I SA/Op 1003/24

I SA/Op 1003/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący sprawozdawca/
Remigiusz Mazur
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 889/25 - Wyrok NSA z 2025-11-20
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1539
art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 7a par. 1, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 988
art. 66 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 2141
par 5 ust. 2, ust. 6, ust. 7 pkt 3, lp. 4.3.1 lit. a załącznika 1
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji  z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 sierpnia 2024 r., nr BP.501.1501.2024.2401.OP8.604843 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 czerwca 2024 r., nr WITD.DI.0152.Z.VIII1517/5/24, II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej A. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. K. (dalej także: strona, skarżący) jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej także: GITD z dnia 28 sierpnia 2024 r., nr BP.501.1501.2024.2401.OP8.604843), utrzymująca w mocy decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w Opolu (dalej także OWITD) z dnia 5 czerwca 2024 r., nr WITD.DI.0152.Z.VIII1517/5/24, o nałożeniu na stronę – na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1539 ze zm.), dalej także: ustawa lub utd – kary pieniężnej w wysokości 1.000,00 złotych.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 25 kwietnia 2024 r. na drodze wojewódzkiej nr [...] w miejscowości C. zatrzymano do kontroli drogowej zespół pojazdów składający się pojazdu marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej. [...], którym kierował B. A., pracownik firmy handlowej "E." [...] Spółka Komandytowa z siedzibą: ul. [...], [...] O. W chwili zatrzymania jednostki transportowej realizowała ona krajowy transport drogowy rzeczy. W wyniku kontroli stanu technicznego pojazdu ustalono, że pojazd marki [...] posiada usterkę w postaci braku światła "STOP" po obu stronach ciągnika. Ponadto w toku przedmiotowej kontroli kierowca kontrolowanej jednostki transportowej nie posiadał w pojeździe i nie okazał na wezwanie kontrolującego wypisu z licencji. W trakcie kontroli kolorowa kserokopia wskazanego dokumentu została dowieziona na miejsce kontroli. Przebieg i wyniki kontroli zostały opisane w protokole kontroli z dnia 25 kwietnia 2024 r. Na podstawie informacji pobranych z Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego (dalej: KREPTD) ustalono, że osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie Firma Handlowa "E." jest A. K. posiadający certyfikat kompetencji zawodowych nr [...] w krajowym transporcie drogowym rzeczy.
Pismem z dnia 25 kwietnia 2024 r. OWITD zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu przedmiotowego postępowania. Postępowanie zakończyło się wydaniem przez OWITD decyzji z dnia 5 czerwca 2024 r., nr WITD.DI.0152.Z.VIIIl517/5/24, o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 1000 złotych (słownie: tysiąc złotych) tytułem popełnienia naruszenia ujętego pod lp. 1.2 oraz lp. 15.2 załącznika nr 4 do utd. Decyzja została doręczona stronie w dniu 25 czerwca 2024 r. Pismem nadanym dnia 27 czerwca 2024 r. w UP. O. strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 988 ze zm.), art. 92a ust. 9 utd oraz art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej: Kpa.
Odwołujący podniósł, że kierowca skontrolowanego zespołu pojazdów został wyposażony w odpowiedni wypis z licencji, ponieważ zapomniał zabrać go ze sobą, dokument ten został mu dowieziony w czasie kontroli. Zaznaczył, że w przedsiębiorstwie funkcjonuje system nadzoru nad pojazdami, zgodnie z którym pojazdy są sprawdzane każdorazowo przed wyjazdem z bazy. Odnośnie zaś do stwierdzonego naruszenia strona wskazała, że w chwili kontroli źródło światła nie było uszkodzone. Wyjaśnił, że w toku kontroli przepalona była tylko jedna żarówka świateł "STOP", co spowodowało przepalenie kolejnej. W odwołaniu wskazano również, że stwierdzona usterka została usunięta w czasie trwania kontroli, a pojazd został dopuszczony do ruchu drogowego.
