjonalne przekonanie, że nie został pokrzywdzony na skutek sprzecznych działań różnych organów państwa – tak: WSA w Łodzi w wyroku z 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 319/20 (wszystkie powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA).
Uwagi te są istotne albowiem organ odwoławczy stwierdził, że "Odwoławcza Komisja Stypendialna nie posiada przy tym wiedzy, czy skarżąca podpisane certyfikaty posiadała na etapie poprzednich postępowań administracyjnych. Niemniej motywy braku ich przedłożenia odpowiednio Komisji Stypendialnej lub Odwoławczej Komisji Stypendialnej pozostają z pewnością znane skarżącej. Niezależnie od powyższego Odwoławcza Komisja Stypendialna nie uznała powyższych osiągnięć studentki". Brak wiedzy jest wynikiem braku dowodzenia, czy tez skutkiem braków dowodowych, albowiem ani od studentki ani też od wystawcy dokumentu organ nie zażądał dodatkowych informacji, a tym samym nie odtworzył procesu wydawania spornych dokumentów, ale też nie ustalił zasad ich wydawania (wystawiana), o czym szerzej powyżej.
Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja dotknięta jest naruszeniem prawa wskazanym wyżej, mającym wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze przedstawione rozważania Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono mocą art. 200 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.