Pełny tekst orzeczenia I SA/OP 1001/24

I SA/Op 1001/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1964
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189f par. 1 pkt 1, art. 12, art. 189c, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 340
art. 31i ust. 1 i ust. 2, art. 15zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1394
art. 16
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant St. referent Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr SKO.40.1947.2024.dr w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 12 czerwca 2024 r., nr SO-IV.5410.4.320.2020, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz strony skarżącej G. Sp. z o.o. w O. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez G. sp. z o.o. w O. [dalej: Spółka, skarżąca, strona] jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu [dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy, organ drugiej instancji] z 9 sierpnia 2024 r., nr SKO.40.1947.2024.dr, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola [dalej: Prezydent, organ pierwszej instancji] z 12 czerwca 2024 r., nr SO-IV.5410.4.320.2020, w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z 7 września 2020 r. (data wpływu do organu 10 września 2020 r.) Spółka poinformowała Prezydenta o zbyciu kilku pojazdów, w tym o zbyciu w dniu 28 lutego 2020 r. pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...].
Pismem z 9 grudnia 2020 r. Prezydent poinformował Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za niezawiadomienie o zbyciu ww. pojazdu w ustawowym terminie.
W piśmie z 17 grudnia 2020 r. Spółka przedstawiła wyjaśnienia i wniosła o odstąpienie od nałożenia kary.
Pismem z 6 kwietnia 2023 r., powołując się na art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (aktualny tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 340 ze zm.) [dalej: ustawa covidowa], organ pierwszej instancji zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu oraz wyznaczył trzydziestodniowy termin złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Wnioskiem z 11 maja 2023 r. Spółka zwróciła się do Prezydenta o przywrócenie terminu wykonania czynności w postaci zawiadomienia o zbyciu pojazdu.
W wyniku rozpoznania powyższego wniosku postanowieniem z 22 maja 2023 r. Prezydent odmówił przywrócenia terminu, natomiast postanowieniem z 12 grudnia 2023 r., Kolegium, po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Z kolei postanowieniem z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Op 303/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę Spółki na postanowienie Kolegium z 12 grudnia 2023 r.
Następnie decyzją z 12 czerwca 2024 r. Prezydent Miasta Opola, działając na postawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) [dalej: k.p.a.] w związku z art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2 oraz art. 140n ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (aktualny tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 1251) [dalej: u.p.r.d., ustawa], orzekł o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia jego zbycia.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, zaskarżoną decyzją z 9 sierpnia 2024 r. SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczyło mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w tym: art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2 oraz art. 140n ust. 1, 2a i 4. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, Kolegium przypomniało, że zbycie przez Spółkę przedmiotowego pojazdu miało miejsce w dniu 28 lutego 2020 r., tj. przed ogłoszeniem stanu epidemii wprowadzonego rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze RP stanu epidemii (aktualny tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 340), poprzedzonym ustawą covidową, oraz przed wejściem w życie (z dniem 31 marca 2021 r.) ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 568 ze zm.), która w art. 1 pkt 17 dodała do ustawy covidowej art. 31i stanowiący, iż w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. – do dnia 31 grudnia 2020 r. wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (pkt 1), a art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1 (pkt 2). Kolegium stwierdziło, że Spółka zobligowana była zatem zgłosić Prezydentowi sprzedaż pojazdu w terminie 30 dni, licząc od dnia 28 lutego 2020 r., tj. do 30 marca 2020 r. Natomiast zawiadomienie o zbyciu wpłynęło do organu dopiero 10 września 2020 r., a zatem okres opóźnienia, liczony od 31 marca 2020 r. do 9 września 2020 r. wyniósł ponad pięć miesięcy.