Organ II instancji przytoczoną na wstępie decyzją podzielił ustalenia organu I instancji i utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy na wstępie przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach podał, że stosownie do art. 4 pkt 22 lit. d i l utd, przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, a także: z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 51, z późn. zm.) oraz z ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do art. 2 pkt 5 rozporządzenia 1071/2009 zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
Zaznaczył nadto, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia 1071/2009 przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która: a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa; b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Kontynuując prezentację regulacji prawnych GITD wyjaśnił, że stosownie do art. 4 ust. 2 rozporządzenia 1071/2009 jeżeli przedsiębiorca nie spełnia wymogu posiadania kompetencji zawodowych, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. d), właściwy organ może zezwolić na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego bez wyznaczenia zarządzającego transportem zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, pod warunkiem że: a) przedsiębiorca wyznaczy osobę fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty, spełniającą wymogi przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) oraz uprawnioną na mocy umowy do wykonywania zadań zarządzającego transportem w imieniu tego przedsiębiorcy; b) umowa wiążąca przedsiębiorcę z osobą, o której mowa w lit. a), precyzuje zadania, które ma ona wykonywać w sposób rzeczywisty i ciągły, oraz określa zakres obowiązków związanych z funkcją zarządzającego transportem.
Następnie GITD podniósł, że zadania, które należy sprecyzować, obejmują w szczególności utrzymanie i konserwację pojazdów, sprawdzanie umów i dokumentów przewozowych, podstawową księgowość, przydzielanie ładunków lub usług kierowcom i pojazdom oraz sprawdzanie procedur związanych z bezpieczeństwem; w charakterze zarządzającego transportem osoba, o której mowa w lit. a), może kierować operacjami transportowymi nie więcej niż czterech różnych przedsiębiorstw, realizowanymi za pomocą połączonej floty, liczącej ogółem nie więcej niż 50 pojazdów. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o obniżeniu liczby przedsiębiorstw lub łącznej wielkości floty pojazdów, którymi może zarządzać ta osoba; oraz osoba, o której mowa w lit. a), wykonuje określone zadania wyłącznie w interesie przedsiębiorcy, a jej obowiązki są wykonywane niezależnie od przedsiębiorców, na rzecz których dany przedsiębiorca wykonuje przewozy.
W dalszych motywach GITD zaznaczył, że stosownie do art. 4 ust. 3 i 4 rozporządzenia 1071/2009 państwa członkowskie mogą podjąć decyzję, aby zarządzający transportem wyznaczony zgodnie z ust. I nie mógł być dodatkowo wyznaczony zgodnie z ust. 2 lub, aby mógł być wyznaczony jedynie w odniesieniu do ograniczonej liczby przedsiębiorstw lub floty pojazdów mniejszej niż określona w ust. 2 lit. c (ust. 3). Przedsiębiorca powiadamia właściwy organ o wyznaczeniu zarządzającego lub zarządzających transportem (ust. 4).
Z kolei zgodnie z art. 92a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych. Zgodnie zaś z art. 92a ust. 8 ustawy o transporcie drogowym, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do ustawy.
Następnie organ odniósł się do regulacji ustanowionych w art. 189a § 2 Kpa stwierdzając, że przepisów tego działu Kpa, w tym zakresie nie stosuje się. Wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Treść art. 92a ust. ust. 2, 4 i 8 w zw. z załącznikiem nr 4 do utd określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. W tym zakresie – na co zwrócił uwagę organ odwoławczy – nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z tym, jak stwierdził, regulacja wynikająca z art. 189d Kpa na mocy art. 189a § 2 pkt 1 kpa nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Ponadto GITD wskazał, iż zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f Kpa, które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 Kpa daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa Kodeku postępowania administracyjnego.
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy organ wskazał także, że niewyposażenie kierowcy w wypis z licencji sankcjonowane jest karą pieniężna w wysokości 500 zł w lp. 1.2 załącznika nr 4 do utd. Według lp. 15.2 załącznika nr 4 do utd, wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych).
Z kolei odnośnie do klasyfikacji naruszenia ujętego pod lp. 1.2 załącznika 4 do utd organ odwoławczy wyjaśnił, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruk z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
GITD zaznaczył że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w tym przede wszystkim protokołu kontroli nr [...] z dnia 25 kwietnia 2024 r. wynika, iż zatrzymanym do kontroli zespołem pojazdów składającym się z pojazdu marki [...] oraz naczepy wykonywano krajowy transport drogowy rzeczy. W toku przedmiotowej kontroli kierowca kontrolowanej jednostki transportowej nie posiadał w pojeździe i nie okazał na wezwanie kontrolującego wypisu z licencji. W trakcie kontroli na miejsce przeprowadzenia kontroli dowieziono kolorową kserokopię wypisu nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wydanego dla firmy strony.
Organ odwoławczy zaznaczył, że kierowca podpisał protokół kontroli drogowej bez uwag i zastrzeżeń. Podsumowując stwierdził, że w toku kontroli kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał na wezwanie kontrolującego oryginału wypisu z licencji, a jedynie jego kolorową kserokopię. W związku z powyższym w ocenie organu odwoławczego organ I instancji słusznie nałożył na skarżącego karę pieniężną z tytułu niewyposażenie kierowcy w wypis z licencji.
Odnośnie klasyfikacji naruszenia ujętego pod Ip. 15.2 załącznika 4 do utd organ odwoławczy przedstawił regulacje prawne stanowiące o obowiązkach kierowcy i przedsiębiorcy prowadzącego usługi transportowe w zakresie m.in. wyposażenia pojazdu cytując przepisy z tego przedmiotu, po czym stwierdził, że sposób identyfikowania pojazdu, zakres i metody badania jego stanu technicznego oraz kryteria oceny usterek stwierdzanych podczas tego badania są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r., w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. poz. 2141 ze zm.), dalej: rozporządzenia (§ 5 ust. 5. rozporządzenia).
Zgodnie z lp. 4.3.1. lit. a) zdanie trzecie załącznika 1 do ww. rozporządzenia w przypadku braku świateł "STOP", tj. żadne źródło światła nie działa usterkę należy zakwalifikować jako usterkę niebezpieczną. Stosownie zaś do lp. 15.2 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych). Podsumowując te wywody wskazał, że z zebranego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim protokołu kontroli oraz protokołu szczegółowej kontroli technicznej jednoznacznie wynika, że pojazd marki [...] posiadał usterkę w postaci braku światła "STOP" po obu stronach pojazdu.
W związku z tym – w ocenie GITD – bezspornym jest, że stwierdzoną usterkę udokumentowaną protokołem kontroli i protokołem kontroli technicznej należało uznać za zagrażającą bezpieczeństwu osób jadących pojazdem i innych uczestników ruchu.
W oparciu o powyższe w ocenie organu odwoławczego, zasadne było zatem wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie ujęte pod lp. 15.2 załącznika 4 do utd, zgodnie z którym wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych).
Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, organ II instancji zważył, iż są niezasadne i nie mogą zostać uwzględnione. Zdaniem organu odwoławczego postępowanie administracyjne w I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów. Organ I instancji zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej. Organ I instancji pouczył stronę o przysługujących jej prawach oraz w uzasadnieniu swej decyzji odniósł się do problematyki sprawy. Swoje rozstrzygnięcie organ I instancji oparł na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli i prawidłowo dokonał jego wszechstronnej oceny.
W tych okolicznościach zaskarżoną decyzję I instancji uznał za prawidłową. Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad, tj.: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 Kpa. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organ I instancji dysponował wystarczającym materiałem dowodowym i dokonał prawidłowej analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie co do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia i swoje stanowisko przedstawił w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 Kpa.
Konkludując GITD podniósł, że ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż w chwili zatrzymania do kontroli kierowca skontrolowanego zespołu pojazdów nie posiadał w pojeździe i nie przedstawił na wezwanie kontrolującego odpowiedniego wypisu z licencji. W czasie kontroli na miejsce przeprowadzenia kontroli dowieziono – jak podał – "kolorową kserokopię ww. dokumentu".
W skardze strona skarżąca powtórzyła zasadnicze zarzuty sformułowane w odwołaniu, zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 5 ust. 7 w związku z Ip. 4.3.1. lit a) zał. Nr 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego, przez błędną wykładnię źródła światła i uznanie, że pojazd nie posiadał świateł "STOP", a w konsekwencji stwierdzenie, że pojazd nie spełnia warunków technicznych dopuszczających do uczestnictwa w ruchu drogowym;
2) naruszenie przepisów postępowania, mający istotny wpływ na wynik postępowania, a to: art. 7 Kpa, art. 8 Kpa, art.10 Kpa, art. 77 § 1 Kpa, art. 78 Kpa, art. 80 Kpa i art. 103 § 1 i 3 Kpa, polegające na zaniechaniu zebrania przez organ kompletnego materiału dowodowego dotyczącego stanu technicznego pojazdu przejawiające się w nieprzeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadków, mimo wniosku strony, w zakresie stanu technicznego pojazdu bezpośrednio przed kontrolą drogową oraz stałej kontroli pojazdów, a które to okoliczności miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż dotyczą ustalenia odpowiedzialności przedsiębiorstwa za wystąpienie usterki.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty autor skargi wniósł o jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania administracyjnego, a także o zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W obszernym uzasadnieniu skarżący przedstawił argumenty uzasadniające podniesione zarzuty. Autor skargi zaznaczył, że w przedsiębiorstwie funkcjonuje system nadzoru nad pojazdami. Pojazd przed wyjazdem z bazy jest sprawdzany, co do spełniania wymogów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów - w tym oświetlenia i spełniania wymogów ochrony środowiska. Przed wyjazdem nie stwierdzono żadnych usterek oświetlenia i wycieków płynów eksploatacyjnych. Organ odmawiając przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków w sprawie zamknął stronie możliwość wykazania, że usterka miała charakter losowy i strona nie miała żadnego wpływu na jego powstanie.