Dalej organ drugiej instancji wywodził, że treść art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy przesądza, że nałożenie kary w związku z niewypełnieniem ciążącego na stronie obowiązku, ma charakter obiektywy, niezależny od tego, czy strona ponosi winę w nieterminowym zgłoszeniu zbycia pojazdu. Sankcja ta jest niewątpliwie administracyjną karą pieniężną w rozumieniu art. 189b k.p.a., co oznacza, że w sprawach ich wymierzania zastosowanie mają także regulacje zawarte w dziale IVa k.p.a. "Administracyjne kary pieniężne". Wyjaśnił, że ustawa określa przesłanki zastosowania (art. 79 ust. 2 pkt 1) i wymiaru kary (art. 140mb pkt 2 i art. 140n ust. 4), odsyłając w zakresie nieuregulowanym do przepisów Działu III Ordynacji podatkowej. Jednak ani ustawa, ani Ordynacja podatkowa nie zawierają żadnych regulacji dotyczących możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za niedokonanie przedmiotowego zgłoszenia w przewidzianym terminie, co oznacza, że zastosowanie będzie miał art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadku kumulatywnego spełnienie dwóch przesłanek: zaprzestania naruszenia prawa oraz znikomości wagi naruszenia prawa. Kolegium uznało zawiadomienie przez skarżącą w dniu 10 września 2020 r. o sprzedaży przedmiotowego pojazdu za zaprzestanie naruszenia prawa. Rozważając natomiast kwestię oceny wagi naruszenia prawa, Kolegium podkreśliło, że wagę naruszenia normy art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy należy odnosić do celów ustanowionych przez ustawodawcę i wartości, które w danym przypadku, za pośrednictwem określonych obowiązków ustanowionych w przepisach, mają być chronione. Niewątpliwie takimi wartościami na gruncie analizowanych przepisów ustawy są: poprawa warunków legalnego obrotu gospodarczego pojazdami, poprzez zapewnienie jego pewności i bezpieczeństwa, sprawność (łatwość) identyfikacji aktualnego właściciela pojazdu oraz referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji. Stosownie do powyższego Kolegium uznało, że Spółka, zajmująca się obrotem pojazdów, jako profesjonalny uczestnik działalności gospodarczej w tym zakresie, powinna znać obowiązki zbywcy pojazdów oraz konsekwencje ich niedopełnienia. Kolegium podzieliło stanowisko NSA, według którego wobec podmiotu profesjonalnego, prowadzącego działalność gospodarczą, popełniającego delikt administracyjny, stawia się wyższe wymagania związane z zawodowym charakterem ich działalności. Podmiot taki musi mieć bowiem świadomość obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa. W świetle powyższego zdaniem Kolegium, opóźnienie Spółki, trudniącej się zawodowo obrotem pojazdami nie może być uznane za naruszenie znikomej wagi.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżąca zarzuciła naruszenie prawa procesowego, a to art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niedostateczne rozważenie przesłanek określonych w przedmiotowym przepisie i w konsekwencji jego niezastosowanie, mimo zaistnienia przesłanek odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Wskazując na powyższe, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta o nałożeniu kary pieniężnej, oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. W motywach skargi zakwestionowała w całości zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia, akcentując, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem, jakoby skarżąca nie wykazała okoliczności, które w sposób obiektywny czyniłyby uzasadnionym odstąpienie od wymierzenia kary, a także przytoczyła argumenty do zarzutu przedstawionego w petitum skargi.
Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i wniosło o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 13 marca 2025 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę wraz z argumentami i wnioskami w niej zawartymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) [dalej: p.p.s.a.], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, to jest weryfikuje czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej.
Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie znalazł w sprawie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. Nie wnosiła też o to skarżąca.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy cyt. wyżej ustawy Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu – jak prawidłowo stwierdziło Kolegium – obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Stosownie bowiem do art. 16 ustawy dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. z 2023 r. poz. 1394) [dalej: ustawa nowelizująca], zmieniającej z dniem 1 stycznia 2024 r. treść przepisów mających zastosowanie w sprawie, do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb ustawy zmienianej w art. 2 (tj. Prawa o ruchu drogowym), wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym.
W rozpoznanej sprawie Prezydent wszczął postępowanie z urzędu (zawiadomienie z 9 grudnia 2020 r.) i zakończył je decyzją z 12 czerwca 2024 r., od której skarżąca wniosła odwołanie, a zatem – wobec braku zakończenia postępowania decyzją ostateczną – w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu sprzed ww. nowelizacji.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Stosownie zaś do art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu – podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 1 000 zł. Natomiast ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 u.p.r.d.).
Wyjaśnienia wymaga, że termin określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. został czasowo zmieniony na podstawie art. 31i ustawy covidowej, który został dodany przez art. 1 pkt 17 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, z mocą obowiązującą od 31 marca 2020 r.