Podkreślił, że powstanie usterki - pomimo stałego nadzoru technicznego pojazdów przez zarządzającego transportem - było wynikiem awarii w drodze i wymiana żarówek przez kierowcę w sposób szybki oraz kompletny doprowadziła pojazd do sprawności. Skarżący dochował należytej staranności w utrzymaniu stanu technicznego pojazdów, a zatem nie może ponosić odpowiedzialności za sytuację wyjątkową na której wystąpienie nie miał wpływu i nie można było jej przewidzieć.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślenia wymaga, z uwagi na sformułowane w skardze wnioski, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), dalej także P.u.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądu administracyjnego polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Równocześnie mocą art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część danego aktu (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 5 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1799/07; z 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 22/08; z 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 73/10, CBOSA).
Przechodząc do motywów rozstrzygnięcia zaznaczenia wymaga, że ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji, jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania.
Mając na uwadze zaistniały w sprawie spór odnośnie do prawidłowości nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej za opisane wyżej naruszenia ustawy o transporcie drogowym, odnotowania wymaga, że badanie prawidłowości zaskarżonego aktu polega w pierwszym rzędzie na ocenie, czy jego wydanie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej mająca pierwszorzędny wpływ na ukształtowanie całego postępowania. Z zasady tej, ustanowionej w art. 7 Kpa, wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 635/16, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd bada również, czy postępowanie przeprowadzono z uwzględnieniem treści art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, obligujących organ do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, przy zapewnieniu realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 Kpa). Przy czym w orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że zasada zawarta w art. 8 Kpa określa wyraźnie to, co implicite jest zawarte w zasadzie praworządności. Z zasady tej wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do władzy publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Brak zaufania obywateli do władzy publicznej jest z reguły skutkiem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza zaś niektórych wartości w nim wyrażonych, takich jak równość i sprawiedliwość. W celu zaś realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Ustawodawca mocą art. 8 Kpa nakłada na organy administracji publicznej nie tylko obowiązek prawidłowego rozważenia stanu faktycznego i prawnego rozstrzyganej sprawy, lecz także obowiązek rozważenia skutków prawnych, które wywołują wszelkie ostateczne akty administracyjne funkcjonujące w obrocie prawnym i pozostające w związku z podejmowanym rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el 2020, pkt 1 i pkt 5 do art. 8 i powołane tam orzecznictwo). Dodać ponadto trzeba, że wskazane wyżej zasady procedury administracyjnej znajdują zastosowanie na wszystkich etapach postępowania. Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie nie sprostały powyższym obowiązkom, czym naruszyły ww. przepisy.
Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 sierpnia 2024 r., nr BP.501.1501.2024.2401.OP8.604843, utrzymującą w mocy w całości decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 czerwca 2024 r., nr WITD.DI.0152.Z.VIII1517/5/24, o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.000,00 złotych.
Argumentując wyrażoną przez Sąd ocenę rozstrzygnięcia organów obu instancji podkreślenia wymaga, że zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 1 prd pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. Kontrolę stanu technicznego pojazdu przeprowadza się z wykorzystaniem dostępnych technik i sprzętu. Kontrola ta może także obejmować sprawdzenie czy odpowiednie części i elementy pojazdu odpowiadają wymogom w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego i ochrony środowiska (zob. § 5 ust. 6 rozporządzenia). W myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia drogowa kontrola techniczna obejmuje identyfikację pojazdu oraz sprawdzenie stanu technicznego, który obejmuje m.in. prawidłowość funkcjonowania jego świateł. Jak stanowi § 5 ust. 2 rozporządzenia, drogowa kontrola stanu technicznego obejmuje identyfikację pojazdu oraz badanie techniczne co najmniej jednej pozycji z obszarów wymienionych w tym przepisie, w tym świateł i wyposażenia elektrycznego (§ 5 ust. 2 pkt 4). Sposób identyfikowania pojazdu, zakres i metody badania jego stanu technicznego oraz kryteria oceny usterek stwierdzanych podczas tego badania są określone w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia.