Zgodnie z art. 31i ust. 1 ustawy covidowej w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Wedle art. 31i ust. 2 ustawy covidowej przepisy ust. 1 stosuje się: 1) do pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw; 2) do pojazdu zarejestrowanego nabytego lub zbytego nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw.
Z powyższego wynika, że przepis art. 31i ustawy covidowej miał zastosowanie do pojazdu zarejestrowanego nabytego lub zbytego nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ww. ustawy z dnia 31 marca 2020 r., a więc rozpoczynając od 1 marca 2020 r. W przedmiotowej sprawie Spółka zbyła pojazd w dniu 28 lutego 2020 r., a zatem zobligowana była zgłosić zbycie przedmiotowego pojazdu w terminie 30 dni, licząc od dnia 28 lutego 2020 r., tj. do 30 marca 2020 r. Tymczasem zawiadomienie o zbyciu wpłynęło do organu w dniu 10 września 2020 r., a zatem okres opóźnienia wyniósł ponad pięć miesięcy, co też prawidłowo ustaliło Kolegium.
Dostrzec należy ponadto, że ustawodawca ze względu na szczególne okoliczności związane z pandemią COVID-19 zabezpieczył interes stron w postępowaniu administracyjnym w ten sposób, że przewidział możliwość przywrócenia terminów, których upływ w normalnych okolicznościach powodowałby obowiązek nałożenia na stronę kary pieniężnej. Przepis art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej wprowadził szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii. W przedmiotowej skarżąca złożyła skutecznie w tym zakresie wniosek, jednakże postanowieniem z 22 maja 2023 r. Prezydent odmówił przywrócenia terminu wykonania obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu. Opisany wyżej, obligatoryjny tryb przywrócenia terminu materialnoprawnego, został zatem wyczerpany.
Sąd dalej dostrzegł, że Kolegium w rozważaniach uzasadnienia zaskarżonej decyzji skoncentrowało się na ustaleniach i ocenie co do braku możliwości zastosowania w sprawie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Była i jest to nadal zasadnicza oś sporu. Także i to stanowisko Kolegium należy uznać za prawidłowe.
Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W rozpoznanej sprawie, w ocenie Sądu, organy obu instancji trafnie uznały, że w przypadku skarżącej nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa. W kontekście przesłanek odstąpienia od nałożenia kary opisanych w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przyjmuje się, że nie tylko kwestia zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu z uchybieniem terminu, przy jednoczesnym wykonaniu przez nabywcę obowiązku zawiadomienia o nabyciu tego pojazdu i dokonaniu jego przerejestrowania, ma znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, lecz także chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Omawiana kara ma bowiem istotne znaczenie z punktu widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U.UE.L. z 2000 r. Nr 269, str. 34 ze zm., tzw. dyrektywa wrakowa), Państwa Członkowskie mają obowiązek podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia, że wszystkie pojazdy wycofane z eksploatacji będą przekazywane uprawnionym zakładom przetwarzania. Natomiast w świetle art. 6 ust. 1 dyrektywy wrakowej Państwa Członkowskie podejmą niezbędne środki w celu zapewnienia, że wszystkie pojazdy wycofane z eksploatacji są magazynowane (nawet czasowo) i przetwarzane zgodnie z ogólnymi wymaganiami określonymi w art. 4 dyrektywy 2008/98/WE, oraz zgodnie z minimalnymi wymaganiami technicznymi przedstawionymi w załączniku I do niniejszej dyrektywy, bez uszczerbku dla krajowych uregulowań dotyczących ochrony zdrowia i środowiska. Zgodnie z pkt 1 preambuły dyrektywy 2000/53/WE omawiane przepisy po pierwsze mają zminimalizować szkodliwy wpływ pojazdów wycofanych z eksploatacji na środowisko naturalne, przyczyniając się tym samym do zachowania, ochrony i poprawy stanu środowiska naturalnego oraz oszczędzenia energii oraz po drugie – zapewnić właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego oraz unikać zakłóceń konkurencji na obszarze Wspólnoty. Dodatkowo należy też mieć na uwadze, że w przypadku popełnienia deliktu administracyjnego przez podmiot profesjonalny – prowadzący działalność gospodarczą, wymagania są wyższe, bo związane są z zawodowym charakterem jego działalności. Podmiot taki musi mieć świadomość obowiązków, które nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą (wyroki NSA: z 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 1056/23 oraz z 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 476/21).