Zgodnie z lp. 4.3.1. lit. a) zdanie trzecie załącznika 1 do rozporządzenia, w przypadku braku świateł stop, tj. żadne źródło światła nie działa, usterkę należy zakwalifikować jako usterkę niebezpieczną. Natomiast przez usterki niebezpieczne treść § 5 ust. 7 pkt 3 w/w rozporządzenia każe rozumieć usterki powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu. Z uwagi na przedmiot tej sprawy należy dodać, iż do usterek stanu technicznego przepisy rozporządzenia nakazują organom ITD zaliczać awarie świateł "STOP", o czym świadczą pozycje lp. 4.3. rozporządzenia dotyczące prawidłowego działania tych świateł, przełączników oraz zgodności z wymaganiami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Awarie polegające na tym, że żadne światło "STOP" nie działa w pojeździe lub w ogóle nie działa przełącznik tych świateł, słusznie są traktowane przez prawodawcę jako usterki niebezpieczne, bo grożą zarówno osobom przemieszczającym się w takim niesprawnym pojeździe jak i jadącym za nim. Tymczasem, w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, wręcz przeciwnie wszystkie systemy działały a niesprawność światła "STOP" była następstwem przepalenia żarówki.
Sąd zważył przy tym, że stwierdzone nieprawidłowe oświetlenie, czy też brak światła "STOP" w ciągniku, który był połączony z naczepą, w której nie stwierdzono żadnych usterek nie był wynikiem niesprawności układu elektrycznego czy innego systemu mającego wpływ a działanie świateł. Nie wystąpiła zatem sytuacji niesprawności źródła światła. Wymiana żarówki, która nastąpiła w czasie kontroli ujawniła, że była to usterka będąca następstwem sytuacji niejako losowej, trudnej nawet do przewidzenia przed uruchomieniem i jazdą pojazdu. Zatem uznana przez organ za usterkę niebezpieczną została de facto uznana usterka będąca następstwem przepalenia żarówek w ciągniku przy działających w naczepie. Awaria tego typu, jak przepalenie się żarówek, jest czymś naturalnym i podczas eksploatacji zdarza się powszechnie. Zatem w przedmiotowej sprawie brak świateł "STOP" – co należy podkreślić – był usterką łatwo usuwalną, skoro skontrolowany kierowca zdołał naprawić światła usuwając usterkę w toku kontroli, przed jej zakończeniem.
W ocenie Sądu skoro usunięcie nieprawidłowości nastąpiło niezwłocznie w czasie kontroli, to okoliczność ta powoduje, że trudno usterkę tę uznać za "uniemożliwiająca używanie pojazdu", a taka sytuacja stanowi o ziszczeniu się przesłanki uznania usterki za niebezpieczną.
Szybka i natychmiastowa wymiana żarówek dowodzi także, że zabezpieczono się przed takimi sytuacjami. Niejako też losowymi, wpadkowymi występującymi podczas jazdy. To z kolei stoi w opozycji do stanowiska, że strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Tym samym, skoro w przedmiotowej sprawie brak odpowiadających stanowi faktycznemu argumentów pozwalających na zaakceptowanie jako prawidłowo uzasadnionego stanowiska organu o braku podstaw zastosowania do art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, to zasadnym jest stwierdzenie istnienia uzasadnionych podstaw skargi i jej zarzutów. W okolicznościach przedmiotowej sprawy kiedy nie wiadomo czy pojazd wyjechał z bazy z przepalonymi żarówkami świateł STOP, czy pojazd posiada komputer pokładowy informujący o usterce świateł, to nie można kategorycznie przyjąć, że okoliczności ujawnione w toku kontroli można było przewidzieć i zapobiec im, nie dopuszczając do ich zaistnienia. W sprawie nawet nie widomo jak funkcjonują i działają kontrolki na tablicy rozdzielczej pojazdu, które sygnalizują występujące usterki. Nie wiadomo czy pojazd wyposażony jest w kontrolkę ujawniającą każdą awarię świateł. Nie wiadomo czy w toku kontroli przepalona była tylko jedna żarówka świateł "STOP", co spowodowało przepalenie kolejnej. Tego tez organ nie ustalił. Nie ustalił także tego czy pojazd miał trzecie światło stop, a także czy światła te z uwagi na gabaryty naczepy miały wpływ na ich widoczność a tym samym bezpieczeństwo. Nie mniej istotnym w sprawie jest fakt, co nie jest sporne, że po dokonanej kontroli nie zatrzymano dowodu rejestracyjnego i dopuszczono pojazd do ruchu.