Stosownie do powyższego Sąd uznał, że organ odwoławczy, oceniając kwestię znikomości naruszenia prawa, prawidłowo uwzględnił okoliczność, że skarżąca, prowadząc działalność gospodarczą polegającą na profesjonalnym obrocie pojazdami, powinna znać ciążące na niej obowiązki, oraz że zawiadomienie organu o zbyciu pojazdu obiektywnie nastąpiło po pięciu miesiącach od upływu trzydziestodniowego terminu ustawowego. Biorąc pod uwagę znaczenie wymienionych wyżej wartości oraz dóbr prawnie chronionych waga naruszenia obowiązku ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. nie mogła być oceniona jako znikoma w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w sytuacji, kiedy ustawodawca nakazuje wymierzenie kary co najmniej w minimalnej wysokości ustawowego zagrożenia (tj. 200 zł). W kontekście powyżej powiedzianego Sąd za zasadne uznał więc stanowisko Kolegium, że w realiach rozpatrywanej sprawy nie zaktualizowała się pierwsza z przesłanek zastosowania wobec skarżącej art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Dalej Sąd skontrolował zaskarżoną decyzję w zakresie ustalenia wysokości kary pieniężnej i uznał, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przesłanki miarkowania kary zostały określone w art. 140n ust. 4 u.p.r.d. Przepis ten nakazuje, przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, uwzględnić: zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. W tym zakresie Sąd ustalił, że organ pierwszej instancji stwierdził, że "badając powtarzalność naruszenia stwierdzono, iż jest ono dziewiąte, jakiego dopuściła się Strona w badanym okresie. Zatem powtarzalność naruszenia ww. przepisów jest w przypadku ww. spółki duża. Brakuje natomiast dowodów wskazujących, by z tytułu niewykonania obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w ustawowym terminie spółka odniosła korzyści majątkowe". Kolegium utrzymało w mocy tę argumentację. Zwróciło uwagę, że uwzględniając powtarzalność naruszenia, wysokość nałożonej kary pieniężnej – 1.000 zł – jest adekwatna do całokształtu przytoczonych okoliczności.
Choć ocena Kolegium mieści się nominalnie w ramach jednej z przesłanek z art. 140n ust. 4 u.p.r.d., tj. powtarzalności naruszenia, to zdaniem Sądu nie można uznać za prawidłową lakonicznej, jednozdaniowej argumentacji uzasadnienia decyzji Kolegium, wydanej w tym zakresie w ramach uznania administracyjnego, w dodatku kwalifikującej powtarzalność naruszenia przez Spółkę spornego obowiązku jako "dużą" i w konsekwencji wymierzenie Spółce kary 1.000 zł, tj. w wyższej wysokości niż jej dolny próg wynoszący 200 zł.
Z akt administracyjnych wynika niewątpliwie, że przedmiotowe naruszenie było kolejnym i jednym z kilku, których dopuściła się Spółka w tym samym analizowanym okresie (k. 92 i k. 100 akt admin.). Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika również, że organ miał na uwadze także przesłankę korzyści finansowej uzyskanej z tytułu naruszenia ustawy, jednakże pomimo jej niestwierdzenia uznał, że pozostałe przesłanki przemawiały w wystarczającym stopniu za ustaleniem kary w przyjętej wysokości.