Analogicznie Sąd uznaje jako nieuargumentowane i nieuzasadnione przyjęcie, że nie "wyposażono kierowcy w wypis licencji", nie obalono i nie podważono stanowiska strony, która wykazała, że przekazała dokument kierowcy. a zatem wyposażyła go, a ten zapomniał go zabrać, niemniej jednak stan ten konwalidowano w czasie trwania kontroli. Zatem, co nie jest sporne, stan ten ustał w toku kontroli. W przedmiotowej sprawie nie tylko nie przeprowadzono w tym zakresie żadnego dowodzenia pozwalającego na odmienne dowodzenie od prezentowanego przez stronę, ale także nie wykazano dlaczego zaniechano przesłuchania na tę okoliczność osób posiadających bezpośrednią w tym przedmiocie wiedzę. To z kolei przekłada się na prawidłowe odniesienie się do przesłanek stanowiących o wyłączeniu odpowiedzialności przedsiębiorcy. Zdaniem Sądu wyjaśnienie tych okoliczności może mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu zarzut braku wyjaśnienia przez organ kiedy powstała usterka, połączony z sugestią, że powstała ona w trakcie przejazdu – w okolicznościach sprawy – zasługuje na uwzględnienie.
Tym samym w sprawie doszło do niewyjaśnieniu stanu faktycznego przy wykorzystaniu istniejących istotnych źródeł dowodowych.
Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w stopniu wystarczającym dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak trafnie bowiem wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, dla zwolnienia z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia i jednocześnie stwierdzenie, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Wskazane przesłanki odnoszą się do sytuacji wyjątkowych i nadzwyczajnych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, a nie do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi się posługuje przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Op 28/20).
W orzecznictwie akcentuje się wyjątkowość sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy lub zarządzający transportem w przedsiębiorstwie - przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 986/19 oraz wyrok NSA z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt II GSK 2742/17). Pośród nich wskazuje się siłę wyższą oraz zawinione działanie osób trzecich (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt II GSK 3838/17). Podkreśla się też jednoznacznie, że z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wyraźnie wynika, że przesłanki uwalniające od odpowiedzialności organizatora transportu nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy dochowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2029 r., sygn. akt II GSK 2128/17).
Nadto ponieważ zastosowanie art. 92c ust. 1 utd jest ograniczone do sytuacji wyjątkowych, takich które pozostawały poza możliwością wpływu i zapobieżenia przez podmiot wykonujący przewóz, których podmiot ten nie mógł w ramach swojej staranności (rozpatrywanej z uwzględnieniem zawodowego charakteru działalności) przewidzieć i im zapobiec to wymagają szczegółowego i dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Zwłaszcza gdy strona wskazuje na sytuacje, które przy dołożeniu pełnej staranności i tak by wystąpiły, i na które podmiot wykonujący przewóz nie mógł żadną miarą wpłynąć – tu czas wystąpienia usterki i sposób jej sygnalizowania kierowcy, a także wyposażenie go w niezbędne dokumenty, których ten zapomniał.
Z tej przyczyny – w ocenie Sądu – podjęte przez organy orzekające w tej sprawie rozstrzygnięcie (nałożenie administracyjnej kary pieniężnej) przypisujące stronie skarżącej bezsporne dopuszczenie się omawianego naruszenia, z jednoznacznym wykluczeniem ewentualnych okoliczności egzoneracyjnych, było co najmniej przedwczesne. Oparte zostało bowiem na niedokładnie wyjaśnionym w sprawie stanie faktycznym, choć nie budzą wątpliwości te ustalenia, które wynikają z kontroli pojazdu potwierdzonej sporządzonym protokołem kontroli, z których wynika, że usterka światła STOP w czasie kontroli rzeczywiście istniała, czego strona skarżąca przecież nie kwestionowała, a następczo po jej stwierdzeniu dokonała jej usunięcia. Chodziło w tej sprawie przede wszystkim o należyte i bezspornie wykazanie, że stwierdzona usterka w stanie faktycznym miała materialnoprawny element "niebezpiecznej", oraz nie wystąpiły ewentualne podstawy zwalniające od odpowiedzialności (egzoneracyjne). Tymczasem organy inspekcji transportu drogowego temu – w okolicznościach omawianego przypadku – nie sprostały. Nie wiadomo w sposób nie budzący wątpliwości, jak wskazano powyżej, kiedy wystąpiła usterka, jak była sygnalizowana, czy pojazd miał trzecie światło stopu, czy w ogóle przy konstrukcji ciągnika i naczepy prawidłowo oświetlonej, w warunkach jazdy usterka miała wpływ na bezpieczeństwo.
Zaniechanie przez organ wyjaśnienia wszystkich istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych dotyczy przede wszystkim nienależytego rozważenia podnoszonych przez stronę okoliczności egzoneracyjnych, a także rozważenia rzeczywistego, stwierdzonego w toku kontroli stanu technicznego pojazdu, a w szczególności, czy pojazd mógł być sprawny w momencie rozpoczęcia przewozu, kiedy wyruszył w trasę, czy tego rodzaju usterka mogła pojawić się w trakcie wykonywania przewozu, a wreszcie, czy charakter stwierdzonej usterki mógł zostać zakwalifikowany jako naruszenie "niebezpieczne" w sytuacji, kiedy stwierdził to przeprowadzający kontrolę funkcjonariusz ITD, a jednocześnie po stwierdzeniu usterki pojazdu, po tym kiedy doszło do jej usunięcia bez zastrzeżeń dopuścił ten pojazd do ruchu.
Podsumowując powtórzenia wymaga, że – jak wskazano powyżej – jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest przewidziana w art. 7 Kpa zasada, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, które nakładają na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 Kpa i art. 80 Kpa). Zatem wydanie prawidłowej decyzji, wiążące się z właściwym zastosowaniem określonej normy prawa administracyjnego, w każdym przypadku poprzedzać winno dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. W rozpoznawanej sprawie takie wyczerpujące ustalenia nie zostały jednak dokonane. Wprawdzie, co do zasady, to na stronie skarżącej ciąży obowiązek przedstawienia dowodów i okoliczności wyłączających jej ewentualną odpowiedzialność, jednak w sytuacji konsekwentnego odwoływania się przez stronę do okoliczności egzoneracyjnych, które jej zdaniem zaistniały, orzekające w sprawie organy powinny podjąć działania w celu zweryfikowania, czy w tym konkretnym przypadku takie okoliczności wyłączające odpowiedzialność rzeczywiście zaistniały, czy też nie. Tego zaś w sprawie niniejszej nie sposób obecnie wiążąco przesądzić ze względu na wskazane wyżej defekty postępowania dowodowego, tym bardziej, że organy inspekcji transportu drogowego we własnym zakresie nie dokonywały w sprawie żadnych ustaleń faktycznych.
Tymczasem zarówno w nauce, jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.:
po pierwsze – opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa,
po drugie – ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego,
po trzecie – organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 Kpa szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, a zatem
po czwarte – rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki (A. Wróbel. Komentarz do art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, nb. 3 [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska i M. Milbrandt-Gotowicz. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Lex/el. 2025 ). Tożsame stanowisko wyraził także WSA w Poznaniu w wyroku z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Po 161/18.