W ocenie Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło jednak refleksji, czy wobec skarżącej, która ma kilka analogicznych spraw z powodu uchybienia obowiązkowi zawiadomienia, co do pojazdów sprzedanych w tym samym okresie, tj. lutym 2020 r. (k. 91 akt admin.), konieczne było wymierzenie, co do każdego naruszenia, kary w wyższej wysokości niż minimalna wynosząca 200 zł, zwłaszcza że Spółka z własnej inicjatywy wykonała – wprawdzie z uchybieniem terminu – obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu bez wezwania organu. Procedujące w sprawie organy dokonały nominalnej oceny przesłanek wymiaru kary, o których mowa w art. 140n ust. 4 u.p.r.d., tj. dotyczących zakresu naruszeń, powtarzalności oraz korzyści finansowych uzyskanych z tytułu naruszenia ustawy. Jednakże Kolegium (jak również organ pierwszej instancji) przy miarkowaniu wysokości kary, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie odniosło się do innych, już ustalonych i niespornych okoliczności, podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, a mieszczących się w ramach dyrektywy wymiaru kary wyrażonej w przesłance "zakresu naruszenia". Z niespornych ustaleń zamieszczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wynika choćby to, że od zawiadomienia o zbyciu, które wpłynęło do organu w dniu 10 września 2020 r., do zakończenia postępowania w sprawie upłynęło dużo czasu. Postępowanie zostało wszczęte bowiem dopiero po trzech miesiącach, tj. w grudniu 2020 r., a ostateczną decyzję wymierzającą karę wydano dopiero w sierpniu 2024 r.
W ocenie Sądu, w stanie faktycznym sprawy, Kolegium nie wykazało, że zasadnym było wymierzenie kary w wysokości przekraczającej jej dolną granicę, a w dodatku po tak znacznym upływie czasu od dobrowolnego wykonania ciążącego na stronie obowiązku, tj. po przeszło czterech latach od momentu naruszenia prawa. Kolegium nie przedstawiło argumentacji potwierdzającej, że uchybienie to wywołało tak negatywne konsekwencje dla dóbr prawnie chronionych, aby wymierzenie kary w wysokości wyższej niż jej dolna granica było uzasadnione okolicznościami sprawy. W uzasadnieniu decyzji nie ma niezbędnych ocen i wyważenia wszystkich okoliczności, w których do naruszenia doszło, w tym podawanych wprost przez stronę jako usprawiedliwiające powody zaniechania. Samo zestawienie okresu opóźnienia Spółki z okresem, jaki był potrzebny organowi do wszczęcia postępowania (trzy miesiące) i wydania ostatecznej decyzji (cztery lata) wskazuje, że nie traktował on sprawy jako wymagającej jej niezwłocznego rozstrzygnięcia zgodnie z zasadą szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Dowodzi to, że wymierzona kara nie miała prewencyjnego znaczenia jako służąca zapewnieniu aktualności i integralności danych zawartych w prowadzonych przez organ rejestrach, które zostały zaktualizowane na podstawie zgłoszenia dokonanego w dniu 10 września 2020 r., oraz że "zakres naruszenia" nie był traktowany przez organ jako znaczący. Zignorowano też niesporne ustalenie organu pierwszej instancji dotyczące braku po stronie Spółki uzyskania z tego tytułu korzyści finansowych.
Zdaniem Sądu organy obu instancji pominęły także istotną okoliczność mieszczącą się w dyrektywie wymiaru kary z art. 140n ust. 4 u.p.r.d., tj. w przesłance "zakresu naruszenia", jako wskazówce ustalania wysokości kary. W ocenie Sądu istotną wskazówką w zakresie miarkowania wysokości kary w rozpoznawanej sprawie jest zamierzenie ustawodawcy, aby w stanie prawnym istniejącym po 1 stycznia 2024 r. kara za omawiany delikt była ustalona sztywno w kwocie 250 zł. Mimo iż nowy stan prawny nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie z mocy powołanych wyżej przepisów intertemporalnych, to jednak znaczne obniżenie przez ustawodawcę wymiaru ewentualnej kary z zakresu od 200 zł do 1.000 zł do obecnego ustalonego "sztywno" poziomu 250 zł, tj. do poziomu niewiele wykraczającego ponad minimum określone w przepisach dotychczasowych, powinno stanowić rodzaj wskazówki interpretacyjnej przy miarkowaniu tejże kary na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. w ramach dyrektyw wymiaru kary z art. 140n ust. 4 u.p.r.d. Skoro bowiem wolą ustawodawcy było obniżenie wymiaru przedmiotowej kary, to okoliczność ta nie powinna zostawać poza zakresem okoliczności rzutujących na uznanie organu.