W konsekwencji, zaniechanie przez organy podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania wyczerpującego materiału dowodowego sprawy, który jednoznacznie pozwoliłby na należytą ocenę charakteru stwierdzonej w protokole kontroli usterki świateł "STOP" pojazdu strony oraz wiążącej się z tym niewadliwej oceny ewentualnych podstaw zwalniających z odpowiedzialności pomimo stwierdzonego naruszenia – jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, co skutkowało wadliwością decyzji organów obu instancji. Nie sposób było przyjąć, aby skarżąca w ogóle nie podnosiła okoliczności wskazujących, że dochowała zasad należytej staranności i przezorności jako profesjonalny oraz doświadczony podmiot wykonujący przewozy drogowe w zakresie dbałości o stan techniczny pojazdu wykonującego transport drogowy rzeczy. Według strony usterka mogła mieć zatem charakter nagły i nieoczekiwany, do której doszło bezpośrednio przed kontrolą pojazdu, w toku której została ujawniona, a co więcej, nie mogła zostać wykryta samodzielnie przez kierującego pojazdem. Okoliczności tej nie ustalono a przez to twierdzeń strony nie obalono, wszak nie wiadomo czy pojazd wyposażony jest w system kontrolek sygnalizujących usterkę świateł. Skoro zatem usterka została stwierdzona w wyniku kontroli w czasie wykonywania przejazdu, a więc w trasie, została niezwłocznie usunięta, a kontrolujący funkcjonariusz zezwolił na kontynuowanie jazdy, to wskazywałoby na to, że nie miała cech usterki niebezpiecznej. Należy również zauważyć, że skoro ujawniony stan faktyczny dotyczy wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowanego jako "niebezpieczne", to wobec charakteru stwierdzonej usterki oraz podnoszonych przez stronę zarzutów, organy orzekające w niniejszej sprawie powinny w sposób jasny i jednoznaczny wyjaśnić, czy usterka rzeczywiście miała taki charakter, a strona istotnie nie wykazała, że podjęła wszelkie działania w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia i spełniła warunki określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 utd.
Na skutek naruszenia wskazanych wyżej reguł postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy doszło zatem do naruszenia prawa w stopniu skutkującym koniecznością uchylenia wydanych rozstrzygnięć przez organy obu instancji. Wprawdzie organy rozważały zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego, co do odpowiedzialności strony za wykonywany przewóz drogowy oraz co do zapewnienia tego przewozu pojazdem o odpowiednim stanie technicznym, jednak nie wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości, czy podnoszone w toku postępowania okoliczności mogły stanowić podstawę zwolnienia strony od odpowiedzialności.
W tym miejscu wskazać należy także, że ustawodawca w Kodeksie postępowania administracyjnego unormował dwie nowe zasady: rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a Kpa) oraz współdziałania organów administracji publicznej (art. 7b Kpa). Przy czym w niniejszej sprawie istotna staje się powinność organów wyznaczona art. 7a Kpa, stanowiąca w § 1, że we wszystkich tych przypadkach, w których przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W regulacji tej urzeczywistnienie swoje znalazła zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (in dubio pro libertate). Zasada ta pozwala przy tym na realizację zasady pogłębiania zaufania do organu, ustanowionej w art. 8 Kpa. Takie unormowanie wynika z tego, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Wprowadzone rozwiązanie "przyjaznej interpretacji prawa" ogranicza ryzyko obciążenia strony skutkami niejasności przepisów, a tym samym chroni zaufanie obywateli do państwa i jego konstytucyjności.
Nie może przy tym budzić jakichkolwiek wątpliwości, że zasada in dubio pro libertate przenika całe prawo administracyjne, a niejednoznaczność przepisów prawa nie powinna rodzić negatywnych konsekwencji dla stron postępowania, którego przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie przysługującego stronie uprawnienia. Przez "korzyść strony" należy rozumieć optymalne dla niej rozwiązanie prawne spośród tych, które zarysowały się w trakcie wykładni przepisu. O tym, który wynik wykładni jest korzystny (a w razie kilku potencjalnie odpowiadających interesom strony sposobów interpretacji przepisów – najbardziej korzystny), powinno decydować stanowisko strony, wynikające z treści jej żądania lub wskazane w toku postępowania, nie zaś dowolna ocena organu. Ocena organu może doprowadzić do kilku możliwych rezultatów interpretacyjnych, dając organowi możliwość uznania różnych rezultatów za prawidłowe według własnego uznania, jednak w świetle przepisu art. 7a § 1 Kpa organ powinien uznać za jedynie słuszny ten rezultat, który da najkorzystniejsze dla strony rozstrzygnięcie.
Na zakończenie podkreślić również należy, że – jak już wyżej zostało wskazane – organy inspekcji drogowej obu instancji w uzasadnieniu decyzji nie przeprowadziły całościowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, tym samym decyzje te nie spełniają normatywnych wymogów uzasadnienia decyzji, o których mowa w art. 107 § 3 Kpa, który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W powyższym kontekście w uzasadnieniu kontrolowanych decyzji organy nie zawarły normatywnych elementów. W konsekwencji tego zaniechania uzasadnienie ich – biorąc pod uwagę ww. wzorzec normatywny – jest niepełne i nie spełnia wymogów ustawowych.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a. – orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w pkt II sentencji wyroku uzasadniają przepisy art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.