Sąd podziela i przytacza w dalszej części uzasadnienia pogląd prawny wyrażony przez WSA w Opolu w wyroku z 5 grudnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Op 977/24, którego argumentacja zachowuje w części swój walor prawny także w przedmiotowej sprawie. Art. 140n ust. 6 u.p.r.d. został bowiem zmieniony mocą art. 2 pkt 10 lit. b ustawy nowelizującej. Dodano przepis wyraźnie wyłączający od 1 stycznia 2024 r. stosowanie przy nakładaniu kar przepisów art. 189d-189f k.p.a. Ustawodawca nie wyłączył jednak ze stosowania art. 189c k.p.a. Zgodnie z art. 189c k.p.a. jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony.
Kluczowe dla istoty sporu jest to, że za niezawiadomienie właściwego starosty o zbyciu pojazdu w ustawowym terminie ustawodawca przewidział obecnie karę w "sztywnej" wysokości 250 zł, którą należy nałożyć na podmiot, który dopuścił się zaniechania. Przypomnieć należy, że regulacja art. 189c k.p.a. została wprowadzona przy okazji dużej nowelizacji k.p.a. w 2017 r. na wzór tej, która obowiązuje przy odpowiedzialności karnej i karnej skarbowej. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej k.p.a., wprowadzenie do polskiego porządku prawnego ogólnych zasad nakładania i wymierzania administracyjnych kar pieniężnych, poprzez dodanie działu IVa k.p.a., w tym także art. 189c k.p.a., ma zapewnić jednolite standardy traktowania jednostek oraz zagwarantować, że wymierzane kary będą racjonalne i odpowiadające wadze popełnionego naruszenia (uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 1183, Sejm VIII kadencji). W uzasadnieniu podkreślono, że administracyjna kara pieniężna powinna być karą sprawiedliwą, adekwatną do wagi naruszenia i odpowiadającą celom, dla których jest stosowana, a przesłanką wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej powinno być wystąpienie subiektywnego elementu zawinienia.
Kara z art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. nie ma charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny, a zatem należy rozważyć, czy nałożenie kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje ustawowy cel poprawy warunków obrotu pojazdami, czy nie naruszałoby wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Dalej, jeżeli po nowelizacji przepisów Prawa o ruchu drogowym z dniem 1 stycznia 2024 r. ustawodawca, przyjął za wystarczające z punktu widzenia realizacji celów ustawy nałożenie kary w jednej "sztywnej" wysokości 250 zł, to – zdaniem Sądu – wymierzenie kary wyższej za niezgłoszenie zbycia pojazdu zostało przez samego ustawodawcę ocenione jako mało istotne z punktu widzenia realizacji celów informacyjnych, w tym zapewnienia aktualności i integralności danych zawartych w rejestrach, o których była mowa wyżej. W ocenie Sądu ta okoliczność prawna powinna zostać zatem wzięta pod uwagę przy miarkowaniu kary za delikt ujawniony w niniejszej sprawie.
Na zakończenie podkreślić również należy, że – jak już wyżej zostało wskazane – organy obu instancji w uzasadnieniu decyzji nie przeprowadziły całościowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, tym samym ich rozstrzygnięcia nie spełniają normatywnych wymogów uzasadnienia decyzji, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W powyższym kontekście organy orzekające w sprawie w uzasadnieniach decyzji nie zawarły normatywnych elementów, zwłaszcza w aspekcie dyrektyw wymiaru kary. W konsekwencji tego zaniechania ich uzasadnienia, biorąc pod uwagę ww. wzorzec normatywny, są niepełne i nie spełniają wymogów ustawowych, a tym samym wymykają się spod kontroli Sądu. Organy powinny odnieść się w szczególności do argumentów strony dotyczących okoliczności zaistnienia deliktu administracyjnego podnoszonych w toku postępowania, w tym m.in. rozważyć czy wobec skarżącej, która ma kilka analogicznych spraw i która z opóźnieniem, ale z własnej inicjatywy wykonała ciążący na niej obowiązek, konieczne jest – dla osiągnięcia celów tejże kary – nałożenie jej w wysokości 1.000 zł, a więc zdecydowanie wyższej od minimalnej i aktualnie obowiązującej.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także z uwzględnieniem art. 135 p.p.s.a. – poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z jej art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje wydane przez organy obu instancji. Natomiast orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 2 sentencji wyroku, uzasadnia treść art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 480 zł, ustalone stosownie do ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).
Wskazania co do dalszego postępowania organów wynikają wprost z powyższych rozważań. Powołane wyroki są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl.